Thiếu máu bệnh nhân
suy thận mạn
Thiếu máu ở bệnh nhân suy thận mạn là kết quả của nhiều yếu tố. Tình trạng
thiếu máu này gây nên nhiều triệu chứng lâm sàng quan trọng nằm trong hội
chứng ure máu cao. Đặc điểm của thiếu máu do suy thận mạn là một loại
thiếu máu giảm sản (thiểu sản tuỷ) đẳng sắc và tế bào hồng cầu bình thường,
có nhiều nguyên nhân gây nên hội chứng thiếu máu ở bệnh nhân suy thận
mạn, lọc máu chu kỳ.

1. Sản xuất thiếu Erythropoietin:
Đây là nguyên nhân chính của thiếu máu ở bệnh nhân suy thận mạn. Thận là
nơi sản xuất chính Erythropoietine (EPO). Khi áp lực riêng phần ôxy giảm
tiết EPO do đó không kích thích được tuỷ xương sinh hồng cầu. Người ta đã
xác định mức độ EPO thấp tồn tại ở tất cả các trường hợp suy thận mạn tính,
đó cũng là yếu tố đầu tiên thiếu máu của suy thận mạn do sản xuất không đủ
EPO nội sinh. Nơi sản xuất ra trên 90% EPO là các tế bào nằm ở nội mô
mạch máu của các mao mạch canh ống thận. Các mạch này nằm ở lớp vỏ và
lớp tuỷ ngoài. 5-15% EPO được sẳn xuất ở các cơ quan khác, đầu tiên phải
kể đến gan sau là lách và một phần rất nhỏ đại thực bào. EPO muốn có tác
dụng hiệu quả cần cung cấp đầy đủ sắt, folat, vitamin B12, pyridoxim, axit
ascobic và các yếu tố vi lượng khác.

2. Đời sống của hồng cầu giảm:

Ở bệnh nhân suy thận mạn và lọc máu chu kỳ, cả yếu tố cơ học và yếu tố
chuyển hoá làm đời sống hồng cầu ở bệnh nhân lọc máu ngắn lại từ giá trị
bình thường là 120 ngày rút xuống còn 70-80 ngày. Đó là hiện tượng huỷ
huyết mạn tính và cường lách. Huỷ huyết là do độc của ure máu. Yếu tố môi
trường ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hồng cầu. Bệnh nhân lọc máu tiếp

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh mối liên quan ure huyết ức chế sự phát
triển hồng cầu ở giai đoạn đầu và tổng hợp Hematocrit. Do vậy lọc máu tích
cự ure ổn định ở mức thấp cũng đem lại hiệu quả tăng Hematocrit.

5. Các yếu tố dinh dưỡng góp phần thiếu máu:

Bệnh nhân suy thận mạn hoặc lọc máu chu kỳ thường có xu hướng chán ăn,
mệt mỏi và hạn chế ăn uống. Lọc máu dễ mất đi chất dinh dưỡng và vitamin.
Cần theo dõi về tình trạng thiếu dinh dưỡng và hội chứng thiếu vitamin để
bổ sung kịp thời. Truyền axit amin như Nephrosteril, Neo Amyu, uống
Vitamin nhóm B, hoặc cung cấp pyridoxine 10mg/ngày cho bệnh nhân lọc
máu.

Điều trị

Trước đây điều trị thiếu máu do suy thận mạn thường được xử lý bằng
truyền máu hoặc androgen nhưng có rất nhiều tác hại như: truyền máu đưa
đến nguy cơ nhiễm trùng, lây HIV, viêm gan v.v.; truyền máu làm tăng sự
mẫn cảm của người ghép thận; truyền máu nhiều lần sẽ có lượng sắt quá cao
ứ đọng - chứng nhiễm sắc tố sắt. Tuy nhiên trong trường hợp chảy máu dạ
dày, ruột, mất máu sau phẫu thuật hoặc trong lọc máu bị rách màng lọc,
đông máu hay chảy máu thì truyền máu vẫn là cần thiết.

Sử dụng rhEPO là phương pháp đặc hiệu trị thiếu máu do suy thận mạn.
Liều EPO hiện nay sử dụng cho bệnh nhân suy thận mãn thiếu máu đang
chạy thận nhân tạo: liều ban đầu là 40-100 đơn vị/kg cân nặng 3 lần một
tuần. Khi lượng Hematocrit tăng từ 0,3 à 0,34 hay Hemoglobin tăng từ 100
lên 115 g/l thì giảm liều để duy trì. Ngày nay liều ban đầu thường sử dụng
liều thấp 35v/kg – 40v/kg 3 lần 1 tuần giúp tăng Hematocrit lên chậm nhưng
đáp ứng tốt từ 4-6 tuần.


Để điều trị thiếu máu cho bệnh nhân suy thận mạn lọc máu chu kỳ có hiệu
quả cao, ngoài những thuốc và các yếu tố nêu trên, bệnh nhân cần tăng
cường luyện tập cơ bắp cùng sự thoải mái tinh thần sẽ đem lại sự phục hồi
nhanh chóng khả năng làm việc và kéo dài tuổi thọ.