Hai mặt của thuốc sinh học thế hệ mới

Cơ chế hoạt động củah remicade 1.
Từ sinh vật chiết ra các tế bào đơn dòng, rồi dùng chính kỹ thuật di
truyền, nhân lên và cho chúng biến đổi gen, chiết ra các kháng thể đơn dòng
hay các chất có hiệu quả chữa bệnh. Chúng được gọi là các thuốc sinh học thế
hệ mới (SHTHM).
Những ưu thế
Thuốc SHTHM có ưu thế ngăn chặn tận gốc nguyên nhân bệnh, dung nạp
tốt, hiệu quả khá cao, tiện dùng. Ví dụ: Các yếu tố gây miễn dịch như các cytoki
TNF (Tumo Necrosis Factor = yếu tố hoại tử), interleukin-1 tăng quá mức, dẫn tới
sản xuất dư thừa kháng thể và chính các kháng thể dư thừa đó quay lại gây hại cho
cơ thể (gây viêm đau, thoái hóa khớp). Đó là nguyên nhân gây ra các bệnh tự miễn
như bệnh viêm khớp dạng thấp. Các thuốc SHTHM humia, remicade, enbrel khóa
yếu tố hoại tử (TNF keneret) và khóa interleukin-1 lại nên làm giảm đau, giảm
viêm, đặc biệt nhất là làm ngừng sự thoái hóa khớp.
Cơ thể tiết ra quá nhiều cytokin và theo đó tiết ra nhiều kháng thể, chính
kháng thể thừa này lại gây ra bệnh ung thư bạch cầu không Hodgkin (viết tắt NHL
= No Hodgkin Lympho). Trước đây dùng methotrexat chữa thường phải mất
khoảng 6 tháng (chưa kể còn điều trị nhắc lại) hay bị rụng tóc, buồn nôn, mệt mỏi,
tăng mẫn cảm với các bệnh nhiễm khuẩn, đặc biệt với người già (cơ thể suy yếu,
có khi không dung nạp được) và cũng khó xử lý với người kháng với thuốc. Dùng
thuốc SHTHM rittuxan (rituximat) chỉ cần tiêm 4 mũi trong 22 ngày cho kết quả
rất khả quan, làm cho khối u thu nhỏ lại, chất lượng cuộc sống tăng lên. Phối hợp
rittuxan và hóa trị liệu làm tăng khả năng sống lên 23%, làm giảm tới 60% số
người không đáp ứng, so với nhóm chỉ dùng đơn thuần hóa trị liệu.
Và khiếm khuyết
Các thuốc SHTHM mới được thử nghiệm chủ yếu ở phòng thí nghiệm.
Việc thử nghiệm trên người tình nguyện thường không nhiều. Nhưng thuốc
SHTHM thường dùng cho các bệnh khó hoặc bệnh chưa có cách chữa nên sau một
thời gian thử nghiệm, các cơ quan quản lý vẫn cho phép dùng và thu thập thêm các

nay, vẫn chưa hiểu rõ nguyên nhân.
Lời kết
Một nghiên cứu của các nhà khoa học Hà Lan cho biết: từ tháng 1/1995 đến
tháng 6/2007, thuốc SHTHM được cho lưu hành tại Mỹ 136 loại, tại châu Âu 105
loại (phần lớn trùng lặp); trong số đó có 41 loại (xấp xỉ 24%) bị cảnh báo về độ an
toàn. Hiện chưa có một nghiên cứu nào so sánh độ an toàn (tỷ lệ, mức độ tác dụng
phụ) giữa thuốc SHTHM và các thuốc hóa học hay thuốc sinh học thế hệ cũ. Con
số trên vì thế không bao hàm ý nghĩa so sánh nhưng dĩ nhiên cho biết sự chưa
hoàn hảo của thuốc SHTHM. Chúng có những lợi ích tuyệt vời, một số đã tạo ra
những bước ngoặt điều trị, nhưng theo lời khuyên của thầy thuốc cần thận trọng.
Hơn nữa cũng cần biết, thuốc SHTHM rất đắt (chẳng hạn một liều rittuxan giá tới
10.000USD). Khi chọn lựa, cần tính thêm yếu tố này.