90 Tạp chí luật học
đặc san về sửa đổi, bổ sung bộ luật dân sự

Vũ Thị Hồng yến *
lut dõn s năm 1995 (BLDS) cú
hiu lc t ngy 1/7/1996 ó thc s
i vo cuc sng v phỏt huy sc mnh
iu chnh ca chỳng trong iu kin ca
nn kinh t th trng hin nay. Cỏc quy
nh ca BLDS núi chung v cỏc quy nh
v ti sn v quyn s hu núi riờng ó to
ra cỏc c s phỏp lớ hu hiu cỏc cp to
ỏn xột x khi cú tranh chp xy ra liờn quan
n vn ti sn v quyn s hu. Tuy
nhiờn, xung quanh vấn đề này cũn cú mt
s bt cp cn phi sa i, b sung.
- Trc ht, chỳng tụi cp v cỏch
phõn loi ti sn c quy nh ti iu
181 BLDS. Ti sn cú th c phõn loi
theo nhiu cỏch khỏc nhau nhng cỏch
phõn loi c bn v quan trng nht ú l
phõn ti sn thnh ng sn v bt ng
sn. Khon 1 iu 181 BLDS a ra nh
ngha v bt ng sn da trờn c tớnh
khụng di di c ca ti sn, tip ú lit
kờ c th nhng ti sn m lut gi l bt

khai thỏc giỏ tr s dng ca chớnh mnh
t ú u c coi l mi quan h gia vt
chớnh v vt ph, trong ú t ai l vt
chớnh. Nu vt ph c gn kt vi vt
chớnh vỡ giỏ tr thm m hay giỏ tr s dng
ca vt chớnh thỡ s thuc v vt chớnh. Mt
khỏc, iu 183 cũn quy nh khi chuyn
B
* Ging viờn Khoa lut dõn s
Trng i hc lut H Ni Tạp chí luật học 91
đặc san về sửa đổi, bổ sung bộ luật dân sự

giao vt chớnh thỡ phi chuyn giao c vt
ph. S gn kt gia vt chớnh v vt ph
khụng phi l vnh vin v bt bin, nú luụn
cú th b phỏ v vỡ ý chớ ca con ngi. Bi
vy, ngay c nh ca, cỏc cụng trỡnh xõy
dng khụng phi lỳc no cng c coi l
bt ng sn vỡ thc t hin nay vi k thut
hin i ngi ta cú th d dng di chuyn
nh ca khi mt mnh t c th. Khi ú
cỏc ch th cú th ch cn kớ kt hp ng
mua bỏn bn thõn ngụi nh thụi m khụng
cn phi kớ kt hp ng chuyn nhng
quyn s dng t. Hn na, khi quy nh
v th chấp bt ng sn, BLDS s cng
quy nh vt ph ca bt ng sn ch thuc

c thc hin ngay tc thỡ ti thi im
m ngi ú phỏt hin c v ng
nhiờn trong khong thi gian t lỳc phỏt
hin đn lỳc thụng bỏo hoc giao np thỡ h
cú quyn chim hu hp phỏp i vi ti
sn. Nu h chm tr trong vic thc hiện
cỏc ngha v trờn m khụng a ra -c lớ
do chớnh ỏng thỡ vic nm gi nhng ti
sn phỏt hin c ú s b coi l bt hp
phỏp. Khi ú hon ton cú th suy oỏn h
nm gi ti sn ú nhm mc ớch tu tỏn
v bin th i vi ti sn m h phỏt hin
c. Vi ý ngha ú thỡ on 2 khon 1
iu 194 nờn túm gn li trong ni dung ca
on 1 nh sau:
1. Ngi phỏt hin ti sn b ỏnh ri,
b b quờn, b chụn giu, b chỡm m, ti
sn khụng xỏc nh c ai l ch s hu cú
quyn chim hu ti sn ú nhng phi thc
hin ngha v thụng bỏo hoc tr li ngay
cho ch s hu ti thi im phỏt hin; nu
khụng bit ai l ch s hu thỡ phi thụng
bỏo hoc giao np cho u ban xó, phng,
th trn hoc cụng an c s gn nht hoc c
quan nh nc cú thm quyn khỏc theo quy
nh ca phỏp lut.
- iu 196 BLDS cú quy nh v hnh 92 Tạp chí luật học

trong thi gian chim hu liờn tc ca ch
s hu i vi ti sn. Hoc cng cú trng
hp, cú ngi khi kin ngi ang chim
hu ti sn v quyn chim hu v s hu
i vi ti sn. Khi ú s cú hai kh nng
xy ra: Th nht, nu ngi tranh chp
thng kin thỡ vic chim hu s b giỏn
on, thi gian chim hu phi c tớnh
li v bt u li k t ngy kt thỳc vic
tranh chp; th hai, nu ngi tranh chp
thua kin thỡ vic chim hu coi nh cha
h b giỏn on, ngi ang chim hu vn
cú quyn tip tc chim hu ti sn ú.
Nh vậy, khụng phi mi tranh chp xy
ra u dn n hu qu lm mt tớnh liờn
tc ca s chim hu. phự hp vi
thc tin cuc sng v thc tin xột x
ca to ỏn, iu 196 cn c sa i
nh sau: Chim hu liờn tc l vic
chim hu ti sn c thc hin trong
mt khong thi gian m khụng cú tranh
chp v ti sn ú hoc nu cú thỡ s
tranh chp ú cng khụng cú hu qu
phỏp lớ. Vic chim hu cng c tớnh
liờn tc k c khi ti sn c chuyn
giao cho ngi khỏc chim hu.
- Cỏc hỡnh thc s hu l mt trong
nhng vn trng tõm ca chng ny,
trong ú hỡnh thc s hu hn hp luụn thu
hỳt c s quan tõm ca nhiu ngi.

thc hiện quyn ca ch s hu chung
trong quan h ni b theo quy nh ca s
hu chung trong BLDS. Nu quy nh v
ch th ca s hu hn hp nh iu 226
thỡ d dn n s nhm ln gia hỡnh thc
s hu hn hp vi hỡnh thc s hu chung
theo phn. Trong hỡnh thc s hu chung
theo phn cng cú cỏc thnh viờn gúp vn
nhm thc hin mt hay mt lot cỏc hot
ng sn sut kinh doanh nhng khụng
thnh lp phỏp nhõn c lp qun lớ
ngun vn ú. Mt khỏc, iu lut t ra
yờu cu l cỏc thnh viờn ca s hu hn
hp phi thuc cỏc thnh phn kinh t khỏc
nhau cng khụng phự hp với nhng thay
i dang din ra trong nn kinh t ca
chỳng ta hin nay. Theo ch trng i mi
ca ng v Nh nc ta, theo quy nh
ca Lut doanh nghip năm 1999, hng lot
doanh nghip nh nc ó tin hnh c
phn hoỏ. Khi ú, nhng ngi ó tng l
cỏn b, cụng nhõn viờn chc ca doanh
nghip trc õy c quyn tham gia mua
c phiu tr thnh thnh c ụng chớnh
thc ca cụng ti c phn. Nh vy, cỏc
thnh viờn gúp vn thnh lp cụng ti u
thuc mt thnh phn kinh t. Chớnh bi
vy, chỳng tụi kin ngh nờn b quy nh
iu 226.
- V vn chia ti sn thuc s hu

chung cho m bo cho ngha v thanh 94 Tạp chí luật học
đặc san về sửa đổi, bổ sung bộ luật dân sự

toỏn ca con n. Nu ngoi hai trng hp
trờn v ngi mc n khụng cũn ti sn
riờng no khỏc, ch n mun c tr n
bng ti sn chung ca ngi mc n ch cú
th chn cỏch yờu cu c quan to ỏn tin
hnh kờ biờn phn quyn s hu ca ngi
mc n trong ti sn chung vi ngi khỏc
v phi tụn trng quyn u tiờn mua ca
cỏc ch s chung khỏc. iu ny cng phự
hp vi quy nh ti khon 1 iu 29 Phỏp
lnh thi hnh ỏn dõn s ngy 21/4/1993 v
cng phự hp vi tinh thn chung ca phỏp
lut dõn s l khuyn khớch vic hỡnh thnh
v duy trỡ s tn ti ca cỏc hỡnh thc s
hu chung. Túm li, khon 2 iu 238 cn
phi sa i cho phự hp vi cỏc yờu cu
trờn nh sau:
2. Khi cú ngi yờu cu mt trong cỏc
ch s chung thc hin ngha v thanh toỏn
khi n hn v ti sn chung ny l ti sn
duy nht thuc s hu ca ngi cú ngha
v thỡ ngi yờu cu cú quyn yờu cu chia
ti sn chung nhn tin thanh toỏn v
c tham gia vo vic chia ti sn chung,

nhp khụng ngay tỡnh phi giao c nh mi
-c xõy dng v quyn s dng t cho
mỡnh. áp dng iều lut ú gii quyt
cỏc v tranh chp tng t xy ra s khụng
khi gõy bi ri cho ngi cú thm quyn
xột x vỡ nú khụng phự hp vi tp quỏn
giao dch v thúi quen suy ngh ca mi
ngi. cho các quy nh ca phỏp lut
i vo thc tin cuc sng v cú sc sng
lõu bn thỡ trc ht ni dung cỏc iu lut
ú phi c mi ngi dõn chp nhn v
coi ú nh l cụng c hu hiu bo v
quyn v li ớch ca mỡnh, to nờn cụng
bng xó hi. Theo ý kin ca chỳng tụi,
trong khon 2 iu 244 nờn b im a v
quy nh li nh sau:
Khi mt ngi sỏp nhp ti sn ca
ngi khỏc vo ti sn ca mỡnh to thnh
vt mi khụng phõn chia c, mc dự ó
bit hoc phi bit ti sn ú khụng phi l Tạp chí luật học 95
đặc san về sửa đổi, bổ sung bộ luật dân sự

ca mỡnh v cng khụng c s ng ý
của ch s hu ti sn b sỏp nhp, nu ti
sn b sỏp nhp l vt ph thỡ ch s hu ti
sn b sỏp nhp cú quyn yờu cu ngi sỏp
nhp thanh toỏn giỏ trị phn ti sn ca

bn cht ca ch bin ti sn. Ch bin ti
sn khỏc vi sỏp nhp hay trn ln ti sn.
Ch bin ti sn l t nhng ti sn ban u
di dng nguyờn vt liu thụ, ngi ch
bin ó ỏp dng nhng quy trỡnh cụng ngh
khoa hc to thnh vt mi di dng
hng hoỏ cú giá tr v giỏ tr s dng. Nh
vy, trong ch bin ti sn ũi hi khụng
ch cú nguyờn vt liu m quan trng hn
c ú l sc lao ng, trớ tu sỏng to, nhiều
khi cũn l c bớ quyt nh ngh thỡ mi cú
th to ra c sn phm mi. Trong khi ú
iu lut li khụng d liu vic thanh toỏn
sc lao ng m ngi ch bin khụng
ngay tỡnh ó b ra ch bin sn phm,
khụng nhng th ngi ny cng khụng cú
quyn sở hu i vi ti sn mi m cũn
phi bi thng thit hi nu ch s hu
nguyờn vt liu cú yờu cu. Vi ni dung
quy nh ú s khụng nhng khụng khuyn
khớch m cũn gim bt s u t chất xỏm
mang li nhng sn phm cú giỏ tr phc
v cho cuc sng con ngi. Do vy, khon
3 iu 246 cn c sa i cho phự hp
hn. Vn ny chỳng ta nờn tham kho
B lut dõn s Phỏp cú quy nh nh sau:
Nu mt ngi dựng nguyờn vt liu ca
ngi khỏc m ch sở hu nguyờn vt liu
khụng bit ch bin ti sn thỡ quyn s
hu i vi vt mi to thnh c xỏc

giỏ tr ca vt, phn cũn li thuc Nh
nc v nu vt cú giỏ tr nh thỡ thuc s
hu ca ngi tỡm thy vt ú, tr trng
hp phỏp lut cú quy nh khỏc. Vt b
chụn giu, b chỡm m l nhng vt trong
tỡnh trng hin ti con ngi khụng thc t
chim hu c nhng vt ú. Theo cỏch
hiu thụng thng vt b chụn giu l
nhng vt ang nm di lũng t hay
ang c giu kớn bờn trong mt vt no
ú; vt b chỡm m l nhng vt ang nm
di lũng sụng, h hay lũng i dng,
bin c. Trờn thc t, chỳng ta gp rt nhiu
trng hp cỏc ti sn cú giỏ tr khụng nm
trong s kim soỏt, s chim hu thc t
ca con ngi nhng li khụng ri vo hai
trng hp b chụn giu hay b chỡm m
trờn m trong tỡnh trng b trụi dt trờn
mt nc, mt sụng, h, bin c. Nhng bố
g ln, nhng ti sn cú giỏ trị khỏc b
nc cun trụi trong cỏc trận l lt hay bóo
bin m chỳng ta thng xuyờn chng kin
l nhng thc t m chỳng ta phi gii
quyt. Vy hu qu phỏp lớ xỏc nh quyn
s hu i vi ti sn ú nh th no khi
chỳng b phỏt hin? Theo ý kin chỳng tụi
ti sn b chụn giu, b chỡm m hay trụi
dt u ging nhau v bn cht phỏp lớ,
chỳng u trong tỡnh trng nm ngoi s
chim hu thc t ca con ngi, u cha