Tiểu luận Kinh tế chính trị
I. Lời Mở Đầu
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI(tháng 12-1986)với đờng lối đổi mới
toàn diện đã mở đờng cho đất nớc thoát khỏi cuộc khủng hoảng xã hội tiếp
tục đI lên CNXH.
Đại hội đại biểu làn thứ IX của Đảng(4-2001)với chủ đề của đại
hội:Phtá guy sức mạnh dân tộc,tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện
đại hoá,xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN đã quýêt định chiến
lợc đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đâI hoá theo định hớng XHCN theo nền
tảng đến năm 2020,nớc ta cơ bản trở thành một nứơc công nghiệp hiện đại.
Với những thắng lợi trong thế kỉ 20,nớc ta từ một nớc thuộc địa nủa
phong kiến đã trở thành một quốc gia đọc lập tự do,phát triển theo con đờng
XHCN,có quan hệ quốc tế rộng rãI,có vị thế ngày càng quan trọng tron g
khu vực và trên thế giới.Đất nớc ta từ một nớc có nền kinh tế nghoè nàn lạc
hậu đã bớc vò thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện hoá.Đây là quá trình
tạo ra những tiền đề về cơ sở vật chất kĩ thuật,về con ngời,công nghệ phơng
tiên,phơng pháp,những yếu tố cơ bản của lực lợng sãn xuất cho XHCN.
Đó là nguyên nhân em chọn đề tài:
Thế nào là công nghiệp hoá hiện đại hoá?Tại sao nớc ta lai coi nó
là nhiệm vụ trung tâm của thơì kì quá độ lên XHCN?Anh(chị) phảI làm gì
để thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hó nớc ta.
Vấn đề này đựoc nghiên cứu dới môn kinh tế chính trị.Đây là đề tài rộng
và phức tạp,do trình độ và phạm vi của bài tiểu luận em không tránh khỏi
những thiếu sót,em rất mong sự góp ý của thầy để bài viết của em tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo:Phạm Thành đã giúp em hiểu và
hớng dẫn em hoàn thành bài tiểu luận này.
Em xin chân thành cảm ơn
II. Nội dung
A.Về mặt lí luận.
1. Công nghiệp hoá,hiện đại hoá đát nớc.
nớc,công nghiệp hoá ở nớc ta hiện nay có những đặc điểm chủ yếu sau:
Thứ nhất công nghiệp hoá phảI gắn lion với hiện đạị hoá.Sở dĩ nh vậy
là vì trên thế giới đang diễn ra cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện
đại,một số nớc đã bắt đầu chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang kinh tế
tri thức,nên phảI tranh thủ ứng dụnh những thành tự của cuộc cách mạng
khoa học và công nghệ,tiếp cận kinh tế tri thức để hiện đại những ngành
những khâu,những lĩnh vực có điều kiện nhảy vọt
Thứ hai_công nghiệp hoá nhằm mục tiêu độc lập dân tộc và
CNXH.Công nghiệp hoá là một tất yếu với tất cả các nớc chậm phát triển
nhng với mỗi nớc,mục tiêu tính chất của công nghiệp hoá có thể khác
nhau.Tại nớc ta công nghiệp hoá nhằm xây dựng cơ sở vật chất-kĩ thuật cho
CNXH,tăng cờng sức mạnh để bảo vệ độc lập dân tộc.
Thứ ba-công nghiệp hoá,hiện đại hoá trong điều kiện cơ chế thị trờng
có sự điều tiết của nhà nớc.Điều này làm cho công gnhiệp hoá trong giai
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
đoạn hiện nay khác với công nghiệp hoá trong thời kì trớc dổi mới.Trong cơ
chế quản lí kinh tế kế hoạch hoá tập trung-hành chính,bao cấpp,công
nghiệphoá đợc thực hiện theo mệnh lệnh kế hoạch của nhà nớc.trong cơ chế
kinh té hiện nay nhà nớc vẫn giữ vai trò hết sức quan trọng trong quá trình
công nghiệp hoá,nhng công nghiệp hoá khôgn xuất phát từ chủ quan của
nhà nớc,nó đòi hỏi phảI vận dụng các quy luật khách quan mà trớc hết là
nhữgn quy luật thị trờng.
Thứ t-Công nghiệp hoá,hiện đại hoá nền kinh tế quốc dân trong bối
cảnh toàn cầu hoá kinh tế vì thề mà mở của nền kinh tế,phát triển các quan
hệ kinh tế là tất yếu với nớc ta.
Công nghiệp hoá trong điều kiện chiến lợc kinh tế mở có thể đI
nhanh nếu chúng tá biết tận dụngmtranh thủ đợc thành twuj của thế giới và
sự giúo đỡ của quốc tế.Công nghiệp trong điều kiênchiến lợckinh tế mở
cũng gây nên không ít trở ngại cho nhng tác động tiêu cực của nền kinh tế
cho dân tộc,mới thực hiện đợc mục tiêu làm cho mọi ngời dân đợc ấm no tự
do và hạnh phúc.Sự lựa chọn con đờng độc lập dân tộc và CNXH của nhân
dân ta là sự lựa chọn của chính lịch sử dân tộc,lại vừa phù hợp xu thế của
thời đại.Điều đó cũng đã thể hiện sự quá độ lên CNXH,bỏ qua chế độ
TBCN ở nớc ta là một tất yếu lịch sử.
Xây dung CNXH bỏ qua chế độ TBCN tạo ra sự biến đổi về chất của
xã hội trên tất cả những lĩnh vực là một sự nghiệp rất phức tạp và rất khó
khăn,có sự đan xen đáu tranh quýêt liệt giữa cái mới và cái cũ,giữa cái
XHCN vàcáI không phải XHCN;phảI s dụng một số hình htức trung
gian cho nên tất yếu phảI trảI qua thời kì quá độ lâu dài với những chăng đ-
ờng những hình thức tổ chức kinh tế-xã hội có tính chất quá độ.\
Sự phát triển rút ngắn bỏ qua hình tháI kinh tế xã hội nào đó,hay rút
ngắn quá trình hình thành của một hình tháI cụ thể đều là quá trình lịc sử tự
nhiên.Thực chất của việc rút ngắn chính là tạo ra sự phát triển mạnh
mẽ,them chí nhảy vọt của lực lợng sản xuất.Điều này cũng có nghĩa sự phát
triển của lực lợng sản xuất là sợi chỉ xuyên suốt tiến trinh văn minh nhân
loại.Viêt Nam đI lên CNXH trong khi chuă qua TBCN và do vậy phát triển
theo cách rút ngắn bỏ qua một hình tháI kinh tế xã hội.
Chúng ta đI lên CNXH từ một nền kinh tế còn rất lạc hậu so với thế
giới hiện nay.Vì vậy để đạt tới mục tiêu dân giàu nớc mạnh.xã hội công
băng dân chủ văn minh mà trớc mắt là tránh nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh
têa đòi hỏi chúng ta phảI tạo đợc sự phát triển vợt cấp của lực lợng sản xuất
thông qua việc rút ngắn các giai đoạn,bớc đI trong tiến trình vận động đI
lên.Múôn vậy không còn con đờng nào khác ngoài việc phảI đẩy mạnh tiến
trình công nghiệp hoá hiện đại hoá.Về mặt kinh tế có thể nói cốt lõi của sự
phát triển rút ngắn của Việt Nam chính là quá trình rút ngắn tiến trình công
nghiệp hoá hiện đại hoá
(Vũ Văn Hà-tạp chí triết học số 2-120,tháng 4-2001).
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
trong nớc GDP tăng ít nhất gấp đôI so với năm 2000;chuyển dịch mạnh cơ
cấu kinh tế và cơ cấu lao động,giảm tỉ lệ lao động nông nghiệp xuống còn
50%.
Trong những năm trớc mắt,trong điều kiện về vốn còn hạn hẹp;nhu cầu
về công việc làm rất bức bách ;xã hội phát triển,tăng trởng cha thật ổn định
chúng ta cần tập trung nỗ lực công nghiệp hoá nông nghiệp nông thôn tạo
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
ra sức phát triển các nghành công nghiệp chế biến nông-lâm-thuỷ sản thuỷ
sản.
2.2.2 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá,hiện đại hoá
Mỗi phơng thức sản xuất xã hội chỉ có thể đợc xác lập vững chắc trên
cơ sở vật chất-kĩ thuật tơng ứng.Cơ sở vật chất-kĩ thuật của một xã hội là
toàn bộ các tố vật chất của lực lợng sản xuất xã hội phù hợp với trình độ kĩ
thuật tơng ứng mà lực lợng lao động sử dụng để sản xuất ra của cảI vật chất
nhằm thoả mãn nhu cầu của xã hội.Nhiệm vụ quan trọng nhất của nớc ta
trong thời kì quá độ đI lên XHCN không qua chế độ TBCN,là phảI xây
dung cơ sở vật chất kĩ thuật của CNXH,trong đó có công nghiệp và nông
nghiệp hiện đại,có văn hoá và khoa học tiên tiến.Muốn thực hiện thành
công nhiệm vụ quan trọng nói trên nhất thiết phảI tiến hành công nghiệp
hoá,tức là chuyển nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu thành nền kinh tế công
nghiệp.
Chủ nghĩa xã hội muốn tồn tại và phát triển,cũng cần phảI có một nền
kinh tế tăng trởng và phát triển cao dựa trên lực lợng sản xuất hiện đại và
chề độ công hữ xã hội chủ nghĩa về t liệu sản xuất.Cơ sở vật chất-kĩ thuật
của CNXH cần phảI đợc xây dung trên cơ sở những thành tựu khoa học mới
nhất,tiên tiến nhất của khoa học công nghệ.Cơ sở vật chất-kĩ thuật đó phảI
tạo ra đợc năng suất lao động xã hội cao.Công nghiệp hoá chính là quá
trình tạo ra nền tảng cơ sở vật chất đó cho nền kinh tế quốc dân xã hội chủ
nghĩa.
của xã hội chủ nghĩa.
Nớc ta đI lên chủ nghĩ xã hội với xuất phát điểm là nền nông nghiệp
lạc hậu,bình quân ruộng đất thấp,80%dân c nông thôn có mức thu nhập rất
thấp,sức mua hạn chế.Vì vậy,công nghiệp hoá là quá trình tạo ra những điều
kiện vật chất-kĩ thuật để con nguời và khoa học-công nghệ,thúc đẩy chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiều quả mọi nguồn lực
để không ngừng tăng năng suất lao động làm cho nền kinh tế tăng trởng
nhanh chóng,mặt khác nâng cao đời sống vật chất và văn hoá cho nhân
dân,thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội bảo vệ và cảI thiện môI trờng
sinh thái.Quá trình công nghiệp hoá,hiện đại hoá tạo ra cơ sở vật chất để
làm biến đổi lực lợng sản xuất nhờ đó mà nâng cao vai trò của con ngời lao
động-nhân tố trung tâm của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa;tạo điều kiện vật
chất cho việc xây dung và phát triển nền văn hoá Viêt Nam tiến tiến và đậm
đà bản sắc dân tộc.
Nền kinh tế tăng trởng và phát triển nhờ thành tựu công nghiệp hía
mang lại là cơ sở kinh tế để củng cố và phát triển mối liên minh vững chắc
giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức trong sự
nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa.Đặc biệt là góp phần tăng cờng quyền
lực,sức mạnh và hiệu quả của bộ máy quản lí kinh tế trong nhà nớc.
Quá trình công nghiệp hiện đại hoá,hiện đại hoá tạo điều kiện vật chất
để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ vững mạnh trên cơ sở đó mà thực
hiện tốt sự phân công và hợp tác quốc tế.
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
Sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nớc thúc đẩy sự phân công
lao động xã hội phát triển,thúc đẩy quá trình quy hoạch vùng lãnh thổ hợp
lí theo hớng lao động chuyên môn hoá,chuyên canh tập trung làm cho quan
hệ kinh tế giữa các vùng,các miền trở nên thống nhất cao hơn.
Công nghiệp hó,hiện đại hoá không những có tác dụng thúc đẩy nền
kinh tế tăng trởng cao mà còn tạo tiền đề vật chất để xây dựng,phát triển và
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
tri thức.Phát huy nguồn lực trí tuệ và sức mạnh tinh thần của con ngời Việt
Nam.Coi phát triển giáo dục và đào tạo là nền tảng và động lực của sự
nghiệp công nghiêp hoá,hiện đại hoá.
Công nghiệp hoá,hiện đại hoá là sự nghiệp của toàn dân.Đó là một cuộc
cách mạng toàn dân,toàn diện và sâu sắc trong tất cả những lĩnh vuẹc đời
sống xã hội,đòi hỏi phảI đầu t rất nhiều trí tuề,sức ngời,sức của.Chỉ có huy
động súc mạnh và khả năng sáng tạo to lớn của toàn dân,dới sự lãnh đạo
đúng đắn của Đảng,sự điều hành quản lí có hiệu lực và hợp lí của nhà
nứơcthì mới đảm bảo thắng lợi.
Trong nhng năm trớc mắt,với khả năng vốn còn có hạn,nhu cầu công ăn
việc làm là rất bức bách,đời sông ngời dân còn nhiều khó khăn,tình hình
kinh tế cha ổn định vững chắc.Vì vậy cần tập trung nỗ lực đẩy mạnh công
nghiệp hoá nông nghiệp và nông thôn,ra sức phát triển các ngành công
nghiệp chế biến nông-lâm-thuỷ sản,công nghiệp hàng tiêu dùng và hàng
xuất khẩu,các ngành nghề tiểu thủ công truyền thống có thị trờng tiêu thụ
cả trong và ngoài nớc.Thúc đẩy mạnh công nghiệp chế biến chế biến và chế
tạo,đặc biệt quyết tâm phục hồi và phát triển ngành cơ khí,phát triển ngành
điện tử và tin học,phát triển kinh tế mau chóng,có hiệu quả và bền
vững,chuyển dịch cơ cấu kinh tế,cơ cấu lao động theo hớng côngnghiệp
hoá,hiện đại hoá.Tập trung nâng cao hiệu quả sản xuất,kinh doanh của các
doanh nghiệp,nhất là doanh nghiệp nhà nớc,hiệu quả đầu t,hiệu quả sử dụng
vốn.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế,cơ cấu đầu t dựa trên cơ sở phát huy những
thế mạnh và các lợi thế so sánh của đất nớc,tăng sức cạnh tranh,gắn với nhu
cầu của cả trong và ngoài nứơc,nhu cầu đời sông của nhân dân,quốc phòng
và an ninh.Tạo thêm sức mua của thị trờng trong nớc và mở rộng thị trờng
ngoài nớc,đẩy mạnh xuất khẩu.
Về chiến lợc phát triển các vùng,phát huy vai trò của các vùng kinh tế
trọng điểm có mức tăng trởng cao,tích luỹ lớn đồng thời tạo điều kiện phát
Là lớp ngời nhạy cảm,năng động và rất sáng tạo,có tri thức,hoài bão,đầy
ý chí nghị lực và quyết tâm cộng với những ớc mơ cháy bang thì tầng lớp
sinh viên-thanh niên chúng ta hãy xây dựng cho mình một lí tởng sống mà
lí tởng này phải gắn liền với việc giữ gìn độc lập tự do của dân tộc,phải
phấn đấu vì mục tiêu dân giàu nớc mạnh,xã hội công bằng dân chủ văn
minh theo định hớng xã hội chủ nghĩa.Xây dựng cho mình lối sốngcần
kiệm văn minh, một lối sốngmình vì mọi ngời và vì tinh thần lao động
hiệu quả sáng tạo theo phơng châm :Đoàn kết,đoàn kết,đại đoàn kết.Hãy
noi gơng các thế hệ cha anh đI trớc,từng học và làm việc,luôn phấn đấu
theo lời dậy của Hồ chủ tịch:
Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên.
Chúng ta phảI phát huy cao truyền thống hiếu học,biết chủ động tìm
hiểu tri thức,khắc phục mọi khó khăn,chuyên cần và sáng tạo,nỗ lực thi đua
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
trong học tập và rèn luyện,vơn lên chiếm lãnh những đỉnh cao của khoa học
và công nghệ.Nhanh chóng hội nhập với xu thế phát triển của nền văn minh
nhân loại,nắm bắt và vận dụng mọi thời cơ thâu tóm tri thức,đẩy lùi mọi
nguy cơ,tạo lên sức mạnh tổng hợp.
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
III. Kết Luận.
Công nghiệp hoá,hiện đại hoá là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt
thời kì qúa độ đi lêm xây dựng xã hội chủ nghiã ở nớc ta.
Công nghiệp hoá,hiện đại hoá nhằm chuyển đổi một cách căn bản
nền sản xuất xã hội từ lao động thủ công là chính sang lao động cơ khí
hoá.Xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội,trên cơ sở đó từng bớc
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
TiÓu luËn Kinh tÕ chÝnh trÞ
TrÇn ThÞ Thu HuyÒn - Líp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
Danh mục tài liệu tham khảo:
1.Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin.
2.Giáo trình triết học Mác-Lênin.
3.Các văn kiện đại hội Đảng.
4.Về công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nớc(Đỗ Mời)
5.Hồ Chí Minh toàn tập-nhà xuất bả quốc gia.
6.Đảng cộng sản:Cơng lĩnh chính trị xây dựng đất nớc trong thời kì quá độ
lên CNXH.Sự thật.Hà Nội năm 1991.
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
Tiểu luận kinh tế chính trị.
ề Tài: Thế nào là công nghiệp hoá,hiện đại hoá?Tại sao
-nớc ta lại coi nó là nhiệm vụ trung tâm của thời kì quá độ lên
XHCN?Anh(chị) phảI làm gì để thực hiện sự nghiệp công
nghiệp,hoá hiện đại của nớc ta .
Nhận xét của giáo viên:
Trần Thị Thu Huyền - Lớp: QTKD TH 48B
Tiểu luận Kinh tế chính trị
Đề Cơng
I:Mở Đầu:
Công nghiệp hoá,hiện đại hoá là quá trình chuyển nền sản xuất xã hôI
công nghệ,nông nghiệp,và dịch vụ,từ trình độ công nghiệp thấp lên công
nghệ hiện đại.
Thanh niên-Sinh viên Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp