LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI: “THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC TỔ
CHỨC QUẢN LÝ, DẠY NGHỀ VÀ TẠO VIỆC
LÀM CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN TẠI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.” 1.1.1.1.1.1.1.1

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU
7
NỘI DUNG
9
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
9

2.

Cơ sở pháp lý của công tác tổ chức, quản lý, dạy nghề và tạo việc làm cho
người sau cai nghiện tại Thành phố Hồ Chí Minh.
28
2.1. Sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và các bộ ngành trong việc thực hiện NQ16
28
2.2. Sự quan tâm, kiểm tra giám sát thực hiện của Ủy ban nhân dân Thành
phố.
30

3. Một số kết quả về công tác tổ chức quản lý, dạy nghề và đào tạo việc làm
cho người sau cai nghiện tại TP.HCM 31
3.1. Tại các Trung tâm chữa bệnh giáo dục- lao động xã hội 31
3.1.1. Tiếp nhận và Tổ chức quản lý, dạy nghề và tạo việc làm cho người
sau cai nghiện 32
3.1.2. Công tác dạy nghề 33
3.2.3. Tổ chức việc làm cho người sau cai nghiện 35
3.1.3. Công tác dạy văn hóa 38
3.1.4. Một số hoạt động bổ sung việc tổ chức quản lý, dạy nghề và tạo việc
làm cho người sau cai nghiện.
40
3.2. Tại các doanh nghiệp sử dụng lao động sau cai nghiện 45
3.2.1. Tình trạng việc làm 46
3.2.2Về tiền lương và thu nhập 47
3.2.3.Hợp đồng lao động 49
3.2.4. Một số yếu tố khác ảnh hưởng quá trình làm việc của người lao
động 49
3.2.5. Về phía các doanh nghiệp sử dụng lao động sau cai nghiện 52
4. Nhận xét đánh giá và bài học kinh nghiệm.

TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh
BHYT, BHXH : Bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội
TT : Trung tâm.
LỜI MỞ ĐẦU

Nghiện ma tuý và tội phạm ma túy đã và đang hoành hành ở mọi nơi trên
khắp thế giới, bất kể thành phố hay nông thôn, ở vùng núi hay đồng bằng, ở các
nước tư bản giàu có hay các nước chậm phát triển. Trong vòng 15 năm qua, mặc
dù đất nước đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về kinh tế - xã hội góp phần
tạo nên những thay đối đáng kể trong đời sống vật chất và tinh thần cũng như tạo
cho con người nhiều nếp sống hiện đại, nhưng rất đông những người còn lại, đặc
biệt là giới trẻ, còn thiếu việc làm, lười lao động, đã rơi vào tình cảnh bế tắc và tìm
đến với ma túy. Bên cạnh đó, không ít gia đình giàu có sẵn sàng cung cấp tiền bạc
cho các cô cậu ấm mà không biết tiền đó tiêu vào việc gì và chính những đối tượng
này đã trở thành con mồi cho bọn buôn bán ma túy.
Tệ nạn ma túy đã trở thành quốc nạn với nhiều nước, gây cản trở lớn đối với
phát triển kinh tế, xã hội; gây ra tác hại to lớn đối với mọi mặt của cuộc sống, ảnh
hưởng xấu đến thuần phong mỹ tục của dân tộc và cần được lên án, loại bỏ.
Trong đó, nghiện ma túy là mối đe dọa đến hạnh phúc của mọi người, mọi gia
đình. Với những tác hại vô cùng to lớn mà ma túy đem lại
Thành phố Hồ Chí Minh, một trọng điểm kinh tế - xã hội ở phía Nam không
chỉ có những thành tựu vượt bậc về mặt kinh tế mà còn phải đối mặt giải quyết với
nhiều tệ nạn xã hội, trong đó có nghiện ma túy. Số lượng 30.000 con nghiện ma
túy hiện nay đang tập trung trong các trường, trung tâm cai nghiện của thành phố
Hồ Chí Minh (TP.HCM )đã nói rõ sự thật trớ trêu ấy. Việc đấu tranh chống hiểm
họa ma túy và giúp người cai nghiện có hiệu quả để tái hòa nhập cộng đồng là một
nhiệm vụ cấp bách nặng nề không chỉ của riêng TP. HCM. Sau một thời gian tổ
chức cai nghiện tập trung 2 năm cho hàng vạn người nghiện, tỷ lệ tái nghiện còn
rất cao (90%), TP.HCM đã đưa ra sáng kiến và được Quốc hội ra Nghị quyết thực
hiện đề án sau cai nghiện, kéo dài từ 2-3 năm, giúp họ có đủ điều kiện đoạn tuyệt

1.1. Các khái niệm liên về ma túy.
1.1.1. Ma túy
Con người đã phát hiện và sử dụng các chất ma túy từ cách đây 6000 năm.
Việc trồng và sử dùng các cây có chứa hoạt chất ma túy tự nhiên đã trở thành thói
quen và tập tục của nhiều dân tộc trên thế giới. Từ thời thượng cổ, người Ba tư và
người Ai Cập đã biết dùng nhựa mủ cây thuốc phiện để hút, tạo cảm giác say sưa
và dễ chịu cho con người. Đến sau đó, cây cần sa được trồnng nhiều ở khu vực
Nam Á ( Ấn Độ, I Ran, Thổ Nhĩ Kỳ…). Ma túy đã tồn tại tư rất lâu đời, bởi vậy
tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau về ma túy:
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO ) thì “Ma túy là bất kì chất gì khi đưa vào
cơ thể sống có thể thay đổi một hay nhiều chức năng sinh lý của cơ thể”.(1)
Theo các chuyên gia về ma túy của Liên Hiệp Quốc thì “Ma túy là những chất
có nguồn gốc tự nhiên và nhân tạo, khi thâm nhập vào cơ thể con người sẽ làm
thay đổi tâm trạng, ý thức và trí tuệ, làm cho con người bị lệ thuộc vào ma túy gây
nên những tổn thương cho cá nhân và cộng đồng”.(2)
Nhưng theo cách hiểu chung nhất thì ma túy là các chất hóa học có nguồn gốc
tự nhiên hoặc tổng hợp, có khả năng ức chế thần kinh, có tính chất gây nghiện và
khi đưa vào cơ thể quá liều thì sẽ làm thay đổi các chức năng sinh lý, tâm lý bình
thường của con người.

1.1.2. Nghiện ma túy và đôi nét về lịch sử nghiện ma túy ở Việt Nam.
Trước hết, ta cần phân biệt giữa việc sử dụng ma túy, lạm dụng ma túy và vấn
đề nghiện ma túy:
- Sử dụng ma túy là việc dùng ma túy với mục đích chữa bệnh, đúng liều
lượng, đúng lúc theo hướng dẫn chỉ định của bác sỹ. Việc sử dụng ma túy như vậy
mang lại một số lợi ích cho sức khỏe của người dùng.
- Lạm dụng ma túy là sử dụng ma túy một cách quá liều hoặc không theo sự
hướng dẫn của chuyên gia, bác sỹ để nhằm mục đích tiêu khiển, có hại đối với cơ
thể.
- Khái niệm về nghiện ma túy cũng được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác

thống nhất đất nước năm 1975, dưới chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà
nước, nền kinh tế phát triển theo hướng kế hoạch hoá tập trung, xã hội được quản lý
nghiêm ngặt, do đó tệ nạn ma tuý được đẩy lùi rõ rệt. Năm 1980, cả nước chỉ còn
30.000 – 40.000 người nghiện.
Từ cuối nhưng năm 1980 đến nay, nước ta chuyển từ kinh tế kế hoạch hoá tập
trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã mang lại
nhiều thành tựu to lớn về kinh tế và xã hội. Tuy nhiên những năm gần đây, dưới
tác động của nền kinh tế thị trường, trong xã hội đã có nhiều biến đổi nhất định,
phát sinh một số vấn đề xã hội đáng quan tâm, đặc biệt là tệ nạn nghiện ma tuý.
Tình hình nghiện ma túy không ngừng gia tăng và ngày càng phức tạp đòi hỏi
chúng ta phải nghiên cứu và hiểu sâu hơn về vấn đề này. Nghiện ma túy ở Việt
Nam hiện nay mang một số đặc điểm sau:
- Số lượng người nghiện ma túy ngày càng tăng qua các năm. Qua số liệu
thống kê của các tỉnh, thành phố trong cả nước từ năm 1994 đến nay, số lượng
người nghiện liên tục gia tăng. Năm 1994, cả nước mới chỉ có 55.445 người
nghiện, đến nay có trên 130.000 người, bình quân mỗi năm tăng hơn 7.000 người
nghiện, chiếm 13,5%. Đặc biệt là năm 2000 cho đến nay, mỗi năm số người nghiện
tăng trên 10.000 người. Theo số liệu báo cáo tình hình nghện ma túy từng năm của
Cục phòng, chống tệ nạn xã hội thì số người nghiện có hồ sơ quản lý đã tăng nhanh
từ năm 2000 đến nay. Cụ thể ở bảng sau:
Năm
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
Số đối tượng 92.682 101.408 116.112 127.776 130.387 129.054 130043

Bảng số liệu trên cho thấy, số đối tượng nghiện ma túy đã tăng 37.376 đối
tượng từ năm 2000 đến năm 2006, tức là tăng 40,31%. Tính đến tháng 11/2007,
con số này là 198.000 đối tượng. Đây có thể coi là con số đáng báo động về tệ nạn
nghiện ma túy ở nước ta.
- Tỷ lệ tái nghiện cao. Theo số liệu của Cục phòng, chống tệ nạn xã hội thì
có hơn 90% số người đã cai nghiện rồi mắc nghiện lại.

- Về mặt kinh tế: Nghiện ma tuý làm tăng nhiều khoản chi phí xã hội. Theo
khảo sát của Bộ Lao động – Thương binh và xã hội, bình quân một người nghiện
tiêu tốn cho việc mua ma tuý là 120.000đ/ ngày, một năm nước ta có gần 130.000
người nghiện thì tiêu tốn hết trên 1.000 tỷ đồng cho việc dùng ma tuý. Bên cạnh
đó, hàng năm nhà nước tiêu tốn một khoản lớn cho việc khắc phục hậu quả do ma
tuý để lại. Nghiện ma tuý hàng năm làm giảm lực lượng lao động, giảm tính hấp
dẫn của môi trường đầu tư, môi trường du lịch dẫn đến giảm thu ngân sách.
Tệ nạn ma túy khiến hàng năm nhà nước phải dành một khoản ngân sách khá
lớn cho công tác phòng chống ma túy:
+ Chi phí cho công tác tuyên truyền giáo dục phòng chống ma túy
+ Chi phí cho công tác vận động tuyên truyền xóa bỏ cây thuốc phiện
+ Chi phí cho công tác tổ chức cai nghiện cộng đồng, xây dựng và quản lý các
trung tâm cai nghiện.
+ Chi phí cho hoạt động kiểm soát ma túy ở biên giới, điều tra truy tố, xét xử
tội phạm về ma túy.
+ Chi phí cho hoạt động hợp tác quốc tế về phòng chống ma túy
+ Chí phí về giam giữ cải tạo số người phạm tội về ma túy.
- Tệ nạn ma túy ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Qua
số liệu báo cáo cho thấy, trên 70% số vụ phạm tội hàng năm là do người nghiện ma
túy gây nên.
- Về mặt xã hội, tệ nạn ma túy làm tăng số người bị nhiễm HIV/AIDS, gần
70% số người nhiễm HIV là do nghiện ma túy.
Tệ nạn ma túy làm tăng tệ nạn mại dâm, làm tăng tai nạn giao thông, trong đó
nhiều người nghiện ma túy không làm chủ được tốc độ gây ra. Tệ nạn ma túy lan
rộng trong thế hệ trẻ làm sói mòn về đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc, phá
vỡ hạnh phúc gia đình, gây tác động xấu đến lối sống, sức khỏe, tri thức của hàng
vạn thanh niên………

1.2.3 Người nghiện ma túy.
Người nghiện ma túy là người sử dụng các chất ma túy, thuốc gây nghiện,

các chất ma túy:
- Năm 1991, cuộc vận động, tuyên truyền nhân dân phá bỏ không trồng cây
thuốc phiện. Bằng nhiều hình thức khác nhau giúp người dân hiểu tác hại to lớn
của ma túy cũng như hậu quả nghiêm trọng của nghiện ma túy đến mọi mặt đời
sống.
- Năm 1993, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 06/CP về tăng cường
công tác chỉ đạo phòng chống và kiểm soát ma túy.
- Năm 1994, Cục phòng chống tệ nạn xã hội có quyết định thành lập hình
thành các cơ quan chuyên trách về phòng, chống tệ nạn xã hội, trong đó có ma túy.
- Luật phòng chống ma túy ban hành 12 năm 2000 đã được Quốc hội Việt
Nam khóa X, kỳ họp thứ 8 thông qua.
Ngay trong phần mở đầu của Luật phòng chống ma túy được thông qua tại
Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 8, Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh đã phát biểu:
“ Tệ nạn ma túy là hiểm họa lớn của toàn xã hội, gây tác hại cho sức khỏe,
làm suy thái nòi giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh
hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia”. Tại điều 36,
chương V quy định quản lý nhà nước về phòng chống ma túy đã nêu:
- Xây dựng và tổ chức thực hiện các chiến lược, chủ trương, chính sách, kế
hoạch về phòng, chống ma túy;
- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về phòng,
chống ma túy;
- Tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về phòng, chống ma túy;
- Ban hành, sửa đổi, bổ sung, công bố danh mục chất ma túy, tiền chất, thuốc
gây nghiện, thuốc hướng thần;
- Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy;
- Quyết định thành lập, giải thể cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; cấp thu hồi
giấy phép hoạt động của các cơ sở khác về cai nghiện ma túy; tổ chức và quản lý
việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy;
- Tổ chức đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy;
- Thực hiện thống kê nhà nước về phòng, chống ma túy;

dâm bị xử lý bằng cách đưa vào các cơ sở chữa bệnh, người nghiện ma túy và
người bán dâm chưa thành niên nhưng tự nguyện vào cơ sở chữa bệnh để cai
nghiện, chữa trị.
Nghị định cũng đã quy định tổ chức hoạt động của trung tâm.
Chức năng, nhiệm vụ:
- Tiếp nhận phân loại, tổ chức chữa trị, phục hồi sức khỏe cho người vào
trung tâm; tổ chức lao động trị liệu, lao động sản xuất; tổ chức học tập, giáo dục,
dạy nghề, bảo đảm các điều kiện vật chất, sinh hoạt tinh thần cho những người đưa
vào trung tâm.
- Nghiên cứu thực hiện mô hình, quy trình chữa trị cai nghiện phục hồi; tổ
chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ công chức, nhân viên của trung
tâm.
- Quản lý, sử dụng các nguồn kinh phí theo quy định, giữ gìn an ninh trật tự
an toàn xã hội tại các trung tâm chữa bệnh giáo dục lao động xã hội.
- Phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan để tổ chức, quản lý, chữa
bệnh, giáo dục, lao động, dạy nghề và hướng nghiệp cho các đối tượng vào trung
tâm.
Điều 32 tại Nghị định này còn quy định về chế độ lao động đối với các đối
tượng ở trung tâm như sau:
- Người bị áp dụng các biện pháp đưa vào trung tâm phải tuân thủ chế độ làm
việc, thời gian làm việc theo quy định của pháp luật lao động và được trang bị bảo
hộ lao động, bảo đảm vệ sinh an toàn lao động theo quy định.
- Các đối tượng này cũng được hưởng tiền công lao động theo định mức lao
động và kết quả công việc hoàn thành.
Tổ chức cai nghiện ma túy tại các trung tâm cũng là một hoạt động quan trọng
góp phần làm giảm tình hình tội phạm ma túy cũng như tệ nạn xã hội. Tuy nhiên,
việc thực hiện triển khai các hình thức cai nghiện phục hồi còn tồn tại nhiều hạn
chế dẫn đến tỷ lệ tái nghiện khá cao do:
- Hiện nay, do chất lượng công tác cai nghiện, phục hồi ngày càng được nâng
cao và chú trọng thực hiện nên số đối tượng nghiện ma túy đã giảm. Mặc dù vậy

cơ sở sau cai nghiện không được giám sát chặt chẽ.
Tái nghiện sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng vô cùng to lớn bởi mức
độ sẽ nặng hơn trước và khả năng cai nghiện khó khăn phức tạp hơn nhiều lần.
Điều này đòi hỏi phải có sự quan tâm, đầu tư hơn nữa vào công tác quản lý, giám
sát sau cai nghiện. Hiệu quả công tác này càng cao thì tỷ lệ người tái nghiện càng
giảm.
Hai là, dạy nghề và tạo việc làm:
Nghề là một hình thức phân công lao động, nó đòi hỏi kiến thức lý thuyết
tổng hợp và thói quen thực hành để hoàn thành những công việc nhất định, như
nghề mộc, nghề cơ khí…
Dạy nghề là quá trình trang bị kiến thức nhất định về chuyên môn, nghiệp vụ cho
nguời lao động, để họ có thể đảm nhận một công việc nhất định.
Dạy nghề là đào tạo nhân lực kĩ thuật trực tiếp trong sản xuất và dịch vụ, có
năng lực thực hành nghề tuơng xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức, luơng tâm
nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong trong công nghiệp, sức khỏe, nhằm tạo điều
kiện cho nguời học có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ
cao hơn, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nuớc.
Việc làm theo tổ chức Lao động quốc tế ILO “ Việc làm là những lao động
được xã hội đánh giá và trả công. Người có việc làm là người làm một việc gì đó
được trả công, thu lợi nhuận hoặc được thanh toán bằng hiện vật hay những người
tham gia vào những hoạt động mang tính chất tự tạo vì lợi ích hay thu nhập cho bản
thân, gia đình mà không nhận tiền công hay hiện vật ” .
Theo Bộ luật Lao động nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì “ Việc
làm là mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập không b
ị pháp luật cấm ”.(5)
Tầm quan trọng của việc dạy nghề và tạo việc làm cho đối tượng sau cai
nghiện ma túy:
- Đối với nguời sau cai nghiện ma túy, chúng ta cần thiết phải xem xét vấn đề
dạy nghề và tạo việc làm cho họ một cách hợp lý. Bởi vì những đối tuợng này sau
thời gian dài sử dụng các chất ma túy đã bị hạn chế nhiều hơn về mặt nhận thức,

phòng, chống mại dâm, ma túy để phòng ngừa lây truyền HIV/AIDS.
Có nhiều biện pháp can thiệp nhằm giảm hại của ma túy. Tôi chỉ xin nêu một
giải pháp thay thế trong cai nghiện: đó là phương pháp sử dụng Methadone cho
chăm sóc người cai nghiện đang được thực hiện thí điểm tại Hải Phòng và Thành
phố Hồ Chí Minh. Đây được xem như một liệu pháp hiệu quả nhằm giảm hại cho
người nghiện ma túy. Methadone là một lọai ma túy được dùng cho người nghiện
để thay thế heroin, giúp người nghiện có thể dần quên và không phải mua, sử dụng
heroin, không cần tiêm chích ma túy, giảm nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS và giảm
nguy cơ với cộng đồng.
Ở Việt Nam, phương pháp này mới chỉ thực hiện thí điểm và thực hiện chưa
đồng bộ, kể cả về cơ sở pháp lý cũng như các yếu tố khác.
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ, DẠY
NGHỀ VÀ TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN TẠI THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH

1. Sự cần thiết tổ chức quản lý, dạy nghề và tạo việc làm cho người sau
cai nghiện.
1.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh.
1.1.1. Đặc điểm kinh tế:
Thành phố Hồ Chí Minh với số dân trên 7 triệu người và phần diện tích lên
tới trên 2600km2, bao gồm 19 quận và 5 huyện, rất thuận lợi cho việc phát triển
kinh tế. Bởi vậy, TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, với sự tốc độ tăng
trưởng kinh tế dẫn đầu, đạt trên 12%.
Thành phố chính là hạt nhân kinh tế trọng điểm phía nam, đóng góp GDP là
66,1% vào tổng GDP của vùng Nam Bộ. Đây cũng là nơi thu hút vốn đầu tư nước
ngoài mạnh nhất cả nước, số dự án đầu tư chiếm khoảng 1/3 tổng số dự án nước
ngoài trên cả nước.
Bên cạnh đó, Thành phố cũng đạt tổng thu ngân sách lớn nhất cả nước mặc dù
gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, TP. HCM cũng là thành phố cảng lớn nhất cả nước,
là trung tâm xuất nhập khẩu. Kim ngạch xuất nhập khẩu ngày càng chiếm tỷ trọng

sự phát triển về mọi mặt của Thành phố và gây nhiều bức xúc đối với trong nhân
dân.
1.2. Thực trạng về tình hình nghiện ma túy và công tác cai nghiện tại
thành phố Hồ Chí Minh.
1.2.1. Tình hình nghiện ma túy trên địa bàn Thành phố.
Thành phố Hồ Chí Minh có số dân cao nhất cả nước, với gần 7 triệu người và
gần 2 triệu người nhập cư. Thành phố có hàng ngàn cơ sở kinh doanh nhạy cảm như
karaoke, massage, bia ôm, nhà hàng, khách sạn, hớt tóc nam nữ và rất nhiều địa bàn
đã nổi tiếng phức tạp. Theo báo cáo chưa đầy đủ năm 1994, toàn thành phố có trên
5.000 người nghiện và đến nay có khoảng 36.000 người nghiện có hồ sơ quản lý, tăng
gần 31.000 người, tăng trên 600%.
Đa số đối tượng còn rất trẻ, phần lớn trong lứa tuổi thanh niên, tỷ lệ người
nghiện hút trong lứa tuổi từ 18 – 25 là 52% và từ 26 – 35 chiếm 37,75% …
Về trình độ học vấn, tuyệt đại đa số người nghiện có trình độ học vấn rất thấp.
Tỷ lệ người mù chữ chiếm khoảng 13%; số người mới học bậc tiểu học từ lớp 1
đến lớp 5, trong đó không ít người đã tái mù chiếm khoảng 23,6%. Số người học
bậc trung học cơ sở chiếm tỷ lệ 43%, trong đó có khoảng 10 – 12% đã học hết cấp