§ç TrÇn Minh Trang Kho¸ luËn tèt nghiÖp
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KINH TẾ NGOẠI THƯƠNG
******
K
K
H
H
O
O
Á
ÁL
L
U
U
Ậ
Ậ
N
NT
Đ
Đ
Ề
ỀT
T
À
À
I
I M
M
Ô
Ô
I
I
N
N
H
HT
T
Ế
ẾC
C
Ủ
Ủ
A
AT
T
R
R
U
U
N
N
B
B
À
À
I
IH
H
Ọ
Ọ
C
CK
K
I
I
N
N
H
HN
N
G
G
Ệ
Ệ
T
TN
N
A
A
M
M Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Hữu Khải
Sinh viên thực hiện: Đỗ Trần Minh Trang
Lớp: Trung 1 – K38E
Hà nội 12-2003 Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
MC LC
11
1.1. c khu kinh t úng vai trũ quan trng trong vic y
nhanh quỏ trỡnh tớch lu vn v cụng ngh, gúp phn vo s
nghip cụng nghip hoỏ - hin i hoỏ nn kinh t t nc. 11
1.2. c khu kinh t gúp phn tng cng hot ng kinh t i
ngoi ca quc gia.
11
1.3. c khu kinh t úng vai trũ lm u tu kộo theo s phỏt
trin kinh t ca cỏc vựng khỏc v c nc.
12
1.4. c khu kinh t tng cng kh nng giao lu vi th gii
bờn ngoi.
12
1.5. c khu kinh t cú vai trũ tớch cc trong vic gii quyt cỏc
vn xó hi.
12
15
2. Khu min thu.
17
3. Khu gia cụng xut khu.
17
4. Khu cụng nghip khoa hc.
18
5. Khu biờn gii t do v khu quỏ cnh.
19
6. c khu kinh t tng hp.
20
CHNG 2: Mễ HèNH C KHU KINH T CA
TRUNG QUC.
21
I. Gii thiu chung v c khu kinh t ca Trung Quc.
21
1. Hon cnh ra i c khu kinh t.
21
1.1. Bi cnh trong nc. 21
40
4. Cỏc chớnh sỏch u ói trong c khu kinh t.
41
4.1. Chớnh sỏch u ói v thu. 41
4.2. Chớnh sỏch hng hoỏ v th trng tiờu th sn phm. 49
4.3. Chớnh sỏch lao ng v tin lng. 49
4.4. Chớnh sỏch u ói v th tc xut nhp cnh. 51
4.5. Chớnh sỏch ngoi hi. 52
4.6. Chớnh sỏch phõn chia thu nhp ti chớnh. 53
4.7. Chớnh sỏch t ai. 53
II. Thc trng hot ng ca cỏc c khu kinh t
Trung Quc.
56
1. Hot ng u t trong cỏc c khu kinh t.
56
2. Hot ng xut nhp khu trong cỏc c khu kinh t.
59
HèNH C KHU KINH T VIT NAM.
79
I. Kinh nghim xõy dng mụ hỡnh c khu kinh t ca
Trung Quc.
79
1. Nm vng tỡnh hỡnh trong nc v xu hng phỏt trin
ca th gii, xỏc nh chin lc phỏt trin ti u, ra quyt
nh ỳng n.
79
2. Bc i thn trng trc vn hi mi: dũ ỏ qua sụng.
80
3. La chn v trớ a lý thun li.
81
4. Mt mi tờn trỳng hai ớch: mn g trng.
82
5. Xõy dng c s h tng.
1.2. Lựa chọn địa điểm xây dựng phù hợp trên cơ sở xác định rõ
thực trạng kinh tế và điều kiện tự nhiên từng vùng lãnh th
ổ.
88
1.3. Xây dựng hành lang pháp lý thống nhất và ban hành hệ
thống những chính sách ưu đãi để tạo một môi trường đầu tư
hấp dẫn và hiệu quả. 90
2. Đối với các địa phương.
92
2.1. Chuẩn bị lực lượng lao động địa phương có tay nghề cao. 92
2.2. Trong quá trình xúc tiến quy hoạch những khu vực được
chọn để xây dựng Đặc khu kinh tế, các địa phương cần làm tốt
vấn đề giải phóng mặt bằng. 93
2.3. Xây dựng hệ thống chính sách ưu đãi thu hút đầu tư cho địa
phương mình.
94
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
LI NểI U
Trong xu th nht th hoỏ nn kinh t th gii hin nay, vn ci
cỏch, m ca v hi nhp núi chung, phỏt trin kinh t quc gia núi riờng ang
l vn thi s, va mang tớnh lý lun, va mang tớnh thc tin. Nú cú ý
ngha ln lao i vi cỏc nc ang phỏt trin - c bit l cỏc nc nụng
nghip lc hu - trong vic nh hng phỏt trin nn kinh t ca nc mỡnh
trc bi cnh quc t mi hin nay.
Trung Quc l quc gia xó hi ch ngha (XHCN) sm nhn rừ ý
ngha lý lun v thc tin sõu sc ca vn ci cỏch, m ca. Ngay t cui
thp k 70 ca th k XX, trong khi phn ụng cỏc nc XHCN cũn ang lun
qun trong mụ hỡnh chung ca ch ngha xó hi (CNXH) thỡ Trung Quc ó
sm xỏc nh phi ci cỏch, m ca nn kinh t hng ra th gii, i con
ng riờng ca mỡnh, xõy dng CNXH mang mu sc Trung Quc. ng
Cng sn Trung Quc ó ra ng li ci cỏch, m ca ỳng n, thỳc y
nn kinh t t nc phỏt trin mnh m vi tc cha tng thy k t ngy
thnh lp nc n nay. Trong ú c bit phi k n vic xỏc nh ngay t
u phng hng u tiờn ỏp dng mụ hỡnh kinh t mi - c khu kinh t -
nhm xõy dng c s vt cht k thut vng chc, thỳc y nn kinh t t
nc phỏt trin. Quỏ trỡnh ci cỏch, m ca núi chung, phỏt trin mụ hỡnh c
khu kinh t núi riờng trong hn 20 nm qua ó t c nhng thnh tu ỏng
khng nh v cú tỏc dng to ln i vi nhng bc i tip theo trong s
nghip cụng nghip hoỏ ca t nc Trung Hoa rng ln ny.
Vit Nam cng ang trong quỏ trỡnh hi nhp vo nn kinh t khu
vc v th gii. t c nhng mc tiờu kinh t nh ó ra nhm a
nc ta c bn tr thnh mt nc cụng nghip vo nm 2020, chỳng ta phi
tip tc tin hnh i mi trờn mi lnh vc, tng cng hp tỏc quc t, y
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
Tụi xin gi li cm n chõn thnh n cỏc cỏn b cụng tỏc ti Trung
tõm nghiờn cu Trung Quc, Vin nghiờn cu Kinh t th gii, Th vin Quc
gia Vit Nam, Th vin H ni, Th vin trng i hc Ngoi Thng, v
c bit l Tin s Nguyn Hu Khi ging viờn Khoa Kinh t Ngoi thng
trng i hc Ngoi Thng H ni, ngi ó tn tỡnh giỳp tụi hon
thnh bn khúa lun tt nghip ny.
Do kinh nghim v trỡnh cũn nhiu hn ch, bn khoỏ lun chc
chn khụng trỏnh khi nhng thiu sút, rt mong nhn c s úng gúp ý
kin ca ngi c.
H ni thỏng 12 - 2003
Sinh viờn thc hin:
TRN MINH TRANG
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
v phỏt trin. Quỏ trỡnh chuyờn mụn hoỏ gn lin vi vic linh hot khai thỏc
cỏc li th trong phõn cụng lao ng quc t ó to nờn s cỏch bit v mc
phỏt trin kinh t gia cỏc quc gia. Cỏc nc cú nn kinh t kộm phỏt trin
tớch cc ỏp dng cỏc bin phỏp bo h i vi nn sn xut trong nc. S bo
h ny ó thỳc y hot ng ti cỏc hi cng t do ngy cng mnh m hn,
bi vỡ hng hoỏ c trao i õy khụng phi chu nh hng ca bt k
bin phỏp bo h no. Chớnh vỡ vy, nhng quc gia chim u th trong mu
dch quc t nh H Lan, Anh, c ó bin mt s hi cng dc b bin
Chõu u, a Trung Hi, Trung ụng, ụng Nam v mt s cng dc b
bin Caribờ thnh cỏc thng cng ni ting th gii, nh Rotecdam,
Liverpool, Hamburg, Aen, Gibuti, Singapore, Hng Kụng, Ma Cao
Tuy nhiờn, cỏc hi cng t do v khu mu dch t do ch thc s phỏt
trin v úng vai trũ quan trng trong buụn bỏn quc t k t u th k XX.
Nm 1934, nhng khu mu dch t do u tiờn ca M ó c thnh lp trờn
c s Lut v cỏc khu mu dch t do. c bit, t sau i chin th gii II,
trờn nhng tuyn ng vn chuyn hng hoỏ quan trng ca th gii ó xut
hin mt lot nhng cng t do v cỏc khu thng mi t do mi, trong ú ln
nht l khu mu dch t do Cụlụnh - Panama Nam M. Khụng ch phỏt
trin nhanh chúng v mt s lng, nhng khu vc buụn bỏn t do ny cũn m
rng c hỡnh thc hot ng. Bờn cnh cỏc cụng vic thun tuý v kinh doanh
thng mi, trao i hng hoỏ, ti cỏc khu thng mi ny ó xut hin cỏc
hot ng kinh t khỏc nh gia cụng, lp rỏp. S phỏt trin ca cỏc khu mu
dch t do ó kộo theo s ra i mt lot cỏc hỡnh thc kinh doanh min thu
khỏc nh kho ngoi quan, kho bo thu, ca hng min thu.
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
Cui thp k 50, u thp k 60, mt lot khu kinh t t do kiu mi
- khu gia cụng xut khu bt u xut hin. Nm 1959, Ireland ó xõy dng
mt KKT ti sõn bay quc t Shannon, õy chớnh l khu gia cụng xut khu
u tiờn trờn th gii. Nm 1965, mt KKT vi tờn gi Khu gia cụng xut
khu ó c xõy dng ti thnh ph Cao Hựng ca i Loan. K t ú,
hp ca s phỏt trin ton din ba ngnh trờn ó i vo qu o phỏt trin ca
xó hi, lm cho tỏc dng a chc nng ca nú c phỏt huy rng hn na.
Cui thp k 50, u thp k 60, M ó xut hin mt mụ hỡnh mi
ca KKT: khu Cụng ngh k thut cao. c im ca mụ hỡnh KKT ny l
tri thc, nhõn ti, k thut c tp trung cao , v giỏo dc, nghiờn cu khoa
hc, kinh doanh c nht th hoỏ. n thp niờn 70, mụ hỡnh ny ó c
nhõn rng trờn phm vi ton th gii. Thp niờn 80 l giai on phỏt trin
nhanh chúng, nhng thp niờn 90 mi l giai on phỏt trin mnh nht. Cho
n nay, cỏc khu kinh t m k thut cao tng i thnh cụng trờn th gii ó
vt qua con s 400.
Trong hn 10 nm tr li õy, KKT phỏt trin nhanh chúng, tớnh
n nay ó cú khong hn 700 KKT, tng gp ụi so vi 10 nm trc ú.
Theo thng kờ, t l gia tng kim ngch mu dch ca cỏc KKT trờn th
gii vi tng kim ngch trong buụn bỏn quc t l 7,7% (nm 1979), n nm
1985 ó tng lờn n 20%, nm 1990 tng vt lờn 33%, v n nm 1994 ó
t 35%. Tng kim ngch mu dch ca cỏc KKT trờn th gii t hn 1000
t USD. Nhng con s trờn ó phn ỏnh s phỏt trin thn k c to nờn t
mụ hỡnh c Khu Kinh T sn phm ca nn kinh t th k XX.
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
2. Khỏi nim v c khu kinh t:
Cho n nay, cú rt nhiu khỏi nim v cỏch hiu khỏc nhau v
KKT. Xột theo ngha rng, tt c cỏc vựng a lý nht nh do mt quc gia
hoc mt khu vc xỏc lp trong phm vi ca mỡnh v ú thi hnh cỏc chớnh
sỏch kinh t c bit u cú th gi l KKT. Song nu xột theo ngha hp,
KKT l mt khu vc a lý riờng bit nhm thu hỳt vn u t nc ngoi,
cụng ngh tiờn tin, k thut qun lý phỏt trin kinh t vi mt c cu
ngnh ngh y ca nn kinh t quc dõn, gm: cụng nghip, nụng nghip,
ti chớnh, y t, du lch, dch v, trong ú u tiờn phỏt trin cụng nghip
hng v xut khu, nhng cng khụng b qua th trng ni a, mc ớch l
3. c im ca c khu kinh t:
a, KKT c xõy dng ti cỏc khu vc cú v trớ a lý v mụi trng t nhiờn
tng i thun li, giao thụng thun tin, ti nguyờn thiờn nhiờn di do v
d khai thỏc, khớ hu ụn ho, phong cnh ti p. Chớnh nhng thun li v
iu kin t nhiờn s to tin vng chc cho quỏ trỡnh hot ng ca KKT.
Thc t cho thy rng, nhng quc gia ỏp dng mụ hỡnh KKT trờn th gii
u la chn a im xõy dng c khu nhng ni xung yu ca t nc,
cú iu kin t nhiờn thun li, ng thi li cú tim nng v phỏt trin kinh t.
Vớ d nh KKT Clack ca Philippin, c khu ny c xõy dng mt v trớ
chin lc ht sc quan trng, trc õy ó tng c M s dng lm cn c
quõn s (khu quõn s Subic). Chớnh ph Philippin ó tn dng nhng li th
v v trớ a lý ca khu cng ny thnh lp KKT. Hay nh KKT Thõm
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
Quyn ca Trung Quc, c xõy dng vựng t phớa Nam cú khớ hu ụn
ho, li nm i din vi con rng Chõu l Hng Kụng ang phỏt trin rt
nhanh, nờn c khu ny ó sm gt hỏi c nhiu thnh cụng ngay sau khi
thnh lp.
b, KKT c thnh lp cỏc nc cú nn kinh t ang trong giai on
chuyn i, nú l phn m gia nn kinh t bo h v nn kinh t t do, l ni
kt hp hi ho cỏc nhõn t quc gia v quc t cho mc ớch phỏt trin chung.
Chớnh vỡ vy, KKT cú nhim v kộp gm ngoi diờn (a u t t nc
ngoi vo) v ni liờn (thit lp quan h vi cỏc xớ nghip ni a), cú ngha
l nhng k thut tiờn tin v kinh nghim qun lý du nhp t nc ngoi,
thụng qua tiờu hoỏ, hp th, truyn t, s c chuyn vo ni a phỏt
trin kinh t ni a theo mụ hỡnh hng ra bờn ngoi. Núi cỏch khỏc, KKT
l ca s nhỡn ra th gii, l cu ni gia th trng quc gia v th trng
quc t.
c, Mc ớch ch yu khi xõy dng KKT l nhm m rng xut khu, phỏt
trin kinh t v nõng cao trỡnh k thut, tng thu ngoi t. thc hin mc
cụng ngh v kinh nghim qun lý t cỏc nh u t nc ngoi m rng
sn xut, nõng cao nng lc xut khu ca t nc, tng thu nhp ngoi t.
i vi nhiu quc gia, nguyờn nhõn chớnh dn n vic ỏp dng mụ hỡnh
KKT l mc tiờu tng xut khu v tng thu ngoi t, ci thin cỏn cõn thanh
toỏn trờn c s gii quyt c s thiu ht cỏc ngun lc sn xut nh vo
u t nc ngoi. S lng ln v s tp trung t bn cao ca cỏc nc xut
khu cú vn u t nc ngoi ti cỏc KKT, kt hp vi s m ca thụng
thoỏng ca cỏc KKT ra th gii bờn ngoi, giỳp cỏc nh kinh doanh trong
nc d dng tip cn vi cụng ngh hin i v k nng qun lý tiờn tin ca
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
th gii. Cỏc KKT l cu ni th trng trong nc v th trng ngoi nc,
l phn m gia mt th trng bo h v mt th trng t do.
1.2. KKT gúp phn tng c
ng hot ng kinh t i ngoi ca quc gia.
Vi mt c cu kinh t tng hp a ngnh ngh nh mt xó hi thu
nh, KKT l ni th nghim v phỏt trin cỏc chớnh sỏch kinh t mi, c
bit l cỏc chớnh sỏch kinh t i ngoi. Mi giao dch thng mi ca c khu
vi bờn ngoi nh ú m c thc hin mt cỏch thun li. Hot ng kinh t
i ngoi ca KKT cng vỡ th m c tng cng. Khụng nhng th, vi
vai trũ ngi dũ ng cho nn kinh t quc gia, cỏc chớnh sỏch m v kinh
t i ngoi c thc thi KKT cũn th hin xu hng i ngoi i din
cho ton b nn kinh t.
1.3. KKT úng vai trũ lm u tu kộo theo s phỏt trin kinh t ca cỏc
vựng khỏc v c nc.
KKT cú tớnh lan to ra mi hng, vỡ vy nú cú tỏc dng lm u
tu phỏt trin cho nn kinh t, thỳc y s phỏt trin cỏc vựng kinh t khỏc
trong c nc, to ng lc cho s i lờn ca nn kinh t quc dõn. KKT
c xõy dng vi mc ớch th nghim mt mụ hỡnh kinh t mi mang tớnh
t phỏ, trong ú ni bt l tc phỏt trin kinh t cao. Do ú, tm quan trng
ca KKT ch yu khụng phi l tng sn lng hay thu nhp theo u
Nh vy, KKT cú cỏc vai trũ ln sau i vi nn kinh t quc dõn:
- V mt i ni: KKT l ni th nghim cỏc chớnh sỏch kinh t mi trc
khi ỏp dng vo cỏc vựng khỏc ca quc gia. KKT l u tu tng trng
kinh t, l bc t phỏ trong chớnh sỏch kinh t m, hin i.
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
- V mt i ngoi: KKT l ca s nhỡn ra th gii, l cu ni tip thu vn,
khoa hc k thut, cụng ngh v kinh nghim qun lý tiờn tin, thỳc y tng
trng kinh t, y mnh quỏ trỡnh tham gia phõn cụng lao ng quc t.
2. Vai trũ ca c khu kinh t i vi hot ng xut nhp khu núi
riờng:
Ngoi nhng tỏc dng tớch cc nh trờn i vi ton b nn kinh t
quc dõn, KKT cũn cú ý ngha vụ cựng quan trng i vi hot ng xut
nhp khu núi riờng ca mt quc gia.
2.1. KKT gúp phn to vn cho vic nõng cao cht lng sn phm xut
khu.
Bt k mt quc gia no mun phỏt trin kinh t t nc u cn
n vn, nhng ngun vn c trớch ra t ngõn sỏch Nh nc luụn tr nờn
quỏ ớt i trc nhu cu khng l khụng ngng gia tng. i vi KKT, nhu
cu v ngun vn phỏt trin cỏc ngnh kinh t trong c khu cng tr thnh
vn cn c nghiờm tỳc nghiờn cu khi thnh lp c khu. Tuy nhiờn, vi
chớnh sỏch m ca rng rói ún nhn cỏc dũng vn u t t bờn ngoi,
KKT ó gii quyt tt vn ngun vn, to iu kin thun li cho cỏc
doanh nghip trong nc nhp khu vn t cỏc nh u t nc ngoi. Ngun
vn di do ó giỳp cho cỏc sn phm v dch v c u t nhiu hn v
chiu sõu, t ú nõng cao cht lng hng hoỏ mang nhón hiu KKT, hot
ng xut khu cng vỡ th m tr nờn d dng hn, cỏc sn phm xut khu
cú sc cnh tranh hn trờn th trng th gii.
2.2. KKT cú vai trũ tớch cc trong vic nõng cao kinh nghim sn xut
hng xut khu.
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
kin thun li cho cỏc nh u t nc ngoi khi vn vo c khu, ng
thi cng to mụi trng thụng thoỏng cho hng hoỏ t c khu ra nc ngoi.
Nhng hng húa ca c khu c khuyn khớch xut khu bng cỏch khụng
phi np thu xut khu, hoc nu cú thỡ ch l mt vi sc thu rt thp. Bờn
cnh ú l chi phớ thuờ nhõn cụng thp, chi phớ v nguyờn vt liu ti ch r
Tt c nhng thun li ny ó giỳp cho hng xut khu ca KKT h c chi
phớ sn xut v xut khu, gim giỏ thnh v giỏ bỏn hng hoỏ, to ra kh nng
cnh tranh cao, t ú d dng xõm nhp th trng th gii.
III. PHN LOI C KHU KINH T:
1. Cng t do v khu mu dch t do:
a, Cng t do:
Cng t do l mt hi cng m ú tt c hoc hu ht cỏc hng hoỏ
nc ngoi cú th xut, nhp vo cng m khụng phi chu bt c mt loi
thu no. Cỏc cng t do thng cú iu kin bn bói v v trớ a lý thun li,
mc tiờu phỏt trin v chc nng hot ng ca nú kt hp cht ch vi vai trũ
tp trung, gii tỏn ca bn thõn cỏc cng khu, nhm thu hỳt v khuyn khớch
hng hoỏ nc ngoi thc hin chuyn khu qua nú. Hin nay, cỏc cng t do
nh Hamburg c, Copenhagen ca an Mch, Dunkerque ca Phỏp,
Singapore hay c khu hnh chớnh Hng Kụng ca Trung Quc u l nhng
cng t do ni ting th gii.
b, Khu mu dch t do:
Khu mu dch t do l hỡnh thỏi phỏt trin cao hn ca cng t do, vỡ
th, v c bn nú ging vi cng t do, nhng phm vi hot ng ca nú m
rng n cỏc vựng lõn cn.
Đỗ Trần Minh Trang Khoá luận tốt nghiệp
Khu mu dch t do thụng thng c chia lm hai loi: Loi th
nht bao gm c hi cng v thnh ph cng, m Hng Kụng l mt vớ d c
th. Loi th hai ch gm hi cng hoc mt b phn ca thnh ph cng, cú
v phỏt trin ti mt s nc v khu vc ang phỏt trin trong giai on thp
niờn 60 v 70 ca th k XX. So sỏnh gia khu gia cụng xut khu v khu mu
dch t do, cú th nhn thy c im ch yu ca khu gia cụng xut khu l
hng vo phỏt trin cụng nghip, ly cụng nghip gia cụng xut khu lm
mc tiờu ch yu ch khụng phi l chỳ trng thng nghip.
Khu gia cụng xut khu chớnh l hỡnh thc kt hp gia khu mu
dch t do v khu cụng nghip, vỡ vy, nú l KKT cụng nghip - mu dch,
mang c hai chc nng sn xut cụng nghip v mu dch xut khu. Mc
ớch ch yu ca nc ch nh khi xõy dng khu gia cụng xut khu l thu hỳt
u t nc ngoi, nhp thit b v k thut tiờn tin, m rng cụng nghip gia
cụng xut khu, tng thu ngoi t, thỳc y s phỏt trin ca nn kinh t khu
vc theo xu hng hng ra bờn ngoi.
phỏt trin khu gia cụng xut khu, cỏc quc gia ngoi vic phi
dnh cho khu gia cụng xut khu nhng u ói c bit nhm thu hỳt cỏc nh
u t nc ngoi xõy dng nh xng, cũn phi tng cng cụng tỏc qun lý
v hng dn, nh tin hnh kim tra t cỏch ca cỏc nh u t nc ngoi,
hn ch hng mc u t, ban hnh nhng quy nh v th trng tiờu th sn
phm. Nh vy, khụng nhng cú th m bo tớnh tiờn tin v phự hp ca
cụng ngh k thut phc v cho d ỏn mt cỏch khỏch quan, m cũn cú th
m bo rng d ỏn s thu hỳt c nhiu lao ng, gii quyt mt phn vn
Copyright: Tài liệu đại học ©