B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC NGOI THNG
o0o
Công trình tham d Cuc thi
Sinh viên nghiên cu khoa hc Trng i hc Ngoi thng 2013

Tên công trình:

 XUT MỌ HÌNH CNH BÁO SM KHNG
HONG TIN T  VIT NAM THEO KINH
NGHIM CA TH GII
Nhóm ngành: Kinh doanh và Qun lý 1
Hà Ni, tháng 5 nm β01γ

i (Tp. HCM), tháng…… nm β01γMC LC
2.1.4. Mô hình chuyn đi trng thái Markov 29
2.2.  xut xây dng mô hình cnh báo KHTT cho Vit Nam 31
2.2.1. La chn dng mô hình 31
2.2.1.1. Mô hình Neuro Fuzzy 31
2.2.1.2. Mô hình tín hiu 31
2.2.1.3. Mô hình chuyn đi trng thái Markov 32
2.2.1.4. Mô hình logit 32
2.2.2. La chn bin s, d liu và du d kin 33
2.2.2.1. Xây dng bin s đi din cho khng hong tin t 33
2.2.2.2. La chn các bin s tác đng, d liu và du d kin 35
2.2.3. Các kt qu và mt s bàn lun 45
2.2.4. ánh giá táẾ đng ca các bin trong mô hình 48
2.3. Kim đnh s phù hp ca mô hình vi Vit Nam vƠ đánh giá u ậ
nhc đim ca mô hình 50
2.3.1. Kim đnh s phù hp ca mô hình vi Vit Nam 50
2.3.2. ánh giá u – nhẾ đim ca mô hình 52
CHNG 3: D BÁO NGUY C XY RA KHNG HONG TIN T 
VIT NAM TRONG THI GIAN TI VÀ GI Ý CÁC CHÍNH SÁCH 59
3.1. Nguy c xy ra KHTT  Vit Nam trong thi gian ti 59
3.1.1. T mô hình hi quy ti thc tin  Vit Nam 59
3.1.2. Các kch bn KHTT  Vit Nam 61
3.1.2.1. Kch bn KHTT th h th nht 61
3.1.2.2. Kch bn KHTT th h th hai 62
3.1.2.3. Kch bn KHTT th h th ba 63
3.1.2.4. Kch bn KHTT th h th t 64
3.2. Gi ý các chính sách trung và dài hn ngn nga KHTT  Vit Nam 66
3.2.1. Các chính sách kinh t v mô 67
3.2.2.1. Chính sách tin t 67

Hình 2.1. T giá danh ngha và t giá thc 54
Hình 2.2. Tài khon vãng lai ca Vit Nam 2007Q1- 2012Q3 55
Hình 2.3. Tng trng xut khu và d tr ngoi t (yoy) 56
Hình 2.4. Quan h gia tng trng tín dng ni đa và CPI (yoy) 57
Hình 2.5. N nc ngoài ngn hn/D tr ngoi t 58
Hình 3.1. Kch bn KHTT th h th nht 62
Hình 3.2. Kch bn KHTT th h th hai 63
Hình 3.3. Kch bn KHTT th h th ba 64
Hình 3.4. Kch bn KHTT th h th t 65
Hình 3.5. D tr ngoi t ti u vi đng chi phí cn biên và li ích cn biên 73 iii

DANH MC VIT TT
I. DANH MC VIT TT TING ANH
Ch vit tt
Gii ngha ắing Anh
Gii ngha ắing Vit
CPI
Consumer Price Index
Ch s giá tiêu dùng
ECB
European Central Bank
Ngân hàng Trung ng Châu Âu
EU
European Union
Liên minh Châu Âu
EWS
Early Warning System

WB
World bank
Ngân hàng th gii
WTO
World Trade Organization
T chc Thng mi Quc t
WGI
World Government Indicators
Các ch s v Chính ph trên th
gii
yoy
Year on year
So vi 1β tháng trc iv

II. DANH MC VIT TT TING VIT
Ch vit tt
Gii ngha ắing Vit
CSTT
Chính sách tin t
KHTT
Khng hong tin t
KHTC
Khng hong tài chính
KHKT
Khng hong kinh t
NHNN
Ngân hàng Nhà nc

s bài nghiên cu v Vit Nam trc đó cng đư không còn đ tính cp nht thông
tin và d liu. Vì vy, nhóm đư quyt đnh thc hin mt bài nghiên cu đ đ xut
xây dng mt mô hình cnh báo sm khng hong tin t hiu qu và cp nht.
2. Tng quan tình hình nghiên cu
M đu trong vic nghiên cu, Krugman nm 1979 đư đ xut mô hình d
báo khng hong tin t th h th nht và sau đó đc Flood và Garber (1984) ci

2

tin. Mô hình này gi ý rng các yu t kinh t nn tng là nguyên nhân ca KHTT,
ví d nh thâm ht ngân sách. Các bin đc dùng trong mô hình cnh báo sm có
th là thâm ht ngân sách, cung tin, tín dng ni đa, thâm ht tài khon vãng lai,
lãi sut quc t, dòng vn nc ngoài,
Các mô hình sau đó đc phát trin bi Obstfeld (1994, 1996) cho rng khng
hong tin t không xut phát t yu t kinh t cn bn mà nó t phát sinh và lây
lan theo c ch k vng xut phát t tâm lý các nhà đu c và s theo đui các mc
tiêu v mô ca Chính ph.
Cuc khng hong tin t châu Á nm 1997-1998 mà tâm đim là Thái Lan đư
to mt bc tin trong lnh vc nghiên cu vi s xut hin mt s mô hình mi
thành công trong vic cnh báo sm khng hong tin t. Velasco (1987),
Kaminsky & Reinhart (1999) thy rng các vn đ (n xu) trong h thng ngân
hàng rõ ràng thng đi trc các cuc KHTT. KHTT làm ti t hn khng hong
ngân hàng, to nên mt vòng xoáy khng hong. T do hóa tài chính cng đi trc
các cuc khng hong ngân hàng.
Breuer (2004) đư đ xut mô hình mi trong đó tính đn các yu t th ch
nh: khung pháp lut, lut bo v quyn s hu, lut thc hin hp đng, quy đnh
tài chính, cht lng dch v công, chính ph n đnh, dân ch và tham nhng…
3. Mc tiêu nghiên cu
 tài đ xut mô hình cnh bo sm khng hong tin t  Vit Nam và gi ý
chính sách v mô phù hp.

THUYT CNH BÁO SM KHNG HONG TIN T TRÊN TH GII
1.1. Tng quan v khng hong tin t
1.1.1. CáẾ đnh ngha
1.1.1.1. Tng quan v tin t
Tin t là mt thut ng đư tr nên vô cùng quen thuc đi vi tt c chúng ta
và có vai trò cc k quan trng trong các hot đng kinh t. Theo K. Marx, tin t là
mt th hàng hóa đc bit, đc tách ra khi th gii hàng hóa, dùng đ đo lng
và biu hin giá tr ca tt c các loi hàng hóa khác. Nó trc tip th hin lao đng
xã hi và biu hin quan h sn xut gia nhng ngi sn xut hàng hóa. Theo các
nhà kinh t hin đi, tin đc đnh ngha là bt c vt gì đc chp nhn chung
trong vic thanh toán đ mua bán hàng hóa, dch v hoc trong vic tr n. Trong
phm vi bài nghiên cu này chúng ta đ cp đn “tin lu thông” tc là tin t vi
chc nng là phng tin thanh toán và là đng tin đc lut pháp quy đnh là
đng tin đ trao đi hàng hóa và dch v ca mt quc gia hay mt nn kinh t.
Tin t có th do ngân hàng trung ng hoc b tài chính phát hành và có
dng tin giy hoc tin kim loi (tin xu). Cm t “đn v tin t” đc dùng đ
phân bit tin t ca quc gia này vi tin t ca mt quc gia khác. Ngày nay,
nhiu quc gia trên th gii dùng chung 1 đn v tin t nh đng euro do kt qu
ca s hình thành ca khu vc liên kt kinh t - tin t thng nht.
Tin t có bn chc nng c bn bao gm phng tin trao đi, phng tin
ct gi giá tr, là đn v k toán và bn v thanh toán (Kinh t chính tr Marx-Lenin).
Giá tr ca tin t không phi là vì t thân nó có mà vì nhng gì tin t có th trao
đi đc. Giá tr ca tin t là s lng hàng hóa và dch v mua đc bng mt
đn v ca tin t. Nói cách khác, giá tr ca tin t là nghch đo giá c hàng hóa.
Giá c ca tin t chính là lãi sut, nói mt cách khác, giá c ca tin t là s tin
ngi ta phi tr cho c hi đc vay nó trong mt khong thi gian xác đnh.
Theo Marx, các tính cht ca tin t bao gm:

5



6

quan đim ca lý thuyt này, “khng hong tin t là do s không nht quán và mâu
thun gia chính sách trong nc (đc bit gn vi t

ình trng thâm ht ngân sách
đc tài tr bng in tin trong thi gian dài) vi chính sách duy trì t giá c đnh.
S không nht quán này có th tm thi tn ti khi ngân hàng trung ng (NHTW)
dùng d tr đ gi vng th trng và an tâm nhà đu t. Tuy nhiên, nó không th
tn ti lâu dài do NHTW không có đ d tr đ gi t giá th trng  mc đư n
đnh, và khi đó các nhà đu c s gây ra đ v bng vic  t bán ni t và mua
ngoi t”. Hành đng đng thi ca h (bán ni t và mua ngoi t) trong bi cnh
bt n kinh t v mô s là mt cuc tn công đu c vào ni t và khin d tr ngoi
hi st gim nhanh hn và mc phá giá s xy ra sm hn.
n nm 1986, Obstfeld đư đa ra lý thuyt cnh báo th h th hai, sau đó đư
đc ci tin vào các nm 1994 và 1996. Theo đó, ông cho rng “KHTT không xut
phát t các yu t v mô cn bn mà t nó phát sinh và lây lan theo c ch k vng,
xut phát t tâm lý ca các nhà đu c và s theo đui các mc tiêu v mô ca
Chính ph”. Nh th, mt cuc khng hong tin t xy ra do ba yu t: k vng
gn kt vi nhau theo hng gây ra khng hong, hành vi by đàn mt cách hp lý
và tính lan truyn. K vng gn kt vi nhau theo hng gây ra khng hong phn
ánh s bi quan ca các nhà đu t và công chúng v công tác điu hành chính sách
kinh t ca Chính ph, các báo cáo v tình hình không sáng sa ca nn kinh t hay
các s kin chính tr. Nu s ngi bi quan có k vng v s mt giá ca đng ni
t, thì hành đng ca nhng ngi này s gây ra s mt giá ca đng ni t trên th
trng. Hành vi by đàn phn ánh s đông nhng cá nhân và t chc tham gia th
trng hành đng theo kiu n theo hoc đi theo xu th chung ca th trng. Tính
lan truyn th hin tác đng lan ta khng hong tin t t các nc phát sinh
khng hong trong khu vc do các mi liên kt thng mi, tài chính, đu t. Nó

lch chun trong khi Glick và Hutchison (β000, β005, β006) (trong Glick và
Hutchison (2011)) li dùng β đ lch chun và trc đó, Kaminsky và Reinhart
(1999) hay Kaminsky, Lizondo, và Reinhart (1998) dùng γ đ lch chun.
Gn đây hn, Rebelo (β007) vit “khng hong tin t đc hiu là thi k
đng tin b mt giá mt cách mnh m ch trong mt khong thi gian ngn”
(Burnside, Martin Eichenbaum và Sergio Rebelo, 2007). ó có th là phá giá chính
thc hoc t b ch đ t giá c đnh. Cng có nhng quan đim khác linh hot hn
v cách đnh ngha khng hong tin t nh Krznar (β004) – “khng hong tin t là

8

tình trng mt giá danh ngha đng ni t hoc gim sút đáng k d tr ngoi hi
quc gia”.
Nh vy, các phiên bn đnh ngha ít nhiu khác nhau gia các tác gi, và qua
các thi k nghiên cu khác nhau. Nh Glick và Hitchson (β011) đư nói, vi các
nc khác nhau và tùy tng thi đim mà giá tr các ngng là khác nhau và vì th
mà các đnh ngha cng tr nên khác nhau và vô cùng đa dng. Nhim v ca ngi
nghiên cu là phi la chn mt quan đim phù hp và xuyên sut đ làm kim ch
nam. Trong phm vi bài vit này, nhóm nghiên cu s theo quan đim ca
Kaminsky và Reinhart v phng pháp tính ch s áp lc th trng ngoi hi và
cho rng KHTT s xy ra nu giá tr này vt trung bình ca nó 1,5 đ lch chun.
Theo quan đim ca nhóm, con s này phù hp vi mu nghiên cu là các nn kinh
t mi ni, nhy cm vi nhng bin đng, nhng cú sc trong nc cng nh trên
th gii.
1.1.2. Phân bit và so sánh các loi khng hong
Chúng ta thng nghe thy khng hong tài chính, khng hong kinh t, ri
đn khng hong tin t và nhiu loi khng hong khác nh khng hong n công,
khng hong ngân hàng. Liu các loi khng hong này có đng nht vi nhau
không hay chúng có gì khác vi khng hong tin t?
Khng hong tài chính (KHTC) là tình trng tài chính (qu) mt cân đi

Chính ph đ vay gián tip hoc khi vay trc tip nc ngoài đ đu t, hoc đ tài
tr thâm ht ngân sách, n ca các c quan trc thuc Chính ph… làm nh hng
ti kh nng thanh toán quc t, tài chính, d tr quc gia. Trong khi đó KHTT, vi
nhiu nguyên nhân khác nhau, có biu hin là suy gim d tr ngoi t và đng ni
t trt giá mnh.
1.1.3. Mt s nguyên nhân chính ca khng hong tin t
1.1.3.1. Nguyên nhân bên trong
a. Thc hin ch đ t giá kém linh hot
Nói đn chính sách t giá, có th thy vic áp dng mt cách bt hp lý chính
sách này là nguyên nhân đu tiên gây ra KHTT. Khi lung vn nc ngoài chy vào
ngày càng tng thì vic neo gi t giá s làm cho đng ni t b đnh giá cao hn
thc t dn đn tng giá hàng xut khu, hàng hóa tr nên kém cnh tranh. Tuy
nhiên, điu này li kích thích vay mn bng ngoi t nhiu hn. Các nhà hoch
đnh chính sách c dùng các chính sách tin t tht cht hay dùng d tr ngân sách

10

đ duy trì t giá c đnh. Khi d tr ngoi t càng suy yu ti mc cn kit thì vic
phá giá đng ni t là không th tránh khi và khng hong tt yu phát sinh.
b. C cu ngun vn
Có th thy rõ ràng rng c cu ngun vn tác đng ln ti vic xy ra KHTT.
Ví d nh trong hai cuc khng hong  Thái Lan 1997 và Mexico 1994 - 1995, s
l thuc quá ln vào khon vay ngn hn đ bù đp vào thâm ht ngân sách là nhân
t ct yu gây nên KHTT. Chính sách m rng tin t và ni lng tín dng thu hút
mt s lng ln các ngun vn chy vào. Tuy nhiên, dòng vn chy vào quá ln s
gây ra tình trng đnh giá cao đng ni t, to c hi cho đu c tài chính làm phát
sinh khng hong.
c. C ch qun lý yu kém
iu này có th thy rõ trong cuc khng hong tài chính – tin t châu Á khi
Chính ph qun lý ht sc lng no h thng ngân hàng và không kim soát tín

Tn công đu c vào h thng t giá hi đoái c đnh s xy ra khi nhà đu c
thy rng chính ph đang b thâm ht cán cân thng mi, vì vy có kh nng s
thiu tài sn thanh khon có th s dng nhm duy trì mc t giá c đnh. Nhà đu
c sn sàng gi đng ni t khi t giá còn đc duy trì  mc c đnh, nhng s bán
tháo tài sn ni t khi h cho rng h thng t giá hi đoái c đnh sp b lung lay.
Trong mô hình này, chính ph ch phn ng b đng sau khi đư xy ra tn công
đu c và áp dng chính sách tin t m rng vi tc đ không đi c trc và sau
khng hong. Tín dng m rng quá mc dn dn s tr nên không còn phù hp vi
chính sách t giá hi đoái c đnh. Krugman đư kt lun rng chính sách t giá hi
đoái c đnh s kt thúc khi xy ra tn công đu c bt ng.
1.1.3.3. H ly t các cuc khng hong khác
Các nghiên cu đư ch ra rng, tình trng tài chính quc gia, kh nng tr n
quc gia là ch s rt quan trng đm bo v lòng tin ca cng đng vi đng tin
ni t ( Herz, 2004). Nghiên cu ca Herz (2004) và thc t ch ra rng khng
hong n công thng kéo theo hoc đi kèm khng hong tin t.
Trng hp Argentina là mt ví d, h thng ngân hàng nc này đc kim
soát rt tt nhng khng hong n công đư làm dân chúng hong lon và rút tin 
t t ngân hàng và nhng hành đng ca chính ph Argentina tip theo đư làm xói
mòn lòng tin ca dân chúng vào h thng ngân hàng. Và khi h thng ngân hàng đ

12

v, nhng gánh nng v mt ngân sách li tip tc gia tng mt cách trc tip hoc
gián tip cho vic cu tr các ngân hàng đ v.
Ngay đi vi khng hong n công ca Hy Lp, các nhn đnh cho rng, nu
khng hong n công càng trm trng KHTT có th s xy ra. Ngi ta tng đa ra
gi đnh nu Hy Lp v n, nc này có th buc phi ri khi EU và các khon
vay s không còn đc NHTW châu Âu (ECB) đm bo. iu này làm mt n đnh
lưi sut liên ngân hàng ca đng Euro, khin các nhà đu t mt lòng tin vào đng
tin chung Euro và có th liên đi đn các nc có tình trng n công tng t nh

thêm n. Nh vy, nu các nhà hoch đnh chính sách không có các gii pháp đúng
đn và kp thi đ vc dy nn kinh t thì nguy c “n không bao gi tr ht” s
không th tránh khi.
V tht nghip, sau khng hong, do h thng ngân hàng b nh hng nng
n, hot đng tín dng ni đa b co hp, vic vay vn kinh doanh càng tr nên khó
khn, thêm tình trng lm phát gia tng càng khin chi phí cho nguyên liu đu vào
tng cao, dn ti các doanh nghip phi thu hp quy mô sn xut, ct gim lao
đng, thm chí, nhiu doanh nghip thua l ri b phá sn. Thêm vào đó, vi tình
trng bt n sau khng hong, sc mua sm ca ngi dân cng tr nên eo hp, làm
tng cu st gim. ây chính là các lý do khin tht nghip trong xã hi gia tng.
Theo tính toán ca IMF (β009), sau khng hong, mc gim sn lng trung
bình trong trung hn là rt đáng k và sn lng luôn nm di đng xu hng
trc khng hong ti ht nm th hai và ba. Nu mt nc có đ m thng mi
càng ln thì nc đó càng ít b suy gim sn lng nh đy mnh xut khu và càng
nhanh chóng phc hi sau khng hong.

14 Hình 1.1. Lng suy gim sn lng ca khng hong tin t
Ngun: IMF, β009
Chú thích: Hình v biu th mc gim sn lng sau khng hong so vi xu hng trc
khng hong. Trên trc hoành, nm t = -1 là nm trc khng hong, t = 0 là nm xy ra
khng hong. Khong tin cy 90% đc th hin bng hai đng nét đt. Mu quan sát bao
gm các nn kinh t mi ni đư tri qua khng hong trong thi gian nhng nm 1970 ti nm
β00β. KHTT  đây đc đnh ngha theo phng pháp ca Milesi-Ferretti và Razin (1998): s
suy gim giá tr ni t ít nht 15%, cao hn mc gim ca nm trc ít nht 10% và mc gim
giá ni t ca nm trc phi di 10%.
Lng thc t suy gim cng là mt biu hin thng thy  các nc sau mt
nm khng hong. T tình trng tht nghip đư nói trên, trên th trng lao đng,

b mt giá mnh, hàng hóa sn xut ti các nc đó tr nên r hn rt nhiu so vi
hàng hóa  các nc khác, xut khu s đc đy mnh, qua đó giúp ci thin thâm
ht tài khon vãng lai, và thiu d tr ngoi t.  th di đây mô t hiu ng
tuyn J v s thay đi trong tài khon vãng lai theo thi gian di tác đng ca
đng ni t gim giá, theo đó, trong ngn hn, s thâm ht s tr nên trm trng hn
nhng trong trung và dài hn, tình trng s đc khc phc vi nhng con s thng
d. 16 USD Thâm ht
Thâm ht
ban đu
Thng d
T
1
Thi gian

Hình 1.2. Hiu ng tuyn J v s thay đi trong tài khon vãng lai theo thi
gian di tác đng ca đng ni t gim giá
Ngun: Pilbeam & Keith, 1992
Th hai, KHTT cng là mt c hi đ các nc nhìn li các chính sách v mô

dn ti khng hong tài chính Nga và khng hong tài chính Brazil. Mt s nc
không b khng hong, nhng kinh t cng chu nh hng xu do xut khu gim
và do FDI chy vào gim. Ví d nh M, cuc khng hong châu Á làm cho th
trng xut khu ca nc này b co li do đng đô la lên giá, làm kh nng cnh
tranh ca hàng hoá M gim xung. Ngi ta tính rng ít nht th trng xut khu
ca M gim β5%, bao gm phn ln là th trng ca các nc ông Á. iu này
làm cho tình trng nhp siêu ca M ngày càng trm trng. Nm 1997, M nhp
siêu 176 t USD, cao hn nhiu so vi 148 t USD ca nm 1996 (OECDStat).
ng thi, cuc khng hong này còn gây tn tht cho nn kinh t M theo
mt cách khác. Do đng tin ca các nc b phá giá so vi đng đô la M, nên
hàng nhp khu vào M tr nên r mt cách tng đi, điu đó làm cho giá c trên
toàn b th trng M phi gim xung theo, tc là làm cho li nhun ca các nhà
sn xut  M gim và đu t kinh doanh cng gim. Nhiu sn phm ca các công
ty M không th tiêu th đc do giá cao dn đn tn kho nhiu. Nh vy, các công
ty M chc chn s không th tip tc đu t đ nâng cao sn lng đc. Rõ ràng

Trích đoạn Mô hình Neuro Fuzzy ánh giá táẾ đ ng ca các bin trong mô hình Nguy xy ra KHTT V it Nam trong thi gian ti

---