Biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền
thống đạo đức cho sinh viên Viện Đại học Mở
Hà Nội trong giai đoạn hiện nay Nguyễn Xuân Sơn Trường Đại học Giáo dục
Luận văn ThS ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 60 14 05
Người hướng dẫn: PGS.TS. Hà Nhật Thăng
Năm bảo vệ: 2008 Abstract: Làm sáng tỏ cơ sở lý luận của việc tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo
đức của các trường đại học nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh
viên đại học. Khái quát về sự phát triển của Viện Đại học Mở Hà Nội. Phân tích thực
trạng tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên Viện Đại học Mở Hà
Nội và cho sinh viên đại học hiện nay. Đề xuất các giải pháp: tổ chức quá trình giáo dục
và rèn luyện đạo đức của Thầy và trò; Phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục và
xây dựng môi trường giáo dục đạo đức cho sinh viên; Tạo viễn cảnh, niềm tin và động
lực cho sinh viên rèn luyện, phấn đấu; Phát huy tính tích cực, rèn luyện của sinh viên;
Tạo cơ hội, điều kiện cho hoạt động tập thể để thầy và trò chủ động thích nghi với hoàn
cảnh xã hội nhằm giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên đại học hiện nay.
Keywords: Giáo dục đạo đức; Quản lý giáo dục; Sinh viên; Viện Đại học Mở Hà
Nội
Có nhiều nguyên nhân đã dẫn sinh viên đến tình trạng yếu kém về đạo đức, trong đó
phải kể đến sự không thống nhất tác động giáo dục của các lực lượng giáo dục trong các nhà
trường, ở gia đình và ngoài xã hội. Đôi khi còn trái ngược nhau về cách thức tác động.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Biện pháp tổ chức công tác giáo
dục truyền thống đạo đức cho sinh viên Viện Đại học Mở Hà Nội trong giai đoạn hiện nay”
làm luận văn tốt nghiệp.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo
đức cho sinh viên của Viện Đại học Mở Hà Nội, luận văn đề xuất các biện pháp tổ chức
công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên để nâng cao hiệu quả đào tạo của các
trường ĐH nói chung và của Viện Đại học Mở Hà Nội nói riêng.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể: Biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức nhằm góp phần nâng
cao hiệu quả đào tạo ĐH.
3.2. Đối tượng: Xác định các biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức nhằm
góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo ĐH.
4. Giả thuyết khoa học Giáo dục truyền thống đạo đức là một quá trình phức tạp, bị chế ước chi phối bởi nhiều
yếu tố khách quan. Nếu có những BP tổ chức một cách đúng đắn, hợp lý, kiên trì thực hiện phù
hợp với hoàn cảnh kinh tế xã hội, phát huy tối đa những yếu tố tích cực, phối hợp tốt sự tác
động của các lực lượng trong và ngoài nhà trường thì giáo dục truyền thống đạo đức nói riêng,
công tác đào tạo của các trường ĐH nói chung, sẽ được nâng cao.
5. Nhiệm vụ
5.1. Làm sáng tỏ cơ sở lý luận của việc tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức của
các trường đại học nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho sinh
viên đại học
5.2. Làm rõ thực trạng tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên Viện
CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC
TRƢỜNG ĐẠI HỌC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Chúng ta đã biết, lịch sử phát triển giáo dục luôn gắn với lịch sử phát triển xã hội loài
người. Mục tiêu của bất cứ một nền giáo dục phát triển nào cũng là đào tạo con người, những
người có đủ năng lực và phẩm chất, có đức và có tài. Bất cứ nhà trường nào khi mang sứ mệnh
giáo dục thế hệ trẻ, đều thông qua việc truyền thụ những tri thức, kinh nghiệm mà hình thành
cho thể hệ trẻ nhân cách của thời đại. Do đó khi nói đến quá trình giáo dục đại học của một nhà
trường, người ta thường nói một cách vắn tắt, hình ảnh là “Dạy nghề” và “Dạy người”. Nói
một cách khác, phạm trù giáo dục truyền thống đạo đức luôn gắn với quá trình đào tạo. Chỉ có
tiến hành giáo dục truyền thống đạo đức, có chất lượng cao, các nhà trường ĐH mới thực hiện
được mục tiêu cao cả của mình.
Chúng ta có thể thấy vấn đề nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống đạo đức
cho sinh viên các trường ĐH hiện nay đã được đề cập, nghiên cứu trong nhiều năm nay ở Việt
Nam. Tuy vậy chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu về cách phối hợp các phương pháp giáo
dục để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên các
trường ĐH, chuẩn bị tích cực cho việc đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội Việt Nam thế kỷ 21.
Việc phối hợp các phương pháp giáo dục để nâng cao hiệu quả tổ chức công tác giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên các trường ĐH hiện nay đang là những vấn đề thời sự cấp
bách cần có đề tài nghiên cứu khoa học để giải quyết về cơ sở lý luận lẫn cơ sở thực tiễn.
1.2. Một số khái niệm công cụ nghiên cứu
1.2.1. Đạo đức và giáo dục truyền thống đạo đức
1.2.1.1. Đạo đức
Theo tác giả Phạm Minh Hạc thì đạo đức có thể được hiểu theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng.
“Đạo đức theo nghĩa hẹp là luân lý, những quy định, những chuẩn mực ứng xử trong
quan hệ của con người với con người, với công việc, với bản thân, kể cả với thiên nhiên và môi
trường sống.
Theo nghĩa rộng, khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạm trù chính trị, pháp luật,
lối sống, đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh bộ mặt nhân cách của cá nhân
được xã hội hóa” [12, tr.158].
“Tình trạng là sự tồn tại và diễn biến của các sự việc, xét về mặt ảnh hưởng đối với
cuộc sống thường ở khía cạnh bất lợi” [8, tr 826].
Như thế, chúng ta có thể thống nhất quan niệm: Tình trạng yếu kém đạo đức của sinh
viên là sự tồn tại và sự diễn biến cả về số lượng lẫn tính chất nguy hại của một số sinh viên đang
tồn tại trong nhà trường, xã hội chúng ta hiện nay.
1.2.2. Biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức
Theo tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: “PPGD trong nhà trường là phương thức
hoạt động gắn bó với nhau giữa người giáo dục và người được giáo dục nhằm giải quyết những
nhiệm vụ hình thành nhân cách XHCN” [15, tr 43-44].
Từ định nghĩa trên có thể hiểu:
- BPGD là thành tố quan trọng của quá trình giáo dục, nó là phương thức hoạt động
giúp cho các trường ĐH thực hiện được những mục đích và nhiệm vụ giáo dục nhân cách
XHCN cho người học (sinh viên).
- BPGD còn là phương thức tác động của nhà sư phạm, của nhà trường, của tập thể
người học đến từng sinh viên.
Nếu các trường ĐH biến được quá trình giáo dục đào tạo thành quá trình tự giáo dục
đào tạo thì chắc chắn những phẩm chất, năng lực của sinh viên có được bao giờ cũng là phẩm
chất, năng lực có giá trị bền vững. Để có được sự thành công này, nhà trường ĐH trước hết phải lựa chọn và tìm cách phối
hợp các biện pháp giáo dục đạo đức thế nào cho phù hợp với sinh viên, phải tìm cho được
những cách phối hợp các phương pháp giáo dục truyền thống đạo đức sao cho có hiệu quả
nhất.
1.3. Ý nghĩa của tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức
1.3.1. Bản chất của tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức
Thực chất của biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức là xác định cơ
chế phối hợp các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm xây dựng môi trường giáo
dục, phát huy tốt các yếu tố, các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục đạo đức.
Do đó: “Phối hợp các BP tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức ” là "Cán bộ
Thứ nhất: Các lực lượng giáo dục phải có nhận thức đúng và quyết tâm hành động
Thứ hai: Có bộ máy tổ chức quản lý mạnh
Thứ ba: Có đủ nguồn lực và một cơ chế phù hợp với mô hình giáo dục đạo đức cho sinh
viên
1.4. Những yếu tố ảnh hƣởng đến giáo dục đạo đức và tổ chức công tác giáo dục truyền
thống đạo đức ở trƣờng đại học trong giai đoạn hiện nay
1.4.1. Phẩm chất và năng lực con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá và
hội nhập quốc tế là mục tiêu giáo dục đạo đức ở các trường đại học
Thời đại ngày nay đòi hỏi con người Việt Nam mới phải là con người vừa cách mạng vừa
khoa học, vừa có tinh thần làm chủ, vừa có năng lực làm chủ. Con người ấy kế thừa và không
ngừng nâng cao những truyền thống tốt đẹp của dân tộc và của Đảng, phải thường xuyên đổi mới
kiến thức văn hoá, nâng cao trình độ kỹ thuật và công nghệ, có thể lực mạnh khoẻ, tâm hồn trong
sáng, trí tuệ và tài năng ngày càng được phát huy, có tầm hiểu biết rộng lớn về chính trị, tư
tưởng, về kinh tế và xã hội.
1.4.2. Đặc điểm của sinh viên đại học hiện nay
Sinh viên đại học trước hết mang đầy đủ những đặc điểm chung của con người, mà theo
Mác là "tổng hoà của các quan hệ xã hội". Nhưng họ còn mang những đặc điểm riêng: Tuổi đời
còn trẻ, thường từ 18 đến 25, dễ thay đổi, chưa định hình rõ rệt về nhân cách, ưa các hoạt động
giao tiếp, có tri thức đang được đào tạo chuyên môn và có những đặc điểm cơ bản sau: tính thực
tế, tính năng động, tính cụ thể của lý tưởng, tính liên kết (tính làm việc theo nhóm) và tính cá
nhân.
Mục tiêu và những yêu cầu tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức ở đại học
1.4.3.1. Mục tiêu của giáo dục đại học
Điều 39. Luật Giáo dục Việt Nam đã qui định về mục tiêu của giáo dục đại học là:
“1. Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức,
có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực
hành nghề nghiệp tương xứng với
trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc’’
những vấn đề cốt lõi được nghiên cứu để chỉ đạo quá trình lựa chọn các phương pháp, sáng tạo
những cách làm mới phù hợp với công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên các
trường ĐH trong giai đoạn hiện nay.
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VIỆC TỔ CHỨC CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRUYỀN
THỐNG ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI HIỆN NAY
2.1. Đôi nét về sự phát triển của Viện Đại học Mở Hà Nội
Ngày 03/11/1993, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 535/TTg về việc thành lập
Viện Đại học Mở Hà Nội, là một tổ chức đại học Công lập hoạt động trong hệ thống các trường
đại học quốc gia do Bộ giáo dục và Đào tạo trực tiếp quản lý, với nhiệm vụ “là cơ sở đào tạo đại
học và nghiên cứu với các lại hình đào tạo từ xa, đào tạo tại chỗ nhằm đáp ứng nhu cầu học tập
đa dạng của xã hội, góp phần tăng tiềm lực cán bộ khoa học, kỹ thuật cho đất nước”. Trong
những năm qua, bên cạnh sự mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng đào tạo, Đảng uỷ, Ban
Giám hiệu và các phòng ban chức năng trong Viện Đại học Mở Hà Nội luôn coi trọng và tăng
cường sự chỉ đạo, lãnh đạo đối với công tác giáo dục nói chung và công tác GDĐĐ nói riêng,
nhằm nâng cao nhận thức về mục tiêu Xã hội chủ nghĩa (XHCN), về chủ nghĩa Mác- Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên giúp họ hiểu rõ, thông suốt quan điểm, đường lối chính sách
của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Chú trọng đến công tác giáo dục toàn diện cho sinh viên
cũng như công tác giáo dục bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, năng lực chính trị cho sinh viên.
2.1.1. Vai trò của Phòng công tác chính trị và sinh viên trong tổ chức công tác giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở Hà Nội
Chức năng của Phòng công tác chính trị và sinh viên trong tổ chức công tác giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở Hà Nội Nhiệm vụ chuyên môn của phòng Công tác CT&SV Viện Đại học Mở Hà Nội.
2.1.2. Những thành tích
Việc thực hiện các quy chế, quy định về công tác giáo dục đạo đức học sinh – sinh viên
Tổ chức thực hiện:
Để công tác quản lý sinh viên ngày càng hoàn thiện và phù hợp với yêu cầu chung và đặc
điểm mô hình Viện Đại học Mở Hà Nội, trong năm học 2006-2007 và những năm tiếp theo,
sau:
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
Rất quan trọng
Quan trọng
Không quan trọngCâu 2: “Xin Thầy, Cô đánh giá mức độ thực hiện biện pháp tổ chức giáo dục truyền
thống đạo đức cho sinh viên của Viện Đại học Mở Hà Nội theo những phẩm chất đạo đức sau
đây”
Kết quả thu được thể hiện ở Biểu đồ 2.5. Mức độ những phẩm chất truyền thống đạo đức
mà Viện Đại học Mở Hà Nội đã giáo dục cho sinh viên
40
50
60
70
80
Phẩm chất
1
Phẩm chất
2
Phẩm chất
3
Phẩm chất
4
Phẩm chất
5
Phẩm chất
6
Phẩm chất
7
Phẩm chất
8
Đã thực hiện tốt
Chưa thực hiện tốt
Chưa thực hiện
0
10
20
30
40
50
lồng ghép vào kế hoạch chung của năm học nhưng nếu duy trì tốt, có chất lượng thì nên phát
huy.
Sự phối hợp giữa các lực lượng tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức của Viện Đại học
Mở Hà Nội
Sự phối hợp giữa các lực lượng tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức của Viện Đại học
Mở Hà Nội đã có sự quan tâm phối hợp tương đối tốt. Song ban lãnh đạo cũng cần phải tăng
cường các biện pháp kiểm tra giám sát chặt chẽ hơn nữa, thì sự phối hợp trong công tác mới đạt
hiệu quả như mong muốn.
Công tác kiểm tra, đánh giá công tác tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh
viên
Việc đánh giá công tác tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại
học Mở Hà Nội được thực hiện thường xuyên liên tục theo học kỳ, năm học và có nội dung tiêu
chí rõ ràng. Như vậy, việc đánh giá công tác tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên
ở Viện Đại học Mở Hà Nội đã được quan tâm song chưa thực sự đồng đều ở các cấp quản lý,
lãnh đạo Viện Đại học Mở Hà Nội cần có sự kiểm tra giám sát hơn nữa ở các cấp thực hiện
nhiệm vụ.
2.2.4. Thực trạng về nhận thức của sinh viên Viện Đại học Mở Hà Nội về công tác giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên
0
10
20
30
40
50
60
Xây dựng KH GD Đ Đ
cho SV
Tổ chức thực hiện GD Đ
Đ cho SV
Phối hợp GD Đ Đ cho SV
Hà Nội với những câu hỏi sau:
Về nội dung: Chúng tôi đã tiến hành tra khảo sát sinh viên với câu hỏi: “Theo Anh (Chị)
những nội dung giáo dục truyền thống đạo đức nào dưới đây đã được Viện Đại học Mở Hà Nội
thực hiện giáo dục cho sinh viên là phù hợp?”
Về hình thức: Chúng tôi tiến hành điều tra, khảo sát ý kiến của sinh viên với câu hỏi:
“Theo Anh (Chị) những hình thức hoạt động tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức nào dưới
đây đã được Viện Đại học Mở Hà Nội thực hiện giáo dục cho sinh viên là phù hợp?”
Về biện pháp: Để tìm hiểu và đưa ra nhận định chung về việc sử dụng các biện pháp tổ
chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên, chúng tôi đưa ra câu hỏi: “Theo Anh (Chị)
những những biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức nào dưới đây đã được Viện Đại
học Mở Hà Nội thực hiện giáo dục cho sinh viên là phù hợp?”
Kết quả thu được thể hiện ở Biểu đồ 2.16. Kết quả đánh giá của sinh viên về nội dung,
hình thức và biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở
Hà Nội 0
10
20
30
40
50
60
Phẩm chất
1
Phẩm chất
2
Phẩm chất
3
Phẩm chất
2.2.4.3. Kt qu ỏnh giỏ xp loi o c sinh viờn
T thc trng v nhn thc ca sinh viờn v thụng qua ni dung, hỡnh thc v bin phỏp
t chc giỏo dc truyn thng o c kt, qu ỏnh giỏ xp loi o c sinh viờn trong nm
hc 2006 2007 Vin i hc M H Ni ó chng minh tớnh hiu qu ca vic qu lý cụng
tỏc t chc giỏo dc truyn thng o c cho sinh viờn nh trng. S liu lun vn a ra
qua iu tra ti liu kt qu ỏnh giỏ xp loi o c ca 350 sinh viờn ó tham gia tr li bng
hi ca chỳng tụi.
Bng 2.17. Kt qu ỏnh giỏ xp loi o c sinh viờn
Tng
s SV
Xp loi
Xut sc
Xp loi
Tt
Xp loi
Khỏ
Xp loi
TB khỏ
Xp loi
TB
Xp loi
Yu
Xp loi
Kộm
SL
%
học 2006-2007 ch-a đạt kết quả cao. Điều đó đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục cần phải tìm ra
những biện pháp khả thi hơn, phù hợp hơn nữa để nâng cao hiệu quả công tác tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên.
2.2.5. Đánh giá chung về thực trạng tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh
viên của Viện Đại học Mở Hà Nội
Từ những kết quả phân tích ở trên, chúng tôi rút ra một số nhận xét chung về tổ chức
công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở Hà Nội nh- sau:
Những điểm mạnh
Về nhận thức: Đa số cán bộ giảng viên trong nhà tr-ờng đã có nhận thức đúng đắn
về tầm quan trọng của công tác tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên trong
giai đoạn hiện nay. Đa số cán bộ giảng viên trong nhà tr-ờng đã có tinh thần trách nhiệm,
nêu cao vai trò của cá nhân tr-ớc tập thể, tr-ớc nhiệm vụ đ-ợc giao và cố gắng đáp ứng yêu
cầu đổi mới trong tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh.
Về xây dựng kế hoạch: Bộ phận tham m-u hàng năm đã xây dựng đ-ợc kế hoạch cụ
thể cho công tác này và đã cố gắng thực thi triển khai kế hoạch, thực hiện nội dung giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên sát với thực tế và cố gắng chủ động đ-ợc về thời gian tổ
chức vì công việc này chủ yếu là hoạt động ngoại khoá. Về việc phối hợp giữa các lực l-ợng: Ban Giám hiệu Viện Đại học Mở Hà Nội đã có kế
hoạch chủ động trong công tác phối hợp với các đơn vị trong và ngoài tr-ờng cùng thực hiện
nhiệm vụ tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên. Đã có nhiều cố gắng phát huy
hết khả năng, tinh thần trách nhiệm cũng nh- xây dựng các biện pháp hữu hiệu, nhằm phát huy
sức mạnh tổng hợp của các bộ phận liên quan, tạo đ-ợc khối thống nhất hành động thực hiện để
hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên.
Về nội dung, hình thức, ph-ơng pháp: có nhiều sáng tạo, đổi mới nội dung, hình thức,
ph-ơng pháp phù hợp với đối t-ợng, bộ phận chuyên trách đã cố gắng đi sâu tìm hiểu tâm t-
nguyện vọng cũng nh- đặc điểm tâm sinh lý và tâm t- tình cảm của sinh viên, từ đó đề
xuất có nội dung giáo dục cho phù hợp hơn, hình thức tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức
đa dạng hơn và ph-ơng pháp cũng phù hợp với đối t-ợng là sinh viên.
Chƣơng 3: NHỮNG BIỆN PHÁP CHỦ YẾU VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC GIÁO DỤC
TRUYỀN THỐNG ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HIỆN NAY
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã trình bày ở chương 1 và chương 2, chúng tôi đề xuất
những biện pháp quản lý chủ yếu về công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường ĐH hiện
nay nhằm tăng cường và nâng cao chất lượng tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh
viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đại học ở Viện Đại học Mở Hà Nội.
3.1. Những nguyên tắc cơ bản xây dựng và thực hiện các biện pháp tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên ở các trƣờng đại học hiện nay
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn vẹn của quá trình tổ chức giáo dục truyền thống giáo
dục
Giáo dục với tư cách là một quá trình toàn vẹn hoàn thiện nhân cách cho sinh viên trong
các trường ĐH bao giờ cũng có 2 bộ phận, hai quá trình luôn quan hệ gắn bó thống nhất với
nhau. Đó là quá trình đào tạo nghề và quá trình giáo dục đạo đức cho sinh viên.
3.1.2. Nguyên tắc tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức phải dựa trên cơ sở quán triệt mục
tiêu giáo dục của các trường đại học
Tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên góp phần nâng cao chất lượng đào
tạo đại học là yếu tố cơ bản đảm bảo chất lượng giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên
hướng vào mục tiêu cuối cùng là thực hiện tốt mục tiêu giáo dục đào tạo của nhà trường, các
biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức phải góp phần vào việc thực hiện nhiệm vụ đào
tạo với chất lượng và hiệu quả cao. Mục đích và nhiệm vụ tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức
là hình thành cho học sinh và sinh viên các phẩm chất đạo đức phù hợp với chuẩn mực đạo đức
xã hội.
3.1.3. Nguyên tắc các biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức phải phát huy sức
mạnh tổng hợp trong và ngoài nhà trường
Quản lý là quá trình tác động đến cá nhân, đến tập thể người nhằm tổ chức, điều hành,
phối hợp những cố gắng, nỗ lực riêng của họ hướng vào việc thực hiện các mục tiêu chung. Các
CBQL, CBGD và sinh viên là đối tượng tác động của CBQL cấp trên (chủ thể quản lý) song họ
cũng là những chủ thể hoạt động tích cực, có những khả năng tiềm tàng cần được kích thích để
phát huy. Chỉ khi nào họ tích cực, chủ động trong công việc chứ không thụ động chờ đợi làm
theo sự chỉ đạo của cấp trên thì các hoạt động tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức của nhà
đức ở giai đoạn đầu, vai trò là người cố vấn cho sinh viên ở các hoạt động tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức giai đoạn sau. Sinh viên đóng vai trò là thành phần tích cực, tự giác trong
các hoạt động tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức học tập tiếp thu kiến thức dưới sự hướng
dẫn của Thầy ở giai đoạn đầu và tổ chức, điều khiển các hoạt động tổ chức giáo dục truyền thống
đạo đức của bản thân mình ở giai đoạn sau.
3.2.2. Biện pháp phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục và xây dựng môi trường tổ
chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên
3.2.2.1. Ý nghĩa của biện pháp
Trong nhà trường công tác tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên là một
hoạt động thường xuyên, liên tục, nó chịu sự tác động của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan
cũng như nhiều thành viên tham gia vào quá trình đó. Chính vì vậy để tăng cường công tác tổ
chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên, thì các nhà quản lý cần phải có kế hoạch tổng
thể và chi tiết, tạo ra một thể thống nhất, đồng thuận trong suy nghĩ, trong nhận thức cũng như
trong hành động và cả việc làm, hay nói khác là phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành
viên, các tổ chức chính trị trong và ngoài nhà trường. Có làm được như vậy thì công tác tổ chức
giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên mới đem lại kết quả như các nhà quản lý mong
muốn.
3.2.2.2. Nội dung của biện pháp Biện pháp phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục và môi trường giáo dục trong
việc giáo dục đạo đức cho sinh viên chính là sự phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà
trường.
3.2.2.3. Cách thức thực hiện
Nhà trường cần đẩy mạnh việc phối hợp giữa các lực lượng trong công tác tổ chức giáo
dục truyền thống đạo đức cho sinh viên bằng cách vận động tài trợ của các doanh nghiệp, các tổ
chức xã hội trao học bổng, giải thưởng cho sinh viên có thành tích trong học tập và rèn luyện.
Đây cũng là biện pháp tích cực trong việc tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên.
Đối với các hoạt động mang tính xã hội như phòng chống ma tuý và các tệ nạn xã hội khác, chấp
hành luật lệ giao thông… nếu không có sự phối kết hợp với các lực lượng ngoài nhà trường thì
Đối với sinh viên, có thể nói họ là những người tiêu biểu cho một thế hệ mới đang vươn
lên khẳng định mình, đang vươn lên để trở thành chủ nhân thực sự của quê hương, đất nước. Họ
là những con người Việt Nam trong giai đoạn mới. Bởi vậy họ phải là những người tiêu biểu về
lối sống, về nhân cách trong thanh niên, trong xã hội. Do đó phải giáo dục cho họ lối sống lành
mạnh, nếp sống văn minh, trung thực, nhân
nghĩa, cần, kiệm, liêm, chính
theo tư tưởng và tấm gương của Bác.
3.2.4.2. Nội dung của biện pháp
Sinh viên là lứa tuổi thanh niên, trong con người họ đều có những tiềm năng, có nhu cầu,
có ý trí muốn làm việc có ích để tự khẳng định và hoàn thiện bản thân mình. Nhu cầu của họ là
mong muốn được tham gia vào các hoạt động xã hội để thể hiện tài năng và sức trẻ của mình.
Chỉ có trong hoạt động tập thể, được giao tiếp với mọi người trong tập thể thì sinh viên mới có
cơ hội thể hiện và đánh giá được khả năng thực sự của mình. Vì vậy, nhiệm vụ của các nhà quản
lý giáo dục sinh viên cần tạo ra các cơ hội và môi trường học tập, sinh hoạt lành mạnh thông qua
các hoạt động tập thể trong nhà trường, ngoài xã hội sẽ đáp ứng nhu cầu, lợi ích chính đáng của
sinh viên, trong việc tự học tự rèn luyện của sinh viên.
3.2.4.3. Cách thức thực hiện
Các nhà quản lý giáo dục cần nhận thức rằng kể cả khi sinh viên có khả năng tự lập, có ý
thức tự quản họ vẫn rất cần có người cố vấn hướng dẫn về cách thức tổ chức các hoạt động học
tập, sinh hoạt để nâng tầm nhận thức và năng lực. Vì vậy, lãnh đạo nhà trường cần lựa chọn đội
ngũ CBGD có đủ trình độ hiểu biết, đảm nhận quản lý từng khối, lớp để có thể giúp đỡ, hướng
dẫn sinh viên nâng cao hơn nữa về ý thức tự giác, tự quản, nhằm hoàn thiện nhân cách cho sinh
viên. Ngoài ra, cần tăng cường vai trò chức năng của phòng công tác chính trị và sinh viên để
chuyên môn hóa công việc, thực sự là bộ phận chuyên trách có hiệu quả trong công tác giáo dục
đạo đức cho sinh viên ở các trường đại học hiện nay.
3.2.5. Biện pháp tạo cơ hội điều kiện cho hoạt động tập thể để thầy và trò chủ động thích
nghi với hoàn cảnh xã hội
3.2.5.1. Ý nghĩa của biện pháp
Mọi hoạt động tập thể, hoạt động xã hội ở trường ĐH đều được coi trọng và phải tổ chức
tiến hành để đạt được kết quả. Hoạt động tập thể, hoạt động xã hội ở trường ĐH không chỉ là nội
Biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên Viện đại học Mở
Hà Nội được tác giả trình bày ở Mục 3.2 của luận văn này là kết quả của quá trình nghiên cứu lý
luận toàn diện của các bộ môn khoa học quản lý giáo dục. Đồng thời nó cũng chính là quá trình
vận dụng những lý luận đó vào thực tiễn tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở
Viện đại học Mở Hà Nội trong năm học 2006-2007. Do đó kết quả giáo dục đạo đức cho sinh
viên ở Viện đại học Mở Hà Nội là một minh chứng cho kết quả vận dụng 5 biện pháp tổ chức
giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện đại học Mở Hà Nội. Tất nhiên, kết quả tổ
chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện đại học Mở Hà Nội còn phụ thuộc vào
nhiều yếu tố, song về mặt khoa học quản lý giáo dục phải xem 5 biện pháp tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên là nhân tố tác động chủ yếu làm nên sự thành công của các
trường đại học hiện nay.
3.4.1. Mục đích, nội dung, phương pháp khảo nghiệm
3.4.1.1. Mục đích khảo nghiệm
Đánh giá việc áp dụng các biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên
được vận dụng ở Viện đại học Mở Hà Nội như thế nào? ở mức độ nào? lực lượng nào là chủ yếu
đã nắm được 5 biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên để vận dụng trong
quá trình giáo dục đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở Hà Nội và thực tế đã mang lại
những kết quả về mặt hoàn thiện nhân cách cho sinh viên.
3.4.1.2. Nội dung khảo nghiệm Để đánh giá đúng những biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên đã
được vận dụng ở Viện Đại học Mở Hà Nội và hiệu quả của nó, chúng tôi đã tổ chức khảo nghiệm
trên cơ sở những nội dung chủ yếu sau:
Từng biện pháp đã được vận dụng và mang lại hiệu quả cho công tác tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở Hà Nội như thế nào?
Khảo nghiệm trên cơ sở khảo sát cán bộ quản lý, CBGV, cán bộ chuyên trách của phòng
công tác chính trị và sinh viên, cán bộ Đoàn thanh niên, cán bộ Hội sinh viên là đối tượng vận
dụng những biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên ở Viện Đại học Mở
Hà Nội. Khảo sát nhằm giúp họ tự đánh giá những biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo
Kết quả ở Biểu đồ 3.2, ta thấy việc triển khai áp dụng các biện pháp tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức trên là hoàn toàn cần thiết. Song để nâng cao tính khả thi của từng biện
pháp thì chúng ta cần cụ thể hoá hơn nữa, cho phù hợp với điều kiện giáo dục của nhà trường
trong từng giai đoạn, đặc điểm của sinh viên, khả năng của cán bộ quản lý, CBGV, cán bộ
chuyên trách của phòng công tác chính trị và sinh viên, cán bộ Đoàn thanh niên, cán bộ Hội sinh
viên.
Đánh giá kết quả chuyển biến của sinh viên
Kết quả áp dụng các biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên Viện
Đại học Mở Hà Nội thời gian qua, số sinh viên tiến bộ về xếp loại rèn luyện đạo đức đạt loại tốt
đã tăng lên đáng kể. Quan trọng hơn là sinh viên đã thực sự chuyển biến về mặt điều chỉnh nhân
cách sinh viên.
Chủ yếu, phần kết quả đáng ghi nhận ở kết quả áp dụng các biện pháp tổ chức giáo dục
truyền thống đạo đức cho sinh viên Viện Đại học Mở Hà Nội là giúp cho sinh viên hoàn thiện
những nhận thức đúng về bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; có được những tình cảm đẹp
đẽ, đúng đắn trong mối quan hệ giữa người với người để từ đó các em có những hành vi ứng xử
hợp chuẩn mực của gia đình, nhà trường, xã hội.
Tiểu kết chƣơng 3
nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên trong các trường ĐH, đồng thời
góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đại học hiện nay của các trường ĐH. Đây là kết quả và ý
nghĩa thực tiễn lớn lao của đề tài nghiên cứu.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Qua quá trình nghiên cứu các cơ sở lý luận quản lý giáo dục cũng như giải quyết lý luận
quản lý giáo dục trên thực tế, chúng tôi có thể rút ra được một số kết luận:
Luận văn đã nghiên cứu phân tích đánh giá những mặt ưu điểm cũng như phân tích những
mặt còn hạn chế của các biện pháp tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên.
Luận văn đã đề xuất 5 biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh
viên với đầy đủ qui trình, điều kiện, nguyên tắc để nhằm góp phần nâng cao nâng cao chất lượng
đào tạo đại học đồng thời giúp sinh viên điều chỉnh hành vi ứng xử cho phù hợp với chuẩn mực
đạo đức chung, hoàn thiện nhân cách của người sinh viên ĐH. Những cách tổ chức thực hiện các
biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên đã được thực nghiệm và
kiểm chứng ở Viện Đại học Mở Hà Nội. Các kết quả khảo nghiệm đã chứng minh tính khả thi,
tính thực tiễn, tính khoa học của các biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức
cho sinh viên mà tác giả đề xuất trong luận văn. Những cách tổ chức thực hiện các biện pháp tổ
chức công tác giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên này không chỉ thích hợp riêng ở Viện
Đại học Mở Hà Nội mà có thể vận dụng cho tất cả các trường ĐH trong phạm vi cả nước.
2. Khuyến nghị
2.1. Với Bộ GD & ĐT và các cơ quan nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục
Cần có sự quan tâm hơn nữa đến vấn đề tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh
viên. Hiện nay có một qui luật: đó là việc chúng ta càng phát triển kinh tế thị trường thì càng gặp
nhiều khó khăn trong việc tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên. Hiện tượng sinh
viên suy thoái về nhân cách càng diễn biến phức tạp. Đòi hỏi có những nghiên cứu công phu hơn
về các mô hình tổ chức giáo dục truyền thống đạo đức cho sinh viên, tổng kết được các kinh
nghiệm tiên tiến về tổ chức thực hiện các biện pháp tổ chức công tác giáo dục truyền thống đạo
đức cho sinh viên.
2.2. Đối với Đảng uỷ, Ban Giám đốc Viện Đại học Mở Hà Nội
sinh viên giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng, Kỷ yếu Hội nghị khoa học.
6. Chính phủ (2005), Nghị quyết đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai
đoạn 2006-2020, Hà Nội.
7. Đảng cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
8. Đinh Xuân Dũng (2006), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, Nxb Giáo dục Hà Nội 20
9. Nguyễn Văn Đạm (chủ biên) (1999), Từ điển tường giải và liên tưởng tiếng Việt, Nxb Văn
hóa Thông tin, Hà Nội.
10. Lê Văn Giang (2001), Những vấn đề cơ bản của Khoa học giáo dục, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
11. Phạm Minh Hạc (1999), Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa của thế kỷ XXI, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
12. Phạm Minh Hạc (2001), về phát triển con người trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại
hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. 13. Nguyễn Thị Mỹ Lộc – Nguyễn Quốc Chí (1996), Lý luận đại cương về quản lý, trường cán
bộ quản lý giáo dục và đào tạo.
14. Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1998), Những vấn đề quản lý nhà nước và quản lý giáo dục, Giáo
trình Trường cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo.
15. Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt (1998), Giáo dục học tập 2, Giáo trình trường ĐHSP, Nxb
Giáo dục, Hà Nội.
16. Hồ Chí Minh (1982), Về giáo dục thanh niên, Nxb Thanh niên, Hà Nội.
17. Quốc hội nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2005); Luật Giáo dục, Nxb Lao động
– Xã hội, hà Nội.
18. Hà Nhật Thăng (2005), Đạo đức học và giáo dục đạo đức, Bộ GD&ĐT, Giáo trình của các
trường CĐSP.
19. Hà Nhật Thăng (1999), Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức nhân văn, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
20. Hà Nhật Thăng, Phạm Khắc Chƣơng (1998), Đạo đức học, Nxb Giáo dục Hà Nội.
21. Hà Nhật Thăng (1999), Chuẩn mực và giải pháp hình thành đạo đức con người Việt Nam