nghiªn cøu - trao ®æi
30
§Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi

Ths. NguyÔn Th¸i Mai *
1. Vai trò của trung tâm hỗ trợ kết
hôn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của phụ nữ Việt Nam khi kết
hôn với người nước ngoài
Từ những năm 1990 trở lại đây, số
lượng phụ nữ Việt Nam kết hôn với người
nước ngoài ngày càng tăng. Đặc biệt, hiện
tượng này đã trở nên khá phổ biến tại một
số tỉnh miền Tây Nam bộ như: Long An,
Đồng Tháp, Bến Tre Kết hôn với người
nước ngoài là quyền của mỗi người luôn
được pháp luật Việt Nam tôn trọng và bảo
vệ. Tuy nhiên, kết hôn với người nước
ngoài là lĩnh vực tương đối phức tạp vì
tính chất và phạm vi của các quan hệ này
liên quan tới nhiều hệ thống pháp luật, tới
các phong tục, tập quán khác nhau của
nhiều quốc gia trên thế giới. Thực tế kết

21 đến Điều 27 của Nghị định. Nghiên cứu
các quy định của Nghị định cho thấy sự ra
đời và hoạt động của các trung tâm hỗ trợ
kết hôn thực sự có vai trò và ý nghĩa quan
* Giảng viên Khoa luật quốc tế
Tr
ư
ờng
Đ
ại học Luật H
à N
ội
nghiªn cøu - trao ®æi
§Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi

31

trọng trong việc giúp đỡ chị em thực hiện
quyền kết hôn của mình cũng như trong
việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chị em
khi kết hôn với người nước ngoài. Vai trò
đó được thể hiện ở một số điểm sau đây:
a) Trung tâm hỗ trợ kết hôn là tổ chức
có quan hệ chặt chẽ với chị em tại tất cả
các địa phương trong cả nước
Được hình thành tại các hội liên hiệp
phụ nữ tỉnh, thành phố và tại Hội liên hiệp

chị em với người nước ngoài, uy tín, danh
dự của chị em không được tôn trọng, các
phong tục tập quán tốt đẹp bị xâm phạm,
các quy định của Luật hôn nhân và gia
đình không được tuân thủ ví dụ như việc
“chọn vợ” của các công dân Đài Loan tại
thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian
vừa qua.
Khác với các loại hình trên, trung tâm
hỗ trợ kết hôn được hình thành và hoạt
động theo một mục đích duy nhất là “nhân
đạo, phi lợi nhuận.” Điều này có nghĩa là sự
tồn tại và hoạt động của các trung tâm hỗ
trợ kết hôn là nhằm giúp đỡ các chị em thực
hiện quyền kết hôn của họ, giữ gìn danh dự,
uy tín, nhân phẩm cho chị em và đảm bảo
đảm thực hiện đúng các quy định của pháp
luật khi kết hôn với người nước ngoài.
Với mục đích này, pháp luật nghiêm
cấm trung tâm tham gia vào các hoạt động
kinh doanh dịch vụ môi giới kết hôn hoặc
lợi dụng việc hỗ trợ kết hôn để mua bán
phụ nữ, xâm phạm tình dục đối với phụ nữ
hoặc vì mục đích trục lợi khác.
Để thực hiện tốt mục đích trên, theo
quy định của Nghị định 68/CP, người đứng
đầu các trung tâm phải là những người có
đầy đủ các tiêu chuẩn về đạo đức, có tâm
huyết hoạt động xã hội, nhân đạo, từ thiện,
không có tiền án. Quy định này rất cần

sống từ đó tạo ra sự chủ động cho chị em
khi lựa chọn, khi quyết định kết hôn đây
là một yếu tố rất quan trọng góp phần
mang lại cuộc sống hạnh phúc thực sự cho
chị em.
d) Trung tâm hỗ trợ kết hôn giúp đỡ chị
em giảm bớt các khó khăn vướng mắc về mặt
thủ tục khi kết hôn với người nước ngoài
Để cho cuộc kết hôn có giá trị pháp lý
khi kết hôn với người nước ngoài, chị em
phải tiến hành rất nhiều các thủ tục pháp lý
bắt buộc theo pháp luật nước ngoài và theo
pháp luật Việt Nam. Do sự hạn chế về kiến
thức pháp luật, các thủ tục này đã chở
thành gánh nặng đối với một số chị em.
Trên thực tế có rất nhiều trường hợp chị
em phải bỏ ra một số tiền không nhỏ để
nhờ các “cò” làm giúp các thủ tục cho
mình. Điều này ảnh hưởng đến quyền lợi
hợp pháp của họ. Để giảm bớt các khó
khăn về thủ tục cho chị em, một trong các
chức năng chính của trung tâm được pháp
luật quy định là: “Giúp đỡ các bên hoàn tất
hồ sơ đăng ký kết hôn”. Đây là vấn đề mà
cả chị em và người nước ngoài thực sự cần
sự giúp đỡ của trung tâm để cho cuộc kết
hôn của họ được tiến hành một cách nhanh
chóng và hợp pháp.
e) Hoạt động của trung tâm hộ trợ kết
hôn luôn chịu sự giám sát của các cơ quan

độ của hành vi vi phạm, bản thân trung tâm
sẽ bị các cơ quan có thẩm quyền tước
quyền sử dụng không thời hạn giấy đăng
ký hoạt động.
Trong trường hợp bị chấm dứt hoạt
động, trước ngày chấm dứt hoạt động, trung
tâm phải có trách nhiệm thanh toán xong mọi
khoản nợ (nếu có) với tổ chức và cá nhân và
giải quyết xong mọi vấn đề có liên quan đến
việc chấm dứt hoạt động. Như vậy, trong mọi
trường hợp trung tâm đều phải đảm bảo
quyền và lợi ích cho chị em.
Ngoài các nghĩa vụ trên, trung tâm được
quyền chủ động hoàn toàn trong quá trình
hoạt động của mình. Ví dụ: Trung tâm được
nhận thù lao để trang trải chi phí hoạt động
theo mức do tổ chức chủ quản quy định; bảo
đảm nguyên tắc phi lợi nhuận; được tính toán
tiền tàu xe đi lại, tiền lưu trú và các chi phí
thực tế hợp lý khác theo thuận với đương sự;
được đề nghị gia hạn hoạt động, thay đổi nội
dung giấy đăng ký hoạt động Những quy
định này giúp cho trung tâm luôn hoạt động
đúng trong khuôn khổ mà pháp luật cho phép,
vừa có điều kiện thực hiện tốt các các chức
năng và quyền hạn của mình.
2. Nâng cao hiệu quả hoạt động của
trung tâm hỗ trợ kết hôn
Với tất cả các quyền hạn và chức năng
được pháp luật quy định, trung tâm hỗ trợ kết

quan tâm khi kết hôn với người nước ngoài.
b) Mở rộng phạm vi hoạt động của các
trung tâm hộ trợ kết hôn
Theo quy định của Nghị định 68/CP,
các trung tâm hỗ trợ kết hôn được thành nghiªn cøu - trao ®æi
34
§Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi

lập tại các hội liên hiệp phụ nữ tỉnh, thành
phố và Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam.
Tuy nhiên, trên thực tế số lượng chị em kết
hôn với người nước ngoài lại không phải là
chị em sinh sống tại tại các thành phố, các
thị xã mà chủ yếu là số chị em sống ở các
vùng nông thôn hoặc ở các xã, huyện gần
biên giới. Đây là những nơi cách rất xa
thành phố, thị xã nơi đặt các trung tâm hỗ
trợ kết hôn. Vì vậy, để cho các hoạt động
hỗ trợ kết hôn thực sự khả thi và hiệu quả
thiết nghĩ các trung tâm hỗ trợ kết hôn cần
được thành lập tại các hội liên hiệp phụ
nữ của xã, huyện hoặc phải có các chi
nhánh đặt tại các đơn vị hành chính này.
Có như vậy các trung tâm hỗ trợ kết hôn
mới thực sự là “người bạn” thân cận, gần
gũi của chị em.
c) Quy định rõ về trách nhiệm của

hoạt động.
Quyền kết hôn là một trong những
quyền thiêng liêng của con người và có ý
nghĩa quan trọng tới sự tồn tại và phát
triển của mỗi xã hội. Việc hình thành các
trung tâm hỗ trợ kết hôn tại Việt Nam để
giúp đỡ chị em thực hiện quyền kết hôn
của mình là việc làm có ý nghĩa nhân đạo
và ý nghĩa xã hội sâu sắc. Tuy nhiên, đây
là mô hình với tính chất hoạt động rất mới
ở Việt Nam. Trên thực tế mô hình này
mới chỉ được hình thành ở một số địa
phương nhất định như Phú Yên, Hà Tây
Xuất phát từ vai trò của trung tâm hỗ trợ
kết hôn, trong tương lai các trung tâm này
cần được nhân rộng trên khắp các địa
phương trong cả nước thông qua việc
tuyên truyền phổ biến về chức năng nhiệm
vụ của trung tâm cũng như thông qua việc
tạo dựng lòng tin của chị em nói riêng và
của xã hội nói chung đối với hoạt động
của trung tâm./.