kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 5/2007
Thành phần ruồi hại họ Tephritidae và ký chủ của chúng ở các tỉnh phía bắc việt
nam
Fruit fly species (Tephritidae) and their hosts in northern vietnam

Lê Đức Khánh, Nguyễn Thị Thanh Hiền, Đào
Đăng Tựu,
Trần Thanh Toàn, Phan Minh Thụng, Vũ Thị
Thuỳ Trang,
Vũ Văn Thanh và Đặng Đỡnh Thắng
Viện Bảo vệ thực vậtAbstrast
Fruit fly is one of the most serious insect pests of fruit and vegetable planted
throughout the world and causing big challenges to international trade. In our
country, fruit flies appear from lowland to midland and highland, damaging
almost of fruit trees and fruiting vegetable in Vietnam. The damage level caused
by fruit flies may be up to 100 % such as in peach, guava, rose apple, babados
cherry. Fruit fly species are very abundance in northern Vietnam. 23 fruit fly
species have been identified belonging to the two genera Bactrocera and Dacus.
Bactrocera genera has three subgenera. Dacus have two species belonging
subgera callantra. There are 8 fruit fly pest species consisting Bactrocera
dorsalis, Bactrocera correcta, Bactrocera pyrifloliae, Bactrocera carambolae,
Bactrocera cucurbitae, Bactrocera tau, Bactrocera latifrons, Bactrocera
verbascifoliae, in which 6 species damage highly over 18 fruit species, 3 species
damage 11 kind of fruiting vegetable and, 4 species attack 5 wild fruits in the
North and Northern Central of Vietnam. Bactrocera dorsalis and Bactrocera
cucurbitae damage nearly all kind of fruit trees and vegetable fruits growing in
Vietnam which need to be specially studied for their control.


Tephritidae và ký chủ của chỳng ở cỏc
tỉnh phớa Bắc, làm cơ cở cho đề xuất
cỏc biện phỏp phũng trừ phục vụ sản
xuất.
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Thu thập thành phần loài từ bẫy
dẫn dụ của Steiner với chất dẫn dụ là
Methyl eugenol (ME) và Cue-lure
(CuE).
+ Kiểu bẫy sử dụng.
+ Chất dẫn dụ là Methyl eugenol
(ME) và Cue-lure (CuE).
- Thu thập ký chủ từ quả bị hại: Thu
tất cả các loại quả ăn được, không ăn
được ở các giai đoạn khác nhau như
quả non, xanh, gần chín, chín, rụng, có
hoặc không có triệu chứng ruồi hại tại
các vùng có điều kiện sinh thái khác
nhau. Quả chuyển về phũng thí
nghiệm, mỗi quả đặt trong một hộp
phía đáy có lót mùn cưa dày 0,5 cm,
sau 6-7 ngày sàng nhộng, chuyển
nhộng vào hộp theo dừi vũ hoỏ trưởng
thành. Nuôi trưởng thành bằng đường,
protein và nước, sau 7 ngày giết
trưởng thành trong điều kiện lạnh.
Mẫu ruồi được định danh tại Viện Bảo
vệ thực vật có sự giúp đỡ của chuyên
gia Úc đến từ trường Đại học Griffith.
III. KẾT QUẢ, THẢO LUẬN

3 Bactrocera

Zeugodacus

8 7 1 loài (B.
latifrons)
4 Dacus Callantra 2 2 2
2 4 23 5 16 2

Nghiờn cứu sự phõn bố thành phần
loài ở các vùng sinh thái, bước đầu cho
thấy có sự khác nhau khá lớn về số
lượng các loài tại các vùng miền.
Vùng Đồng bằng sông Hồng (RRD)
thu được 10 loài, 9 loài thu được ở
vùng trung du (ML) và 7 loài ở vùng
Bắc Trung bộ (NCC); Trong khi đó 19
loài quả thu được ở các tỉnh miền núi
phía Bắc (MR) (bảng 2).
Bảng 2. Thành phần loài ruồi hại quả và sự phõn bố
tại các vùng có điều kiện sinh thái khác nhau ở một số tỉnh phía Bắc
Vựng Địa bàn Tổng số loài

Miền nỳi (MR) Sơn La, Lai Chõu, Lào Cai, Lạng
Sơn,
Hoà Bỡnh
19
Trung du (ML)
Bắc Giang, Phỳ Thọ, Yờn Bỏi
9


Cây ăn quả (CĂQ)

31 18 575 483
Rau ăn quả (RĂQ)

13 11 366 256
Cỏc loại cõy khỏc

8 5 181 92
Tổng cộng 52 34 1122 831
Bảng 4. Thành phần ký chủ của ruồi hại quả trờn một số loại cõy ăn quả (2001-
2006)
TT

Tờn Việt
nam
Tờn khoa học Loài ruồi hại quả T
ổng
số
BDO

BTA

BVE

BCO

BPY


+ 1
11

Vải Nephelium
litchi
+ + 2
12

Khế Averrhoa
carambola
+ + 2
13

Hồng
xiờm
Achras sapota + + 2
14

Qu
ất hồng
bỡ
Clausena
lansium
+ 1
15

Na Annona
squamosa
+ 1
kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 5/2007

esculentum
+ + 2
9 Bầu Lagenaria siceraria + 1
10 Gấc Momordica
cochinchinensis
+ + 2
11 Đậu đũa Vigna unguiculata + 1
Tổng cộng 9 5 2
Ghi chỳ: Bactrocera cucurbitae (BCU), Bactrocera tau (BTA), Bactrocera
latifrons (BLA).
Bảng 6. Thành phần ký chủ của ruồi hại quả trờn một số loại quả dại (2001 -
2006)
TT Tờn Tờn khoa học Loài ruồi hại quả
Tổng
kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 5/2007
Việt Nam
BDO
BC
A
BCU
BL
A
cộng
1 Bàng Terminalis
bellirica
+ + 2
2 Sung Ficus carica + 1
3 Thần mỏt Milletia sp. + 1
4 Múng rồng Artabotrys
hexapetalus

ecology of pest fruit fly species in
ASIA and The Pacific. Recent trends
on sterile insect technique and Area -
Wide integrated pest management -
Research institute for Subtropics,
2003. Keng Hong –Tan: pp 71-83.
3. Drew, R.A.I., Hà Minh Trung,
Lê Đức Khánh và CS-2001. Kết
quả thực hiện dự ỏn” Quản lý ruồi
hại quả ở Việt nam” TCP/VIE
8823(A) 1999- 2000, NXB Nụng
nghiệp, Hà Nội.