BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN
BỀN VỮNG
TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC
Ở TỈNH CAO BẰNG

TSKH. Trần Công Khánh
Trung tâm nghiên cứu và phát triển cây
thuốc dân tộc cổ truyền (CREDEP)
Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 2
Nội dung
i. Thiên nhiên Việt Nam.
ii. Tài nguyên thực vật ở Việt Nam.
iii. Cây thuốc Việt Nam – nguồn tài nguyên
đang cạn kiệt.
iv. Nguyên nhân làm cho CT bị cạn kiệt.
v. Sự phân bố cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng.
vi. Tài nguyên cây thuốc của Cao Bằng cũng
đang cạn kiệt.
vii. Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền
vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng. Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 3
1. Thiên nhiên Việt Nam
• Việt Nam có khí hậu nhiệt đới & á nhiệt đới.
Lãnh thổ hẹp, nhưng trải dài qua 15 vĩ độ bắc.
• Có thiên nhiên, khí hậu và hệ sinh thái đa
dạng.
• 3/4 đất liền là đồi núi (329.566 Km2).
Nhiều núi cao: Phansipan (3.143m), Yamphinh
(3.096m) và Ngọc Linh (2.598m).

đối với KH.
• Vd: Đỗ quyên Trầncông
(Rhododendron trancongii
G. Argent & K. Rushforth,
Ericaceae)
J. of Rhododendrons, Camellias &
Magnolias, 102-105, 2010)

Nơi phát hiện:
Pà Cò, Mai Châu, Hòa Bình.

Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 7
Thông hai lá quả nhỏ
Pinus tabuliformis Carriere, Pinaceae
Loài mới ở Việt Nam
• VN hiện có 33 loài
thông, trong đó có 32
loài là thông bản địa.
• Phát hiện 3/2009, ở độ
cao 1592m, trên đỉnh
núi đá vôi thuộc xã Thài
Phìn Tủng, huyện Đồng
Văn, HG.
Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 8
3. Cây thuốc Việt Nam – nguồn tài
nguyên đang cạn kiệt
Vd:
Cây Hoàng liên
chân gà
(Coptis quinquesecta

bị can kiệt
• Cách khai thác bừa bãi,
• Ý thức sử dụng của con người và sự hiểu
biết chưa đầy đủ về bảo tồn và phát triển bền
vững nguồn tài nguyên cây thuốc.
• Coi nguồn tài nguyên trên rừng, dưới biển là
của “trời cho”, ta không lấy thì người khác
cũng lấy, nên đã tự do khai thác theo kiểu
tận thu, hủy diệt, đi kèm với cách sử dụng
rất lãng phí.
Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 13
4. Nguyên nhân làm cho cây thuốc
bị can kiệt
• Tình hình thi hành pháp lệnh bảo vệ Đa
dạng sinh học và rừng chưa nghiêm,
• Nhiều khu rừng vẫn bị chặt phá và khai
thác bừa bãi,
• Nạn “lâm tặc” vẫn hoành hành ở nhiều
nơi. Tài nguyên của rừng bị mất một
cách phi pháp, trong đó có cây thuốc.
Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 14
Cây Nghiến
1000 năm tuổi
ở Cao Bằng
Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 15 Cây Nghiến
1000 năm
tuổi ở Cao

• Các huyện Thông Nông, Nguyên Bình, Hà
Quảng: Ô đầu, Củ mật gấu, Chè dây, Ba kích,
Bình vôi, Hoàng đằng, Bảy lá một hoa, Thanh
thiên quỳ, Kê huyết đằng, Thầu dầu tía, Sa
nhân, Kim tuyến.
• Các huyện Thạch An, Hoà An: Cốt toái bổ, Củ
bình vôi, Sói rừng, Chè đắng, Sâm cau.
• Các huyện Trùng Khánh, Trà Lĩnh, Hạ Lang,
Quảng Uyên: Giảo cổ lam, Kim ngân, Đỗ
trọng nam, Kim anh, Cẩu tích, vv.
Cây thuốc Cao Bằng, 3. 2012 20
6. Tài nguyên cây thuốc của Cao
Bằng cũng đang cạn kiệt
• Từ 1980 đến nay, nhiều cây thuốc liên tục bị
khai thác như Cẩu tích, Na rừng, Thổ phục linh,
Bình vôi, Kê huyết đằng, Cửu lý hương, Thanh
thiên quì, Kim ngân, Hồi đầu thảo, Sa nhân, Kim
tuyến, vv.
• Gần đây, nhiều cây bị khai thác với khối lượng
lớn như Sói rừng, Si đỏ, Bòng bong.
• Trong đó, có những cây chỉ biết tên địa phương,
hoặc tên Trung Quốc như Co mạy bân, Mằn
chỏng chít, Mằn mạy đông, Thau lài, vv.