õ
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
KINH TÏË THI TRÛÚÂNG
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA
CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
Bấo cấo chung ca cấc Nhâ tâi trúå tẩi
Hưåi nghõ Nhốm tû vêën cấc nhâ Tâi trúå cho Viïåt Nam
Ngây 06, thấng 12, nùm 2011
Dûå thẫo Tham vêën
Public Disclosure AuthorizedPublic Disclosure AuthorizedPublic Disclosure AuthorizedPublic Disclosure Authorized
65980
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA
CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
Bấo cấo Phất triïín Viïåt Nam 2012
õ
KINH TÏË THI TRÛÚÂNG
Bấo cấo chung ca cấc Nhâ tâi trúå tẩi
Hưåi nghõ Nhốm tû vêën cấc nhâ Tâi trúå cho Viïåt Nam
Ngây 06, thấng 12, nùm 2011
Dûå thẫo Tham vêën
4
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
ADB Ngên hâng Phất triïín Chêu Ấ
ASEAN Hiïåp hưåi cấc Qëc gia Àưng Nam Ấ
BIDV Ngên hâng Àêìu tû vâ Phất triïín Viïåt Nam
CEOs Tưíng giấm àưëc àiïìu hânh
CIEM Viïån Nghiïn cûáu Quẫn l Kinh tïë Trung ûúng
CPV Àẫng Cưång sẫn Viïåt Nam
EVN Têåp àoân Àiïån lûåc Viïåt Nam
EZ Khu kinh tïë
FDI Àêìu tû trûåc tiïëp nûúác ngoâi

Hïå ào lûúâng
Hïå mết
TÛÂ VIÏËT TÙỈT
5
KINH TÏË THÕ TRÛÚÂNG
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
Bấo cấo Phất triïín Viïåt Nam (VDR) 2012 lâ bấo cấo phưëi húåp ca cấc Àưëi tấc Phất triïín àûúåc xêy
dûång àïí phc v cho Hưåi nghõ Nhốm tû vêën cấc nhâ tâi trúå cho Viïåt Nam nùm 2011. Bấo cấo do
nhốm chun gia ca Ngên hâng Thïë giúái soẩn thẫo phưëi húåp vúái “Tưí cưng tấc cấc nhâ tâi trúå”, bao
gưìm cấc thânh viïn sau àêy: Dominic Mellor, Àâo Viïåt Dng vâ Tomoyuki Kimura (ADB), Andy Isbister
vâ Nguỵn Quang Anh (AusAID), Joanne Pindera vâ Andrew Smith (CIDA), Nguỵn Thõ Ngổc Minh
vâ Renwick Irvine (DFID), Bryan Fornari vâ Sion Morton (EU), Sylvain Fourriere vâ Nguỵn Thõ Vơnh
Hâ (ÀSQ Phấp), Rainer Stachuletz, Vera Wohlgemuth-Lohse, Nguỵn Thanh Hẫi vâ Carlos Jahnsen-
Gutierrez (GIZ), Mags Gayor (Cú quan Viïån trúå Ai Len), Toshio Ngase and Murooka Naomichi (JICA),
Steven Collet and Job Runhaar (ÀSQ Hâ Lan), vâ Adam Ross (Àẩi sûá quấn M). Chng tưi chên
thânh cẫm ún nhûäng kiïën nhêån xết vâ àống gốp ca cấc thânh viïn trïn trong quấ trònh xêy dûång
bấo cấo VDR 2012.
Nhốm soẩn thẫo Bấo cấo VDR 2012 côn phưëi húåp vúái nhiïìu viïån nghiïn cûáu trong viïåc thûåc hiïån
mưåt sưë nghiïn cûáu bưëi cẫnh. Chng tưi xin cẫm ún sûå àống gốp qu bấu ca cấc nhâ nghiïn cûáu vâ
hổc giẫ sau àêy: GS., TS. Lï Xn Bấ, Ưng Trêìn Kim Chung, Ưng Trêìn Tiïën Cûúâng, Ưng Nguỵn Cẫnh
Nam (CIEM), Bâ Phẩm Chi Lan (Chun gia Kinh tïë), Ưng Trûúng Àònh Tuín (Cưë vêën Th tûúáng),
Ưng Trêìn Hûäu Hunh, Ưng Àêåu Anh Tën vâ Ưng Trêìn Vùn Hẫi (VCCI), Johnathan Pincus vâ Nguỵn
Xn Thânh (Chûúng trònh Giẫng dẩy Kinh tïë Fulbright), Claudio Dordi (Dûå ấn MUTRAP III), Ưng
Nguỵn Viïåt Hng, Ưng Nguỵn Hûäu Hiïåu, Ưng Nguỵn Quang Thån (Cưng ty Tû vêën Nexus).
Ngoâi ra, trong quấ trònh soẩn thẫo bấo cấo chng tưi cng tiïën hânh tham vêën mưåt sưë nhâ nghiïn
cûáu vâ thûåc hânh nhû Ưng Lï Àùng Doanh (Chun gia Kinh tïë). Ngoâi ra, nhốm soẩn thẫo bấo cấo
cng àûúåc thẫo lån vúái mưåt sưë quan chûác Chđnh ph nhû Ưng Nguỵn Hưìng Long (Kiïím toấn Nhâ
nûúác), Ưng Lï Mẩnh Hng (Bưå Kïë hoẩch vâ Àêìu tû), Ưng Hoâng Hẫi (Bưå Tâi chđnh), Ưng Lï Long
(Tưíng cưng ty Àêìu tû vâ Kinh doanh Vưën Nhâ nûúác).
Nhốm chun gia Ngên hâng Thïë giúái dûúái sûå chó àẩo ca Deepak Mishra (Trûúãng nhốm dûå ấn), vâ

Sên chúi bònh àùèng: Cẫi cấch Doanh nghiïåp Nhâ nûúác 23
I. Bưëi cẫnh vâ phất hiïån chđnh 24
II. Khu vûåc Nhâ nûúác: Quy mư, Têìm quan trổng vâ Hiïåu quẫ 26
II. A Khu vûåc Nhâ nûúác cố quy mư lúán nhûng têìm quan trổng giẫm dêìn 26
II. B Súã hûäu ca Nhâ nûúác cố lúán hún chng ta nghơ:
Nghiïn cûáu trûúâng húåp Khu vûåc Ngên hâng 29
II. C Sûã dng ngìn lûåc nhiïìu nhûng kếm hiïåu quẫ 32
III. Thấi àưå ca cưng chng àưëi vúái Súã hûäu ca Nhâ nûúác trong Khu vûåc Doanh nghiïåp 34
IV. Cấch tiïëp cêån cẫi cấch Doanh nghiïåp Nhâ nûúác ca Chđnh ph 36
V. Mûúâi l do ng hưå cẫi cấch 37
VI. Cấc phûúng ấn cêìn tấi cú cêëu 42
VI.A Cẫi thiïån minh bẩch thưng tin 44
VI.B Cẫi thiïån quy àõnh phấp l vâ quẫn trõ doanh nghiïåp 45
MC LC
7
KINH TÏË THÕ TRÛÚÂNG
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
VI.C Àêíy nhanh tiïën àưå cưí phêìn hốa 46
VI.D Tùng cûúâng theo dội, giấm sất 47
VI.E Hoân thiïån trấch nhiïåm giẫi trònh ca DNNN 49
VI.F Tưëc àưå vâ trònh tûå ca chûúng trònh cẫi cấch 50
Chûúng 3
Lâm nhiïìu hún vúái đt ngìn lûåc hún: Cẫi thiïån Hiïåu quẫ Àêìu tû Cưng 53
I. Bưëi cẫnh vâ phất hiïån chđnh 54
II. Khu Cưng nghiïåp: Lúåi hay Hẩi? 59
II.A Cûá xêy ài, nhâ àêìu tû sệ àïën 60
II.B Ngun nhên nâo dêỵn àïën sûå bng nưí Khu Cưng nghiïåp? 62
III. Di dúâi Hïå thưëng Cẫng Thânh phưë Hưì Chđ Minh: Vò sao Bïë tùỉc? 67
IV. Cẫng khưng sûã dng hïët cưng sët! Trûúâng húåp Cm Cẫng Cấi Mếp–Thõ Vẫi 70
IV.A L do nâo giẫi thđch cho tònh trẩng sûã dng dûúái cưng sët cẫng? 72

nhûäng nûúác nghêo nhêët trïn thïë giúái, vúái àêìy rêỵy
khố khùn: siïu lẩm phất, thiïëu àối, viïån trúå ca
Liïn Xư bõ cùỉt giẫm mẩnh vâ cêëm vêån thûúng
mẩi ca phûúng Têy.
1
Àúâi sưëng ca àẩi bưå phêån
ngûúâi dên Viïåt Nam lc àố rêët khố khùn, vâ
tûúng lai rêët ẫm àẩm. So vúái bûác tranh nây thò
thânh tđch ca nïìn kinh tïë trong hai mûúi nùm
vûâa qua thûåc sûå rêët êën tûúång. Tûâ nùm 1990 àïën
2010, nïìn kinh tïë Viïåt Nam àậ tùng trûúãng vúái
tưëc àưå trung bònh hâng nùm lâ 7,3%, thu nhêåp
bònh qn àêìu ngûúâi tùng gêìn gêëp nùm lêìn. Kinh
tïë phất triïín nhanh chống ài àưi vúái thûúng mẩi
qëc tïë tùng trûúãng cao; lìng vưën àêìu tû trûåc
tiïëp nûúác ngoâi quy mư lúán; tó lïå nghêo giẫm
mẩnh; vâ gêìn àẩt mûác tiïëp cêån phưí cêåp àưëi vúái
giấo dc tiïíu hổc, y tïë vâ cú súã hẩ têìng thiïët ëu
nhû àûúâng nhûåa, àiïån, nûúác mấy vâ nhâ úã. Sûå
chuín àưíi ca Viïåt Nam – tûâ mưåt nïìn kinh tïë
kïë hoẩch hốa têåp trung sang nïìn kinh tïë thõ
trûúâng vâ tûâ mưåt àêët nûúác rêët nghêo trúã thânh
mưåt qëc gia cố thu nhêåp trung bònh thêëp trong
vông chûa àïën 20 nùm – àậ trúã thânh mưåt phêìn
trong cấc sấch giấo khoa vïì phất triïín.
2
2. Nhûng mưåt sûå chuín àưíi khấc ca
Viïåt Nam—àïí trúã thânh mưåt nïìn kinh tïë
cưng nghiïåp, hiïån àẩi—hêìu nhû múái chó
bùỉt àêìu. Theo Chiïën lûúåc Phất triïín Kinh tïë

àang bõ àe dổa búãi sẫn xët àiïån khưng theo kõp
nhu cêìu, chi phđ hêåu cêìn vâ giấ cẫ bêët àưång sẫn
leo thang, tònh trẩng thiïëu lao àưång cố k nùng
ngây câng phưí biïën (Bấo cấo Nùng lûåc Cẩnh
tranh Qëc gia 2011; Chiïën lûúåc Phất triïín Kinh
tïë Xậ hưåi 2011, Bấo cấo Phất triïín Viïåt Nam
2010). Viïåt Nam cng àang phẫi àưëi mùåt vúái
nhiïìu thấch thûác múái trong lơnh vûåc xậ hưåi: tònh
trẩng dïỵ bõ tưín thûúng gia tùng, nghêo àối ngây
câng têåp trung nhiïìu hún vâo cấc nhốm dên tưåc
thiïíu sưë, sûå chïnh lïåch giûäa nưng thưn vâ thânh
thõ ngây câng tùng, vâ tưëc àưå tẩo viïåc lâm giẫm
st. Têët cẫ nhûäng vêën àïì nây cưång lẩi àang lâ mưåt
nguy cú nghiïm trổng àưëi vúái cấc mc tiïu kinh
tïë xậ hưåi trung hẩn ca Viïåt Nam.
4. Viïåt Nam cố nhûäng thânh tđch to lúán
àûúåc ghi nhêån trong viïåc hoẩch àõnh chđnh
sấch thânh cưng nhû mưåt sûå ûáng phố thûåc
tïë vúái hoân cẫnh àêët nûúác. Thânh cưng ca
I
BƯËI CẪNH VÂ
PHẤT HIÏåN CHĐNH
1 Vúái GDP bònh qn àêìu ngûúâi lâ 98US$ (theo thúâi giấ), Viïåt
Nam àng lâ àêët nûúác nghêo nhêët thïë giúái vâo nùm 1990. Hai
nûúác nghêo tiïëp theo vúái mûác thu nhêåp bònh qn àêìu ngûúâi
thêëp thûá 2 vâ thûá 3 thïë giúái lâ Somali (US$139) vâ Sierra Leone
(US$163). Nïëu tđnh theo GDP bònh qn àêìu ngûúâi àiïìu chónh
theo ngang bùçng sûác mua, Viïåt Nam lc àố nùçm trong nhốm
20 qëc gia nghêo nhêët thïë giúái.
2 Xem y ban Tùng trûúãng (2009).

ngoâi, vâ (e) vai trô thån lúåi ca ngìn vưën con
ngûúâi, tinh thêìn kinh doanh vâ hïå thưëng Àẫng -
Nhâ nûúác. Song sau khi àậ gùåt hấi àûúåc nhûäng
thânh quẫ dïỵ dâng hún úã cânh thêëp, thò nhûäng
vêën àïì côn tưìn tẩi— hay “chûúng trònh nghõ sûå
vêỵn côn dang dúã” ca quấ trònh chuín àưíi—lâ
nhûäng vêën àïì phûác tẩp hún nhû xêy dûång thïí
chïë kinh tïë thõ trûúâng vâ xấc àõnh lẩi àiïím cên
àưëi giûäa Nhâ nûúác vâ thõ trûúâng.
3
Liïåu Viïåt Nam
cố thïí àûúng àêìu vúái nhûäng thấch thûác múái nây?
5. Vâo thúâi àiïím Lïỵ K niïåm Bẩc (25
nùm) Àưíi Múái, Bấo cấo Phất triïín Viïåt
Nam nùm nay (VDR 2012) sệ xem xết
mưåt sưë vêën àïì nưíi cưåm mâ Viïåt Nam phẫi
giẫi quët àïí xêy dûång mưåt nïìn tẫng
mẩnh mệ hún nhùçm trúã thânh Qëc gia
cưng nghiïåp hốa vâo nùm 2020. Theo Kïë
hoẩch 5 nùm múái àûúåc thưng qua gêìn àêy, ba
lơnh vûåc cêìn àùåc biïåt ch trổng lâ tấi cú cêëu
Doanh nghiïåp nhâ Nûúác, nêng cao hiïåu quẫ chi
tiïu cưng vâ bònh ưín khu vûåc tâi chđnh. Nhûäng
phên tđch àûa ra trong bấo cấo nây têåp trung
vâo hai ûu tiïn àêìu. Thûá nhêët, phên tđch cho thêëy
cấc Doanh nghiïåp Nhâ nûúác àûúåc súã hûäu ngìn
vưën cưë àõnh (àêët àai vâ tđn dng) khưng tûúng
xûáng vúái quy mư ca chng, sûã dng vưën kếm
hiïåu quẫ hún so vúái cấc doanh nghiïåp ngoâi
qëc doanh vâ doanh nghiïåp cố vưën àêìu tû nûúác

7. Phêìn côn lẩi ca Bấo cấo àûúåc cêëu trc
nhû sau. Phêìn côn lẩi ca Chûúng 1 thẫo lån
vïì nhûäng ëu tưë chđnh dêỵn àïën thânh cưng ca
Viïåt Nam vâ tòm hiïíu nhûäng thấch thûác múái nưíi
lïn. Chûúng 2 tòm hiïíu vêën àïì tấi cú cêëu cấc
Doanh nghiïåp Nhâ nûúác. Chûúng 3 tòm hiïíu
nhûäng thấch thûác ca chûúng trònh àêìu tû cưng
vâ lâm cấch nâo nêng cao àûúåc hiïåu quẫ àêìu tû
cưng. Chûúng 4 thẫo lån vïì mûác àưå minh bẩch
thêëp trong hïå thưëng tấc dưång àïën võ thïë qëc
gia thu nhêåp trung bònh ca Viïåt Nam — mưåt
vêën àïì then chưët cêìn àûúåc giẫi quët nïëu Viïåt
Nam mën àẩt àûúåc nhûäng mc tiïu kinh tïë xậ
hưåi ca mònh.
II
CẤC ËU TƯË MANG LẨI
THÂNH CƯNG
BAN ÀÊÌU
12
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
8. Quấ trònh chuín àưíi sang nïìn kinh tïë
thõ trûúâng ca Viïåt Nam àậ àûúåc nghiïn
cûáu khấ nhiïìu. Trong vông hai thêåp k qua,
nhiïìu sấch bấo àậ viïët vïì quấ trònh chuín àưíi
sang nïìn kinh tïë thõ trûúâng ca Viïåt Nam. Nhiïìu
tưí chûác àa phûúng àậ xêy dûång cấc bấo cấo vâ
mưåt sưë hổc giẫ trong nûúác vâ qëc tïë cng viïët
vïì ch àïì nây.
5
Phêìn nây rt ra nhûäng bâi hổc

kinh tïë chuín àưíi—àiïìu nây dûúâng nhû
lẩi lâ mưåt lúåi thïë ca Viïåt Nam.
7
Nïìn kinh
tïë Viïåt Nam khưng cố mûác àưå kiïím soất têåp
Ngìn: WDI 2010; ûúác tđnh ca NHTG.
187
63
440
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
1989 92 95 98 1 4 7 2010
Cấc nïìn kinh tïë
àang chuín àưíi
úã Àưng Êu
Vietnam
Ba Lan
Ukraine
GDP thûåc, 1989=100
Hònh 1.1 Sẫn lûúång ca Viïåt Nam so vúái cấc nïìn kinh tïë chuín àưíi khấc
7 Vò chng tưi têåp trung vâo Viïåt Nam nïn cố nhiïìu vêën àïì vïì

d cấc nïìn kinh tïë chuín àưíi úã Àưng Êu àậ
àẩt àûúåc trònh àưå cưng nghiïåp hốa cao trong hïå
thưëng kïë hoẩch hốa têåp trung vúái sûå phất triïín
ca cưng nghiïåp nùång, phêìn lúán ngìn vưën hiïån
cố ca hổ àûúåc àấnh giấ lâ khưng cẩnh tranh.
Do vêåy, trong khi Viïåt Nam cố thïí tiïëp tc sûã
dng phêìn lúán ngìn vưën mònh cố trûúác khi
chuín àưíi thò cấc nïìn kinh tïë chuín àưíi khấc
phẫi xêy dûång lẩi ngìn vưën ca mònh, do vêåy sẫn
lûúång ca hổ bõ giẫm st àấng kïí, trûúác hïët lâ sẫn
lûúång cưng nghiïåp, trong nhûäng nùm àêìu tiïn.
8,9
11. Mưåt àùåc àiïím quan trổng lâ têìm quan
trổng tûúng àưëi ca khu vûåc nưng nghiïåp
vâ vai trô ch àẩo ca kinh tïë hưå gia àònh
trong sẫn xët nưng nghiïåp úã Viïåt Nam.
Arkadie vâ Mallon (2003), Lin (2010), vâ cấc tấc
giẫ khấc lêåp lån rùçng Viïåt Nam, cng giưëng nhû
Trung Qëc, lâ mưåt nïìn kinh tïë thìn nưng vâo
thúâi àiïím chuín àưíi, do vêåy cú cêëu sẫn xët
ca nïìn kinh tïë nhòn chung nhêët quấn vúái lúåi thïë
so sấnh ca nố. Chđnh vò vêåy, khi múã cûãa nïìn kinh
tïë cho cẩnh tranh trong vâ ngoâi nûúác, khu vûåc
nưng nghiïåp ca Viïåt Nam àấp ûáng rêët mẩnh mệ
vúái nhûäng thay àưíi tđch cûåc cho ngânh nưng
nghiïåp—b àùỉp cho nhûäng st giẫm trong khu
vûåc cưng nghiïåp. Vđ d, Nghõ quët Hưåi nghõ
trung ûúng Àẫng 10 ban hânh nùm 1988 àậ trao
quìn súã hûäu tâi sẫn (d côn hẩn chïë) cho nưng
dên, vâ Tưíng bđ thû Àẫng Àưỵ Mûúâi àậ gổi àêy lâ

xậ chûa bao giúâ àống vai trô quët àõnh trong
nïìn kinh tïë nưng thưn miïìn Nam giưëng nhû
miïìn Bùỉc.
11
Nhû nhiïìu tâi liïåu, sấch bấo àậ ghi
nhêån, nhiïìu cẫi cấch nưng nghiïåp diïỵn ra vúái bùỉt
ngìn chđnh lâ tûâ sûå phẫn ûáng ca ngûúâi dên úã
8 Tuy nhiïn, cấc nhâ phï bònh cng lêåp lån rùçng cấch diïỵn giẫi
nhû vêåy àậ giẫ àõnh rùçng vêën àïì úã àêy àún giẫn chó lâ khu vûåc
nhâ nûúác quấ phất triïín vâ àêìu tû sai lêìm vâo cấc dûå ấn lúán
ngưën nhiïìu vưën. Cấch l giẫi nây phúát lúâ cấc vêën àïì sêu sùỉc
hún vïì cú chïë khuën khđch ài àưi vúái hïå thưëng kïë hoẩch hốa
têåp trung vâ sûå tham gia trûåc tiïëp ca Nhâ nûúác vâo hoẩt àưång
kinh doanh.
9 Mưåt phiïn bẫn khấc cố thïí àûa ra ca giẫ thuët nây lâ chđnh
tònh thïë cêëp bấch—thiïëu àối, siïu lẩm phất, viïån trúå hêìu nhû
khưng côn—àậ båc Chđnh ph Viïåt Nam phẫi cẫi cấch. Mưåt
sưë ngûúâi gổi tïn giai àoẩn cẫi cấch nây mưåt cấch hâi hûúác lâ
PhD—viïët tùỉt ca the Poor, the Hungry, the Driven (nghêo,
àối vâ bõ chi phưëi.
10 Cấc àiïìu kiïån ban àêìu khấc gip Viïåt Nam trấnh àûúåc st giẫm
sẫn lûúång bao gưìm cẫ thúâi àiïím khai thấc tâi ngun (ch ëu
lâ dêìu thư), vâ võ trđ àõa l ca Viïåt Nam trong mưåt khu vûåc
nùng àưång vâ tùng trûúãng nhanh nhêët thïë giúái.
11 Kïí cẫ úã miïìn Bùỉc vâ miïìn Trung Viïåt Nam, nưng hưå vêỵn lâ mưåt
ëu tưë quan trổng ca hïå thưëng sẫn xët.
14
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
Àưìng bùçng Sưng Cûãu Long àưëi vúái phong trâo
húåp tấc hốa sau khi àêët nûúác thưëng nhêët. Àùåc

trong cấc nïìn kinh tïë cố mưëi quan hïå mêåt thiïët
vúái Liïn Xư c, Viïåt Nam lâ nûúác rêët àùåc th
nhúâ vâo sûå thđch ûáng nhanh chống ca mònh vâ
đt xấo trưån nhêët (Dollar 1999).
14
II.C CẪI CẤCH CHĐNH SẤCH
VÂ CÚ CÊËU
KHUËN KHĐCH
15. Cố lệ thay àưíi cùn bẫn nhêët trong
nhûäng nùm àêìu tiïn ca cẫi cấch lâ nhûäng
thay àưíi chđnh sấch nhùçm nêng cao hiïåu
quẫ ca khu vûåc doanh nghiïåp, thc àêíy
sẫn lûúång nưng nghiïåp, múã cûãa nïìn kinh
tïë cho ngoẩi thûúng vâ àêìu tû nûúác ngoâi,
vâ cẫi cấch chđnh ph. Mưåt sưë thay àưíi chđnh
sấch lúán trong nhûäng lơnh vûåc nây bao gưìm
(ADB 2006; IMF 1996):
l Doanh nghiïåp Nhâ nûúác. (a) Thay thïë quìn
lûåc kïë hoẩch hốa têåp trung bùçng sûå tûå ch
ca cấc Doanh nghiïåp Nhâ nûúác; (b) cho
doanh nghiïåp àûúåc quìn tûå ch giấ cẫ, lûåa
chổn àêìu vâo vâ àêìu ra thđch húåp, vâ tûå quët
àõnh hoẩt àưång àêìu tû ca mònh; (c) cho cấc
cấn bưå quẫn l quìn cùỉt giẫm lao àưång dưi
dû theo quy àõnh hûúáng dêỵn; (d) cho phếp
doanh nghiïåp àûúåc bấn sẫn phêím dû thûâa
(ngoâi chó tiïu kïë hoẩch àûúåc giao) theo giấ
thõ trûúâng; vâ (e) ấp àùåt hẩn chïë ngên sấch
cûáng cho cấc DNNN.
l Doanh nghiïåp Tû nhên. (a) Giẫm búát hẩn chïë

nghiïåp; vâ (h) bậi bỗ cấc trẩm hẫi quan nưåi
àõa (ADB 2006; IMF 1996).
12 Theo bấo cấo, Tưíng Bđ Thû Àưỵ Mûúâi, chõu trấch nhiïåm vïì
tiïën trònh thưëng nhêët àậ ài tûâ Hâ Nưåi àïën thùm nưng dên vâ
nối rùçng nhûäng gò ngûúâi dên lâm lâ àng àùỉn (Howie 2011).
13 Tuy nhiïn, nhûäng ngûúâi khấc cng thêån trổng cẫnh bấo vïì quấ
trònh hổc têåp tûâ dûúái lïn, vâ cho rùçng “tham khẫo cưång àưìng
úã cêëp cú súã tưët hún hïët nïn àûúåc hiïíu nhû nối àïën chên àïë
ca bưå mấy,” xem Fforde (2009).
14 Cấc nhâ phï bònh cấch tiïëp cêån tiïåm tiïën trong cẫi cấch àậ
mư tẫ lâ àiïìu nây cho thêëy sûå hiïíu biïët vïì thõ trûúâng côn hẩn
hểp, thïm vâo àố lâ sûå thiïëu hiïåu quẫ, tham nhng, mêu thỵn
nưåi bưå, thiïëu nhên lûåc, vâ cấch tiïëp cêån “thûã vâ sûãa sai” hay
“dô dêỵm” ca Chđnh ph.
15
KINH TÏË THÕ TRÛÚÂNG
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
l Tûå do hốa thõ trûúâng lao àưång. (a) giẫm cấc
hẩn chïë trong viïåc huy àưång lao àưång thêët
nghiïåp tûâ nưng thưn sang lâm viïåc tẩi thânh
thõ vâ khu vûåc gêìn thânh thõ; vâ (b) liïn tc thay
àưíi bưå låt lao àưång quy àõnh thûåc tiïỵn tuín
dng lao àưång vâ loẩi bỗ cấc râo cẫn àưëi vúái
viïåc huy àưång ngìn lao àưång nhân rưỵi.
16. Nhiïìu chđnh sấch trong sưë nây nhùçm
vâo viïåc kđch cung vâ àậ tẩo cú súã àïí
chuín àưíi thânh cưng. Ngìn vưën vêåt chêët
vâ con ngûúâi ca Viïåt Nam lc trûúác khưng àûúåc
sûã dng hïët do tònh trẩng kiïím soất giấ cẫ vâ hïå
thưëng khuën khđch khưng lâm cho doanh

kinh doanh (kiïím toấn, phấp l, cưng nghïå thưng
tin, nghiïn cûáu vâ phất triïín) (CIEM 2010).
18. Tûå do hốa thûúng mẩi cố tấc àưång tđch
cûåc to lúán àưëi vúái nïìn kinh tïë Viïåt Nam.
Mưåt sưë lúåi đch rộ rïåt ca tûå do hốa thûúng mẩi
bao gưìm àêìu tû trûåc tiïëp nûúác ngoâi àûúåc àêíy
mẩnh, khu vûåc xët khêíu hoẩt àưång mẩnh, giấ cẫ
thêëp hún, chêët lûúång hâng hốa vâ dõch v àûúåc cẫi
thiïån. Cấc hiïåp àõnh thûúng mẩi song phûúng vâ
cấc cam kïët WTO båc Viïåt Nam àûa ra nhûäng
àiïìu chónh quan trổng trong hïå thưëng thïí chïë vâ
hânh chđnh ca mònh. Vđ d, trong khn khưí cam
kïët WTO, Viïåt Nam cưng bưë chđnh thûác têët cẫ cấc
låt, quy àõnh, th tc hânh chđnh àûúåc ấp dng
chung trûúác khi àûa vâo thûåc thi. Ngoâi ra, vùn bẫn
dûå thẫo cấc dûå ấn låt phẫi àûúåc àùng tẫi trïn
trang mẩng ca cú quan Chđnh ph đt nhêët 60 ngây
trûúác khi thưng qua, àïí cho cấc cú quan, tưí chûác
vâ cấ nhên cố thïí àống gốp kiïën. Mưåt nghiïn cûáu
do Dûå ấn Hưỵ trúå Thûúng mẩi Àa biïn thûåc hiïån
àûa ra kïët lån rùçng tấc àưång ca ASEAN, cưång
vúái thûúng mẩi àưëi vúái hêìu hïët cấc chó sưë thûúng
mẩi vâ kinh tïë ch ëu, nhòn chung lâ tđch cûåc.
II.E VAI TRÔ CA NGÌN
VƯËN CON NGÛÚÂI, TINH
THÊÌN KINH DOANH VÂ
HÏÅ THƯËNG ÀẪNG - NHÂ
NÛÚÁC
19. Sûå chuín àưíi sang kinh tïë thõ trûúâng
ca Viïåt Nam àậ thấo gúä búát nhûäng râo

vúái têët cẫ mổi thânh phêìn ca xậ hưåi, thưng qua
nhiïìu têìng lúáp àïën têån tûâng àún võ vâ cấc nhốm
cưång àưìng nhỗ. Hïå thưëng nây gip cho cấc nghõ
quët, chó tiïu vâ chđnh sấch àûúåc truìn àẩt
thưng sët vâ rêët hiïåu quẫ trong viïåc huy àưång
ngûúâi dên vâ cấc tưí chûác úã têët cẫ cấc cêëp. Rộ
râng lâ úã mổi cêëp àậ cố nùng lûåc nhêët àõnh vïì
hânh chđnh vâ tưí chûác, àiïìu nây giẫi thđch cho
nhûäng thânh cưng àấng kïí ca Viïåt Nam àưëi vúái
nhûäng thûúác ào nhû tó lïå biïët chûä, tíi thổ, tó lïå
tûã vong trễ sú sinh ngay tûâ trûúác giai àoẩn àêìu
ca cưng cåc chuín àưíi. Chđnh vò thïë, Viïåt
Nam bûúác vâo thúâi k cẫi cấch vúái khẫ nùng têåp
trung vâo nhûäng mc tiïu dâi hẩn ca qëc gia,
vâ vúái nùng lûåc hânh chđnh, quẫn l vâ thûåc hiïån
àấng kïí, gốp phêìn mang lẩi nhûäng thânh cưng
àấng kïí ban àêìu.
16
Nhûng chng tưi sệ thẫo lån
úã phêìn sau, vúái sûå phất triïín ca khu vûåc tû
nhên, hïå thưëng Àẫng - Nhâ nûúác câng ngây câng
khố thu ht vâ giûä chên àûúåc nhên tâi – àiïìu nây
tûâ tûâ lâm xối môn nùng lûåc quẫn l ca hïå thưëng.
21. Nïìn kinh tïë Viïåt Nam vâ mưi trûúâng
kinh tïë toân cêìu thay àưíi quấ nhanh
chống trong nhûäng nùm gêìn àêy àïën mûác
dïỵ bỗ qua nhûäng dêëu hiïåu vïì cấc thấch
thûác múái. Trong khoẫng thúâi gian nùm nùm, tûâ
2003 àïën 2008, nïìn kinh tïë Viïåt Nam àậ tùng
lïn hún hai lêìn, tûâ 40 tó USD lïn 90 tó USD, xët

nùng sët, vâ phêìn côn lẩi lâ nhúâ tđch ly ëu tưë
tû liïåu sẫn xët. Tònh hònh àậ thay àưíi trong
nhûäng nùm 2000, thúâi k mâ Viïåt Nam nhêån
àûúåc dông vưën cao k lc. Trong giai àoẩn nây,
nùng sët chó àống gốp 15% tùng trûúãng, phêìn
côn lẩi lâ do tđch ly vưën vêåt chêët vâ ngìn vưën
con ngûúâi. Vâ trong vông 4 nùm vûâa qua (2007-
10) tùng trûúãng hêìu nhû hoân toân nhúâ vâo tđch
ly vưën.
23. Sûå lïå thåc thấi quấ vâo tđch ly vưën
àïí tùng trûúãng nhanh sệ chùỉc chùỉn khưng
bïìn vûäng. Ln ln cố giúái hẩn vïì tưëc àưå tùng
trûúãng ca cấc ëu tưë tû liïåu sẫn xët nây trong
viïåc hưỵ trúå cho mưåt nïìn kinh tïë àang tùng
trûúãng nhanh. Mùåc d Viïåt Nam cố dên sưë àưng,
song sưë ngûúâi lao àưång cố à trònh àưå hổc vêën
vâ k nùng cêìn thiïët àïí lâm viïåc trong cấc ngânh
cưng nghiïåp vâ dõch v ngây câng khan hiïëm.
Thûåc trẩng nây dêỵn àïën viïåc Chiïën lûúåc Phất
triïín Kinh tïë Xậ hưåi àậ xấc àõnh “k nùng vâ
ngìn vưën con ngûúâi” lâ mưåt trong nhûäng àưåt
phấ chđnh trong nùm nùm túái. Àưìng thúâi, tùng
trûúãng tđn dng nhanh, lâ cú súã ca sûå tùng
trûúãng tđch ly vưën, cng dêỵn àïën bêët ưín kinh tïë
vơ mư, båc Chđnh ph phẫi theo àíi chđnh sấch
tiïìn tïå thùỉt chùåt hún trong nhûäng thấng gêìn àêy.
16 Tuy nhiïn, mưåt sưë nhâ nghiïn cûáu khấc—Fforde vâ de Vylder
(1996) vâ Pike 2000—cho rùçng sûå tùng trûúãng hêåu nhûäng nùm
1990 úã Viïåt Nam khưng dûåa nhiïìu vâo Nhâ nûúác
III

3 ca Bấo cấo nây).
17
Ngìn: CIEM (2010), Ûúác tđnh cho nùm 2009 vâ 2010 do Ngên hâng Thïë giúái thûåc hiïån
1
1
1
3
3
3
4
4
4
3
4
4
5
5
5
6
6
8
5
4
5
4
4
6
4
4
5

8,4
8,2
8,5
6,2
5,3
6,8
0
2
4
6
8
10
12
1990 1994 1998 2002 2006 2010
Vưën
Lao àưång
TFP
Àống gốp ca
Xết riïng tùng trûúãng GDP thûåc theo àống gốp ca vưën, lao àưång vâ nùng sët cấc ëu tưë tưíng húåp (TFP), 1986-2010 (theo %)
Tùng trûúãng GDP thûåc
Hònh 1.2 Tùng trûúãng ngây câng dûåa vâo ëu tưë àêìu vâo sẫn xët nhiïìu hún
Ngìn: Chiïën lûúåc phất triïín kinh tïë xậ hưåi 2011–15; ûúác tđnh ca Bưå KH&ÀT, NHTG.
T lïå Àêìu tû/GDP (%)
25
30
35
40
45
50
2000 2003 2006 2009/e 2012/f 1015/f

thûåc hiïån chung búãi WB vâ IMF trong nùm 2012.
Bẫng A Bẫng B
18
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
III.B ƯÍN ÀÕNH KINH TÏË VƠ MƯ
25. Mưåt dêëu hiïåu khấc vïì sûå ëu kếm ca
nïìn kinh tïë Viïåt Nam lâ tònh trẩng bêët ưín
kinh tïë vơ mư kếo dâi. Trong bưën nùm liïn
tiïëp, Viïåt Nam cố mûác lẩm phất cao nhêët chêu
Ấ, trung bònh lïn àïën 16 phêìn trùm mưåt nùm
trong giai àoẩn tûâ 2008 àïën 2011. Cng vúái lẩm
phất cao, Viïåt Nam cng phẫi àưëi mùåt ấp lûåc dai
dùèng àưëi vúái tiïìn àưìng, mûác dûå trûä ngoẩi hưëi st
giẫm, thõ trûúâng chûáng khoấn hoẩt àưång ëu úát,
chïnh lïåch lậi sët trấi phiïëu Chđnh ph tùng cao
vâ sûå thấo chẩy trïn thõ trûúâng vưën trong nûúác.
Viïåt Nam vò vêåy àậ trúã thânh ngoẩi lïå khi so
sấnh vúái xu hûúáng chung ca cấc nïìn kinh tïë
múái nưíi khấc úã chêu Ấ, khi hêìu hïët cấc nûúác àïìu
cố àưìng tiïìn mẩnh lïn, dûå trûä ngoẩi hưëi tùng vâ
lìng vưën àưí vâo tùng.
18
26. Mùåc d àậ giẫi quët nhûäng triïåu
chûáng ca cấc vêën àïì kinh tïë vơ mư, song
Viïåt Nam vêỵn chûa xûã l àûúåc cùn ngun
ca vêën àïì. Trong cẫ hai nùm 2009 vâ 2011,
Chđnh ph àậ ấp dng nhûäng biïån phấp tấo bẩo
àïí lâm giẫm búát k vổng lẩm phất vâ bònh ưín
nïìn kinh tïë. Nhûng nhûäng biïån phấp nây ch ëu
chó dûåa trïn chđnh sấch tiïìn tïå thùỉt chùåt vâ kiïím

0.8
-0.9
-0.4
1.4
-0.3
-1.1
-13.3
-13.3
-7
-15
-10
-5
0
5
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
Lưỵi vâ sai sưë theo t USD
Hònh 1.4 Mûác àưå thấo chẩy vưën úã Viïåt Nam tùng mẩnh trong nhûäng nùm gêìn àêy
18 Xem cấc bấo cấo Taking Stock (Àiïím lẩi tònh hònh kinh tïë Viïåt
Nam), thấng 12 nùm 2010 vâ thấng 6 nùm 2011.
19
KINH TÏË THÕ TRÛÚÂNG
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
28. Mùåc d phên cêëp cao, nhûng quấ trònh
phất triïín ca Viïåt Nam trûúác àêy chûa
bõ manh mn vâ àõa phûúng hốa nhû hiïån
nay. Mc tiïu chung vâ àưåi ng lậnh àẩo mẩnh
mệ àưìng nghơa vúái viïåc cấc chđnh quìn àõa
phûúng vâ trung ûúng àïìu cố àống gốp theo
cấch riïng ca mònh vâo cấc mc tiïu chung ca
qëc gia. Song thúâi gian qua, nïìn kinh tïë múái ca

trong nưåi bưå Àẫng vâ Nhâ nûúác vâ sûå gia
tùng cấc lúåi đch. Lúåi đch nây xët phất tûâ cấc
cú quan nhû qn àưåi, cưng an, cưng àoân, ph
nûä, chđnh quìn àõa phûúng vâ vng, DNNN, cấc
bưå ngânh khấc nhau. Bïn cẩnh àố côn cố nhûäng
thay àưíi àấng kïí vïì têìm quan trổng ca nhûäng
nhốm lúåi đch nây, nưíi bêåt lâ sûå àẩi diïån vâ ẫnh
hûúãng tùng lïn ca cấc chđnh quìn àõa phûúng
vâ cấc nhâ k trõ (Fforde vâ Goldstone 1995,
105). Sûå chia rệ nây cng àûúåc cng cưë vâ phên
chia theo mûác àưå khấc nhau búãi sûå gia tùng ca
nhûäng quìn lúåi kinh tïë múái. Hïå quẫ lâ cố đt cấc
quan àiïím cưë àõnh hún, vâ àưëi vúái nhiïìu cấ nhên
vâ nhốm, thấi àưå cẫi cấch phẫn ấnh cấc biïån phấp
c thïí thay vò mưåt quy trònh tưíng thïí (Dixon
2003; Koh 2001, 537–38). Sûå gia tùng cấc nhốm
lúåi đch vâ tđnh chêët ca hïå thưëng phấp l vâ quẫn
l ca Viïåt Nam—nhûäng hïå thưëng vêån hânh trïn
cú súã nhûäng gò àûúåc phếp thay vò nhûäng gò khưng
àûúåc phếp—dêỵn àïën viïåc sẫn sinh ra mưåt khưëi
lûúång khưíng lưì cấc låt, nghõ àõnh vâ quy àõnh. Sûå
vêån hânh ca hïå thưëng tiïëp tc bõ cẫn trúã búãi sûå
thiïëu ht cấc nhâ chun mưn vâ k trõ, nhûäng
ngûúâi lâm nông cưët cho bưå mấy cưng chûác nhû
úã nhûäng Qëc gia phất triïín chêu Ấ nhû Hân
Qëc; Singapore; Àâi Loan vâ Trung Qëc.
30. Phất triïín manh mn côn ài àưi vúái
tònh trẩng sa st vïì chêët lûúång ca cấc thïí
chïë kinh tïë. Di sẫn ca thúâi k kïë hoẩch hốa
têåp trung vêỵn côn ẫnh hûúãng nùång nïì àïën cấc

àïì mang tđnh cú cêëu ca Viïåt Nam lâ bùỉt
àêìu vúái mưåt phên tđch àún giẫn vïì tònh
hònh súã hûäu, phên bưí vâ sûã dng ngìn
vưën. Ngìn vưën úã Viïåt Nam cố thåc vïì nhûäng
ngûúâi cố thïí àẫm bẫo hiïåu quẫ sûã dng vưën cao
nhêët hay khưng? Nhûäng ngûúâi ch súã hûäu vưën
cố phên bưí vưën cho nhûäng ngânh cố lúåi đch kinh
tïë vâ xậ hưåi cao nhêët hay khưng? Khi vưën àûúåc
phên bưí cho mưåt ngânh hay mưåt doanh nghiïåp
nâo àố, nố cố àûúåc khai thấc mưåt cấch hiïåu quẫ
hay khưng? Nhûäng cêu hỗi nây àûúåc tòm hiïíu
trong ba chûúng tiïëp theo ca Bấo cấo Phất
triïín Viïåt Nam 2012 (VDR 2012). Ba trong sưë
cấc phất hiïån chđnh liïn quan àïën nhûäng cêu hỗi
àố lâ:
l Súã hûäu. Cấc Doanh nghiïåp Nhâ nûúác Viïåt
Nam (DNNN) lâ mưåt trong nhûäng ch thïí
sûã dng vưën kếm hiïåu quẫ nhêët, nhûng lẩi
chiïëm dng nhiïìu vưën nhêët (Chûúng 2).
l Phên bưí. Chûúng trònh àêìu tû cưng câng
ngây câng tưën kếm vâ kếm hiïåu quẫ do viïåc
phên bưí vưën dûåa vâo nhûäng cên nhùỉc hânh
chđnh chûá khưng dûåa trïn nhu cêìu chiïën lûúåc
vâ cú chïë thõ trûúâng—tẩo ra thûâa cung vưën
trïn nhiïìu lơnh vûåc vâ thiïëu vưën trêìm trổng
trïn nhûäng lơnh vûåc khấc (Chûúng 3).
l Hiïåu quẫ. Do sûã dng quấ nhiïìu cấc biïån
phấp hânh chđnh àïí kiïím soất giấ cẫ vâ tiïëp
cêån vúái thưng tin cú bẫn bõ hẩn chïë nïn nïìn
kinh tïë Viïåt Nam bõ thiïëu “sinh khđ”, lìng ư-

mưåt chđnh sấch múái vïì cưng bưë thưng tin àưëi
vúái cấc doanh nghiïåp nhâ nûúác; cẫi thiïån tđnh
minh bẩch ca ngên sấch, àùåc biïåt lâ cấc dûå ấn
àêìu tû cưng quy mư lúán; vâ nêng cao nhêån thûác
cho ngûúâi sûã dng thưng tin àïí u cêìu nhûäng
thưng tin àấng tin cêåy tûâ chđnh ph.
V. NÙỈM BÙỈT THÕ TRÛÚÂNG
34. Viïåt Nam àậ biïën cåc khng hoẫng
hưìi cëi thêåp niïn 80 thânh mưåt trong
nhûäng thânh cưng phất triïín lúán nhêët ca
thúâi àẩi chng ta. Viïåt Nam àậ chûáng tỗ mònh
cố khẫ nùng thđch ûáng tuåt vúâi vâ àậ cố nhûäng
tiïën bưå rêët êën tûúång trong nhûäng nùm àêìu
chuín àưíi trong nhûäng àiïìu kiïån cûåc k khố
khùn. Chđnh quët àõnh cẫi cấch theo hûúáng thõ
trûúâng vâ thay àưíi cú chïë khuën khđch àïí ph
húåp vúái cấc ngun tùỉc thõ trûúâng àậ àống vai
trô quët àõnh thânh cưng ca Viïåt Nam.
35. Viïåt Nam cố thïí sûã dng sûác mẩnh
ca thõ trûúâng vâ vai trô kiïën tẩo ca Nhâ
nûúác àïí kiïën thiïët mưåt con àûúâng ài múái,
tẩo ra mưåt nïìn kinh tïë hiïåu quẫ hún vâ
mưåt xậ hưåi nùng sët hún. Mùåc d Viïåt Nam
àậ nùỉm bùỉt nhiïìu chđnh sấch ca nïìn kinh tïë thõ
trûúâng nhûng cho àïën nay vêỵn bỗ qua mưåt
21
KINH TÏË THÕ TRÛÚÂNG
KHI VIÏåT NAM TRÚÃ THÂNH QËC GIA CỐ THU NHÊÅP TRUNG BỊNH
nhiïåm v àêìy khố khùn lâ thiïët lêåp vâ tùng cûúâng
cấc thïí chïë hưỵ trúå thõ trûúâng. Song nhûäng hònh

20 Ivailo V. Izvorski, Chul Ju Kim vâ Sunita Kikeri àậ viïët nhiïìu
phêìn ca chûúng nây. Nưåi dung cng àûúåc dûåa trïn hai nghiïn
cûáu nïìn tẫng ca CIEM vâ mưåt nghiïn cûáu thûá ba ca Cưng
ty Tû vêën Nexus. Àïí biïët chi tiïët, xin xem danh sấch tâi liïåu
tham khẫo úã cëi bấo cấo.
24
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
1. Súã hûäu Nhâ nûúác lâ mưåt trong sưë đt
nhûäng vêën àïì àûúåc quan têm hâng àêìu
trong cấc cåc thẫo lån vïì chđnh sấch úã
Viïåt Nam trong nhûäng nùm gêìn àêy. Sau
hai mûúi lùm nùm chuín àưíi sang nïìn kinh tïë
thõ trûúâng, ngûúâi ta thûúâng nghơ rùçng Viïåt Nam
àậ giẫi quët xong vêën àïì nây. Thûåc tïë diïỵn ra
trong mưåt thúâi gian dûúâng nhû cng ng hưå cấch
suy nghơ vêåy. Trong thêåp niïn 90 vâ nhûäng nùm
àêìu thïë k 21, Viïåt Nam àậ cưí phêìn hốa hâng
nghòn Doanh nghiïåp Nhâ nûúác (DNNN) vûâa vâ
nhỗ, àưìng thúâi húåp nhêët nhiïìu doanh nghiïåp
khấc thânh nhûäng àún võ lúán hún, cấc Tưíng cưng
ty nhâ nûúác (TCT). Theo àíi mư hònh Keiretsu
ca Nhêåt vâ Chaebols ca Hân Qëc, tûâ nùm
2005, Viïåt Nam àậ tùng tưëc quấ trònh thânh lêåp
cấc Têåp àoân Kinh tïë Nhâ nûúác (TÀKTNN)—
mưåt liïn minh lỗng lễo ca nhiïìu DNNN cố lúåi
đch kinh tïë giưëng nhau
21
—trûúác khi gia nhêåp Tưí
chûác Thûúng mẩi Thïë giúái. Ban àêìu cấc
TÀKTNN hoẩt àưång tưët, nhûng bùỉt àêìu bưåc lưå

nẫy sinh nhiïìu thùỉc mùỉc vïì vai trô ca nhûäng têåp
àoân nây. Tònh hònh trúã nïn nghiïm trổng hún
khi mưåt sưë DNNN, lúåi dng sûå ëu kếm trong
hoẩt àưång giấm sất vâ tđnh minh bẩch trong hïå
thưëng, àậ múã rưång hoẩt àưång kinh doanh sẫn
xët sang cấc lơnh vûåc nùçm ngoâi ngânh nghïì
chđnh ca mònh, cng vúái quẫn l tâi chđnh lỗng
lễo, viïåc che giêëu thưng tin vâ khưng bấo cấo àêìy
à cho Chđnh ph àậ lâm xêëu ài danh tiïëng ca
cẫ khu vûåc nây. Do vêåy, mưåt Nghõ quët gêìn àêy
ca Qëc hưåi àậ xấc àõnh vêën àïì tấi cú cêëu cấc
DNNN sệ lâ mưåt ûu tiïn hâng àêìu trong Kïë
hoẩch Phất triïín Kinh tïë - Xậ hưåi túái (KHPT KT-
XH) trong giai àoẩn tûâ 2011 àïën 2015.
3. Kïët quẫ c thïí ca cåc tranh lån
hiïån nay lâ chûa rộ râng, cẫi cấch cố thïí
diïỵn ra vúái nhiïìu khẫ nùng tûâ tấi cú cêëu
mang tđnh hònh thûác cho àïën cưí phêìn hốa
triïåt àïí (bao gưìm cẫ tû nhên hốa). Vúái sûå
sa st rộ rïåt vïì hiïåu quẫ ca mưåt sưë DNNN,
viïåc giûä ngun hiïån trẩng lâ àiïìu khưng khẫ thi.
Nhiïìu phûúng ấn cẫi cấch àang àûúåc Nhâ nûúác
bân thẫo, nhûng cng cêìn nối thïm rùçng nhûäng
thẫo lån nhû thïë nây trûúác kia àậ khưng dêỵn
àïën cấc hânh àưång c thïí nâo. Cấc cú quan ch
chưët ca Chđnh ph àûúåc u cêìu phẫi àûa ra
kïë hoẩch tấi cú cêëu cho cấc khu vûåc doanh
nghiïåp vâ ngên hâng. Àêy lâ mưåt sấng kiïën quan
trổng, nhûng vò vêën àïì súã hûäu nhâ nûúác khưng
phẫi chó lâ mưåt vêën àïì kinh tïë mâ côn lâ mưåt lûåa

ty thânh viïn trûåc thåc cng nhû cưng bưë
kõp thúâi, chđnh xấc cấc bấo cấo thûúâng niïn,
bấo cấo kiïím toấn, vâ bấo cấo thu nhêåp
thưng qua thưng tin àẩi chng êën bẫn vâ àiïån
tûã hay internet.
l Àiïìu tiïët. Mưåt hïå thưëng quẫn trõ doanh
nghiïåp hiïån àẩi tấch bẩch cấc quìn súã hûäu
Nhâ nûúác vúái cấc chûác nùng quẫn l Nhâ nûúác
vâ thiïët lêåp mưåt cú chïë khấch quan vâ minh
bẩch àïí lûåa chổn cấc Tưíng giấm àưëc (TGÀ)
vâ thânh viïn hưåi àưìng quẫn trõ. Cng cêìn phẫi
chêëm dûát àùåc quìn àùåc lúåi ca cấc DNNN
àưëi vúái cấc ëu tưë àêìu vâo vâ cêìn àõnh giấ àêët
àai theo giấ thõ trûúâng àưëi vúái têët cẫ cấc giao
dõch ca Nhâ nûúác vâ doanh nghiïåp.
l Cưí phêìn hốa. Àïí nêng cao hoẩt àưång nưåi
bưå ca DNNN, khưng cố cấch nâo c thïí vâ
chùỉc chùỉn hún ngoâi cấch båc nhûäng DN
nây phẫi tn theo quy låt ca thõ trûúâng
cng vúái sûå giấm sất ca Nhâ nûúác. Àiïìu nây
àôi hỗi tùng tưëc àưå cưí phêìn hốa cấc DNNN,
bao gưìm viïåc bấn túái 49% vưën àiïìu lïå ca
cưng ty mể ca cấc TÀKTNN.
l Trấch nhiïåm giẫi trònh. Cấc DNNN phẫi
cố trấch nhiïåm giẫi trònh àưëi vúái cấc hoẩt
àưång ca mònh, bao gưìm cẫ hònh thûác trao
thûúãng cho viïåc minh bẩch hốa cao hún vâ
bấo cấo thưng tin kõp thúâi hún, cng nhû cố
hònh thûác xûã phẩt trûúâng húåp khưng tn th.
l Giấm sất. Tưíng râ soất lẩi hïå thưëng giấm

àûúåc cưí phêìn hốa trûúác, rưìi sau àố mưåt sưë sệ àûúåc thoấi vưën búãi Tưíng cưng ty Àêìu tû vâ Kinh
doanh Vưën Nhâ nûúác (SCIC).
Cưng ty cưí phêìn (CTCP).
Cưng ty cố cú cêëu súã hûäu àa dẩng vâ niïm ët trïn thõ trûúâng chûáng
khoấn. Trïn l thuët, mưåt cưng ty cưí phêìn cố thïí thåc 100% súã hûäu tû nhên hóåc dûúái 99%
26
BẤO CẤO PHẤT TRIÏÍN VIÏÅT NAM 2012
súã hûäu nhâ nûúác, mùåc d trong thûåc tïë súã hûäu nhâ nûúác úã mưåt cưng ty cưí phêìn hiïëm khi vûúåt
quấ 80%.
Ngên hâng cưí phêìn (NHCP).
Lâ doanh nghiïåp tûúng ûáng cưng ty cưí phêìn trong lơnh vûåc ngên
hâng.
Khu vûåc qëc doanh.
Lâ lơnh vûåc kinh tïë thåc súã hûäu ca Nhâ nûúác (Chđnh ph). Trong bưëi
cẫnh bấo cấo nây, khu vûåc qëc doanh bao gưìm cấc thânh phêìn sau: (a) DNNN 100 % súã hûäu
nhâ nûúác, (b) cấc cưng ty cưí phêìn cố hún 50 % vưën súã hûäu nhâ nûúác, (c) cấc NHTMNN cố
100% vưën súã hûäu nhâ nûúác, vâ (d) cấc NHCP cố đt nhêët 80 % súã hûäu. Trong bấo cấo nây, cấc
thåt ngûä khu vûåc kinh tïë nhâ nûúác, khu vûåc súã hûäu nhâ nûúác, cấc cú súã kinh tïë nhâ nûúác vâ khu
vûåc qëc doanh àûúåc sûã dng vúái nghơa giưëng nhau.
Khu vûåc ngoâi qëc doanh.
Lơnh vûåc kinh tïë trong nûúác mâ Nhâ nûúác khưng phẫi ch súã hûäu
chđnh. Trong bưëi cẫnh bấo cấo nây, khu vûåc kinh tïë phi nhâ nûúác bao gưìm cấc doanh nghiïåp trong
nûúác cố 100% vưën súã hûäu tû nhên vâ cấc CTCP cố dûúái 50% vưën thåc súã hûäu nhâ nûúác.
5. Quy mư khu vûåc qëc doanh ca Viïåt
Nam tuy àậ giẫm nhûng vêỵn côn tûúng
àưëi lúán vâ khưng hiïåu quẫ. Têìm quan trổng
ca khu vûåc qëc doanh trong nïìn kinh tïë àậ
giẫm dêìn khi cấc khu vûåc kinh tïë tû nhên trong
nûúác vâ nûúác ngoâi tùng trûúãng nhanh chống
trong hai mûúi nùm qua

nhêåp, mua lẩi doanh nghiïåp vâ thanh l, sưë lûúång
DNNN giẫm nhanh chống trong giai àoẩn 2002
- 2005 vâ giẫm chêåm hún giai àoẩn tûâ 2005 àïën
2008
24
. Nùm 2009, xu hûúáng àẫo ngûúåc khi 175
DNNN múái àûúåc thânh lêåp úã cêëp trung ûúng
— mưåt xu thïë dûúâng nhû vêỵn tiïëp diïỵn vâo nùm
2010 vâ 2011.
II
KHU VÛÅC NHÂ NÛÚÁC:
QUY MƯ, TÊÌM QUAN
TRỔNG, VÂ HIÏåU QUẪ
22 Tham khẫo Fforde (2004) àïí cố mưåt miïu tẫ th võ vïì tđnh
chêët quìn súã hûäu tâi sẫn úã cấc DNNN úã Viïåt Nam. Ưng lêåp
lån rùçng cấc DNNN Viïåt Nam tưët nhêët àûúåc coi lâ ‘cấc cưng
ty cưí phêìn ẫo’, vò nhiïìu DNNN àûúåc tû nhên hốa trïn thûåc
tïë. Nhûng nghiïn cûáu ca ưng mang tđnh giai thoẩi vâ vò thïë
khi xem xết têìm quan trổng ca cấc DNNN trong nïìn kinh
tïë, khưng cố sưë liïåu thay thïë cho sưë liïåu thưëng kï chđnh thûác
ngay cẫ nïëu thưëng kï chđnh thûác chûa thïí hiïån àng thûåc tïë.
23 Chđnh ph àõnh nghơa mưåt DNNN lâ mưåt doanh nghiïåp cố
100% vưën thåc súã hûäu nhâ nûúác; Tuy nhiïn Tưíng cc Thưëng
kï Viïåt Nam lẩi sûã dng mưåt àõnh nghơa rưång hún (àûúåc Qëc
tïë chêëp nhêån) àïí tđnh àïën cẫ cấc doanh nghiïåp mâ Nhâ nûúác
cố cưí phêìn chi phưëi, tûác 51% vưën àiïìu lïå trúã lïn. Cëi nùm
2010, theo sưë liïåu ca Nhâ nûúác, cố 1.200 DNNN úã Viïåt Nam.
Tưíng cc Thưëng kï àûa ra con sưë 3.364. Toân bưå cấc phên tđch
liïn quan àïën DNNN trong chûúng nây sûã dng khấi niïåm
rưång hún.