Lời nói đầu
Việc chuyển đổi nên kinh tế nớc ta từ nên kinh tế hoạch toán tập trung
sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà Nớc đã đang mang lại những
đổi thay trong nên kinh tế, mang lại nhiều cơ hội những cũng nhiều thách thức
cho các doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế thị trờng, để có thể đứng vững và cạnh tranh đợc trên
thị trờng, các doanh nghiệp phải tạo ra uy tín và hình ảnh cho sản phẩm, thể
hiện qua: chất lợng, mẫu mã, giá cả, trong đó chất lợng là vấn đề then chốt. Đầu
t cho chất lợng sản phẩm đồng nghĩa với đầu t vào máy móc, thiết bị dây
chuyền công nghệ, đầu t vào nguồn nhân lực và cũng không kém phần quan
trọng là chú trọng yếu tố cấu thành sản phẩm, đó là nguyên liệu.
Là một trong những yếu tố đàu vào của quá trình sản xuất, vật liệu thờng
chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí sản xuất. Nó là bộ phận chủ yếu cấu
thành nên thực thể sản phẩm sản xuất ra. Sự thay đổi về số lợng và chất lợng vật
liệu ảnh hởng trực tiếp đến công tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm của
doanh nghiệp. Do vậy, yêu cầu đặt ra là phải quản lý chặt chẽ vật liệu, tổ chức
sử dụng vật liệu tiết kiệm và hợp lý, đồng thời tổ chức hoạch toán chi phí vật
liệu chính xác, kịp thời, đầy đủ
Cũng nh những doanh nghiệp sản xuất khác, chi phí vật liệu ở công ty
Khoáng sản và thơng mại Hà Tĩnh chiếm một tỷ trọng rất lớn( khoảng 60-70%
tổng chi phí đầu vào) Cho nên Công ty rất coi trọng công tác hạch toán chi phí
vật liệu nhằm tạo điều kiện cho việc tính giá thành chính xác, từ đó phấn đấu hạ
thấp giá thành sản phẩm, tạo lợi thế trong cạnh tranh.
Vì vậy qua khảo sát thực tế em đã chọn để tài: "Quản lý chi phí NVL tại
công ty khoáng sản và thơng mại Hà Tĩnh'' để làm bài báo cáo quản lý này.
Báo cáo quản lý của em gồm 3 phần:
Phần I: Khái quát chung về công tác quản lý chi phí NVL của công ty
khoáng sản và thơng mại Hà Tĩnh.
Phần II: Thực trạng công tác quản lý chi phí NVL tại công ty khoáng sản
và thơng mại Hà Tĩnh.
Phần III: Đánh giá trung về một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác

nh hiện nay. Cho nên, việc tăng cờng công tác quản lý và công tác quản lý
NVL, đảm bảo sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả nhằm hạ thấp giá chi phí, giá
thành sản phẩm đợc đặt ra nh là một nhu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp.
II. Phân loại và đánh giá NVL
1. Phân loại NVL
Trong các doanh nghiệp, NVL bao gồm nhất nhiều loại, thứ khác nhau
với nội dung kinh tế, công dụng trong quá trình sản xuất và tính năng lý hoá
khác nhau. NVL theo những tiêu thức phù hợp.
Căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu quản lý quản trị trong doanh
nghiệp, NVL đợc chia hành các loại sau:
- NVL chính: (bao gồm cả nửa thành phẩm mua ngoài) là đối tợng lao
động chủ yếu cấu thành nên thực thể sản phẩm, NVL chính dùng vào sản xuất
hình thành nên chi phí vật liệu trực tiếp.
- Vật liệu phụ: là loại NVL chỉ có tác dụng phụ ở trong quá trình sản
xuất, không cấu thành nên thực thể chính của sản phẩm, làm tăng chất lợng vật
liệu chính, hoàn chỉnh sản phẩm hoặc phục vụ cho việc quản lý sản xuất theo
gói sản phẩm.
- Nguyên liệu: là NVL cung cấp nhiệt năng trong quá trình sản xuất nh
than củi, xăng dầu, khí đốt
- Phụ tùng thay thế: là các tri tiết, phụ tùng để sửa chữa và thay thế cho
máy móc, thiết bị phơng tiện vận tải
- Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: bao gồm các vật liệu và thiết
bị( cần lắp, không cấn lắp, vật kết cấu, công cụ )mà doanh nghiệp mua vào
nhằm mục đích đầu t cho xây dựng cơ bản.
- Phế liệu: là các loại vật t loại ra và thanh lý trong quá trình sản xuất.
- Vật liệu khác" là các vật liệu còn lại ngoài các thứ cha kể nh bao bì, vật
gói và các loại vật t đặc trng.
Căn cứ vào nguồn nhập NVL thì NVL đợc chia thành:
- NVL mua ngoài.
- NVL gia công chế biến.

thể sử dụng phơng pháp tính giá khác nhau. Tuy nhiên cần chú trọng nguyên
tắc, nhất quán trong hoạch toán, nếu có thay đổi phải giải thích rõ.
Trong điều kiện hạch toán hiện nay, doanh nghiệp có thể sử dụng một
trong các cách tính giá NVL xuất kho sau đây:
* Phơng pháp tồn đầu kỳ.
=x
* Phơng pháp bình quân gia quyền
Theo phơng pháp này, giá thực tế NVL xuất dùng trong kỳ đợc tính theo
bình quân( bình quân cả kỳ dự trữ, hay bình quân cuối kỳ trớc hoặc bình quân
sau mỗi lần nhập)
= x
=
Phơng pháp đơn giá bình quân sau mỗi lần nhập khắc phục đợc nhiều
điểm của hai phơng pháp trên, lại vừa chính xác và cập nhập. Song phơng pháp
náy áp dụng hợp với các doanh nghiệp có ít danh điểm NVL, số lần nhập xuất
không nhiều, thị trờng giá cả vật t biến đổi không ổn định. Phơng pháp này
đặc biệt đợc áp dụng với những doanh nghiệp thực hiện công tác quản lý bằng
vi tính. Tuy nhiên nhợc điểm của phơng pháp này tồn nhiều công sức, tính toán
nhiều lần.
* Phơng pháp trực tiếp (phơng pháp đích danh)
Theo phơng pháp này NVL đợc xác định theo đơn chiếc hay từng lô và
giữ nguyên từ lúc nhập kho cho đến lúc xuất dùng( trừ trờng hợp điều chỉnh).
Khi xuất NVL nào đó sẽ tính theo giá thực tế của NVl đó. Do vậy, NVL phơng
pháp này còn có tên là phơng pháp thực tế đích danh và thờng sử dụng đối với
các NVL có giá trị cao và có tính cách biệt. Phơng pháp này có u điểm là chính
xác song phải hạch toán tỉ mỉ, chi tiết.
* Phơng thức nhập trớc, xuất trớc (FIFO)
Theo phơng pháp này, giả thuyết rằng số NVL nào nhập trớc sẽ xuất trớc,
xuất hết số nhập trớc mới đến số nhập sau theo giá thực tế của từng số hàng
xuất. Phơng pháp này thích hợp với trờng hợp giá cả ổn định hoặc xu hớng giảm

liên doanh. Do vậy ngày 1/6/1996 Bộ trởng Bộ Kế hoạch và Đầu t đã ra quyết
định 147/BKH - QLDA chấm dứt hoạt động của Công ty liên doanh. Tiếp đó
ngày 7/6/1996 Bộ trởng Bộ Kế hoạch và đầu t ra tiếp quyết định số 187/BKH -
QLDA thành lập hội đồng thanh lý nhằm đánh giá xác định lại giá trị toàn bộ
tài sản hiện có của Công ty Austinh, tiến hành thanh toán bù trừ các công nợ
còn tồn đọng theo thủ tục giải thể Công ty. Bộ còn giao cho UBND tỉnh Hà
Tĩnh cùng Ban thanh lý sớm hoàn tất thủ tục pháp lý để thành lập một Công ty
mới thuộc sở hữu nhà nớc nhằm tiếp quản, đa vào sử dụng và khai thác một
cách có hiệu quả tài sản và tiền vốn của Công ty Austinh để lại.
Ngày 6/8/1996 UBND tỉnh Hà Tĩnh ra quyết định số 1150/QĐ/UB thành
lập Công ty khai thác, chế biến và xuất khẩu Titan Hà Tĩnh (Tepec Hà Tĩnh).
Công ty hoạt động dới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nớc theo luật
doanh nghiệp Nhà nớc, theo nguyên tắc của doanh nghiệp Nhà nớc có giám
đốc, bộ máy giúp việc và theo các quy định khác của pháp luật. Điều 1 điều lệ
Công ty khai thác, chế biến và xuất khẩu Titan Hà Tĩnh có ghi rõ:
"Công ty khai thác, chế biến và xuất khẩu Tian Hà Tĩnh là một doanh
nghiệp Nhà nớc độc lập, do UBND tỉnh thành lập hoạt động sản xuất kinh
doanh khoáng sản Titan và các sản phẩm phụ đi kèm, có đầy đủ t cách pháp
nhân, có con dấu và tài sản riêng, hạch toán độc lập, có quyền và nghĩa vụ dân
sự, tự chịu trách nhiệm và toàn bộ các hoạt động sản xuất kinh doanh trong
phạm vi số vốn do Công ty quản lý"
"Công ty có nhiệm vụ tổ chức khai thác, chế biến kinh doanh và xuất
khẩu Ilmenite, Zircon, Rutile, Monazit cùng các sản phẩm cộng sinh và các
hoạt động sản xuất kinh doanh khác theo nguyên tắc bảo toàn phát triển vốn và
nguyên tắc hạch toán độc lập. Tự chủ giải quyết công tác xây dựng và thực
hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh. Tự bù đắp chi phí, tự trang trải vốn làm
tròn nghĩa vụ với ngân sách Nhà nớc, cân đối lợi ích xã hội với lợi ích tập thể
và lợi ích ngời lao động".
Công ty khai thác chế biến và xuất khẩu Titan hà Tĩnh đợc thành lập trên
cơ sở thừa hởng cơ sở vật chất của công ty Austinh cũ để lại, hầu hết các máy

3 Doanh thu Trđ 140.091 175.452 204.698
4 Lợi nhuận Trđ 6.498 10.304 82.072
5 Nộp ngân sách Trđ 10.559 13.039 13.071
6 Kim ngạch xuất khẩu USD 5.485.778 10.400.000 12.328.540
7 Thu nhập bình quân đ/ng/t 680.000 1.000.000. 1.150.000
8 Vốn cố định Trđ 19.435.876.325 38.829.654.931 87.287.331.452
9 Vốn lu động Trđ 39.657.986.432 45.069.661.321 50.404.977.343
Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh
Nhìn vào bảng kết quả sản xuất kinh doanh 3 năm của Công ty thấy tình
hình phát triển của Công ty ngày một cụ thể: tỷ suất lợi nhuân, doanh thu tăng
đều qua các năm. Kim ngạch xuất khẩu tăng đều, thu nhập của CBCNV cũng
tăng đều qua các năm, sản xuất xuất khẩu trong 3 năm đều tăng. Với chủ trơng
của Giám đốc Công ty sẽ nâng Công ty thành mô hình Tổng Công ty với đà
phát triển này Công ty sẽ ngày càng gặt hái đợc nhiều thành công hơn nữa
trong hoạt động SXKD.
2. Đặc điểm quy trình công nghệ.
Sơ đồ 1.Quy trình khai thác quặng thô.
Cát
quặng
Máy khai
thác cấp
liệu
Bơm cấp
liệu
Tuyển
xoắn hoặc
nhà máy
Nguyên liệu
thô
Cát thải

xuất, chịu trách nhiệm trớc giám đốc công ty về nhiệm vụ đợc phân công uỷ
quyền.
Giám đốc công ty
P.Giám đốc
kỹ thuật
P.Giám đốc
sản xuất
P.Giám đốc
Tài chính
Phòng
Kỹ thuật
Phòng
Mỏ
Phòng
KCS
Phòng
Kinh tế
Phòng
TC-LĐTL
Phòng
HQ-TH
Phòng
TC-KT
VPĐD
Hà Nội
XN
khai
thác
XN
Thạch

ý
XN
than
XN
man
gan
- Phó giám đốc tài chính: là ngời giúp việc cho giám đốc Công ty phụ
trách về tài chính của công ty, chịu trách nhiệm trớc giám đốc công tyvề nhiệm
vụ đợc phân công.
3.2. Bộ máy giúp việc của giám đốc Công ty.
3.2.1. Các phòng ban chuyên môn
a. Phòng tổ chức lao động tiền lơng: Tham mu giúp việc cho giám đốc
Công ty về công ty về công tác tổ chức, lao động về tiền lơng. Làm tốt công tác
nhân sự, thực hiện tốt các chế độ chính sách đối với ngời lao động về tiền lơng,
BHXH, BHYT, tai nạn lao động, thôi việc, hu trí Th ờng xuyên kiểm tra việc
thực hiện các chế độ chính sách của nhà nớc mà Công ty đã ban hành ở các xí
nghiệp.
b. Phòng tài chính- Quản lý: Tham mu giúp việc cho giám đốc trong lĩnh
vực: Quản lý tài chính, hạch toán kinh tế trên cơ sở các nguyên tắc quản lý tái
chính của Nhà Nớc với các DNNN.
c. Phòng kinh tế: Tham mu giúp việc cho Giám đốc trong các lĩnh vực:
Kế hoạch sản xuất , CDCB,vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm Xây dựng quy
hoạch kế hoạch đầu t dài hạn và ngắn hạn. Tổng kết đúc rút quá trình thực hiện.
d. Phòng kỹ thuật: Tham mu giúp việc cho Giám đốc công ty về công tác
quản lý kỹ thuật công nghệ tuyên khoáng và quản lý kỹ thuật cơ điện ở tất cả
các đơn vị trong toàn Công ty nhặm thực hiện các nhiệm vụ đợc giao.
đ. Phòng mỏ: Tham mu và chịu trách nhiệm trớc Giám đốc Công ty và
các vấn đề liên quan trong hoạt động khai thác khoáng sản. Công tác môi sinh
môi trờng, phối hợp với các phòng chức năng, các xí nghiệp thực hiện các
nhiệm vụ theo luật khoáng sản Nhà Nớc.

nâng cấp cải tiến làm mới gia công các máy móc thiết bị phục vụ nhu cầu sản
xuất ở các xí nghiệp. Lập kế hoạch sửa chữa bảo dỡng thay thế các máy móc
thiết bị ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
f. Đội kho cảng: Thực hiện đầy đủ các quy định của giám đốc công ty về
kế hoạch nhập và xuất hàng tại các kho cảng. Đảm bảo số lợng, chật lợng, và
thời gian theo kế hoạch, tổ chức kiểm tra theo dõi số lợng, chất lợng hàng hoá ở
các kho để có kế hoạch giao nhận hàng và tham mu cho giám đốc phù hợp.
g. Xí nghiệp than: Tổ chức quản lý, khai thá, thu gom, chế biến than đạt
tiêu chuẩn về chất lợng tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Tham gia công tác xây
dựng qui hoạch, ké hoạch phát triển chiến lợc và công tác thăm dò nâng cao mở
rộng mỏ.
h. Xí nghiệp Mangan: Tổ chức quản lý, khai thác , thu gom, chế biến
Mangan đạt tiêu chuẩn về chất lợng tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Tham gia
công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển chiến lợc và công tác thăm do
nâng cấp mở rộng mỏ.
i. Xí nghiệp kinh doanh thơng mại tổng hợp: Chịu trách nhiệm vê toàn bộ
công tác quản lý và điều hành kinh doanh thơng mại của xí nghiệp. Đảm bảo
kinh doanh có hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn.
k. Xí nghiệp khai thác vàng: Chịu trách nhiệm về công tác khai thác và
phân kim vàng.
1. Khách sạn du lịch Thiên ý: Chịu trách nhiệm về kinh doanh dịch vụ
nhà hàng, khách sạn và du lịch.
m. Đội vận tải: Chịu trách nhiệm về vận chuyển các loại nguyên liệu, sản
phẩm trong nội bộ Công ty và vận chuyển các sản phẩm của Công ty để tiêu thụ
cho các khách hàng trong nớc và xuất khẩu.
II. Thực trạng công tác quản lý về chi phí NVL tại công ty
khoáng sản và thơng mại Hà Tĩnh
Bảng kê các loại NVL của doanh nghiệp
TT Nguyên vật liệu
1 Quặng thô

Vật liệu ở công ty đợc tổ chức quản lý theo hệ thống định mức nội bộ do
phòng kinh tế kỹ thuật, quản lý tài vụ xây dựng cho từng xí nghiệp trên cơ sở
điều kiện thực tế của từng đơn vị. Cụ thể ta có thể xem xét một số chỉ tiêu định
mức sau:
Mẫu biểu 2: Chỉ tiêu sản xuất ilmenite
Xí nghiệp
Chỉ tiêu
Cẩm Xuyên Thạch Hà
kỳ Anh
Quặng có tỷ trọng nén ớt (m3/TSP) 0.93 0.85 1.1
Điện (Kwh/TSP) 12.5 5 30
Than sấy (Kg/TSP) 32
Dầu (L/TSP) 4 7
Ngoài ra công ty còn ban hành quy chế xử lý các trờng hợp thực hiện tốt
hoặc vi phạm định mức chi phí nhằm gắn trách nhiệm và quyền lợi của ngời lao
động với lợi ích tập thể.
3. Đánh giá vật liệu ở Công ty
* Đối với NVL nhập kho
NVL của công ty chủ yếu tự khai thác. Công ty tính thuế GTGT theo ph-
ơng pháp khấu trừ và giá NVL nhập kho đợc tính theo giá trị thực tế. Tuỳ theo
nguồn nhập vật liệu của công ty mà trị giá của chúng đợc xác định theo các
cách khác nhau.
* Giá vật liệu mua ngoài nhập kho
= +
Trong đó, giá mua ghi trên hoá đơn là giá không có GTGT. Chi phí vận
chuyển bốc dỡ lô hàng phải trả cho bên thứ ba (trờng hợp vận chuyển thuê
ngoài, trả cho ngời bán nếu do bên cung cấp chuyên chở; trả lơng và chi phí
xăng dầu cho bộ phận vận tải nếu sử dụng đội xe của công ty.
Ví dụ 1: Theo HĐ GTGT 000966 ngày 01/3/2003. Trị giá 6.000 lít dầu
nhập kho = Giá dầu + Lệ phí giao thông = 21.600.000đ