1

TRAO ĐỔI!

ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ NĂNG
THỰC HIỆN CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
ThS. LÊ Đ
ỨC ĐỒNG
Trường THPT chuyên NTMK Sóc Trăng

Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) là người làm công việc chỉ đạo, quản lý giáo dục toàn diện
học sinh (HS) một lớp. Đồng thời là người chỉ đạo mọi hoạt động của học sinh bao gồm: hoạt
động học tập, hoạt động rèn luyện theo quy định của Điều lệ Trường phổ thông.
GVCN là cầu nối giữa tập thể HS với các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường; là
người tổ chức phối hợp các lực lượng, giáo dục. Cùng với nhà trường, thông qua công tác chủ
nhiệm, góp phần định hình định hướng tính cách của học sinh.
GVCN là nhà quản lý, nhà tâm lý; là nơi để các em học sinh chia sẻ những buồn vui, là
chỗ dựa tinh thần vững vàng cho các em trong cuộc sống. Đồng thời là người đánh giá khách
quan kết quả rèn luyện của mỗi HS và phong trào chung của lớp.
Bên cạnh những mặt tích cực, còn bộc lộ sự yếu kém trong công tác chủ nhiệm. Đó là
còn đi theo lối mòn trong phương pháp giáo dục HS (Cuối tuần sinh hoạt lớp; cho HS tự đánh
giá điểm cộng, điểm trừ; phê bình những HS vi phạm, biểu dương những HS tích cực; dặn dò
tuần tới…).
Vẫn còn thiếu năng động, sáng tạo, thiếu đổi mới, thiếu sự đột phá trong công tác chủ
nhiệm. Chưa quan tâm sâu sát, chưa tìm hiểu kỹ tâm, sinh lý học sinh nên hiệu quả công việc
chưa cao…
Nguyên nhân do tác động mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường (những tiêu cực, những
mặt trái…) vào môi trường trường học. Bên cạnh đó, tâm, sinh lý HS thay đổi rất nhiều, rất khác
so với những bài học về tâm, sinh lý lứa tuổi trước đây. Ở trường đại học, việc thực hành công
tác chủ nhiệm chỉ gói gọn trong 8 tuần thực tập của năm cuối, nên chưa thể có thời gian rèn

nhất để học sinh tập dượt, rèn luyện tính tự giác, sự năng động, sự sáng tạo khi đang còn ngồi
trên ghế nhà trường.
Lấy học sinh làm trung tâm trong công tác chủ nhiệm. Trên cơ sở đó, từng bước biến quá
trình giáo dục thành tự giáo dục. Học sinh có điều kiện tốt nhất để thể hiện mình; tự ý thức, tự
quản bản thân mình; tự quản tổ mình, lớp mình. Trong môi trường tự quản ấy, nhân cách học sinh
mới được xác lập, được thử thách qua công việc hàng ngày, hàng tuần.
Tâm lý lứa tuổi cho thấy: lứa tuổi học sinh trung học là lứa tuổi luôn ham tìm tòi, ham
hiểu biết, ham hoạt động và muốn khám phá, khẳng định bản thân (thể hiện trong học tập, văn
nghệ, thể thao, sinh hoạt tập thể…). Vì vậy, xây dựng lớp tự quản vừa thoả mãn được nét tâm lý
phong phú của học sinh mà còn tạo điều kiện, cơ hội để nó được nuôi dưỡng, thử thách, rèn luyện
và phát triển theo chiều hướng tích cực, tự giác.
Xây dựng lớp tự quản không những giúp các em tự quản lý các hoạt động của lớp mình
mà còn góp phần quản lý các hoạt động chung của nhà trường. Các hình thức hoạt động phong
phú, đa dạng của các lớp sẽ tạo nên môi trường tốt cho việc phát triển nhân cách các em. Đó là
tinh thần tập thể, lòng yêu thương, thông cảm lẫn nhau; cộng đồng cùng làm việc nhóm, sức
mạnh của tinh thần đoàn kết, cùng chăm lo công việc chung…

1.2. Tổ chức sinh hoạt, thảo luận chuyên đề:

Thay vì cách làm xưa nay là GVCN “thuyết giảng” về bài học đạo đức một chiều; phê
bình những sai phạm cũng như biểu dương những thành tích một chiều thì nay chúng ta đưa ra
những “Chuyên đề” phù hợp cho học sinh thảo luận trong giờ chủ nhiệm.
Nội dung các chuyên đề phải thật gần gũi, thiết thực, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa
tuổi. Có thể theo chủ điểm hàng tháng hoặc những vấn đề đang được xã hội quan tâm như môi
trường sống, an toàn giao thông; tình bạn, tình yêu trong lứa tuổi học trò; chọn nghề cho tương lai
như thế nào; xài tiền như thế nào khi chúng ta còn sống phụ thuộc vào cha mẹ; lợi ích của việc
đọc sách và lòng đam mê tìm hiểu kiến thức; bạo lực gia đình và trách nhiệm của chúng ta; tự học
như thế nào để có kết quả tốt; kinh nghiệm học giỏi bộ môn; khắc sâu kiến thức và phương pháp
học tập…
3

Nếu chỉ đổi mới nội dung mà không đổi mới phương pháp thì sa vào tình trạng không
đồng bộ; gặp rất nhiều khó khăn khi giải quyết vấn đề. Ngược lại, nếu chỉ đổi mới phương pháp
mà không đổi mới nội dung thì sa vào tình trạng “bình mới rượu cũ”, vô tình tạo sức ỳ cho sự
phát triển nội dung.
Xin đề xuất một số nội dung đổi mới về phương pháp như sau:

2.1. Thực hiện chuyên trách công tác GVCN để không còn là công việc kiêm nhiệm như
hiện nay (vừa giảng dạy, vừa làm chủ nhiệm). Có như vậy, GVCN toàn tâm toàn ý, mới có thời
gian đầu tư cho công việc và thực hiện công việc có hiệu quả. Từ đó, đặt công tác chủ nhiệm vào
một vị thế quan trọng; không còn là công việc “kiêm nhiệm” của giáo viên. Như vậy, GVCN sẽ
nâng cao tinh thần trách nhiệm trước nhà trường trong việc quản lý lớp.
Hoặc tăng số giờ chủ nhiệm bằng ½ giờ tiêu chuẩn hiện hành nhằm năng cao hiệu quả
của công tác chủ nhiệm.
4

2.2. Tập huấn công tác tự quản cho đội ngũ Ban cán sự lớp. Giao quyền tự chủ lớp học
cho Ban cán sự điều hành các mặt hoạt động của lớp với sự tư vấn của GVCN.
Mục đích: + Trang bị cho đội ngũ Ban cán sự lớp những kiến thức cơ bản về quản lý lớp
học.
+ Quản lý lớp có phương pháp, bài bản và chủ động xử lý mọi tình huống xảy
ra (nếu có).
2.3. Những bài học về kỹ năng sống, về đạo lý, đạo đức trong các giờ sinh hoạt lớp được
thực hiện bằng việc thảo luận, trao đổi dưới dạng chuyên đề. Các chuyên đề được bảo trước cho
học sinh để các em có thời gian tìm hiểu, suy nghĩ…
2.4. Chọn những GV có tay nghề vững vàng, có uy tín với học sinh, với phụ huynh; có
tinh thần trách nhiệm làm công tác chủ nhiệm. Giao quyền hạn cho GVCN để họ chủ động trong
công việc được giao.
3. Về đổi mới kỹ năng:
3.1. Trang bị kiến thức quản lý nhà nước cho đội ngũ GVCN: GVCN vừa là nhà sư
phạm, vừa là nhà quản lý, nhà tổ chức mọi hoạt động của học sinh trong lớp. Tập huấn thường