Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế có
yếu tố nƣớc ngoài theo quy định của pháp luật
Việt Nam trong mối tƣơng quan so sánh với
pháp luật một số nƣớc trên thế giới

Phạm Thành Tài

Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật quốc tế; Mã số: 60 38 60
Ngƣời hƣớng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Trung Tín
Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Phân tích những vấn đề lý luận của việc giải quyết xung đột pháp luật về
thừa kế có yếu tố nƣớc ngoài. Đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về giải quyết
xung đột pháp luật về thừa kế có yếu tố nƣớc ngoài. Đƣa ra giải pháp nhằm hoàn thiện
pháp luật Việt Nam về giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế có yếu tố nƣớc ngoài.

Keywords: Luật Quốc tế; Pháp luật thừa kế; Thừa kế; Pháp luật Việt Nam

Content
MỞ ĐẦU

Xuất phát từ việc các quốc gia muốn bảo vệ quyền lợi của các công dân nƣớc mình
đến việc các quốc gia muốn thu hút sự giao lƣu đặc biệt mục tiêu phát triển kinh tế…Từ nhu
cầu đó các quốc gia đã tích cực xây dựng những điều ƣớc song phƣơng và đa phƣơng trong
lĩnh vực tƣ pháp quốc tế. Mặc dù vậy trong lĩnh vực thừa kế có yếu tố nƣớc ngoài vẫn còn
thiếu những điều ƣớc điều chỉnh thu hút nhiều quốc gia làm thành viên. Ngoài một số điều
ƣớc đã đƣợc ban hành cách đây khá lâu và lƣợng thành viên tham gia không nhiều nhƣ: Công
ƣớc LaHay năm 1892 (đƣợc sửa đổi năm 1894, 1900, 1925, 1928, 1964), Công ƣớc
Bustamante, Công ƣớc xung đột pháp luật liên quan đến hình thức định đoạt tài sản bằng di
chúc 1961…Chủ yếu các quốc gia thiên về việc xây dựng các điều ƣớc song phƣơng đơn lẻ.

Yếu tố n-ớc ngoài về mặt sự kiện pháp lý đ-ợc thể hiện khi sự kiện pháp lý làm phát
sinh, thay đổi hoặc chấm dứt mối quan hệ thừa kế xảy ra ở n-ớc ngoài (điều này không phụ
thuộc vào việc ng-ời để lại di sản và ng-ời thừa kế di sản là ai, c- trú ở đâu, hoặc di sản thừa
kế ở Việt Nam hay ở n-ớc ngoài).
1.1.2. nh ngha xung t phỏp lut v tha k cú yu t nc ngoi
Trong tr-ờng hợp điều chỉnh các quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố n-ớc ngoài
bao giờ cũng xuất hiện một tình huống mà ng-ời ta gọi là xung đột pháp luật. Xung đột pháp
luật về thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài đ-ợc hiểu là hiện t-ợng pháp luật của hai, hay nhiều
quốc gia cùng có thể đ-ợc áp dụng để điều chỉnh một mối quan hệ thừa kế có yếu tố n-ớc
ngoài.
1.1.3. Nguyên nhân xuất hiện xung đột pháp luật
Có hai nguyên nhân làm xuất hiện xung đột pháp luật về thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài:
1) Pháp luật nội dung (hay còn gọi là pháp luật vật chất) về thừa kế của các quốc gia hữu
quan khác nhau; 2) Có sự phát triển các quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố n-ớc ngoài.
1.1.4. Cách thức giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài:

4
Hiện t-ợng xung đột pháp luật đã và đang đ-ợc giải quyết theo h-ớng tìm ra hệ thống
pháp luật phù hợp với sự phát triển các quan hệ và bảo vệ lợi ích chính đáng của các bên. Đó
là việc áp dụng ba cách thức sau:
1) áp dụng các quy phạm xung đột;
2) áp dụng các quy phạm thực chất thống nhất;
3) áp dụng nguyên tắc điều chỉnh các quan hệ xã hội t-ơng tự.
Cách thứ nhất: áp dụng các quy phạm xung đột là cách thức thông dụng hiện nay trên
thế giới trong vấn đề giải quýết xung đột pháp luật. Cách thức này cũng là cách thức truyền
thống trong lĩnh vực t- pháp quốc tế. Thông qua việc áp dung cách thức này các quy phạm
xung đột trong lĩnh vực t- pháp quốc tế đ-ợc xây dựng.
áp dụng các quy phạm xung đột (quy phạm do từng quốc gia đơn ph-ơng xây dựng,
hoặc quy phạm xung đột do các quốc gia thoả thuận xây dựng trong các điều -ớc quốc tế, tập
quán pháp quốc tế) sẽ tìm ra hệ thống pháp luật cần thiết trong số các hệ thống pháp luật liên

thời điểm ngƣời này chết.
b. Với pháp luật của Pháp:
Quy phạm pháp luật xung đột phân định theo loại di sản. Tức là di sản để lại là động
sản thì quy định lựa chọn pháp luật đối với hình thức và nội dung di chúc, cũng nhƣ năng lực
lập và hủy di chúc phải tuân theo pháp luật về ngƣời (chủ yếu là pháp luật nơi cƣ trú của
ngƣời để lại di sản). Đối với di sản là bất động sản thì hệ thuộc luật đƣợc lựa chọn điều chỉnh
là luật nơi có tài sản. Cụ thể hơn theo Điều 999 Bộ luật Dân sự Pháp quy định Công dân Pháp
đang ở nƣớc ngoài có thể lập di chúc bằng văn bản ký tứ theo quy định tại Điều 970 Bộ luật
Dân sự Pháp hoặc bằng văn bản công chứng theo hình thức thƣờng dùng tại nơi ngƣời đó lập
di chúc.
c. Với pháp luật của Hy Lạp:
Pháp luật của Hy Lạp cũng giống nhƣ của Bồ Đào Nha cùng quy định theo hai tiêu chí
là động sản và bất động sản nhƣng với bất động sản hệ thuộc luật đƣợc lựa chọn là nƣớc mà
ngƣời để lại di sản là công dân trƣớc khi chết còn với bất động sản thì hệ thống luật nơi có di
sản thừa kế đƣợc áp dụng.
d. Với pháp luật của Nga:
Quyền thừa kế đối với ngƣời nƣớc ngoài ở Nga và các công dân Nga ở nƣớc ngòai chủ
yếu đƣợc điều chØnh theo hiến pháp cũng các điều ƣớc khác để hỗ trợ luật.
1.2.2. Cách thức giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế theo pháp luËt có YTNN
ở một số nước trên thế giới:
a. Với pháp luật của Nhật Bản:
Trong quan hệ thừa kế theo pháp luật luật Nhật Bản cũng nhƣ pháp luật một số nƣớc
cùng nhóm đều lựa chọn áp dụng pháp luật nƣớc ngƣời chết mang quốc tịch mà không có sự
phân biệt về loại di sản.
b. Với pháp luật của Pháp:
Pháp luật của Pháp phân chia di sản thành hai loại là động sản và bất động sản. Với
bất động sản việc thừa kế theo pháp luật áp dụng theo luật nơi có bất động sản.

6
c. Với pháp luật của Hy Lạp:

định: Nhà n-ớc bảo hộ quyền sở hữu hợp pháp và quyền thừa kế của công dân. Điều 81
Hiến pháp năm 1992 quy định: ng-ời n-ớc ngoài c- trú ở Việt Nam đ-ợc nhà n-ớc bảo hộ
tính mạng, tài sản và các quyền lợi chính đáng theo pháp luật Việt Nam. Quyền lợi chính
đáng ở đây có thể đ-ợc hiểu bao gồm cả quyền thừa kế. Do đó, về nguyên tắc ng-ời n-ớc
ngoài c- trú ở Việt Nam đ-ợc Nhà n-ớc Việt Nam bảo hộ về quyền thừa kế.
* Theo Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 1995:
Các quy định về thừa kế của Bộ luật Dân sự Việt Nam cũng đ-ợc áp dụng đối với các
quan hệ thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài, trừ tr-ờng hợp pháp luật có quy định khác.
Điều 830 Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 1995 quy định ng-ời n-ớc ngoài có năng lực
pháp luật dân sự tại Việt Nam nh- công dân Việt Nam, trừ tr-ờng hợp Bộ luật này, các văn

8
bản pháp luật khác của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định khác. Nh- vậy, có thể
thấy nhà n-ớc Việt Nam áp dụng chế độ đãi ngộ nh- công dân Việt Nam để quy định về năng
lực pháp luật dân sự của ng-ời n-ớc ngoài. Và nh- vậy theo điều 17 Bộ luật Dân sự Việt Nam
năm 1995 quy định về năng lực pháp luật dân sự có: Quyền sở hữu, quyền thừa kế và các
quyền khác đối với tài sản, thì ng-ời n-ớc ngoài cũng có các quyền nh- công dân Việt Nam
trong quan hệ thừa kế. Nh- vậy, có thể khẳng định quyền thừa kế của ng-ời n-ớc ngoài là một
trong những nội dung quan trọng của năng lực pháp luật dân sự của ng-ời n-ớc ngoài đ-ợc
pháp luật thừa nhận và bảo hộ.
Về năng lực lập hoặc hủy bỏ di chúc của ng-ời n-ớc ngoài, ta có thể xem xét dựa vào
điều 831 Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 1995:
Nh- vậy, dựa theo khoản 1 Điều 831 ta có thể xác định năng lực lập hoặc hủy bỏ di
chúc của ng-ời n-ớc ngoài đ-ợc xác định theo pháp luật của n-ớc mà ng-ời đó là công dân trừ
tr-ờng hợp pháp luật n-ớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định khác.
Trong tr-ờng hợp ng-ời n-ớc ngoài xác lập, thực hiện các giao dịch về thừa kế tại Việt
Nam thì năng lực lập hoặc hủy bỏ di chúc của ng-ời n-ớc ngoài đ-ợc xác định theo pháp luật
Việt Nam (khoản 2 điều 831 Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 1995).
Về hình thức của di chúc, nếu chiếu theo quy định tại khoản 1 Điều 834 Bộ luật Dân
sự Việt Nam năm 1995 quy định ta có thể hiểu là hình thức di chúc phải tuân theo pháp luật

Nam sử dụng hệ thuộc luật nơi có bất động sản.
Đối với thừa kế theo di chúc, pháp luật Việt Nam quy định hai vấn đề chính là hình
thức di chúc và năng lực lập, thay đổi và hủy bỏ di chúc. Về hình thức di chúc, pháp luật Việt
Nam áp dụng hệ thuộc luật n-ớc nơi lập di chúc. Theo đó hỡnh thức của di chỳc phải tuõn theo
phỏp luật n-ớc lập di chúc. Về năng lực lập, thay đổi và hủy bỏ di chúc, Khoản 1 điều 768 bộ
luật dân sự năm 2005 quy định: Năng lực lập di chúc, thay đổi và hủy bỏ di chúc phải tuân
theo pháp luật của n-ớc mà ng-ời lập di chúc là công dân. Nh- vậy, về năng lực lập, thay
đổi và hủy bỏ di chúc sẽ tuân theo hệ thuộc luật quốc tịch của ng-ời lập di chúc.
Ngoài ra tại Điều 12 và Điều 13 Nghị định 138/2008-NĐ/CP ngày 15/11/2006 h-ớng
dẫn quy định chi tiết thi hành các quy định của bộ luật dân sự về quan hệ dân sự có yếu tố
n-ớc ngoài cũng quy định về vấn đề thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài.
2.1.2. Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài theo các điều -ớc
quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia
Điều -ớc quốc tế về thừa kế có yếu tố n-ớc ngoài gồm hai loại là điều -ớc đa ph-ơng
và điều -ớc song ph-ơng. Các n-ớc chủ yếu dựa vào việc ký kết các điều -ớc quốc tế song
ph-ơng với nhau.
Xét quan hệ thứ bậc áp dụng, đặt trong bối cảnh các quy định tại Khoản 2 và Khoản 4
Điều 759 Bộ luật Dân sự năm 2005 có thể thấy điều -ớc quốc tế mà Việt Nam tham gia đ-ợc
-u tiên áp dụng tr-ớc tiên tiếp đó mới đến pháp luật Việt Nam.
2.1.3. Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế theo cỏc hiệp định t-ơng trợ t-
pháp:
* Tr-ớc năm 1992:

10
Từ tr-ớc năm 1992, khi cũn tồn tại Liờn Xụ và hệ thống xó hội chủ nghĩa, Nhà n-ớc ta đã
ký kết 6 hiệp định t-ơng trợ t- pháp với các n-ớc xó hội chủ nghĩa anh em nh- Cộng hòa dân chủ
Đức, Liên bang Xô Viết, Tiệp Khắc, Cu Ba, Hungari. Hầu hết những hiệp định t-ơng trợ t- pháp
này đ-ợc ký vào đầu những năm 80 khi quan hệ giao l-u dân sự giữa cỏc thể nhõn, phỏp nhân
n-ớc ta với các thể nhân, pháp nhân các n-ớc xó hội chủ nghĩa cú những sự phỏt triển ở mức độ
nhất định.

11
Việc phõn biệt di sản là động sản hay bất động sản phải tuân theo pháp luật n-ớc nơi
có tài sản.
* Thẩm quyền giải quyết:
Trong tất cả các hiệp định nêu trên, thẩm quyền giải quyết về thừa kế đều dựa vào hai
dấu hiệu chính: Quốc tịch và nơi có tài sản.
2.1.4. Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế theo các hiệp định lónh sự:
Cho đến nay chúng ta đã ký kết cỏc hiệp định lónh sự với Liên Xô cũ, Ba Lan,
Bungari, Hungari, Mông Cổ, Tiệp Khắc cũ, Cu Ba, Pháp, Lào, Nicaragoa, Apganistan, I-Rắc,
Ucraina, Rumani, Campuchia, Trung Quốc, Oxtraylia, Belarus.
Nhỡn chung, cỏc hiệp định trên đều phân chia di sản ra làm hai loại động sản và bất
động sản, t-ơng ứng với nó là luật áp dụng.
Sau khi làm xong thủ tục về thừa kế của công dân n-ớc cử lónh sự bị chết trờn lónh thổ
n-ớc tiếp nhận lónh sự, động sản thừa kế hoặc tiền bán động sản đó nếu vỡ bất cứ lý do gỡ mà
khụng thể chuyển giao cho ng-ời thừa kế, ng-ời có quyền lợi thừa kế hoặc ng-ời đ-ợc ủy
quyền hay đại diện của họ thỡ sẽ đ-ợc chuyển giao cho viên chức lónh sự n-ớc cử lónh sự.
Ngoài ra, các hiệp định cũn quy định về chức năng, nhiệm vụ của n-ớc tiếp nhận lónh
sự, viờn chức lónh sự trong cỏc vụ việc thừa kế.
2.2. Thực trạng phỏp luật Việt Nam về giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế
theo di chúc có yếu tố n-ớc ngoài
2.2.1. Hình thức di chúc:
a) Theo quy định của pháp luật Việt Nam:
Tại Bộ luật Dân sự năm 1995 không có quy định nào về vấn đề thừa kế có yếu tố n-ớc
ngoài, vỡ vậy ta chỉ cú thể rỳt ra nguyờn tắc xỏc định hỡnh thức di chỳc dựa trờn những quy
phạm sẵn có. Theo quy định đó, về hỡnh thức di chỳc phải tuõn theo phỏp luật của n-ớc nơi lập
di chúc. Trong tr-ờng hợp di chúc đ-ợc lập ở n-ớc ngoài mà vi phạm hỡnh thức di chỳc thỡ vẫn
cú hiệu lực về hỡnh thức di chỳc tại Việt Nam, nếu hỡnh thức của di chỳc đó không trái với quy
định của pháp luật Việt Nam.
Bộ luật Dân sự 2005 đ-ợc ban hành đã có điều khoản cụ thể quy định về vấn đề hỡnh
thức di chỳc. Hỡnh thức của di chỳc trong tr-ờng hợp có yếu tố n-ớc ngoài không căn cứ vào

13
2.3. Thực trạng pháp luật Việt Nam về giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế
theo pháp luật có yếu tố n-ớc ngoài
2.3.1. Theo quy định của pháp luật Việt Nam:
a) Đối với thừa kế theo phỏp luật:
Việc xác định ng-ời thừa kế, hàng thừa kế, thời điểm mở thừa kế, di sản thừa kế,
quyền và nghĩa vụ của ng-ời thừa kế, ng-ời quản lý tài sản thừa kế đ-ợc thực hiện theo pháp
luật của n-ớc mà ng-ời để lại di sản thừa kế có quốc tịch tr-ớc khi chết.
Trong tr-ờng hợp ng-ời để lại thừa kế có nhiều quốc tịch hoặc không có quốc tịch thì
có thể xác định theo hệ thuộc luật nơi c- trú có quan hệ gắn bó nhất về quyền và nghĩa vụ
công dân.
b) Đối với Bất động sản:
Khi tài sản là bất động sản ở Việt Nam thỡ phỏp luật Việt Nam điều chỉnh và ở n-ớc
ngoài thỡ phỏp luật n-ớc ngoài điều chỉnh. Quy định nh- trên là phù hợp với thông lệ quốc tế.
Riêng về quyền sở hữu bất động sản của ng-ời Việt Nam định c- ở n-ớc ngoài vẫn
ch-a đ-ợc pháp luật thừa nhận một cách bỡnh đẳng nh- công dân trong n-ớc. Do đó khó có
thể khẳng định ng-ời Việt Nam định c- ở n-ớc ngoài cũng có quyền thừa kế đối với bất động
sản nh- công dân trong n-ớc.
2.3.2. Theo quy định tại các hiệp định t-ơng trợ t- pháp:
a) Đối với bất động sản:
Theo quy định của các hiệp định t-ơng trợ t- pháp thỡ quyền thừa kế đối với bất động
sản tuân theo pháp luật của n-ớc ký kết nơi có bất động sản; ỏp dụng hệ thuộc luật nơi có vật
để giải quyết xung đột pháp luật. Trong các hiệp định t-ơng trợ t- pháp việc phân định tài sản
là động sản hay bất động sản sẽ căn cứ vào nguyên tắc chung ghi nhận trong các hiệp định.
Luật của n-ớc nơi có di sản thừa kế là luật áp dụng để phân biệt động sản và bất động sản.
b) Đối với động sản:
Quyền thừa kế động sản đ-ợc xác định t-ơng tự nh- pháp luật trong n-ớc, nghĩa là
theo pháp luật n-ớc ký kết mà ng-ời để lại tài sản thừa kế là công dân khi chết.
2.4. Thực trạng phỏp luật Việt Nam về giải quyết vấn đề di sản không ng-ời thừa
kế có yếu tố n-ớc ngoài.

theo pháp luật trong T- pháp quốc tế Việt Nam:
Ph-ơng h-ớng thứ nhất: Trong T- pháp quốc tế, khi chọn pháp luật điều chỉnh quan hệ
dân sự có yếu tố n-ớc ngoài, chúng ta sẽ chọn hệ thống pháp luật có quan hệ mật thiết với loại
quan hệ cần giải quyết.
Ph-ơng h-ớng thứ hai: Trong T- pháp quốc tế các n-ớc, khi chọn một hệ thống pháp
luật để điều chỉnh quan hệ thừa kế theo pháp luật có yếu tố n-ớc ngoài, các luật gia th-ờng
đ-a ra một tiêu chí mà theo đó pháp luật của Tũa ỏn là phỏp luật sẽ th-ờng xuyên đ-ợc áp
dụng để giải quyết trong thực tế.
Ph-ơng h-ớng thứ ba: Các n-ớc đều đ-a ra điều kiện để thừa nhận bản án n-ớc ngoài,
do đó việc chọn pháp luật để điều chỉnh quan hệ thừa kế theo pháp luật có yếu tố n-ớc ngoài
nên tính đến việc làm thế nào để bản án của Tũa ỏn cú nhiều cơ hội đ-ợc thừa nhận ở n-ớc
ngoài nơi có di sản, nếu không việc đ-a ra bản án cũng vô ích.

15
3.2.2. Giải phỏp hoàn thiện những quy phạm xung đột về thừa kế theo phỏp luật có
yếu tố n-ớc ngoài:
Khi hoàn thiện T- pháp quốc tế n-ớc ta bằng cách thiết lập quy phạm xung đột mới,
hai loại giải pháp sau có thể đ-ợc sử dụng:
a- Không phân biệt di sản là động sản hay bất động sản:
Giải pháp thứ nhất có thể sử dụng khi không phân biệt di sản là động sản hay bất động
sản là chúng ta cho phép pháp luật của n-ớc mà ng-ời để lại thừa kế có quốc tịch điều chỉnh
vấn đề thừa kế.
Giải pháp thứ hai có thể sử dụng khi không phân biệt di sản là động sản hay bất động sản
là chúng ta cho phép pháp luật của n-ớc mà ng-ời để lại thừa kế có nơi c- trú cuối cùng để điều
chỉnh vấn đề thừa kế.
b- Phân biệt di sản là động sản hay bất động sản:
Giải pháp thứ nhất có thể sử dụng khi phân biệt di sản là động sản hay bất động sản là
chúng ta cho phép pháp luật của n-ớc mà ng-ời để lại thừa kế có nơi c- trú cuối cùng điều chỉnh
di sản là động sản và pháp luật của n-ớc nơi có tài sản điều chỉnh di sản là bất động sản.
Giải pháp thứ hai có thể sử dụng khi phân biệt di sản là động sản hay bất động sản là

quan hệ thừa kế thỡ số di sản này phải thuộc về Nhà n-ớc Việt Nam với t- cách là ng-ời thừa
kế, kể cả những tr-ờng hợp pháp luật của n-ớc nơi công dân Việt Nam chết hoặc nơi có di sản
thừa kế đó quy định khác.
KT LUN

Túm li, t phỏp quc t ca Vit Nam gii quyt v vn tha k cú yu t nc
ngoi cũn thiu nhng nhng quy nh ca phỏp lut Vit Nam ó to iu kin rt nhiu khi
ghi nhn ng thi chp nhn h thuc theo phỏp lut ca nc ngoi. So vi cỏc nc nhng
quy nh ny ó tng i theo kp vi mt s nc trờn th gii. Nhng nhu cu xõy dng
mt vn bn c th quy nh chi tit nhng vn trong vic gii quyt xung t phỏp lut
c bit l v tha k cú yu t nc ngoi vn l cn thit nht. Cn y mnh vic giao lu
gia cỏc quc gia v xỳc tin hot ng tng tr t phỏp vic ỏp dng phỏp lut khụng
ch trong khuụn kh cỏc iu c m cũn c trờn thc tin.

References
Ting Vit:
1. Hin phỏp nc CHXHCN Vit Nam nm 1992.
2. B lut dõn s CHXHCN Vit Nam nm 2005.
3. B lut dõn s Nht Bn.
4. B lut dõn s Cng hũa Phỏp nm 2005.
5. B lut dõn s Anh - M.
6. B lut dõn s Liờn bang Nga.
7. B lut dõn s v thng mi Thỏi Lan.
8. Cụng c LaHay v xung t phỏp lut liờn quan n hỡnh thc nh ot ti sn bng di
chỳc nm 1961.
9. Cụng c LaHay v qun lý quc t di sn ca ngi cht nm 1973.

17
10. Công ƣớc LaHay luật áp dụng đối với thừa kế di sản của ngƣời chết năm 1989.
11. Hiệp định tƣơng trợ tƣ pháp và pháp lý về các vấn đề dân sự, gia đình và hình sự giữa

28. Nguyễn Thị Hồng Lụa, “Một vài ý kiến về việc sửa đổi, bổ sung các quy định thừa kế
trong Bộ luật Dân sự”.

18
29. Đoàn Năng (1998), “Vấn đề hoàn thiện hệ thống xung đột hƣớng dẫn chọn pháp luật điều
chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nƣớc ngoài”, tạp chí Nhà nước và pháp luật tháng 11.
30. Đoàn Năng (2001), “Một số vấn đề lý luận cơ bản về tƣ pháp quốc tế”, Nhà xuất bản
chính trị quốc gia.
31. Phùng Trung Tập (2002), “Thừa kế theo pháp luật của công dân Việt Nam từ năm 1945
đến nay”, luận án tiến sĩ luật học.
32. Phùng Trung Tập, “Thừa kế theo pháp luật của công dân Việt Nam từ năm 1945 đến nay”
33. Nguyễn Trung Tín, “Một số ý kiến về các quy phạm xung đột của Bộ luật Dân sự”.
34. Đào Thị Hồng Trinh, “Địa vị pháp lý của ngƣời nƣớc ngoài tại Việt Nam”, Luận văn tốt
nghiệp.
35. Phạm Văn Tuyết, “Hoàn thiện về vấn đề thừa kế trong Bộ luật dân sự”
36. Phạm Văn Tuyết, “Thừa kế theo di chúc theo quy định của Bộ luật Dân sự”.
37. Phạm Văn Tuyết (2003), “Thừa kế theo di chúc theo quy định của pháp luật dân sự Việt
Nam”, Luận án tiến sĩ luật học.

Tiếng Anh:
38. Japan’s civil code
39. France’s civil code
40. Russian’s civil code
41. Code of civil procedure annotated of the State California.
42. Convention on the conflicts of laws relating to the form of testamentary dispositions
(1961).
43. Convention concerning the international administration of the estates of deceased persons
(1973).
44. Convention on the law applicable to succession to the estates of deceased
Persons (1989).