A, MỞ ĐẦU
EU là một thị trường rộng lớn gồm 27 quốc gia thành viên, có diện tích 4
triệu km2, dân số 456 triệu người, GDP gần 13.000 tỷ USD (chiếm 27% toàn
thế giới). Kim ngạch ngoại thương 1.400 tỷ USD/năm (chiếm 20% toàn thế
giới, nếu tính cả buôn bán nội khối thì tổng kim ngạch mậu dịch lên tới 3.100
tỷ USD (chiếm 41,5% toàn thế giới). XK dịch vụ chiếm 43,8% toàn thế giới,
đầu tư ra nước ngoài chiếm 47% và nhận đầu tư từ nước ngoài chiếm 20%
toàn thế giới.
Tháng 11/1990, Việt Nam và Cộng đồng châu Âu thiết lập quan hệ ngoại
giao. Ngày 17/7/1995, Việt Nam và Cộng đồng châu Âu ký Hiệp định hợp
tác. Tháng 1/1996, Ủy ban châu Âu (EC) lập Phái đoàn đại diện thường trực
và cử Đại sứ - Trưởng Phái đoàn tại Hà Nội.
Đề án tổng thể quan hệ Việt Nam - EU: Ngày 14/6/2005, Chính phủ đã phê
duyệt Đề án Tổng thể quan hệ Việt Nam - Liên minh châu Âu và Chương
1
1
trình Hành động của Chính phủ về phát triển quan hệ Việt Nam - Liên minh
châu Âu đến 2010 và định hướng tới 2015. Việt Nam là nước đầu tiên ở Đông
Nam Á chủ động có chiến lược tổng thể về hợp tác với EU và EU là đối tác
đầu tiên, duy nhất mà Việt Nam có chiến lược phát triển quan hệ. Cho tới nay
đã có 2 cuộc họp về triển khai Đề án giữa Lãnh đạo các Bộ, ngành của Việt
Nam với Đại sứ các nước EU tại Hà Nội.
Ngày 29/3/2007, Uỷ ban châu Âu đã thông qua Chiến lược Hợp tác với
Việt Nam trong giai đoạn 2007 – 2013 với ngân sách 304 triệu Euro. Nội
dung hỗ trợ tập trung vào hai lĩnh vực chính: hỗ trợ việc thực hiện Kế hoạch
Phát triển Kinh tế Xã hội của Việt Nam (SEDP) và hỗ trợ ngành y tế. Ngoài
ra, các lĩnh vực cũng được đưa vào nội dung Chiến lược hợp tác gồm: Trợ
giúp liên quan đến thương mại và Hỗ trợ đối thoại chiến lược EC - Việt Nam.
Tại Hội nghị tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (12/2006), EU cam kết tài
2
2

4
báo trước đó. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 9,1 tỷ USD (tăng 28,2%) và nhập
khẩu 5,14 tỷ USD (tăng 64,3%).
Trong các mặt hàng xuất khẩu vào thị trường khu vực EU, hàng nông sản
chiếm lượng rất lớn. Hầu hết các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam
như cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản đều có vị trí quan trọng trong tỉ trọng
xuất khẩu vào thị trường các nước trong khối EU.
Với 27 quốc gia thành viên, EU là một thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn
nhất thế giới. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những thị trường khó tính với
nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt và chặt chẽ được lập ra áp dụng cho hàng hóa
nhập khẩu.
Đối với mỗi một mặt hàng, thị trường châu Âu đều có những tiêu chuẩn áp
dụng riêng, chẳng hạn như: mặt hàng rau quả tươi yêu cầu đạt chứng chỉ chất
lượng GAP, mặt hàng thủy sản phải đạt chứng nhận chất lượng của Cục Quản
lý an toàn vệ sinh và thú y thủy sản (NAFIQUAVED) cấp, mặt hàng lâm sản,
5
5
đồ gỗ khi xuất vào thị trường châu Âu phải có chứng chỉ rừng FSC (Forest
Stewardship Council - Hội đồng Quản lí rừng Quốc tế).Cũng chính vì những
quy định này mà trong vụ cà phê 2005-2006, trong đợt kiểm tra tại 10 cảng
khác nhau ở Châu Âu và trong số 1.485.750 bao cà phê bị loại của 17 nước và
vùng lãnh thổ xuất khẩu, có đến hơn 72% là cà phê xuất xứ từ VN.
Chính vì vậy, vấn đề đặt ra đối với Việt Nam hiện nay là cần phải nghiên
cứu các quy định và tiêu chuẩn về môi trường của EU đối với nhập khẩu hàng
nông sản; xác định khả năng đáp ứng các yêu cầu của EU về môi trường của
hàng nông sản Việt Nam, từ đó đưa ra những giải pháp đáp ứng các quy định
và tiêu chuẩn môi trường đối với hai nhóm hàng này nhằm nâng cao khả năng
cạnh tranh và đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường EU.
Hơn nữa, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới
với việc thực thi các cam kết quốc tế về thương mại và môi trường. Hội nhập

ứng các quy định, tiêu chuẩn môi trường của hàng nông sản Việt Nam.
8
8
- Đề xuất các giải pháp đáp ứng các quy định và tiêu chuẩn môi trường của
EU nhằm nâng cao sức cạnh tranh và đẩy mạnh xuất khẩu hàng nông sản Việt
Nam vào thị trường này.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Đối tượng: Hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường EU.
Hàng nông sản trong đề tài này được hiểu theo nghĩa hẹp, tức không bao
hàm hàng lâm sản vì EU có quy định về môi trường riêng đối với hàng lâm
sản; còn hàng nông sản thì có quy định về môi trường vì EU có quy định về
môi trường đối với hàng thực phẩm
- Phạm vi: Các quy định và tiêu chuẩn môi trường của EU đối với nhập
khẩu hàng nông sản và thực trạng xuất khẩu nhóm hàng này của Việt Nam
vào thị trường EU dưới tác động của các quy định EU về môi trường.
Nội dung nghiên cứu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài chia làm ba phần chính:
9
9
Phần thứ nhất: Giới thiệu một số quy đ ịnh và tiêu chuẩn môi trường của
EU ảnh hưởng tới việc xuất khẩu nông sản của Việt Nam
Phần thứ hai: Khả n ă ng đ áp ứng các quy đ ịnh và tiêu chuẩn môi trường
của EU đ ối với một số mặt hàng nông sản Việt Nam
Phần thứ ba: Các giải pháp đáp ứng các quy định và tiêu chuẩn EU về môi
trường đối với hàng nông sản của Việt Nam nhằm nâng cao sức cạnh tranh và
đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường EU
Phương pháp nghiên cứu của đề tài:
- Tìm hiểu các quy định và tiêu chuẩn môi trường của EU đối với nhập
khẩu hàng nông sản.
- Khảo sát thực tế ở một số doanh nghiệp sản xuất và chế biến hàng nông,

phẩm.Chỉ thị về vệ sinh thực phẩm của EU (93/43/EC có hiệu lực vào tháng
12
12
11/1996 qui định "các công ty thực phẩm phải xác định từng khía cạnh trong
hoạt động của họ đều có liên quan tới an toàn thực phẩm và việc đảm bảo thủ
tục an toàn thực phẩm phải được thiết lập, áp dụng, duy trì và sửa đổi trên cơ
sở của hệ thống HACCP.Tất cả các nhà chế biến thực phẩm của EU theo quy
định pháp luật phải áp dụng hệ thống HACCP hoặc là họ sẽ phải phối hợp
thực hiện một hệ thống HACCP. hệ thống HACCP có thể có hiệu lực đối với
các công ty chế biến, xử lý, bao bì, vận chuyển, phân phối hay kinh doanh
thực phẩm. Những công ty này bắt buộc phải hiểu và phải chống lại các nguy
cơ liên quan đến sản xuất thức ăn ở mọi công đoạn, từ nuôi trồng, chế biến,
sản xuất, phân phối đến tiêu thụ. Đây là những rủi ro sinh học vĩ mô (súc vật),
vi mô (vi rút vi khuẩn, mốc), độc tố (phóng xạ hoá học với thuốc trừ sâu) hay
vật chất ( gỗ, kim loại, thuỷ tinh, nhựa, xơ)
Các định nghĩa liên quan:
Điểm kiểm soát tới hạn:Critical control point (CCP)
13
13
Một bước mà tại đó việc kiểm soát có thể áp dụng và phát triển để ngăn
ngừa hoặc loại trừ một mối nguy thực phẩm hoặc giảm nó đến mức chấp
nhận được. Một điều “ phải làm ”.
Điểm chất lượng tới hạn: Critical Quality point (CQP)
Một bước mà ở đó một mối nguy chất lượng, nghề nghiệp, môi trường
hoặc an toàn và sức khỏe nghề nghiệp có thể được ngăn ngừa, loại trừ hoặc
làm giảm xuống mức có thể chấp nhận được. Một điều “ cần phải làm ”.
Giới hạn tới hạn:Critical limit (CL)
Một dung sai qui định (một đặc tính kỹ thuật) cho một phương pháp
kiểm soát mà nó không thể bị vượt quá nếu mối nguy được kiểm soát tại
bước quan trọng trong quá trình – các giới hạn của kiểm soát.

có thể dùng một biện pháp để kiểm soát nhiều mối nguy khác nhau. Khi xác
định các biện pháp kiểm soát cần lưu ý các mối nguy nào có thể kiểm soát
được bằng việc áp dụng chương trình tiên quyết thì ghi rõ kiểm soát bằng
GMP hay SSOP. Còn đối với các mối nguy không thể kiểm soát đầy đủ tại cơ
sở (như mối nguy đối với nguyên vật liệu) thì cần ghi rõ các biện pháp kiểm
soát và nơi thực hiện các biện pháp đó (nông trại, nhà cung ứng...).
16
16
Nguyên tắc 2: Xác định các điểm kiểm soát tới hạn (CCP)
Điểm kiểm soát tới hạn là điểm, bước hoặc thủ tục tại đó có thể tiến hành
các biện pháp kiểm soát nhằm ngăn ngừa, loại trừ hoặc giảm thiểu các mối
nguy đáng kể về an toàn thực phẩm tới mức chấp nhận được. Đối với mỗi mối
nguy đáng kể đã được xác định trong nguyên tắc 1 thì cần phải có một hay
nhiều CCP để kiểm soát các mối nguy đó. Các CCP là những điểm cụ thể
trong quá trình sản xuất mà ở đó diễn ra các hoạt động kiểm soát của chương
trình HACCP. Các CCP có thể thay đổi tuỳ theo sự khác nhau về bố trí mặt
bằng xí nghiệp, định dạng sản phẩm, quy trình công nghệ, loại thiết bị sử
dụng, nguyên vật liệu và các chương trình tiên quyết. Để xác định các CCP
trong suốt quá trình sản xuất của doanh nghiệp ta có thể dùng “sơ đồ quyết
định”. Nếu sử dụng đúng, “sơ đồ quyết định” có thể trở thành công cụ hữu ích
để xác định CCP. Tuy nhiên, “sơ đồ quyết định” không thay thế được kiến
17
17
thức chuyên gia, vì nếu chỉ dựa hoàn toàn vào “sơ đồ quyết định” có thể dẫn
tới những kết luận sai.
Nguyên tắc 3: Thiết lập các ngưỡng tới hạn
Ngưỡng tới hạn là một chuẩn mực nhằm xác định ranh giới giữa mức chấp
nhận được và mức không thể chấp nhận. Mỗi CCP phải có một hoặc nhiều
giới hạn tới hạn cho mỗi mối nguy đáng kể. Khi vi phạm giới hạn tới hạn,
phải tiến hành hành động sửa chữa để đảm bảo an toàn thực phẩm. Trong

hoạch HACCP của doanh nghiệp có được xây dựng chính xác và đúng thủ tục
hay không, kế hoạch HACCP có được vận hành và tuân thủ một cách triệt để
hay không. Tài liệu hỗ trợ HACCP gồm có các tài liệu hình thành trong quá
trình xây dựng kế hoạch HACCP và các chương trình tiên quyết như GMP,
SSOP; các ghi chép, báo cáo thu thập được trong quá trình áp dụng kế hoạch
HACCP.
Nguyên tắc 7: Xác lập các thủ tục thẩm định
Một chương trình HACCP đã được xây dựng công phu, đảm bảo các
nguyên tắc và đầy đủ các bước nhưng vẫn chưa thể khẳng định chương trình
20
20
HACCP đó áp dụng một cách có hiệu quả. Do vậy, cần phải thiết lập các thủ
tục thẩm định bao gồm các phương pháp đánh giá, lấy mẫu thử nghiệm sản
phẩm nhằm đánh giá kết quả áp dụng chương trình HACCP, qua đó có thể
phát hiện một số mối nguy chưa được kiểm soát đúng mức hoặc một số hoạt
động khắc phục thiếu hiệu quả và đó chính là cơ sở để bổ sung, sửa đổi
chương trình HACCP. Theo quan niệm chung thì thẩm định bao gồm các hoạt
động thẩm tra nhằm đánh giá độ tin cậy của kế hoạch HACCP và mức độ tuân
thủ kế hoạch HACCP.
Các l
ợi ích của việc áp dụng HACCP
- Áp dụng trong toàn bộ dây chuyền thực phẩm.
- Giảm các tai nạn ngộ độc thực phẩm.
- Đáp ứng được các yêu cầu về chất lượng thực phẩm và các quy định.
- Giảm các sự cố liên quan đến các qui định.
- Giảm các nổ lực kiểm tra.
21
21
- Đáp ứng các yêu cầu thương mại.
- Giúp việc cải tiến kinh doanh (năng suất).

xuất ra. Năng suất được cải tiến.
 HACCP có khả năng giúp thay đổi chẳng hạn như những ưu điểm trong
nguyên vật liệu, thiết bị và thiết kế nhà xưởng, các quy trình và phát triển kỹ
thuật
 HACCP cải tiến mối quan hệ giữa các nhà cung cấp và khách hàng. Nó
khuyến khích các doanh nghiệp làm việc với nhau gần gũi hơn và giúp cho họ
hiểu khả năng và các yêu cầu của nhau hơn.
 Mối quan hệ giữa các phần của dây chuyền thực phẩm cải tiến vì
HACCP cung cấp một ngôn ngữ chung và định hướng vào chất lượng.


HACCP tương thích với các hệ thống quản trị chất lượng như là bộ tiêu
chuẩn ISO 9000 và tạo nên nền tảng cho tiêu chuẩn chất lượng SQF 1000
CM
và SQF 2000
CM
 Cải tiến niềm tin của khách hàng dẫn tới việc gia tăng thị phần.
24
24
2. Quy định về vệ sinh: Lu
ật REACH
Luật Reach quy định sử dụng các loại hóa chất trong sản xuất.
Quy định mới này áp dụng cho tất cả các loại hàng hóa sản xuất tại châu
Âu và nhập khẩu vào thị trường này.
Các nước thuộc khối Liên minh châu Âu (EU) đã soạn thảo ra văn bản
Luật Reach về những quy định việc đăng ký, đánh giá và cấp phép các loại
hóa chất. Reach quy định rõ về việc đăng ký, đánh giá và cấp phép đối với các
hóa chất thông qua các tiêu chuẩn, chi tiết cụ thể quy định việc sử dụng hóa
chất trong sản xuất.
Bản dự thảo REACH đang được trình cho Hội đồng Bộ trưởng EU phê