Đàn Ghita của Lor-ca
(Thanh thảo)

I. Đọc văn bản
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du
tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng
đường chỉ tay đã đứt
dòng sông rộng vô cùng
Lor-ca bơi sang ngang
trên chiếc ghi ta màu bạc
chàng ném là bùa cô gái Di-gan

nhà thơ VN- Thanh thảo.
Ngoài ra các hình ảnh: “Vầng trăng”, “yên ngựa”, “cô gái Di-gan” và âm thanh
“li-la” cũng gợi một không gian văn hóa đậm đà bản sắc TBN. Hình tượng Lorca nổi
bật trên cái nền văn hóa đó thật cao quý. Đó là một tràng kị sĩ lang thang đơn độc, một
ca sĩ dân gian TBN hát nghêu ngao. Bởi Lorca không chỉ đơn độc trong sáng tạo nghệ
thuật, mà còn đơn độc trong mục đích đấu tranh chân chính. Đất nước TBN với nền
chính trị độc tài, vẫn không ngừng ngêu ngao những âm thanh cùng mục đích với
Lorca. Dù nỗi bất hạnh của cuộc đời ai cũng cảm thấy nhưng tất cả như muốn ngóng
chờ địa vị đó ở Lorca. Vì thế TBN trở nên kinh hoàng khi nghe tin Lorca bị giết hại.
Hình ảnh Lorca bị điệu về bãi bắn với cây đàn, chàng đã như người mộng du.
Cùng với bầu trời đồng cỏ, dòng sông tạo một ấn tượng đau sót về hình ảnh
một con người chân chính đang chập chờn đi vào cõi chết. Chàng nghệ sĩ đi đến cái
chết mà tâm hồn và tiếng đàn của chàng vẫn say đắm trong cái đẹp của cuộc sống và
nghệ thuật. Chàng thả hồn vào tiếng ghita nâu, tiếng ghita lá xanh biết mấy. Màu nâu
của vỏ đàn, mà của đất, màu xanh của tình yêu và cuộc sống. Bởi lẽ đối với người
TBN thì loại nhạc cụ này tự nhiên hể như hơi thở như nỗi buồn mênh mang, mà bất cứ
người TBN nào cũng đã hấp thụ cùng sữa mẹ, nó cũng hệt như tiếng hát ru con mà
Lorca được những người phụ nữ láng giềng hát cho nghe thủa ấu thơ. Chàng đối diện
với tiếng ghita tròn bọt nước vỡ tan, tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy, đối diện với
họng súng quân thù. Mà tâm hồn còn mải miết hướng về bầu trờ cô gái ấy, hướng về
tình yêu và cuộc sống dân chủ tươi đẹp không màng cái chết cận kề. Lá bùa ném trôi
vào xoáy nước khép lại cuộc đời người chiến sĩ chống Phát xít kiên cường. Những
người yêu dấu của đất nước TBN như tiếng đàn với âm thanh Lili thơm sắc hoa Tử
Linh Hương thì mãi lan tỏa trên dòng sông cuộc sống vĩnh hằng.
2/Giây phút bi phẫn của cuộc đời Lozca (Khổ 2+3)
- Ông bị bọn Phát xít sát hại rồi ném xác xuống giếng để phi tang . Với tính
cách trung thực yêu tự do, yêu cái đẹp và một tâm hồn tràn đầy khát vọng về cuộc
sống tươi sáng cho nhân dân mình. Việc Lorca đến với cuộc đấu tranh chống áp bức là
tất yếu


cảm giác theo thuyết tương giao của lối thơ tượng trưng siêu thực trong bài thơ, khiến
những hình ảnh thơ là những hình ảnh ẩn dụ sâu sắc.

+ Tiếng ghita nâu: tình yêu say đắm
+ Tiếng ghita lá xanh: của sự sống và cái đẹp muôn đời
+ Tiếng ghita tròn bọt nước: cái chết bất ngờ
+ Tiếng ghita ròng ròng máu chảy: nỗi đau bi phẫn.
- Âm thanh đã vỡ nhòa thành màu sắc hình khối, đường nét, gợi bao xúc động
xót thương trước cái chết bất ngờ của người con TBN yêu quý.
3/ Niềm tin vào sự bất tử của tiếng đàn Lorca(Phần còn lại)
- Cái chết của Lorca thật bất ngờ và đau xót. Ông không có một phần riêng
không ai nhìn thấy thi thể của ông. Ông đã trở thành một phần máu thịt của đất nước
TBN nhưng hồn ông hòa vào núi sông TBN toàn bộ cuộc đời Lorca gây ấn tượng như
một mùa hè không thể nào quên rực rỡ và chan hòa ánh nắng bởi chàng nghệ sĩ tài
hoa, người anh hùng chống Phát xít đã bị giết hại một cách đê hèn. Thân thể của
Lorca có thể mục nát dưới đáy giếng, cây đàn của chàng có thể bị bạo lực đập vỡ nát.
Nhưng linh hồn và tiếng đàn của chàng thì mãi ngân vang.

- Hình ảnh ấn dụ “tiếng đàn” tượng trưng cho nghệ thuật của Lorca, cho tình
yêu con người và yêu tự do mà ông suốt đời theo đuổi thì sẽ sống mãi. Lorca là một ca
sĩ yêu tự do mà đơn độc. Chàng một mình lang thang hát lên niềm khát vọng của nhân
dân mình. Chàng từng dự cảm về cái chết của mình và mong muốn khi tôi chết hãi
chôn tôi với cây đàn ghita trong cát, giữa bạt ngàn rừng cam và thơm mát đồng cỏ.
Thế thì lời thơ, tiếng đàn như cỏ mọc hoang của Thanh Thảo dường như là chính hình
ảnh của Lorca của người nghệ sĩ TBN bất tử đã thấm vào cảm súc của nhà thơ VN
sinh sau Lorca cả nửa thế kỉ.

- Hãy để cho tiếng đàn ấy trở về với thiên nhiên, với sự sống vĩnh hằng, bởi
đây là cái đẹp không ai có thể hủy diệt, nó sẽ sống, sẽ lan truyền mãi, giản dị mà kiên
cường như cỏ dại .“Không ai chôn cất tiếng đàn, tiếng đàn như cở mọc hoang” . Hình

Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghita màu bạc. Cây đàn ghita đã cùng bên Lorca hát
lên lời hát Lo-xi-a. Trên khắp xứ sở TBN tươi đẹp rực rỡ nắng trời thơm mát hoa cỏ,
với những con người TBN phóng thoáng giờ đây chuyển màu bạc, vĩnh biệt đi vào cõi
bất tử, lời thơ chan chứa yêu thương, ngưỡng mộ đau sót, đồng cảm của nhà thơ VN.
Lorca chọn con đường đi và chấp nhận số phận của mình. Nhà thơ Thanh Thảo dường
như đau sót ngưỡng mộ cũng đồng tình với Lorca, ném trái tim mình và lặng yên bất
chợt, nhưng tiếng hát tiếng đàn thơm sắc hoa Tử Linh Hương, của người nghệ sĩ
không chết lila, lila
III. Kết luận
1.Giá trị nghệ thuật
Bài đàn ghi ta của Lorca là bài thơ có cấu trúc cách tân vừa có cấu trúc tự sự,
vừa có cấu trúc nhạc gồm bè trầm và phần nhạc đệm của chuối âm ghita lila, lila,
lila,…
Bài thơ có phong cách tượng trưng, pha màu sắc siêu thực gần gũi với phong
cách thơ của Lorca. Đây là trường phái nghệ thuật ra đời những năm 20 của thế kỉ 20.
Chú ý cái tôi đa ngã, cấu trúc thơ nổi không vần đã đảo lộn ngữ pháp cổ điển cũng rất
gần gũi với phong cách thơ của Lorca. Một nhà thơ VN – Thanh Thảo đã có một
Lorca trong lòng như vậy nên đàn ghi ta của lorca được xem như là sự gặp gỡ đẹp tạo
thành phút bùng nổ của năng lượng sáng tạo của Thanh Thảo
Hình ảnh thơ phong phú, ngôn từ mới mẻ góp phần làm nên diện mạo phong
phú của thơ ca Việt Nam sau năm 1975
2/Nội dung tư tưởng
Bài thơ là tiếng nói tri ân của Thanh Thảo với nghệ thuật chân chính và nghệ sĩ
Lorca, từ đó bài thơ xây dựng được hình tượng Lorca đẹp và cảm động với nhiều khía
cạnh khác nhau:
- Một nghệ sĩ tự do và cô đơn
- Một cái chết oan phẫn bởi những thế lực tàn ác
- Một tâm hồn cao quý bất diệt
=> Đây là một hình tượng bi tráng về người nghệ sĩ chân chính trong một môi
trường bạo lực thống trị