Nghiên cứu - trao đổi
34 Tạp chí luật học số 6/2005

ThS. Vũ Thị Phơng Lan *
ụng c bo h cỏc tỏc phm vn hc
v ngh thut (the Berne Convention
for the Protection of Literary and Artistic
Works), ụi khi cũn c gi l Liờn minh
Berne hoc Cụng c Berne, l cụng c
quc t a phng u tiờn v bo h quyn
tỏc gi v l cụng c quan trng nht trong
h thng bo h quc t quyn tỏc gi ca
T chc s hu trớ tu th gii (WIPO).
Cụng c c kớ ti Berne - th ụ ca
Liờn bang Thu S ngy 9/9/1886.
Cựng vi s thay i ca tỡnh hỡnh thc
tin bo h quyn tỏc gi trờn th gii, Cụng
c Berne ó c sa i nhiu ln, ti
Paris ngy 4/5/1896, ti Berlin ngy
13/11/1908, hon thin ti Berne ngy
20/3/1914, sa i ti Rome ngy 2/6/1928,
ti Brussels ngy 26/6/1948, ti Stockholm
ngy 14/7/1967, ti Paris ngy 24/7/1971 v
c b sung ngy 2/10/1979. o lut hin
hnh l o lut Paris ngy 24/7/1971 c
b sung vo ngy 2/10/1979. Cụng c

Cụng c ny bo h, cỏc tỏc gi c
hng quyn tỏc gi cỏc nc Liờn hip
ngoi tr quc gia gc ca tỏc phm,
nhng quyn li do lut quc gia liờn quan
dnh cho cụng dõn nc ú trong hin ti
v trong tng lai cng nh nhng quyn
li m Cụng c ny c bit quy nh".
C

* Ging viờn Khoa lut quc t
Trng i hc Lut H Ni Nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 6/2005 35

- Nguyờn tc bo h t ng hay bo h
ng nhiờn
Theo nguyờn tc ny, quyn tỏc gi phỏt
sinh ngay khi tỏc phm c nh hỡnh di
hỡnh thc vt cht nht nh m khụng ph
thuc vo bt kỡ th tc hỡnh thc no nh
ng kớ, np lu chiu hoc cỏc th tc
tng t. Thut ng hỡnh thc vt cht
õy c hiu l bt kỡ hỡnh thc th hin
no m qua ú cụng chỳng cú th thy c
s tn ti ca tỏc phm. C th hoỏ nguyờn
tc ny, khon 2 iu 5 Cụng c quy nh:
Vic hng v thc hin cỏc quyn li ny
khụng l thuc vo mt th thc, th tc no

bo h vụ thi hn). Ngi ta khụng th gii
hn thi hn bo h quyn tỏc gi (c bit
l quyn nhõn thõn) nh i vi quyn sỏng
ch hay kiu dỏng cụng nghip, bi l, lm
nh vy cng khụng thỳc y hn s phỏt
trin kho tng vn hc, ngh thut ca nhõn
loi nh tỏc dng ca vic gii hn thi hn
bo h sỏng ch hay kiu dỏng cụng nghip
i vi s phỏt trin khoa hc cụng ngh.
V khi vic t ra thi hn bo h i
vi quyn tỏc gi (c bit l quyn nhõn
thõn) l khụng cn thit thỡ vic t ra cỏc
th tc hnh chớnh lm iu kin cho s bo
h cng l khụng cn thit. Do ú, Cụng c
Berne ó t ra nguyờn tc bo h t ng
i vi quyn tỏc gi.
- Nguyờn tc bo h c lp
Nguyờn tc ny quy nh vic hng v
thc thi cỏc quyn theo Cụng c l c lp
vi nhng gỡ hin c hng ti nc xut
x ca tỏc phm. Nguyờn tc ny cng chi
phi ton b cỏc lnh vc ca quyn tỏc gi.
Cụng c Berne l mt iu c quc t
in hỡnh. Nú quy nh cỏc ngha v ca
quc gia ny vi cỏc quc gia khỏc, theo ú
cỏc quc gia cam kt cỏc mc trỏch Nghiªn cøu - trao ®æi
36 T¹p chÝ luËt häc sè 6/2005

định của luật pháp của nước nơi sự bảo hộ
được áp dụng”.
Ví dụ thể hiện rõ nhất nguyên tắc này là
trường hợp có sự khác biệt về thời hạn bảo
hộ theo Công ước, theo pháp luật quốc gia
gốc và theo pháp luật nước thứ ba (nước sở
tại). Nếu một nước thành viên có quy định
thời hạn bảo hộ dài hơn quy định tối thiểu
nêu trong Công ước và tác phẩm chấm dứt
được bảo hộ tại nước xuất xứ, sự bảo hộ có
thể bị từ chối (tại nước có thời hạn bảo hộ
dài hơn này) khi sự bảo hộ tại nước xuất xứ
đã kết thúc.
Bên cạnh ba nguyên tắc cơ bản trên đây,
Công ước Berne cũng đặt ra một số quy phạm
nội dung quan trọng điều chỉnh việc bảo hộ
quyền tác giả trong Liên minh như sau:
Về các tác phẩm được bảo hộ, Công ước
Berne bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ
thuật, thuật ngữ “các tác phẩm văn học và
nghệ thuật” bao gồm tất cả các sản phẩm
trong lĩnh vực văn học, khoa học và nghệ
thuật, được định hình dưới dạng vật chất nhất
định mà không phân biệt nó được biểu hiện
theo phương thức hay hình thức vật chất nào.
Về các quyền được bảo hộ, tuỳ thuộc
vào các giới hạn, hạn chế và ngoại lệ cụ thể
quy định trong Công ước, các nước thành
viên phải công nhận và bảo hộ các quyền sau
đây là các quyền độc quyền đối với các tác

đối với các bản ghi âm tác phẩm âm nhạc,
quyền nhận thù lao thoả đáng);
+ Quyền cho sử dụng tác phẩm làm nền
của tác phẩm nghe nhìn và quyền làm bản sao,
phân phối và trình diễn công cộng hoặc truyền
tới công chúng tác phẩm nghe nhìn đó;
+ Quyền “Droit de suit” đối với tác phẩm
mĩ thuật và bản gốc;
- Các quyền tinh thần: Quyền đứng tên
tác giả của tác phẩm và quyền phản đối bất
kì sự cắt xén, bóp méo hoặc sửa đổi tác
phẩm hoặc các hành vi xúc phạm khác liên
quan đến tác phẩm mà có thể phương hại
đến danh dự và uy tín của tác giả.
Về thời hạn bảo hộ, khoản 1 Điều 7 Công
ước quy định các quyền vật chất được bảo hộ
suốt cuộc đời của tác giả và 50 năm sau khi
tác giả chết. Còn các quyền tinh thần thì được
bảo hộ vĩnh viễn. Khoản 6 Điều 7 Công ước
quy định: “Các nước thành viên có quyền quy
định một thời hạn bảo hộ dài hơn thời hạn
quy định ở trên”. Như vậy thời hạn quy định
tại khoản 1 Điều 7 trên chỉ là thời hạn tối
thiểu, nếu luật trong nước của nước thành
viên quy định thời hạn dài hơn 50 năm thì có
thể áp dụng luật của nước thành viên.
Đối với các tác phẩm điện ảnh (quy định
tại khoản 2 Điều 7), các quốc gia thành viên
liên minh có thể quy định thời hạn bảo hộ
chấm dứt 50 năm sau khi tác phẩm được phổ