MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nông nghiệp là một ngành sản xuất vật chất của nền kinh tế quốc
dân và là một bộ phận trọng yếu của tái sản xuất xã hội. Phát triển nông
nghiệp luôn giữ một vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế -
xã hội của mỗi quốc gia, nhất là đối với nước ta khi sản xuất nông nghiệp
hiện còn đang chiếm 20,9% GDP, thu hút 56,8% lực lượng lao động xã
hội và đóng góp hơn 30% giá trị xuất khẩu của cả nước.
Để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển, đạt hiệu quả cao và
bền vững, việc hoàn thiện và xác định một cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp
lý, phù hợp với xu hướng phát triển chung của nền kinh tế không chỉ là
yêu cầu có tính khách quan, mà còn là một trong những nội dung chủ yếu
của quá trình CNH, HĐH đất nước. Nghị quyết 5 của Ban Chấp hành
Trung ương Đảng khóa IX về đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nông nghiệp, nông thôn thời kỳ 2001 - 2010 đã chỉ rõ:
CNH, HĐH nông nghiệp là quá trình chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, gắn với
công nghiệp chế biến và thị trường; ứng dụng thành tựu khoa
học, công nghệ, trước hết là công nghệ sinh học, đưa thiết bị, kỹ
thuật và công nghệ hiện đại vào các khâu sản xuất nhằm nâng
cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nông
sản hàng hóa [12, tr.1].
Với tinh thần nêu trên, nhiều chính sách mới trong nông nghiệp
được triển khai, đã thúc đẩy cơ cấu kinh tế nông nghiệp cả nước chuyển
dịch theo hướng sản xuất hàng hóa, một số nông sản phục vụ xuất khẩu
1
tăng nhanh, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích
đất nông nghiệp và tăng thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, so với yêu cầu
đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp và nhất là đứng trước những đòi hỏi
của quá trình hội nhập quốc tế sâu, rộng như hiện nay, cơ cấu kinh tế nông
nghiệp cả nước, khu vực đồng bằng sông Cửu Long cũng như của tỉnh An

kinh tế nông nghiệp nói riêng đã được nhiều nhà khoa học quan tâm
nghiên cứu. Dưới đây là một số công trình nghiên cứu tiêu biểu:
- Bùi Tất Thắng, 1994: Sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong
thời kỳ công nghiệp hoá của NIEs Đông Nam Á và Việt Nam, Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội.
- Nguyễn Văn Thạo: Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở An Giang,
tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 2-1995.
- Bùi Tất Thắng, 1996: Những nhân tố ảnh hưởng tới sự chuyển
dịch cơ cấu ngành kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hoá của Việt Nam,
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
- Lê Đình Thắng, 1998: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn -
Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội.
- Đặng Kim Sơn – Hoàng Thu Hoà, 2002: Một số vấn đề về phát
triển nông nghiệp và nông thôn, Nxb Thống kê, Hà Nội.
- Lê Huy Ngọ, 2002: Con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá
nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
- Lâm Quang Huyên, 2002: Nông nghiệp, nông thôn Nam bộ hướng
tới thế kỷ XXI, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
3
- Đinh Phi Hổ, 2003: Kinh tế nông nghiệp – Lý luận và thực tiễn,
Nxb Thống kê, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Nguyễn Thị Minh Châu, 2004: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh
tế nông nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long những năm đầu thế kỷ XXI,
Hội thảo khoa học vì sự phát triển đồng bằng sông Cửu Long.
- Bùi Tất Thắng, 2006: Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt
Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập đến các khía cạnh
khác nhau về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp nói riêng. Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào
nghiên cứu sâu và hệ thống về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

vào các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà
nước về phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
6. Đóng góp mới về khoa học và thực tiễn của luận văn
Luận văn có những đóng góp chủ yếu sau đây:
- Góp phần hệ thống hoá và làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận và
thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn cấp huyện;
- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp huyện Châu Thành, tỉnh An Giang;
- Đề xuất được phương pháp và một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy
nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Châu Thành, tỉnh
An Giang theo hướng CNH, HĐH trong thời gian tới.
7. Kết cấu của luận văn
5
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội
dung của luận văn gồm 3 chương, 8 tiết.
6
Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN
VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN
1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
1.1.1. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp
Để hiểu khái niệm cơ cấu kinh tế, trước hết cần làm rõ khái niệm
cơ cấu. Theo quan điểm triết học duy vật biện chứng, cơ cấu là một khái
niệm dùng để chỉ cách thức tổ chức bên trong của một hệ thống, biểu
hiện sự thống nhất của các mối quan hệ qua lại vững chắc giữa các bộ
phận của nó. Trong khi chỉ rõ mối quan hệ biện chứng giữa bộ phận và
tổng thể, cơ cấu biểu hiện ra như là một thuộc tính của sự vật, hiện
tượng và biến đổi cùng với sự biến đổi của sự vật, hiện tượng. Như vậy,

khách quan giữa các yếu tố, các bộ phận hợp thành nền kinh tế.
Cơ cấu kinh tế luôn gắn với phương thức sản xuất nhất định và một
nền kinh tế nhất định. Nó bao gồm nhiều yếu tố cấu thành và tùy theo mục
đích phân tích mà có sự phân loại các yếu tố đó một cách tương ứng.
Song, về cơ bản, cơ cấu kinh tế được xét trên 2 mặt, đó là mặt vật chất –
kỹ thuật và mặt kinh tế - xã hội.
- Về mặt vật chất - kỹ thuật, bao gồm cơ cấu ngành nghề, loại hình
tổ chức kinh doanh, trình độ kỹ thuật, sự bố trí theo vùng lãnh thổ.
8
- Về mặt kinh tế - xã hội, bao gồm cơ cấu thành phần kinh tế, trình
độ phát triển quan hệ hàng hóa, tiền tệ, quan hệ thị trường.
Nông nghiệp là một ngành sản xuất vật chất quan trọng của nền
kinh tế quốc dân. Bản thân ngành nông nghiệp cũng là một hệ thống phức
tạp với nhiều bộ phận hợp thành. Theo đó, có thể hiểu cơ cấu kinh tế nông
nghiệp là tổng thể các yếu tố hợp thành nền nông nghiệp theo những quan
hệ nhất định cùng với sự tác động qua lại lẫn nhau gắn liền với những
điều kiện lịch sử cụ thể (điều kiện tự nhiên, trình độ công nghệ, trình độ
phân công lao động, trình độ tổ chức quản lý…) nhằm thực hiện có hiệu
quả những mục tiêu đã định.
Cũng như cơ cấu kinh tế nói chung, cơ cấu kinh tế nông nghiệp
mang tính khách quan, lịch sử, xã hội và luôn gắn liền với sự phát triển
của lực lượng sản xuất, sự phân công lao động xã hội… chuyển dịch từ
thấp đến cao, từ giản đơn đến phức tạp dưới tác động của quy luật tự
nhiên, kinh tế - xã hội. Trong nền kinh tế thị trường, cơ cấu kinh tế nói
chung, cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng chịu tác động của quy luật
cung cầu, giá trị và cạnh tranh. Do vậy, xây dựng cơ cấu kinh tế nông
nghiệp không thể duy ý chí, mà phải nhận thức đúng đắn sự vận động của
quy luật khách quan, vận dụng sáng tạo trong điều kiện cụ thể.
Cơ cấu kinh tế nông nghiệp hình thành, biến đổi gắn liền với sự
phát triển của cơ chế thị trường, từ kinh tế tự nhiên dần dần chuyển thành

tế hoạt động theo pháp luật đều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền
10
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bình đẳng trước pháp luật,
cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Cơ cấu thành
phần kinh tế ở nước ta gồm:
Kinh tế nhà nước: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực
lượng vật chất quan trọng để Nhà nước định hướng và điều tiết nền kinh
tế, tạo môi trường và điều kiện thúc đẩy các thành phần kinh tế cùng phát
triển. Doanh nghiệp nhà nước là bộ phận quan trọng của kinh tế nhà nước,
được củng cố và phát triển trong các ngành và lĩnh vực then chốt, trọng
yếu của nền kinh tế, đảm đương hoạt động mà các thành phần kinh tế
khác không có điều kiện hoặc không muốn đầu tư kinh doanh. Trong nông
nghiệp, nông thôn, kinh tế nhà nước cần tập trung vào các lĩnh vực quy
hoạch sản xuất, cơ giới hóa, phát triển thủy lợi và kết cấu hạ tầng nông
thôn, hỗ trợ vốn và khoa học công nghệ cho nông nghiệp; đào tạo cán bộ
quản lý và cán bộ khoa học kỹ thuật; giữ vai trò quan trọng trong việc
hình thành công nghiệp chế biến nông sản, cung ứng dịch vụ đầu vào và
đầu ra cho sản xuất nông nghiệp, tham gia quản lý tài nguyên.
Kinh tế tập thể: Kinh tế tập thể với hình thức phổ biến là kinh tế
hợp tác xã và tổ liên kết sản xuất là hình thức liên kết tự nguyện của người
lao động, kết hợp sức mạnh tập thể với sức mạnh của các thành viên để
giải quyết có hiệu quả những vấn đề sản xuất - kinh doanh và đời sống,
phát triển trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi, quản lý dân
chủ. Bối cảnh phát triển hiện nay đòi hỏi phải chú trọng các hình thức hợp
tác và hợp tác xã cung ứng dịch vụ, vật tư và tiêu thụ sản phẩm cho kinh
tế hộ gia đình và trang trại; mở rộng các hình thức kinh tế hỗn hợp, liên
kết, liên doanh giữa các hợp tác xã với các doanh nghiệp thuộc mọi thành
phần kinh tế; kinh tế tập thể cùng với kinh tế nhà nước phải vươn lên nắm
vai trò chủ đạo và trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân.
11

phát triển nông nghiệp phù hợp với đặc điểm của từng vùng. Mục đích
của phân vùng là nhằm khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh, khắc
phục mặt hạn chế của từng vùng trong tổng thể chung của cả nước, tạo ra
sự liên kết bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau giữa các vùng. Quan trọng hơn là
mở ra hướng chuyên canh sản xuất nông sản hàng hóa đặc trưng của mỗi
vùng với khối lượng lớn, năng suất cao, chất lượng tốt, thuận lợi cho việc
chế biến, vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm, góp phần phát triển nông nghiệp
theo hướng sản xuất mới, sản xuất hàng hóa đạt hiệu quả cao.
Trong quá trình xây dựng, phát triển kinh tế vùng, cần chú trọng tác
động vĩ mô của Nhà nước thông qua hệ thống các chủ trương, chính sách
khuyến nông, xây dựng kết cấu hạ tầng, chính sách thuế ưu đãi, chính
sách trợ giá, tín dụng ưu đãi và những thông tin cần thiết.
Cơ cấu kinh tế theo quy mô và trình độ công nghệ: Cơ cấu kinh tế
xét theo quy mô và trình độ công nghệ có vai trò rất quan trọng trong quản
lý kinh tế. Cơ cấu quy mô các cơ sở sản xuất - kinh doanh vừa nói lên
mức độ tập trung hoá sản xuất của nền kinh tế, vừa nói lên khả năng linh
hoạt, mền dẻo của các loại hình tổ chức sản xuất. Cơ cấu trình độ công
nghệ phản ánh chất lượng và hàm lượng khoa học, công nghệ và tri thức
trong nền kinh tế. Trình độ công nghệ của sản xuất được đặc trưng bởi đặc
điểm của công nghệ sản xuất và quản lý. So với khu vực công nghiệp và
dịch vụ, trình độ công nghệ chung trong sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu.
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ đã làm cho kỹ
thuật về giống, phân bón, tưới tiêu, bảo vệ thực vật… từng bước được đổi
mới và áp dụng ngày càng có hiệu quả vào sản xuất nông nghiệp. Quá
trình cơ giới hoá nông nghiệp đã thâm nhập vào các khâu làm đất, gieo
13
cấy, chăm sóc, thu hoạch, vận chuyển sản phẩm… làm cho năng suất lao
động ngày càng tăng. Đặc biệt, sự tác động của công nghiệp vào khâu chế
biến đã làm tăng chất lượng và giá trị hàng hoá của sản phẩm nông
nghiệp, từ đó mang lại thu nhập cao hơn cho người sản xuất nông nghiệp.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý tạo điều kiện để
ngành nông nghiệp nhanh chóng thích ứng với yêu cầu hội nhập và mở
rộng hợp tác quốc tế.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý góp phần duy trì có
hiệu quả nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, trong đó kinh tế nhà
nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể là nền tảng,
bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý góp phần thực hiện
thành công quá trình CNH, HĐH, thực hiện chiến lược hướng về xuất
khẩu, từng bước chuyển sang nền kinh tế tri thức.
1.1.4. Tính tất yếu phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
trong quá trình phát triển kinh tế thị trường ở nước ta
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nghĩa là có sự thay đổi
ngành nghề sản xuất - kinh doanh, các khâu, các bộ phận vốn có của nông
nghiệp, có sự thay đổi quan hệ, tỷ lệ giữa chúng và có sự thay đổi cách tổ
chức, bố trí các nguồn nhân lực, vật lực. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói
chung, cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng là sự thay đổi một kết cấu
kinh tế, thay đổi cả chất và lượng của nền kinh tế, do đó nó là một quá
trình cách mạng lâu dài và khó khăn, cần tiến hành từng bước với qui mô
15
và trình độ thích hợp. Trước yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường sự
thay đổi đó tuy khó khăn nhưng nhất thiết phải làm từ cơ sở, vùng lãnh
thổ đến cả nước, sự thay đổi đó là tất yếu, hợp quy luật, đúng theo xu
hướng phát triển. Bởi lẽ, trước sự chuyển đổi của nền kinh tế đất nước,
chuyển từ nền kinh tế tập trung, quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị
trường, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vì mục tiêu “dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, bản thân cơ cấu kinh tế kiểu
cũ bộc lộ nhiều hạn chế, đó là cơ cấu bó hẹp, khép kín, không phải là cơ
cấu để sản xuất hàng hoá, do vậy sản xuất chậm phát triển, thu nhập thấp,
đời sống khó khăn

quốc lần thứ X là:
Đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, đạt được bước chuyển
biến quan trọng về nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sự
phát triển, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển.
Cải thiện rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của nhân
dân. Đẩy mạnh CNH, HĐH và phát triển kinh tế tri thức, tạo
nền tảng để nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo
hướng hiện đại vào năm 2020 [13, tr.185].
Điều đó đòi hỏi phải quan tâm đến cơ cấu kinh tế nông nghiệp và
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong quá trình phát triển, bởi lẽ
trong cơ cấu kinh tế chung ở nước ta, kinh tế nông nghiệp là bộ phận cấu
thành chiếm vị trí đặc biệt quan trọng.
17
Từ những lý do chủ yếu nói trên, có thể khẳng định rằng, chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là tất yếu khách quan đối với cả nước,
cũng như đối với từng vùng, từng địa phương ở nước ta.
1.2. NỘI DUNG, YÊU CẦU ĐỐI VỚI CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH
TẾ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
1.2.1. Nội dung chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nội bộ ngành nông nghiệp: Chuyển dịch
cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp một cách khoa học và hợp lý là giảm
tỷ trọng giá trị sản xuất ngành trồng trọt, tăng tỷ trọng giá trị sản xuất
ngành chăn nuôi, thủy sản. Trong trồng trọt thì giảm tỷ trọng sản xuất
lúa, tăng tỷ trọng diện tích cây rau màu có giá trị kinh tế cao ở cả 3 vụ
(Đông Xuân, Hè Thu và Thu Đông) để đạt hiệu quả cao hơn trên một
đơn vị diện tích sản xuất. Hiện nay, đối với các địa bàn thuộc đồng bằng
sông Cửu Long sản xuất lúa vẫn là nhiệm vụ quan trọng góp phần đảm
bảo an ninh lương thực quốc gia. Do vậy, cần chuyển dịch cơ cấu trà
lúa, giống lúa để có năng suất, chất lượng, hiệu quả cao trong sản xuất
lúa. Tiếp tục chuyển mạnh một phần diện tích đất trũng, bãi bồi sang

dụng có hiệu quả hơn những tiềm năng về tài nguyên, sức lao động, cơ sở
vật chất hiện có của từng vùng. Điều này quyết định tốc độ phát triển kinh
tế hàng hoá ở nông thôn mỗi vùng cũng như cả nước. Khi có biến đổi lớn
trong vùng kinh tế về kết cấu hạ tầng và tình hình kinh tế - xã hội như hệ
thống giao thông, thuỷ lợi, trình độ dân trí, vốn đầu tư, thị trường tiêu thụ,
19
đặc biệt là sự xuất hiện của những tiến bộ mới trong công nghệ sinh học,
nhu cầu mới của thị trường… sẽ xuất hiện những ngành sản xuất - kinh
doanh mới có hiệu quả kinh tế cao hơn.
Để phát triển các ngành mũi nhọn ở các vùng kinh tế nông thôn,
trong quá trình xây dựng và phát triển cơ cấu kinh tế vùng cần coi trọng
tác động vĩ mô của Nhà nước thông qua hệ thống các chủ trương, chính
sách như: Khuyến nông, xây dựng kết cấu hạ tầng, chính sách thuế ưu đãi
và những thông tin cần thiết…
Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế: Trong nền kinh tế thị
trường luôn tồn tại những hình thức sở hữu khác nhau. Chính sự đa dạng
hoá sở hữu đã quyết định sự tồn tại của các thành phần kinh tế. Sự khác
nhau giữa các thành phần kinh tế thể hiện ở trình độ xã hội hoá, sự phát
triển của lực lượng sản xuất, trình độ tổ chức quản lý, phương thức phân
phối sản phẩm và các mối quan hệ về lợi ích. Mỗi thành phần kinh tế có
bản chất và những đặc điểm riêng. Lợi ích của các thành phần kinh tế vừa
thống nhất, vừa mâu thuẫn và có mối quan hệ với nhau, cùng tồn tại với
nhau trong một nền kinh tế. Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần đã trở thành tất yếu trong đời sống xã hội của nhiều nước trên thế
giới. Do đó, phải tạo điều kiện để các thành phần kinh tế cùng tồn tại và
phát triển trong một môi trường cạnh tranh lành mạnh. Chuyển dịch cơ
cấu thành phần kinh tế trong nông nghiệp ở nước ta được thực hiện theo
hướng đảm bảo để kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật
chất quan trọng để Nhà nước định hướng và điều tiết nền kinh tế, tạo điều
kiện và môi trường thúc đẩy các thành phần kinh tế cùng phát triển; kinh

21
đầu người của một nền kinh tế. Như vậy, có thể hiểu tăng trưởng nông
nghiệp là sự tăng lên về sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong lĩnh vực
nông nghiệp. Nguồn gốc của tăng trưởng nông nghiệp là sự gia tăng
và/hoặc sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực đầu vào cơ bản đối với quá
trình sản xuất nông nghiệp là đất đai, vốn, lao động và công nghệ. Mặt
khác, để đảm bảo cung cấp đủ lương thực, thực phẩm thiết yếu cho nhu
cầu tiêu dùng của dân cư ngày càng tăng, nguyên liệu cho phát triển công
nghiệp, vốn và ngoại tệ cho tái sản xuất mở rộng và tích lũy ban đầu để
đầu tư phát triển các ngành kinh tế khác, các ngành, các lĩnh vực trong
nông nghiệp phải không ngừng gia tăng quy mô sản lượng, nghĩa là tăng
trưởng. Tuy nhiên, mức tăng sản lượng giữa các ngành, giữa các lĩnh vực
là không giống nhau, nhờ đó tạo tiền đề để chuyển dịch về cơ cấu giữa các
ngành, các lĩnh vực trong nông nghiệp. Để đảm bảo về mặt số lượng và
chất lượng của tăng trưởng, việc đổi mới cơ cấu các ngành, các lĩnh vực
trong nông nghiệp, hay nói cách khác, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp phải dựa trên cơ sở bố trí lại một cách hợp lý các nguồn lực
được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp giữa các ngành, các lĩnh vực.
Hai là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với phát triển nông nghiệp
bền vững: Phát triển nông nghiệp bền vững luôn là mục tiêu phấn đấu của
mọi quốc gia và là một quá trình biến đổi lâu dài theo xu hướng ngày càng
hoàn thiện. Phát triển nông nghiệp bền vững có ý nghĩa rộng lớn, bao hàm
cả bốn mục tiêu cơ bản là: Tăng trưởng kinh tế - tăng về quy mô số lượng,
thay đổi về cơ cấu kinh tế - thay đổi về chất lượng, tiến bộ về xã hội -
nâng cao chất lượng cuộc sống của đại bộ phận dân cư, cải thiện về môi
trường tự nhiên, đảm bảo cân bằng sinh thái và chỉ khi nào đồng thời đạt
22
hiệu quả cao ở cả bốn mục tiêu này thì nền nông nghiệp mới được xem là
phát triển bền vững.
Ngày nay, hầu hết các nhà kinh tế học coi chuyển dịch cơ cấu kinh

kinh tế và xã hội cao. Trong điều kiện kinh tế thị trường, sản xuất chỉ có
thể tồn tại được khi sản phẩm có khả năng cạnh tranh, hay nói cách khác
sản xuất phải đạt hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không phải
bao giờ cũng thống nhất với hiệu quả xã hội. Do vậy, chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp không chỉ tính đến hiệu quả về mặt kinh tế mà còn
phải tính đến hiệu quả về mặt xã hội, phải được đo lường bằng các chỉ tiêu
tổng hợp, cả về kinh tế và xã hội.
Năm là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải gắn với nền kinh tế mở và
hội nhập quốc tế: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn
phải phù hợp với xu hướng hội nhập và mở cửa với thế giới và khu vực.
Yêu cầu trên còn là cơ sở để hình thành các giải pháp xây dựng cơ cấu
kinh tế nông nghiệp, nông thôn hợp lý trong giai đoạn hiện nay.
Sáu là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải gắn với công bằng xã hội:
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH,
HĐH trong thế kỷ XXI ở nước ta không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng kinh
tế nhanh, vững chắc và toàn diện mà còn phải đảm bảo ổn định xã hội và
nâng cao đời sống của nhân dân nói chung, khu vực nông thôn nói riêng.
Vì vậy, cùng với phát triển công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn, chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp phải gắn với mục tiêu xóa đói giảm
24
nghèo, thu hẹp khoảng cách giàu – nghèo ở nông thôn, giữa nông thôn và
thành thị.
Bảy là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải kết hợp giữa truyền thống
và hiện đại: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nước ta
hiện nay, một mặt phải kế thừa những kinh nghiệm truyền thống, bao gồm
cả ngành nghề truyền thống ở nông thôn, nông nghiệp lúa nước, kinh
nghiệm thâm canh cây trồng, vật nuôi, giống cây đặc sản… Mặt khác,
phải tiếp cận với xu thế hiện đại của thế giới và khu vực, thực hiện
phương châm “đi tắt đón đầu”, nhanh chóng ứng dụng những tiến bộ khoa
học kỹ thuật và quy trình công nghệ tiên tiến vào phát triển nông nghiệp,