





Khoa Lut
 ngành: ; 60 38 40

 2012

Abstract: 
   

 , 


 2006 -
2011, 





 
 


Keywords: 

Content


2. Tình hình nghiên cứu đề tài

 
 
 - 






3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích: Làm rõ khái niệm, đặc điểm pháp lý, các vấn đề khác có liên quan,
kết quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật
thuộc danh mục loài nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ hiện nay. Trên cơ sở đó
có thể đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện quy định tại Điều 190 Bộ luật Hình sự và
một số giải pháp nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm này.
- Nhiệm vụ: L

phân tích, 


2006 -2011.
4. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu sự hình thành và phát triển của các quy định về
tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý hiếm
được ưu tiên bảo vệ trong luật hình sự Việt Nam từ trước đến nay.
5. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu
               

BẢO VỆ
1.1. Thời kỳ từ 1945 đến trước 1985
c Vit Nam dân ch cn pháp
 t pháp lý vng cht chuyên ngành khác hu
 i vi ngành lut hình st s n
c lnh s 26/SL ngày 25/2/1946 v trng tr ti phá hoi công sn, Sc lnh 223/SL
nh truy t các ti hi l, bin th công quc môi
i vi phnh v bo v ng vt thuc danh mc loài
nguy cp, quý hio v h cn này,
ch có duy nh s 1303-BCN/VN ca liên B Ni v - Canh nông v vic
bo v rn mnh: "ai vi phm các lnh cm cht, phá rng s b pht tù, pht
tin theo th l c nh t c" là có nn bo v ng, tuy
nhiên ch n vic bo v các loi thc vn vic bo v các
ng vt hoang dã. Nhn thc cn này không coi vit các
ng vt hoang dã là hành vi trái pháp lut.
n v bo v ng th hin
u 13 - Hic, xí nghip, h
 thc hin chính sách bo v, ci to và tái sinh
các ngun tài nguyên thiên nhiên, bo v và ci tng sng". T nh hinh
này, B lut Hình s ng mt s tc bo v
ng ni dung bo v ng vt hoang dã, quý him.
1.2. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ
luật Hình sự năm 1999
Trong B lut Hình s u 181 "ti vi phnh v qun lý và bo v
rng" có chng ni dung bo v bo v ng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, him
o v. Nu lut gp chung nhin công tác qun lý
và bo v r cn t trái phép chim, thú, tuy nhiên
n v kinh t nhi n v bo
v s tn ti ca các loài chim, thú hoang dã, bo v ng sinh hc ca rng. Chúng ta
có th thu này 


1.3.2. Nội dung pháp lý của tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã,
quý hiếm trong Bộ luật Hình sự năm 1999

 


- : 


 
- : 

 
 
-              

5



khách quan trên. Tro


- : 

- : 
 
- V 


tng thnh ti phm có cu thành ti phm hình thc. Ngoài cu n,
c u lunh thêm các cng ph thuc vào du hiu hu qu

6
và cùng cho phép s dng hình pht tin là hình pht chính.
- Khác nhau: So vu 190, u 341, B lut Hình s Trung Qunh
hành vi nuôi, nhng vt nguy cp, quý, him và vn chuyn, buôn bán b phân
 cng vi phnh thêm hành vi vi phm pháp lut v 
bn gây hu qu nghiêm tri phm. Mu 341 vn s dng thut ng
 thut ng này khi s hình phu
nh hình pht tù quá nh so vu 341. Ngoài ra, hình pht tiu 190,
ch áp dng khi không áp dng các loi hình phiu 341 x pht cùng vi các
hình pht khác.
1.5.2. So sánh với quy định trong pháp luật hình sự của Vương quốc Thụy Điển
Các ti phm v ng theo pháp lut hình s ca Thn hóa và
tp hp thng nht t lut Môi trng Th
ti phm v ng không ch chu s u chnh ca B lung. Nhng v
 th ca ti phm, v hình pht và quynh hình ph
v thuc v phn chung) vn phi chu s u chnh ca B lut Hình s Th
u lut có chng ni dung ti vi phnh v bo v ng vt thuc
danh mc loài nguy cp, quý, hio v ng trong B lung
Thu 10 cc dù k thut l
hành vi u 190, B lut Hình s Vinh 
u 10 c lung Thn. Thm chí, các hành
vi khách qu 10 trên còn rt nhiu so vi hành vi khách quan
nh tu 190. Tuy nhiên, v hình pht, so vi Vit Nam hình pht tù giành cho ti
phm này là quá nh, t i mc ta Vit Nam.
1.5.3. So sánh với các quy định trong pháp luật hình sự của một số nước khác
  


2.1. Khái niệm
Ti vi phnh v bo v ng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, him
o v t, git, vn chuyn, nuôi, nhng
vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio v nh ca Chính
ph hoc vn chuyn, buôn bán trái phép b ph hoc sn phm cng v
c trách nhim hình s thc hin mt cách có c ý, xâm phm nhng quy
nh cc v bo v h cân bng sinh hc cng vt
thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio v ng sinh thái.
2.2. Các dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật thuộc
danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ trong Bộ luật Hình sự
2.2.1. Khách thể tội phạm
Khách th ca ti phm là các quan h xã hc pháp lut hình s bo v tránh khi s
xâm hi có tính cht ti ph ti phm xâm hn và gây nên (hoa thc t
gây nên) thit h, nhnh. Khách th ca ti vi phm các qnh v bo v ng
vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio v là các quan h xã hi hình
nh ca pháp lut v ch  cc nhm bo v ng vt thuc
danh mc loài nguy cp, quý, him. Hành vi xâm phm t hi cho h cân bng sinh
thái, s ng sinh hc cng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hic
o v ng thnh ca pháp lut. Các quy
nh này nm  nhin quy phm pháp lut khác nhau.
ng ca ti vi phnh v bo v ng vt thuc danh mc loài
nguy cp, quý hio v bao gm hai nhóm:
- ng vt cht: Quan h xã hi v bo v ng vt hoang dã, quý him b bin
dng vt hoang dã, quý him. Ví dn làm
chng vt hoang dã, quý him; nuôi nhng vt gây ra vic b ng vt
b nuôi, nht ra khng t nhiên
- nh ca Nhà c v v bo v ng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý
hic th hii nhiu dn quy phm pháp lut.
2.2.2. Mặt khách quan của tội phạm





















. Các du hiu khách quan ca ti ph
* Hành vi khách quan ca ti vi phnh v bo v ng vt thuc danh mc
loài nguy cp, quý, hio v bao gm:
- t, ging vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio v ti
ng t ng vt này sinh sng. Riêng hành vi git có th xy ra ti môi
ng t nhiên hoc ti bt k y ra hành vi ging vt trên.

8
t là hành vi s dng các công c  to,
ng, các loi bhm git hoc bt sng vt rng nguy
cp, quý, hic có thm quyn cho phép ho

* Hu qu ca ti phm: i vi ti vi phnh v bo v ng vt thuc danh
mc loài nguy cp, quý, hio vc thit k dng cu thành hình thc
nên hu qu không phi là du hiu bt buc ca cu thành ti phm, ch ci phm ti thc
hin hành vi khách quan là ti phnh hu qu ca ti
pht cn thit vì nó là tình tit, là yu t nh khung hình pht. Ni phm ti
gây hu qu rt nghiêm trng hoc bit nghiêm trng thì b truy cu trách nhim hình s
theo khon 2 cu 190, B lut Hình s.
* V công cn phm ti: vic chng minh công c, phn phm ti
u tra, truy t xét x nh khung hình phi phm ti.
* V tính cht, m nguy him ca hành vi phm ti: vinh các tính tit phn
ánh tính cht, m nguy him ca hành vi phm ti nhm ti có t chc; Li dng
chc v, quyn hn; Gây hu qu rt nghiêm trc bit nghiêm trng nhm m

9
u khon áp d x phi phm tu là các tình tinh khung hình
pht theo lunh. Ngoài ra, vinh các tình tinh ti khon 1,
u 48 B lut Hình s nh hình pht c th i
phm ti.
* V thm phm ti: tuy không phi là du hiu bt bu nh mt
i có phm tu là các tình tinh khung hình ph
quan trng khi quynh hình phi phm ti.
* Các du hiu khách quan khác: Tuy nhà làm lunh thêm các du hiu
khách quan khác là du hiu bt buc, nh nh mt hành vi có phm ti này hay
không, bt buc phi nghiên cnh khác cc bo v
ng vt nguy cp, quý hio v.
2.2.3. Chủ thể của tội phạm
Ch th ca ti phi (c ý hoc vô ý) trong vic thc hin hành vi nguy
him cho xã hi b lut hình s cc trách nhim hình s  tui chu trách nhim
hình s theo lunh (ngoài ra, trong mt s ng hp c th ch th ca ti phm còn có mt
s du hiu b sung c bit do quy phm pháp lut hình s nh). i vi ti vi

hu kin kinh tn, li dng chc v, quyn hn ca mình
hoc li dng các mi quen bi n ti các khu vn Quc gia, Khu bo tn
thiên nhiên.
- i vi các hành vi nuôi, nhng vt thuc danh mc loài nguy cp,
quý, hi o v hoc vn chuyn, buôn bán trái phép b ph hoc sn
phm cng v th phm ti phn nhiu là nha v xã hi, có
tim lc kinh t, nhiu trong s h là các ch doanh nghip ln. H nuôi, nhng
vt nguy cp, quý, him ví nhiu ma mãn thú vui hoi.
2.2.4. Mặt chủ quan của tội phạm
Mt ch quan ca ti phm tâm lý bên trong ca cách x s có tính cht ti
phm xâm hn khách th c bo v bng pháp lut hình s t tâm lý ca ch
th c th hii hình thc c ý hoi vi hành vi nguy him cho xã hi do
mình thc hii vi hu qu ci). Vi ti vi phnh v bo
v ng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio vi thc hin
hành vi phm ti này là do li c ý.
- ng hp li c ý trc tii phm ti nhn thc hành vi ca mình b
pháp lut cm, thc hành vi ca mình gây nguy hng vt nguy cp, quý,
hin mong muy ra.
- ng hp li c ý gián tii phm tng nhn thc rõ hành vi ca mình
s gây nguy hng vt nguy cp, quý, him tuy không mong mun có ý
th mc cho cho hu qu y ra. ng hp him gi vi ti vi phm các quy
nh v bo v ng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio v tuy nhiên
v lý thuyt nó vn th có th có. Vì ti phm ch có li c ý nên nu vì mt lý do nào i vi
phm hoàn toàn không bit hoc không buc h phi bing vt nguy cp, quý, him thì
không coi là li c ý và không b coi là phm ti.
i phm ti không phi là du hiu bt buc ca ti vi phm
nh v bo v ng vt thuc danh mc loài nguy cp, quý, hio
v.
2.2.5. Về hình phạt
2.2.5.1. Cấu thành tội phạm cơ bản

C QUY ĐI
̣
NH
VÊ
̀
BA
̉
O VÊ
̣
ĐÔ
̣
NG VÂ
̣
T THUÔ
̣
C DANH MU
̣
C LOA
̀
I NGUY CÂ
́
P, QUÝ, HIÊ
́
M
ĐƯỢC ƯU TIÊN BẢO VỆ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHM PHÕNG CHỐNG CÓ
HIỆU QUẢ LOẠI TỘI PHẠM NÀY
3.1. Một số nét về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ở Việt Nam


 




Bảng 3.2: Số động vật rừng hoang dã và động vật rừng nguy cấp, quý hiếm tịch thu từ các vụ
vi phạm bị phát hiện trên cả nước trong giai đoạn 2007 -2011
Năm
Số liệu thống kê
Động vật rừng
hoang dã
Con quý hiếm
2007
7.701 con
1.007 con
2008
7.848 con
587 con
2009
12.930 con
724 con

12
2010
12.936 con
508 con
2011 (


10/2011)
15.612 con
648 con

419/624
Nguồn: Phòng Tổng hợp - Tòa án nhân dân tối cao.





trách 


--
trang 21).




Bảng 3.4: Số vụ cũng như số bị cáo phạm tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật thuộc
danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ so sánh với tội phạm nói chung của từng
năm, từ năm 2006 đến năm 2011

Năm

Tội vi phạm quy định về bảo
vệ động vật thuộc danh mục
loài nguy cấp, quý, hiếm được
ưu tiên bảo vệ (1)
Số vụ/ Số bị cáo
Tội phạm
nói chung
(2)

2010
65/92
51.914/86.95
4
0,125%/0,10
6%
2011
57/91
57.279/97.96
1
0,1%/0,093
%
Tổng
cộng
419/624
362.604/619.
848
0,116%/0,1
%
Nguồn: Phòng Tổng hợp - Tòa án nhân dân tối cao.
3.2.2. Đối tượng, phương thức, thủ đoạn, tuyến, địa bàn trọng điểm
* 



: 



 

* Mô hình lý lun ti vi phnh v bo v ng vt thuc danh mc loài nguy
cp, quý, hio v (











 ,


):


sử dụng
     


năm năm.
năm năm đến mười
năm:
a) 




hiếm được ưu tiên bảo vệ

 

 
 


- 


 





 ,
quý, 



 , 



 

này.


phía trước, 

11. Nghị định số 23/2006/NĐ-CP ngày 3/3 về thi hành Luật Bảo vệ và
phát triển rừng
12. Nghị định số 32/2006/NĐ-CP ngày 30/3 về quản lý thực vật rừng,
động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm
13.  Nghị định số 82/2006/NĐ-CP ngày 10/8 về việc quản lý hoạt động
xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, nuôi sinh sản, nuôi sinh
trưởng và trồng cấy nhân tạo các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm,

14. Chỉ thị số 24/2008/CT-TTg ngày 08/8 về việc tăng cường công tác
phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong thời kỳ hội
nhập
15. Nghị định số 65/2010/NĐ-CP ngày 11/6 quy định chi tiết và hướng
dẫn một số điều của Luật Đa dạng sinh học
16. CITES (1973), Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy
cấp (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and
Flora).

17
17. 
an (2008), Báo cáo chuyên đề điều tra chống buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã,

18. vov.org.vn, ngày 14/4.
19. Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 25/6 của Bộ Chính trị về
tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước
20. Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 15/11 về bảo vệ môi
trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
21. Báo cáo tổng hợp ý kiến thảo luận

35. Báo Gia đình và Xã
hội, ngày 15/6.
36. tienphong.net, ngày 8/01.
37. Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự, Phần các tội phạm, tập VIII:
Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính; Các tội phạm về môi trường

38. Bộ luật Hình sự
39. Bộ luật Hình sự
40. i (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự
41. Luật Bảo vệ và phát triển rừng
42. Hiến pháp Việt Nam qua các thời kỳ

43. Luật Bảo vệ môi trường
44. Qu), Luật Đa dạng sinh học
45. Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung)
46.  
vnExpress.net, ngày 07/4.
47. -  Báo Lao động,
ngày 24/8.
48. Các tội phạm về môi trường - so sánh giữa luật hình sự Thụy Điển
và luật hình sự Việt Nam

19
N
49. Bản án hình sự sơ thẩm 

50.     Bản án hình sự sơ thẩm số 37/2003/HSST ngày
12/11
51.  
thiennhien.net, ngày 25/02.