Những vấn đề chung về pháp luật phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em

tạp chí luật học số 2/2009 3 TS. Nguyễn Thị Kim Phụng *
Nhâm Thúy Lan **
o lc núi chung, bo lc i vi ph n
v tr em núi riờng l vn nn xó hi
khụng ch nc ta m cũn tn ti nhiu
nc trờn th gii, gõy nờn nhng hu qu vụ
cựng nghiờm trng c v mt kinh t v xó
hi. Chớnh vỡ th, vic phũng, chng bo lc
núi chung v bo lc i vi ph n, tr em
núi riờng vn ang c cng ng ht sc
quan tõm, n lc tỡm kim nhng gii phỏp
hu hiu gim thiu tỡnh trng ny.
1. Nhn din bo lc i vi ph n v
tr em
Trong ting Vit, bo lc c hiu l sc
mnh dựng cng bc, trn ỏp hoc lt
.
(1)
Vi ngha chung ú, bo lc cú th c
s dng c vi ngha tiờu cc (bo lc vi tr
em, bo lc gia ỡnh, bo lc gii) hoc tớch
cc (bo lc cỏch mng, dựng bo lc trn
ỏp k phm ti). iu ú ph thuc vo

cú th cú du hiu trn ỏp, cng ch, buc,
cm thc hin nhng hnh vi nht nh
thm chớ cỏch li khi i sng xó hi nhm
trn ỏp v cng ch ti phm (trong ú cú
ph n phm ti) v tr em vi phm phỏp
lut thỡ khụng c xem l hnh vi bo
lc i vi ph n v tr em.
V ch th, nu nh i tng thng
phi chu hu qu ca bo lc rt d nhn
thy ú l nhng ngi yu th m phn ln
l ph n v tr em thỡ i tng gõy bo lc
B
*, ** Trng i hc Lut H Ni

Những vấn đề chung về pháp luật phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em 4 tạp chí luật học số 2/2009

rt a dng. Tuy cha cn c cn thit
khng nh (vỡ cha cú c quan chuyờn trỏch
qun lớ v cha cú s liu thng kờ v vn
ny)
(2)
nhng trong phm vi quan sỏt ca
chỳng tụi, bo lc i vi ph n phn ln do
nam gii thc hin v bo lc i vi tr em
thng do ngi ln thc hin. S a dng v
ch th thc hin hnh vi bo lc i vi ph
n v tr em dn n rt khú tỡm ra nhng c

ph n, bao gm c s e do cú nhng
hnh vi nh vy, s cng bc hay tc ot
mt cỏch tu tin s t do, dự xy ra ni
cụng cng hay trong i sng riờng t.
(3)

Nh vy, cú th phõn loi cỏc hnh vi
bo lc gia ỡnh thnh cỏc nhúm chớnh gm:
bo lc v th cht, bo lc v tinh thn, bo
lc v kinh t v bo lc v tỡnh dc.
(4)

Trong ú, ch yu v d nhn thy nht l
bo lc v th cht. ú l cỏc hnh vi xõm
hi trc tip n tớnh mng, sc kho ph n
v tr em nh: ỏnh p, ngc ói, hnh h
v mt th xỏc, lm tn hi n sc khe,
thm chớ tc ot tớnh mng ca h
Nhng hnh vi ny thng khin cho nn
nhõn au n, gõy thng tớch cỏc mc
khỏc nhau, thm chớ dn n t vong. Kt
qu kho sỏt ti 8 tnh 8 vựng trờn c nc
do U ban v cỏc vn xó hi ca Quc
hi tin hnh trong 6 thỏng u nm 2006
cho thy hng nm cú ti 2,3 % gia ỡnh cú
bo lc v th cht. Cng theo bỏo cỏo ca
B cụng an, trờn ton quc, c khong 2-3
ngy cú mt ngi b git cú liờn quan n
bo lc gia ỡnh.
(5)

lut quc gia, coi ú l mt dng ca bo
lc. Bo lc tỡnh dc thng th hin di
dng: cng ộp quan h tỡnh dc, hip dõm,
cng dõm, giao cu vi tr em, quy ri
tỡnh dc, ộp buc s dng vn hoỏ phm i
try tha món nhu cu tỡnh dc Thc
t, hỡnh thc bo lc ny khụng cũn l quỏ
mi m. Ngay c Vit Nam, ni hin nay
vn cũn cú s nộ trỏnh vn t nh v nhy
cm ny thỡ cng tn ti mt con s lm git
mỡnh cỏc nh nghiờn cu: Cú ti 30% cỏc
cp v chng cú hin tng ộp buc quan h
tỡnh dc.
(9)
i vi tr em, nhng v vic,
nhng con s v nn hip dõm, lm dng
tỡnh dc tr em cú chiu hng gia tng
trong nhng nm gn õy. Hu qu ca li
sng i try, buụng th khụng ch khin cỏc
em gỏi l nn nhõn ca xõm hi tỡnh dc m
cũn c cỏc em trai. Ti Hi ngh phũng,
chng xõm hi tr em, B cụng an cho bit:
T nm 2005 - 2007, s v xõm hi tr em
lờn ti 5.070 v trong ú s v xõm hi tỡnh
dc tr em chim ti 56,3%.
(10)
Hu qu
li ca hnh vi ny mc nh l gõy bc
xỳc tõm lớ cho cỏc nn nhõn ph n v tr
em, nh hng n hnh phỳc gia ỡnh v

hnh vi bo lc m mỡnh ó chng kin.
Ngoi nhng hnh vi núi trờn, vic dựng
sc mnh cng bc, búc lt sc lao ng,
buc lm vic trong mụi trng c hi, gỏn
ngi lm tr n, kim soỏt thu nhp, chim
ot, hy hoi ti sn cng c coi l
dng bo lc: bo lc kinh t. in hỡnh v
bo lc kinh t i vi ph n v tr em l
cỏc trng hp chng bt v, con i lm kim
tin vt quỏ sc kho, kh nng dựng tin
Những vấn đề chung về pháp luật phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em 6 tạp chí luật học số 2/2009

ú vo vic ru chố, c bc; phong to kinh
t, kim soỏt thu nhp bt v, con hoc
ngi khỏc phi th ph thuc v ti chớnh;
bt tr em i n xin, kim tin bng mi cỏch
np nh mc; hnh h v búc lt lao
ng tr em, buc ph n v tr em phi lm
thờm gi iu ny rt ph bin nhng
vựng nụng thụn, ni t tng gia trng v lc
hu cũn ng tr trong cỏc gia ỡnh hoc thnh
th, ni cỏc em nh lang thang kim sng hoc
trong nhng hon cnh c bit nh cỏc em
nh b m cụi, b b ri, ngi lao ng khú
kim vic lm rt d tr thnh nn nhõn ca
bo lc v kinh t. Nhng hnh vi ny ang cú
chiu hng gia tng nu khụng cú cỏc bin

v vic ny, ngi ta thng cho õy l
chuyn riờng ca mi gia ỡnh, chuyn v
chng nờn bn thõn ngi trong cuc thng
khụng dỏm lờn ting v chớnh quyn cỏc cp
cng khụng can thip hoc ch can thip khi
cụng lun ó lờn ting.
Trong thi gian gn õy, ti trng hc,
nh tr - ni thng c quan nim l cú
mụi trng s phm an ton cng xy ra rt
nhiu v bo hnh tr em. in hỡnh l trng
hp cụ bo mu dỏn bng keo vo ming
chỏu bộ 18 thỏng dn n t vong. trng
ph thụng, cú thy cụ giỏo ỏnh hc sinh nh
mt hỡnh thc dy d, thm chớ n chn
thng. trng chuyờn nghip cũn cú thy
giỏo lm dng tỡnh dc hc viờn, g i tỡnh
ly im Trong 3 nm qua, tỡnh trng tr
em b bo lc ó tng lờn nhiu ln so vi
thi im trc, trong ú cng ng tng 7
ln v trng hc tng 13 ln.
(12)

Cú rt nhiu nguyờn nhõn dn n tỡnh
trng bo lc nh trờn. Trong ú, cú nhng
nguyờn nhõn giỏn tip nh kinh t khú khn,
thiu vic lm dn n nhn c vi bt
thin, cỏc t nn xó hi nh hng n cỏch
sng cỏ nhõn v hnh phỳc gia ỡnh Cỏc
nguyờn nhõn trc tip, trc ht, do ph n
v tr em l nhng i tng yu ui v

trờn bỡnh din rng, s thiu hiu bit ny
cũn l ca c cng ng dõn c núi chung.
i tng bo hnh hu nh khụng cn che
giu hnh vi bo lc ca mỡnh v ngi dõn
hu nh khụng cú phn ng trc tip trc
hin tng bo lc.
Bờn cnh ú, cũn cú nguyờn nhõn do cỏc
cp chớnh quyn, cỏc t chc xó hi cha
nhn thc v thc hin tt chc nng, vai trũ
ca mỡnh. Nh nc cha cú c quan chuyờn
trỏch v phũng, chng bo lc núi chung v
bo lc i vi ph n, tr em núi riờng.
(13)

Mt s c quan, t chc nh cụng an, tũa ỏn,
vin kim sỏt, y ban dõn s, gia ỡnh v tr
em, c quan lao ng, hi ph n cng ớt
nhiu thc hin nhim v v phũng, chng
bo lc i vi ph n v tr em trong chc
nng chung ca c quan, t chc mỡnh
nhng khụng chuyờn trỏch v thng khụng
can thip nu khụng cú ai yờu cu, trỡnh bỏo.
Nu so sỏnh gia t l thng kờ s v bo
hnh gia ỡnh v s v b x lớ thỡ cú th thy
ch nhng v vic tng i nghiờm trng
mi b cỏc cp chớnh quyn, c quan phỏp
lut, on th, cụng lun can thip, vi
nhng bin phỏp nhiu khi cũn cha sc
rn e.
(14)

c thự trong ngn nga bo lc, h tr v bo
Những vấn đề chung về pháp luật phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em 8 tạp chí luật học số 2/2009

v nn nhõn, giỏo dc v x lớ k bo hnh
chc chn s c phỏt huy to ra nhng
kt qu t phỏ trong vn phũng, chng
bo lc gia ỡnh núi riờng v phũng, chng
bo lc i vi ph n, tr em, núi chung.
Khỏi quỏt cỏc vn bn phỏp lut trờn cú th
thy cỏc nguyờn tc c bn trong phũng, chng
bo lc i vi ph n v tr em bao gm:
- Phỏp lut v phũng, chng bo lc cho
ph n v tr em nhm c th hoỏ ch
trng ng li ca ng v Hin phỏp ca
Nh nc v vic xõy dng gia ỡnh bỡnh
ng, hnh phỳc; xõy dng xó hi cụng
bng, dõn ch v vn minh;
- m bo v tụn trng quyn con ngi,
c bit l cỏc i tng yu th nh ph n,
tr em v ngi gi trong phũng, chng
bo lc: Cỏc quy nh cú tớnh nguyờn tc
trong Hin phỏp, lut lao ng, Lut bo v,
chm súc v giỏo dc tr em, lut hỡnh s v
trong x pht vi phm hnh chớnh ó th
hin rừ ni dung ny. c bit, Lut phũng,
chng bo lc gia ỡnh cũn chỳ trng ti a
nhu cu chớnh ỏng ca cỏc nn nhõn, ng

gia ỡnh, c quan, t chc, cng ng).
Tuy nhiờn, thc hin trc tip mc ớch
phũng, chng bo lc cho ph n v tr em
thỡ bin phỏp phũng nga bo lc, bo v v
h tr nn nhõn v x lớ ngi vi phm cn
c coi l c bn.
Trong cỏc bin phỏp trờn, nhúm bin
phỏp phũng nga bo lc (1) thng c
chỳ trng nh bin phỏp tiờn quyt. ú l
bin phỏp d liu trc, phỏt hin, gii quyt
v khc phc cỏc nguyờn nhõn, cỏc nguy c
xy ra bo lc, khụng cho tỡnh trng bo
lc cú th xy ra. Phũng nga bo lc bao
gm cỏc bin phỏp c bn sau:
- Tuyờn truyn phỏp lut v bo lc v
phũng, chng bo lc l tuyờn truyn cỏc quy
nh v quyn con ngi, v hnh vi b coi l
bo lc b nghiờm cm, v trỏch nhim ca
cỏc c quan, t chc, cỏ nhõn trong phũng,
chng bo lc, v cỏc bin phỏp x lớ, hu
qu phỏp lớ i vi nhng ngi thc hin
hnh vi bo lc cỏc c quan, t chc, cỏ
Những vấn đề chung về pháp luật phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em

tạp chí luật học số 2/2009 9

nhõn, gia ỡnh, cng ng dõn c hiu rừ
quyn, trỏch nhim, ngha v ca mỡnh trong
phũng, chng bo lc núi chung v bo lc
i vi ph n v tr em núi riờng. Trong cỏc

xy ra bo lc h lng trc mi vn
cú th xy ra, hc hi kinh nghim
gim thiu hoc i mt vi nguy c bo lc
hn ch hu qu ca nú. i tng tim n
nguy c gõy bo lc nh ngi dó tng l th
phm ca cỏc ti liờn quan n bo lc, ngi
nghin ru, ma tỳy cn c t vn bng
nhng hỡnh thc phự hp nõng cao nhn
thc v thay i hnh vi ca h.
- Nu mõu thun ó phỏt sinh, ho gii l
bin phỏp cn thc hin mt cỏch hu hiu v
thc cht phũng nga bo lc. Thc hin
bin phỏp ny, khụng ch t ho gii c s,
hi ng ho gii trong cỏc doanh nghip
m vai trũ, nhn thc ca gia ỡnh, dũng h,
c quan, t chc xó hi cng rt cn thit.
Nhúm bin phỏp bo v v h tr nn
nhõn (2) cng rt a dng, ph thuc vo i
tng b bo lc v phm vi xy ra bo lc.
Trong ú, trc ht cn phi kp thi ngn
chn bo lc bng mi cỏch cú th, phi
thụng tin v bo lc cho ngi cú trỏch
nhim v cho mi ngi khỏc bit cựng
chung sc ngn chn bo lc, chm súc v
giỳp nn nhõn. Nn nhõn b bo lc cn
c h tr v y t, v tõm lớ v trong nhng
hon cnh nht nh, h cũn cn c h tr
v cỏc nhu cu thit yu trong cuc sng nh
n, mc, ch tm lỏnh bo v nn
nhõn, mt s bin phỏp hnh chớnh cng

phc hu qu, bi thng theo ch trỏch
nhim dõn s Ngi bo hnh trong gia
ỡnh cũn b phờ bỡnh trong cng ng dõn c,
nu ang lm vic trong cỏc c quan, t chc
thỡ ngi bo hnh cũn b thụng bỏo cho
ngi ng u c quan, t chc phi hp
giỏo dc Cỏc quy nh ú ó to nờn h
thng cỏc bin phỏp cú kh nng phũng,
chng bo lc tng i ton din, ng b.
Mc hu hiu ph thuc vo ngi cú
trỏch nhim x lớ, cỏc cỏ nhõn, gia ỡnh, c
quan, t chc liờn quan v c cng ng.
Vi cỏc quy nh hin hnh v bo lc
v cỏc bin phỏp phũng, chng bo lc, c
bit l vic a vo thc thi Lut phũng,
chng bo lc gia ỡnh t ngy 01/7/2008,
chỳng ta hi vng v tin tng rng tỡnh trng
bo lc i vi ph n v tr em s ngy
cng gim, ch trng gim t l bo lc
gia ỡnh bỡnh quõn hng nm t 10-15%
ca Nh nc
(16)
s c thc hin, li sng
gia trng, ca quyn sm b loi b,
nhng ch cho i sng vn minh trờn c
s s tụn trng quyn con ngi, tụn trng
phỏp lut gia cỏc thnh viờn gia ỡnh v
trong ton xó hi./.

(1).Xem: Vin ngụn ng hc, T in ting Vit, Nxb

s, B lut t tng dõn s, B lut hỡnh s, B lut t
tng hỡnh s, B lut lao ng, Phỏp lnh x lớ vi
phm hnh chớnh, Phỏp lnh ngi cao tui v Lut
phũng, chng bo lc gia ỡnh.
(16).Xem: Chin lc xõy dng gia ỡnh Vit Nam
giai on 2005 - 2010 ban hnh theo Quyt nh ca Th
tng Chớnh ph s 106/2005/Q-TTg ngy 16/5/2005.