nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2008 3

TS. Đỗ Ngân Bình *
i dung ch yu ca phỏp lut an sinh
xó hi Vit Nam bao gm: Cỏc quy
nh ca phỏp lut v bo him xó hi, bo
him y t, cu tr xó hi v u ói xó hi.
Vi t cỏch l b phn cu thnh quan trng
ca h thng phỏp lut an sinh xó hi, cỏc
quy nh v bo him y t (BHYT) ó gúp
phn ỏng k trong vic thc hin cỏc mc
tiờu ca an sinh xó hi. Bờn cnh ú, trong
quỏ trỡnh trin khai thc hin, cỏc quy nh
hin hnh v BHYT cng ó bc l nhng
bt cp nht nh, hu qu l ó dn ti tỡnh
trng bi chi qu BHYT, hn ch din ph
súng ca cỏc i tng tham gia BHYT
hoc gim hiu qu ỏp dng cỏc quy nh
ny khi xỏc nh quyn v ngha v ca
ngi th hng BHYT. Trong phm vi bi
vit ny, trờn c s ỏnh giỏ mt cỏch khỏi
quỏt vic ban hnh v thc hin cỏc quy nh
v BHYT Vit Nam, chỳng tụi s xỏc nh
mt s nhúm gii phỏp c bn nhm hon
thin phỏp lut v BHYT, nõng cao hiu qu

nguyn khi quy nh v i tng tham gia
BHYT t nguyn. Theo quy nh ti iu 25
Ngh nh ca Chớnh ph s 63/2005/N-CP
thỡ nhng ngi ó tham gia BHYT bt
buc nhng mun tham gia BHYT t
nguyn hng mc dch v y t cao hn
vn cú th tham gia BHYT t nguyn. Tuy
nhiờn, Phn I Thụng t liờn tch s
22/TTLT-BYT-BTC li quy nh: BHYT t
nguyn khụng ỏp dng vi nhng ngi ó
cú th BHYT bt buc.
3) Thc t hin nay, nhiu ngi dõn
mun tham gia BHYT t nguyn nhng
N

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
4 tạp chí luật học số 1/2008

khụng c tham gia do quy nh v t l phn
trm bt buc ngi cựng tham gia trong cng
ng. Khi trin khai BHYT t nguyn i vi
hc sinh, sinh viờn mt s trng hc, nhiu
c quan bo him xó hi do d bỏo kh nng
s hc sinh tham gia khụng t l phn trm
nờn ó khụng t chc thu BHYT t nguyn.
Mt s trng ó t chc thu BHYT nhng

Khu vc thnh th, th xó nờn ỏp dng t l
phn trm cao hn so vi cỏc khu vc min
nỳi, vựng sõu, vựng m iu kin kinh t cũn
khú khn. Hoc cú th ỏp dng cỏc t l phn
trm thp hn i vi cỏc trng hc ln u
tiờn tham gia BHYT t nguyn cho hc sinh,
sinh viờn. Nh vy, s m bo tt hn
quyn li cho ngi tham gia, m bo mc
ớch an sinh xó hi ca loi hỡnh BHYT ny.
Th hai, v vic xỏc nh hỡnh thc tham
gia BHYT cho nhúm i tng khụng cú quan
h lao ng: Vo thi im hin ti vic a
nhúm i tng ny tham gia BHYT bt
buc rt khú khn. Nờn chng trc mt
nhúm i tng ny s c vn ng
tham gia BHYT t nguyn theo h gia ỡnh.
Th ba, nờn thc hin BHYT bt buc
vi nhúm i tng l hc sinh, sinh viờn.
õy l nhúm i tng cú tim nng, khụng
ch chim s lng ụng o m cũn l
nhúm i tng cú nhn thc tt v mi mt.
õy l mt gii phỏp nhm giỏo dc cho tui
tr ý thc c s cn thit v bt buc i
vi bn thõn khi ln lờn phi cú trỏch nhim
tham gia BHYT.
Th t, xem xột b sung cỏc quy nh v
BHYT i vi i tng l tr em di 6
tui. Hin nay, nc ta ang thc hin ch
khỏm, cha bnh min phớ cho tr em
di 6 tui. Theo Ngh nh ca Chớnh ph

thể giúp các gia đình chủ động về kinh tế
cho các em các bệnh viện cũng chủ động
hơn trong việc khám chữa bệnh.
2. Nhóm giải pháp nhằm giải quyết tình
trạng mất cân bằng thu chi của quỹ BHYT
Mức đóng BHYT bắt buộc và tự nguyện
hiện nay chủ yếu được quy định tại Thông tư
liên tịch số 21/2005/TTL-BYT-BTC ngày
27/7/2005, Thông tư liên tịch số
22/2005/TTLT-BYT-BTC ngày 24/8/2005
và Thông tư liên tịch số 06/2007/TTLT-
BYT-BTC ngày 30/3/2007. Theo đó, khi
xem xét các quy định về phương thức đóng
và mức đóng góp BHYT, có thể rút ra những
nhận xét sau đây:
1) Mức đóng BHYT bắt buộc theo quy
định hiện nay, nếu so với các nước là tương
đối thấp.
(4)
Nhưng nếu so với mức tiền lương
và quyền lợi BHYT mà người tham gia BHYT
được hưởng như hiện nay ở nước ta thì có thể
chấp nhận được. Tuy nhiên, các cơ quan
BHYT đang đề nghị tăng mức đóng BHYT
do tình trạng mất cân bằng thu chi của quỹ
BHYT ở Việt Nam trong thời gian gần đây.
2) Mặc dù Thông tư liên tịch số
06/2007/TTLT-BYT-BTC đã có sự điều
chỉnh về mức đóng BHYT tự nguyện nhưng
vẫn có sự chênh lệch rất lớn giữa việc đóng


nghiên cứu - trao đổi
6 tạp chí luật học số 1/2008

c vic phũng bnh, lm cho chi phớ khỏm
cha bnh ngy cng gia tng m khụng cú
s kim ch.
Trong thi gian ti, chỳng ta nờn ỏp
dng phng thc thanh toỏn theo khoỏn
nh sut. õy l phng thc thanh toỏn cú
nhiu u im hn hn phng thc thanh
toỏn theo phớ dch v. Khoỏn nh sut l
phng thc thanh toỏn qua ú c s khỏm
cha bnh nhn c mt khon tin c nh
cho mi ngi ng kớ khỏm cha bnh ti
ú trong mt thi gian nht nh (thỏng, quý,
nm) m khụng tớnh n s lng dch v s
cung cp. Khoỏn nh sut cú hai hỡnh thc:
1) Trng hp n gin, c s khỏm cha
bnh nhn c s tin nh nhau cho mi
ngi ng kớ khỏm cha bnh; 2) Trng
hp phc tp hn, mc khoỏn nh sut cú
s khỏc nhau do tớnh n cỏc nhõn t tui,
gii tớnh, bnh món tớnh v khu vc thng
trỳ ca ngi c bo him. Khi thc hin
phng thc ny, c s khỏm cha bnh
phi chia s ri ro cựng vi qu BHYT vỡ h
cú th thu c li nhun do mt s ngi
khụng s dng dch v y t trong thi gian
bo him. Ngc li, qu khoỏn s khụng

ng, thng binh v xó hi ó ban hnh
Thụng t liờn tch s 14/TTB-BTC-BYT-
BLTB&XH ngy 30/9/1995 v thu mt
phn vin phớ. Theo ú, nguyờn tc ch o
thu mt phn vin phớ i vi bnh nhõn
núi chung v bnh nhõn cú th BHYT núi
riờng l: mt phn vin phớ c phộp thu
ca bnh nhõn ch l mt phn trong tng s
chi phớ cho vic khỏm cha bnh; khụng tớnh
khu hao ti sn c nh, chi phớ sa cha
thng xuyờn, chi phớ hnh chớnh, o to,
nghiờn cu khoa hc, u t c s vt cht
v trang thit b ln. Ngy 26/01/2006, B
ti chớnh, B y t, B lao ng, thng binh
v xó hi ó ban hnh Thụng t liờn tch s
03/2006/TTLT-BTC-BYT-BLTB&XH b
sung thờm khung giỏ mt s dch v y t
phỏt sinh t nm 1995 n nay cha c
quy nh trong Thụng t liờn tch s
14/TTCB-BTC-BYT-BLTB&XH. Qua nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 1/2008 7

nghiên cứu bảng giá quy định tại Thông tư
liên tịch số 03/2006/TTLT-BTC-BYT-
BLĐTB&XH vẫn nổi lên một số vấn đề bất
cập như:
1) Mức giá chênh lệch giữa giá tối thiểu và

là không thể tách rời ngành y tế nói chung và
cơ sở khám chữa bệnh nói riêng. Hiện nay,
chi của ngân sách cho hoạt động y tế ở Việt
Nam đã tăng lên song mới chỉ đạt 10
USD/người/năm.
(5)
Trình độ của cán bộ y tế
cũng như cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện
nay chưa đồng bộ, đặc biệt thiếu hụt ở tuyến
xã. Bên cạnh đó, trong những năm vừa qua,
tinh thần thái độ phục vụ của cán bộ y tế đã
nhận được sự đánh giá cao do sự cải thiện
tích cực các chính sách đãi ngộ đối với cán
bộ y tế và các biện pháp tuyên truyền, giáo
dục, kiểm tra của lãnh đạo các bệnh viện.
Tuy nhiên, tình trạng xuống cấp y đức của
một số thầy thuốc vẫn diễn ra do sự quá tải ở
các bệnh viện luôn ở tình trạng đáng báo
động, chính sách đãi ngộ đối với cán bộ y tế
vẫn còn rất thấp, trong khi đó một số bệnh
nhân cũng có những yêu cầu quá mức. Trong
thời gian tới, cần nghiên cứu để sắp xếp lại
(Xem tiếp trang 38)

(1). Ban hành kèm theo Nghị định của Chính phủ số
63/2005/NĐ-CP ngày 16/5/2005 về hướng dẫn thực
hiện BHYT tự nguyện.
(2).Xem: Báo cáo số 3561/bảo hiểm xã hội- GĐYT
gửi Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội.
(3). Theo đề tài nghiên cứu khoa học: “Các giải pháp cơ