A, MỞ ĐẦU
EU là một thị trường rộng lớn gồm 27 quốc gia thành viên, có diện tích 4
triệu km2, dân số 456 triệu người, GDP gần 13.000 tỷ USD (chiếm 27% toàn
thế giới). Kim ngạch ngoại thương 1.400 tỷ USD/năm (chiếm 20% toàn thế
giới, nếu tính cả buôn bán nội khối thì tổng kim ngạch mậu dịch lên tới 3.100
tỷ USD (chiếm 41,5% toàn thế giới). XK dịch vụ chiếm 43,8% toàn thế giới,
đầu tư ra nước ngoài chiếm 47% và nhận đầu tư từ nước ngoài chiếm 20%
toàn thế giới.
Tháng 11/1990, Việt Nam và Cộng đồng châu Âu thiết lập quan hệ ngoại
giao. Ngày 17/7/1995, Việt Nam và Cộng đồng châu Âu ký Hiệp định hợp
tác. Tháng 1/1996, Ủy ban châu Âu (EC) lập Phái đoàn đại diện thường trực
và cử Đại sứ - Trưởng Phái đoàn tại Hà Nội.
Đề án tổng thể quan hệ Việt Nam - EU: Ngày 14/6/2005, Chính phủ đã
phê duyệt Đề án Tổng thể quan hệ Việt Nam - Liên minh châu Âu và Chương
1
trình Hành động của Chính phủ về phát triển quan hệ Việt Nam - Liên minh
châu Âu đến 2010 và định hướng tới 2015. Việt Nam là nước đầu tiên ở Đông
Nam Á chủ động có chiến lược tổng thể về hợp tác với EU và EU là đối tác
đầu tiên, duy nhất mà Việt Nam có chiến lược phát triển quan hệ. Cho tới nay
đã có 2 cuộc họp về triển khai Đề án giữa Lãnh đạo các Bộ, ngành của Việt
Nam với Đại sứ các nước EU tại Hà Nội.
Ngày 29/3/2007, Uỷ ban châu Âu đã thông qua Chiến lược Hợp tác với
Việt Nam trong giai đoạn 2007 – 2013 với ngân sách 304 triệu Euro. Nội
dung hỗ trợ tập trung vào hai lĩnh vực chính: hỗ trợ việc thực hiện Kế hoạch
Phát triển Kinh tế Xã hội của Việt Nam (SEDP) và hỗ trợ ngành y tế. Ngoài
ra, các lĩnh vực cũng được đưa vào nội dung Chiến lược hợp tác gồm: Trợ
giúp liên quan đến thương mại và Hỗ trợ đối thoại chiến lược EC - Việt Nam.
Tại Hội nghị tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (12/2006), EU cam kết tài
2
trợ 720 triệu Euro cho năm 2007, thể hiện mức cam kết tiếp tục tăng cho Việt
Nam.
chiếm lượng rất lớn. Hầu hết các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam
như cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản đều có vị trí quan trọng trong tỉ trọng
xuất khẩu vào thị trường các nước trong khối EU.
Với 27 quốc gia thành viên, EU là một thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn
nhất thế giới. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những thị trường khó tính với
nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt và chặt chẽ được lập ra áp dụng cho hàng hóa
nhập khẩu.
Đối với mỗi một mặt hàng, thị trường châu Âu đều có những tiêu chuẩn áp
dụng riêng, chẳng hạn như: mặt hàng rau quả tươi yêu cầu đạt chứng chỉ chất
lượng GAP, mặt hàng thủy sản phải đạt chứng nhận chất lượng của Cục Quản
lý an toàn vệ sinh và thú y thủy sản (NAFIQUAVED) cấp, mặt hàng lâm sản,
5
đồ gỗ khi xuất vào thị trường châu Âu phải có chứng chỉ rừng FSC (Forest
Stewardship Council - Hội đồng Quản lí rừng Quốc tế).Cũng chính vì những
quy định này mà trong vụ cà phê 2005-2006, trong đợt kiểm tra tại 10 cảng
khác nhau ở Châu Âu và trong số 1.485.750 bao cà phê bị loại của 17 nước và
vùng lãnh thổ xuất khẩu, có đến hơn 72% là cà phê xuất xứ từ VN.
Chính vì vậy, vấn đề đặt ra đối với Việt Nam hiện nay là cần phải nghiên
cứu các quy định và tiêu chuẩn về môi trường của EU đối với nhập khẩu hàng
nông sản; xác định khả năng đáp ứng các yêu cầu của EU về môi trường của
hàng nông sản Việt Nam, từ đó đưa ra những giải pháp đáp ứng các quy định
và tiêu chuẩn môi trường đối với hai nhóm hàng này nhằm nâng cao khả năng
cạnh tranh và đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường EU.
Hơn nữa, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới
với việc thực thi các cam kết quốc tế về thương mại và môi trường. Hội nhập
với thương mại thế giới, Việt Nam sẽ có nhiều thuận lợi trong việc mở rộng
6
thị trường xuất khẩu, nhưng cũng phải chấp nhận sự cạnh tranh hết sức gay
gắt với các nước khác. Một trở ngại đặt ra cho xuất khẩu của ta trong tương
lai là khi các hàng rào thương mại được bãi bỏ thì sức cạnh tranh của hàng
Hàng nông sản trong đề tài này được hiểu theo nghĩa hẹp, tức không bao
hàm hàng lâm sản vì EU có quy định về môi trường riêng đối với hàng lâm
sản; còn hàng nông sản thì có quy định về môi trường vì EU có quy định về
môi trường đối với hàng thực phẩm
- Phạm vi: Các quy định và tiêu chuẩn môi trường của EU đối với nhập
khẩu hàng nông sản và thực trạng xuất khẩu nhóm hàng này của Việt Nam
vào thị trường EU dưới tác động của các quy định EU về môi trường.
Nội dung nghiên cứu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài chia làm ba phần chính:
9
Phần thứ nhất: Giới thiệu một số quy đ ịnh và tiêu chuẩn môi trường của
EU ảnh hưởng tới việc xuất khẩu nông sản của Việt Nam
Phần thứ hai: Khả n ă ng đ áp ứng các quy đ ịnh và tiêu chuẩn môi trường
của EU đ ối với một số mặt hàng nông sản Việt Nam
Phần thứ ba: Các giải pháp đáp ứng các quy định và tiêu chuẩn EU về môi
trường đối với hàng nông sản của Việt Nam nhằm nâng cao sức cạnh tranh và
đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường EU
Phương pháp nghiên cứu của đề tài:
- Tìm hiểu các quy định và tiêu chuẩn môi trường của EU đối với nhập
khẩu hàng nông sản.
- Khảo sát thực tế ở một số doanh nghiệp sản xuất và chế biến hàng nông,
thuỷ sản xuất khẩu sang EU về việc thực hiện các quy định môi trường của
EU.
10
- Thu thập tài liệu, số liệu về xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam sang
thị trường EU giai đoạn 2006 – 2008, và có sự so sánh với số liệu các năm
trước đó; Phân tích và tổng hợp tài liệu, số liệu.
- Nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước trong việc đáp ứng các quy
định môi trường của EU khi xuất khẩu hàng nông sản vào thị trường này.
- Xin ý kiến chuyên gia.
sản xuất, phân phối đến tiêu thụ. Đây là những rủi ro sinh học vĩ mô (súc vật),
vi mô (vi rút vi khuẩn, mốc), độc tố (phóng xạ hoá học với thuốc trừ sâu) hay
vật chất ( gỗ, kim loại, thuỷ tinh, nhựa, xơ)
Các định nghĩa liên quan:
Điểm kiểm soát tới hạn:Critical control point (CCP)
13
Một bước mà tại đó việc kiểm soát có thể áp dụng và phát triển để ngăn
ngừa hoặc loại trừ một mối nguy thực phẩm hoặc giảm nó đến mức chấp
nhận được. Một điều “ phải làm ”.
Điểm chất lượng tới hạn: Critical Quality point (CQP)
Một bước mà ở đó một mối nguy chất lượng, nghề nghiệp, môi trường
hoặc an toàn và sức khỏe nghề nghiệp có thể được ngăn ngừa, loại trừ hoặc
làm giảm xuống mức có thể chấp nhận được. Một điều “ cần phải làm ”.
Giới hạn tới hạn:Critical limit (CL)
Một dung sai qui định (một đặc tính kỹ thuật) cho một phương pháp
kiểm soát mà nó không thể bị vượt quá nếu mối nguy được kiểm soát tại
bước quan trọng trong quá trình – các giới hạn của kiểm soát.
việc kiểm soát tính nghiêm trọng của các mối nguy cho an toàn thực
phẩm trong dây chuyền chế biến thực phẩm.
Phân tích mối nguy
14
Quá trình thu thập và đánh giá các thông tin về các mối nguy và các điều
kiện đưa đến để họ quyết định điểm nào là mối nguy trầm trọng cho an toàn
thực phẩm và do đó phải xử lý theo kế hoạch HACCP.
Các nguyên t
ắc
:
Bảy nguyên tắc của HACCP
Nguyên tắc 1: Phân tích mối nguy và xác định các biện pháp phòng ngừa
Mối nguy là các yếu tố hoặc tác nhân sinh học, hoá học và vật lý có thể
bằng xí nghiệp, định dạng sản phẩm, quy trình công nghệ, loại thiết bị sử
dụng, nguyên vật liệu và các chương trình tiên quyết. Để xác định các CCP
trong suốt quá trình sản xuất của doanh nghiệp ta có thể dùng “sơ đồ quyết
định”. Nếu sử dụng đúng, “sơ đồ quyết định” có thể trở thành công cụ hữu ích
để xác định CCP. Tuy nhiên, “sơ đồ quyết định” không thay thế được kiến
17
thức chuyên gia, vì nếu chỉ dựa hoàn toàn vào “sơ đồ quyết định” có thể dẫn
tới những kết luận sai.
Nguyên tắc 3: Thiết lập các ngưỡng tới hạn
Ngưỡng tới hạn là một chuẩn mực nhằm xác định ranh giới giữa mức chấp
nhận được và mức không thể chấp nhận. Mỗi CCP phải có một hoặc nhiều
giới hạn tới hạn cho mỗi mối nguy đáng kể. Khi vi phạm giới hạn tới hạn,
phải tiến hành hành động sửa chữa để đảm bảo an toàn thực phẩm. Trong
nhiều trường hợp, giới hạn tới hạn có thể không rõ ràng hoặc không có, do
vậy vẫn phải tiến hành thử nghiệm hoặc thu thập thông tin từ các nguồn như
các tài liệu khoa học, các hướng dẫn, quy định của cơ quan có thẩm quyền,
các chuyên gia hoặc các nghiên cứu thực nghiệm. Nếu không có các thông tin
cần thiết để xác định ngưỡng tới hạn thì cần phải chọn trị số an toàn. Cở sở và
tài liệu tham khảo để thiết lập ngưỡng tới hạn phải là một phần của tài liệu hỗ
trợ cho kế hoạch HACCP.
18
Nguyên tắc 4: Thiết lập hệ thống giám sát CCP
Hệ thống giám sát là các hoạt động được tiến hành một cách tuần tự và
liên tục bằng việc quan trắc hay đo đạc các thông số cần kiểm soát để đánh
giá một điểm CCP nào đó có được kiểm soát hay không. Hệ thống giám sát
phải được xác định một cách cụ thể như: giám sát cái gì? Giám sát các
ngưỡng tới hạn và các biện pháp phòng ngừa như thế nào? Tần suất giám sát
như thế nào và ai sẽ giám sát.
Nguyên tắc 5: Xác lập các hành động khắc phục
Khi vi phạm các ngưỡng tới hạn tại các CCP phải thực hiện các hành động
ợi ích của việc áp dụng HACCP
- Áp dụng trong toàn bộ dây chuyền thực phẩm.
- Giảm các tai nạn ngộ độc thực phẩm.
- Đáp ứng được các yêu cầu về chất lượng thực phẩm và các quy định.
- Giảm các sự cố liên quan đến các qui định.
- Giảm các nổ lực kiểm tra.
21
- Đáp ứng các yêu cầu thương mại.
- Giúp việc cải tiến kinh doanh (năng suất).
- Tạo nên nền tảng cho hệ thống.
- Chất lượng thực phẩm.
- Giúp chứng minh sự chuyên cần.
Thêm vào việc đáp ứng các luật định và các quy tắc đạo đức để sản xuất ra
các thực phẩm an toàn khi ăn. HACCP có rất nhiều lợi thế không những dành
cho khách hàng mà còn dành cho ngành công nghiệp và chính phủ. Một số
người ở các doanh nghiệp cảm thấy rằng HACCP đang gây áp lực lên họ bởi
các khách hàng của họ nhưng kinh nghiệm cho thấy rằng có rất nhiều lợi ích.
Dưới đây là các ví dụ về các lợi ích có được khi thực hiện chương trình
HACCP
H HACCP có thể áp dụng trong toàn bộ dây chuyền thực phẩm từ người
sản xuất cho tới người tiêu thụ cuối cùng.
22
Một chương trình HACCP khi được thiết kế và thực hiện phù hợp sẽ
làm giảm một cách đáng kể những cơ hội bị nhiễm vi sinh, hoá chất và vật lý
từ khách hàng.
t HACCP làm giảm nhu cầu thử nghiệm sản phẩm cuối bằng việc nhận
diện các mối nguy gắn liền với các yếu tố đầu vào của quá trình sản phẩm và
phương pháp kiểm soát mà có thể giám sát để giảm thiểu hoặc loại trừ các
mối nguy.
m Các nguyên tắc HACCP có thể áp dụng được cho các khía cạnh khác
Các nước thuộc khối Liên minh châu Âu (EU) đã soạn thảo ra văn bản
Luật Reach về những quy định việc đăng ký, đánh giá và cấp phép các loại
hóa chất. Reach quy định rõ về việc đăng ký, đánh giá và cấp phép đối với
các hóa chất thông qua các tiêu chuẩn, chi tiết cụ thể quy định việc sử dụng
hóa chất trong sản xuất.
Bản dự thảo REACH đang được trình cho Hội đồng Bộ trưởng EU phê
duyệt và sẽ có ảnh hưởng đến tất cả các mặt hàng có chứa hóa chất xuất khẩu
vào thị trường EU. Dự kiến Kể từ tháng 6/2007, Luật Reach đã bắt đầu có
hiệu lực
25
Copyright: Tài liệu đại học ©