Đề tài : “Lý luận giá cả thị trường của Mác,
Marshall và Samuelson và sự vận dụng lý luận trên
trong việc điều hành giá cả thị trường ở nước ta
hiện nay”

PHẦN MỞ ĐẦU Như chúng ta đã biết, bất kỳ một nền sản xuất nào cũng phải giải quyết ba vấn
đề cơ bản là sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai?Câu trả lời này
chỉ có thể có được thông qua xem xét các mối quan hệ thị trường và yếu tố giá cả thị
trường. Có lẽ vì tầm quan trọng đó của giá cả mà hầu như các trường phái kinh tế từ
cổ điển đến hiện đại đều cố gắng đưa ra nhiều cách định nghĩa và lý giải khác nhau về
giá cả thị trường, để từ đó rút ra những quy tắc chung cho điều hành sản xuất và lưu
thông.Việc nắm vững nội dung, quy luật, nguyên tắc hình thành giá cả thị trường có ý
nghĩa rất quan trọng trong thực tiễn hoạt động kinh tế hiện nay với mọi quốc gia. Đặc
biệt với Việt Nam chúng ta, khi vừa mới gia nhập kinh tế thế giới, dù thời cơ thuận lợi
có nhiều song thách thức cũng không ít, trước những biến động phức tạp của tình hình

dụng là công dụng một vật, là thuộc tính tự nhiên của nó làm thỏa mãn nhu cầu nào
đó của cong người, còn giá trị là hao phí lao động để làm ra hàng hóa đó. Đặc trưng
của giá trị sử dụng là phải được tiêu dùng, thông qua trao đổi hàng hóa.Trong quá
trình trao đổi trên thị trường, sự cạnh tranh nội bộ ngành sẽ dẫn tới hình thành giá trị
trao đổi hay giá cả. Do vậy giá cả chính là giá trị thị trường của hàng hóa. Mác cho
rằng giá trị là cơ sở, là nội dung còn giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện.Giá cả là
hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa.Giá cả tách khỏi giá trị, vận động
xoay quanh trục giá trị.Khi giá trị thay đổi thì giá cả - giá trị trao đổi cũng thay đổi
theo.
Nghiên cứu nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh, Mác đưa ra phạm trù chi
phí sản xuất. Trước đây, khi chưa xuất hiện phạm trù giá cả sản xuất thì giá cả hàng
hóa xoay quanh giá trị hàng hóa.Giờ đây, giá cả hàng hóa sẽ xoay quanh giá cả sản
xuất.Trong mối quan hệ này thì giá trị vẫn là cơ sở, là nội dung bên trong của giá cả sản xuất, giá cả sản xuất là cơ sở của giá cả thị trường, và giá cả thị trường xoay
quanh giá cả sản xuất.
1.2. Lý thuyết giá cả thị trường của Marshall
A. Marshall là giáo sư kinh tế chính trị học của trường Đại học tổng hợp
Cambridge, nổi tiếng thế giới với lý thuyết giá cả. Nó được tổng hợp từ các lý thuyết
chi phí sản xuất,cung cầu, ích lợi giới hạn.Ông cho rằng, thị trường là tổng thể những
người có quan hệ mua bán, là nơi gặp gỡ của cung và cầu.Trong điều kiện cạnh tranh
hoàn hảo, cơ chế thị trường vận động thể hiện ở sự phụ thuộc của cung cầu vào giá cả,
nhưng đồng thời cơ chế này cũng tác động là giá cả phù hợp với cung cầu.
Marshall đưa ra khái niệm giá cung và giá cầu. Giá cung là giá cả mà người
sản xuất có thể tiếp tục sản xuất ở mức đương thời, do chi phí sản xuất quyết định.Giá
cầu là giá mà người mua có thể mua số lượng hàng hóa hiện tại, được quyết định bởi
ích lợi giới hạn, tức là giá cầu sẽ giảm dần khi số lượng cung hàng hóa tăng lên trong
điều kiện các yếu tố khác không đổi. Khi giá cung và giá cầu gặp nhau sẽ hình thành
giá cả thị trường.Giá cả thị trường là kết quả sự va chạm giữa người mua và người

người sản xuất và tiêu dùng trên thị trường.Giá cả trở thành “quả cân trong cơ chế thị
trường”.
2. Thực trạng công tác điều hành giá cả hiện nay
Cho đến nay, công tác điều hành giá cả hiện nay ở nước ta vẫn còn nhiều bất cập.
2.1. Trước đổi mới kinh tế
Trước đây, trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung, do đánh đồng quy luật giá trị
gắn liền với chế độ tư bản chủ nghĩa, chúng ta đã thực hiện một chính sách giá cực kỳ
cứng nhắc. Nhà nước quy định giá cố định cho tất cả các mặt hàng trong nền kinh
tế.Như Mác đã nói, giá cả là biểu hiện bằng tiền của giá trị.Giá cả tách rời và xoay
quanh giá trị. Do đó giá cả thị trường phải phản ánh được giá trị hàng hóa. Giữa giá cả
và giá trị luôn luôn có một khoảng cách, điều này làm nên vẻ đẹp của quy luật gia
trị.Như vậy, việc áp đặt giá trước đây là không tôn trọng quy luật giá trị làm mất đi vẻ
đẹp vốn có của quy luật giá trị.
Giá áp đặt không phải là tín hiệu của sản xuất tiêu dùng Việc áp đặt ở một mức
cố định không phản ánh được giá trị và chi phí sản xuất khiến cho giá cả mất đi chức năng cơ bản của nó – hướng dẫn sản xuất và tiêu dùng.Giá không còn là dấu hiệu chỉ
ra những sản phẩm đang có nhu cầu cao để người sản xuất gia nhập thị trường nhằm
tìm kiếm lợi nhuận, không thể là yếu tố điều tiết thị trường, kích thích cung cầu.Việc
xác định mức giá quy định cũng gặp nhiều vấn đề.Nếu mức giá quy địnhquá thấp sẽ
kìm hãm sản xuất, gây khan hiếm hàng hóa, nếu mức giá quy định quá cao sẽ ngăn
cản tiêu dùng, ế thừa hàng hóa. Cả hai trường hợp đều gây ra thiệt hại chung cho nền
kinh tế, kìm hãm tăng trưởng và phát triển
Mặt khác khi chính sách giá đặt ra không thống nhất với chính sách tiền lương
và thu nhập sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển vĩ mô của nền kinh
tế như lạm phát, khan hiếm hàng hóa, làm cho đời sống nhân dân khó khăn. Nhiều
lĩnh vực thiết yếu cho đời sống kinh tế xã hội nhưng doanh nghiệp bị đông, hoạt động
không hiệu quả, nhà nước phải bao tiêu, bù lỗ.Chính sách cố định đồng ngoại tệ cũng
gây trở lực lớn đối với buôn bán và thanh toán quốc tế… Đó là những thực tế mà

tuân theo quy luật giá trị, để cho thị trường điều tiết giá cả nhưng đồng thời cũng kết
hợp với sự can thiệp có mức độ của nhà nước, tạo ra một hệ thống giá cả ổn định và
kích thích tăng trưởng kinh tế. Phấn đấu đạt mục tiêu chung là bình ổn giá cả thị
trường, kiểm soát lạm phát, khuyến khích cạnh tranh về giá theo pháp luật để tăng
hiệu quả, thúc đẩy hội nhập quốc tế thắng lợi.Biện pháp đặ ra phải hướng đến các
mục tiêu cụ thể như: chỉ số giá tiêu dùng không tăng vượt tốc độ tăng trưởng kinh tế,
đẩy nhanh tiến trình xóa cơ chế bù lỗ, bù giá đối với một số ít mặt hàng mà nhà nước
còn định giá đang áp dụng cơ chế bù lỗ, bù giá…
3.2. Một số giải pháp cụ thể
Điều chỉnh hệ thống giá phải thể hiện đầy đủ giá trị của hàng hóa, dịch vụ mà
biểu hiện trên thị trường là giá thị trường của chúng. Xi măng, sắt thép, phân bón kinh
doanh theo giá thị trường và sẽ không bù lỗ giá xăng, giảm mạnh bù lỗ giá dầu; riêng
than cung cấp cho phát điện từng bước điều chỉnh phù hợp với khả năng chấp nhận
được của giá điện để tiến tới thống nhất một giá bán than theo giá thị trường cho tất
cả các hộ tiêu thụ than; thực hiện lộ trình điều chỉnh hợp lý về giá bán điện, không
bao cấp tràn lan. Việc đưa hệ thống giá trong nước tiếp cận với giá thị trường thế giới theo
hướng: điều hành giá một số loại dịch vụ cùng loại, cùng tiêu chuẩn chất lượng đang
cao hơn so với giá thế giới xuống tương đương các nước trong khu vực. Điều hành
một số hàng hóa nhập khẩu với khối lượng lớn đang bán thấp hơn so với giá thế giới
lên mức tiệm cận với giá thế giới thông qua việc xóa bao cấp, bù giá, bù lỗ tài chính;
tính đúng, tính đủ chi phí bỏ ra cho sản xuất kinh doanh theo nguyên tắc thị trường
chấp nhận.
Thực hiện điều hành hệ thống giá mềm dẻo, linh hoạt theo tín hiệu thị trường –
nhất là đối với một số ít mặt hàng Nhà nước còn định giá khi các yếu tố hình thành
giá đã thay đổi, nhưng không thả nổi hoàn toàn theo tác động tự phát của thị trường.
Không tăng giá hoặc giảm giá một chiều mà tăng giảm theo tín hiệu của thị trường
gắn với mục tiêu kinh tế xã hội; chia sẻ lợi ích, trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh

giám sát, điều tiết của nhà nước theo nguyên tắc thị trường; đảm bảo mục tiêu ổn
định giá trị đồng tiền, kiểm soát được lạm phát
Trong điều hành mặt bằng giá, tiếp tục thực hiện tính đúng, tính đủ theo cơ chế
giá thị trường đối với giá trị đất đai, tài nguyên và các nguồn lực đưa vào sử dụng để
thực hiện xóa bao cấp cho một số ít hàng hóa dịch vụ còn có giá bao cấp do Nhà nước
định giá; tiếp tục chỉ đạo các địa phương quy định giá đất bám sát nguyên tắc sát giá
chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường
phù hợp với Nghị định số 188/2004/NĐ-CP của Chính phủ về phương pháp xác định
giá đất và khung giá các loại đất để thực hiện tốt chính sách tài chính về đất đai giữa
Nhà nước và các tổ chức, cá nhân sử dụng đất.
Đối với đại bộ phận các loại hàng hóa dịch vụ Nhà nước không còn định giá
(sắt, thép, xi măng, phân bón, lúa gạo, cà phê, chè, cao su, sản phẩm chăn nuôi, thủy
hải sản, hàng tiêu dùng ) áp dụng cơ chế giá thị trường. Đó là cơ chế mà nhà nước
dựa trên những nguyên tắc và quy luật kinh tế khách quan của giá cả trong nền kinh tế
thị trường (quy luật cung cầu, giá trị cạnh tranh ) vừa dựa trên cơ sở được dẫn dắt
bởi nguyên tắc và bản chất kinh tế của CNXH là công bằng, hiệu quả và ổn định
nhằm phát huy những tác động tích cực, khắc phục những tác động tự phát của cơ chế
giá thị trường như: độc quyền, cạnh tranh không lành mạnh, tự phát điều tiết các nguồn lực và cơ cấu sản xuất dẫn đến phá vỡ các cân đối vĩ mô, tự phát nhân hóa
những người sản xuất thành kẻ giàu người nghèo. Trong trường hợp thị trường có
biến động bất thường (trước hết là các hàng hóa dịch vụ quan trọng, thiết yếu) cần áp
dụng các biện pháp bình ổn giá theo quy định của Pháp lệnh giá. Bộ Tài chính phối
hợp với các Bộ, ngành liên quan và UBND cấp tỉnh thường xuyên tổ chức công tác
thanh tra, kiểm tra, chấp hành kỷ luật Nhà nước về giá theo quy định c ủa Chính phủ,
chống các hiện tượng quy định giá không hợp lý, trái pháp luật; các hiện tượng lợi
dụng sự biến động của thị trường để trục lợi làm phương hại đến lợi ích của người
tiêu dùng và lợi ích của Nhà nước.
Các Bộ quản lý nhà nước về sản xuất kinh doanh tập trung chỉ đạo các doanh

cũng là cơ sở để doanh nghiệp chủ động trong chiến lược kinh doanh, thông qua việc
chủ động tác động vào cung cầu và đưa ra chính sách giá cả, sản lượng phù hợp để
thu được lợi nhuận cao…
Nhìn chung trong xu thế mở cửa hội nhập đầy thời cơ và thách thức hiện nay,
chúng ta cũng đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức lớn trong vấn đề đảm bảo
một chính sách giá cả ổn định với an ninh tài chính vững mạnh. Do vậy yêu cầu đặt ra
đối với các cơ quan chức năng là phải nắm vững và vận dụng các lý thuyết giá cả một
cách linh hoạt vào điều hành giá cả của nền kinh tế, thông qua các chính sách tác
động và kiểm soát thực sự có hiệu quả. Các doanh nghiệp và người tiêu dùng cần cập
nhật các thông tin mới về chủ trương chính sách của Nhà nước và Chính phủ, nghiêm
chỉnh chấp hành, tích cực đấu tranh phòng chống những biểu hiện tiêu cực trong việc
thực thi chính sách giá cả như đầu cơ, niêm yết đối phó, hàng giả, hàng kém chất
lượng… Đảm bảo phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chuyên ngành và các doanh
nghiệp, người tiêu dùng, làm cho tình hình giá cả ổn định và tạo đà cho phát triển
kinh tế vững mạnh.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Giáo dục Đào tạo - Giáo trình Kinh tế chính trị. NXB Chính trị Quốc gia- Hà
Nội - 2002
2. Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Viện Sau Đại học- Kinh tế Chính trị (dành cho
đối tượng đào tạo cao học). NXB Thống kê.Năm 2003.
3. Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Giáo trình Lịch sử học thuyết kinh tế. NXB
Thống kê.Năm 2005.
4. Báo Điện tử, vnexpress.net, dantri.com …