Múa Rô băm - một thời vàng
son trong đời sống tinh thần
của người Khmer xưa

Có thể nói trong các loại hình nghệ thuật của người Khmer xưa, Rô băm là loại
kịch múa được cho là đã đạt đến một trình độ nghệ thuật rực rỡ. Người ta còn liên
tưởng Rô băm của người Khmer với nghệ thuật hát Tuồng của người Kinh: tinh
tuý đấy nhưng số công chúng có mỹ cảm và trình độ thưởng thức không nhiều…”
Múa Rô băm của người Khmer
Đôi nét về điệu múa Rô băm
Rô băm còn gọi “Rom Rô băm” là loại kịch múa cổ điển sân khấu cung đình của
người Khmer xưa. Nếu Dù-kê có thể truyền tải những vấn đề của cuộc sống đương
đại thì Rô băm chuyên về diễn tả những “chuyện xưa tích cũ”.
Điệu Rô băm được các nghệ sĩ múa chuyên nghiệp biểu diễn những động tác và tư
thế của đôi bàn tay, trong tư thế phối hợp nhịp nhàng, uyển chuyển, uốn cong của
toàn thân. Người xem cảm thấy bâng khuâng, thương nhớ các nàng Apsara (vũ nữ
thiên đình) mà hình ảnh tuyệt vời còn lung linh trên mặt đá; với sức mạnh khái
quát thể hiện tính chất trang nghiêm sùng kính của truyền thống tôn giáo và cung
đình từ thời xa xưa… thể hiện ý tình sâu kín nhất của các nhân vật. Muốn đạt được
trình độ đó, nhiều nghệ sỹ phải trải qua nhiều năm rèn luyện.
Trong vở diễn Rô băm thường có hai tuyến nhân vật vua, hoàng tử, công chúa…
không mang mặt nạ. Và ngược lại những nhân vật mang mặt nạ gồm nhiều loại,
nhưng nổi bật nhất là vai chằn – Yeak- đại diện cho phái ác. Ngoài ra, trong vở
diễn Rô băm cũng thường có vai hề xuất hiện để gây cười làm vui nhộn sân khấu”.

Rô băm – Loại hình nghệ thuật độc đáo của người
Khmer ở Kiên Giang
Sân khấu Rô băm ngoài động tác múa, còn dùng lời nói, lời hát để giải thích các
tình tiết, sự kiện, hành động của diễn viên. Nội dung thường là tích cổ như vở

Xã hội hiện đại kéo theo các loại hình nghệ thuật phát triển rầm rộ. Những đêm
diễn Rô Băm trong sân chùa, trên những cánh đồng sau thu hoạch, hay trong các lễ
hội truyền thống của người Khmer Nam bộ đã dần thưa khán giả và đi vào quên
lãng. Rô Băm là bộ môn nghệ thuật thuộc di sản văn hóa của đồng bào Khmer. Tuy
nhiên, không phải ai cũng đủ trình độ để thưởng thức Rô Băm, do tính sử thi ẩn
chứa trong loại hình nghệ thuật này. Tính triết lý khắt khe, nhân văn cổ điển trong
từng vở diễn Rô Băm luôn được đề cao.
Do đó, nó đòi hỏi người xem phải có kiến thức và am tường bộ môn nghệ thuật
này. Muốn Rô băm không bị thất truyền, thì cần có sự quan tâm hỗ trợ từ nhiều
phía. Ngành chủ quản phải trực tiếp chỉ đạo và thực hiện việc sưu tầm, đào tạo lớp
diễn viên trẻ múa dẻo. Đặc biệt, ở các phum sóc nếu có điều kiện nên khuyến
khích thành lập các đội Rô Băm quần chúng để giao lưu rộng rãi.
Trong xu hướng hiện nay, người ta quay về với cội nguồn, nhiều loại hình văn hóa
dân gian đã được công nhận di sản văn hóa của thế giới như Cồng chiêng (Tây
Nguyên), Hát Quan họ (Bắc Ninh), múa Hoa Đăng (cung đình Huế), Hát Xoan, ca
trù Rô băm, cũng rất xứng đáng là kiệt tác trong kho tàng văn hóa của dân tộc vì
các loại hình này đã tồn tại khá lâu và vẫn được nhiều người ưa thích./.