Lời mở đầu
Đất nớc ta đang từng bớc CNH -HĐH với những bớc đi đầy triển vọng
trên con đờng hội nhập với nền kinh tế khu vực và trên thế giới. Không nh cơ chế
kế hoạch hoá tập trung với nền kinh tế thị trờng đầy cạnh tranh bên cạnh việc tạo
thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển hết mình song ở đó cũng chứa đựng
không ít khó khăn buộc các doanh nghiệp phải tự vợt qua, tự khẳng định mình,
nâng cao khả năng cạnh tranh nhằm tồn tại và phát triển trên thơng trờng.
Để đạt đợc những mục đích đó thì điều kiện cần là phải có kết quả hoạt
động kinh doanh tốt mà nền tảng của nó là phải có hiệu quả cao trong hoạt động
sản xuất kinh doanh. Vì vậy để sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao nhất vấn đề
thống kê và phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh mang một ý nghĩa quan
trọng cần đặt lên hàng đầu. Nó giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp có những
quyết định đúng đắn nhất trong việc đa doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh.
Nhận thức đợc sự quan trọng của vấn đề trên trong thời gian thực tập em
đã chọn đề tài Nghiên cứu thống kê hiệu quả sản xuất kinh doanh ở nhà
máy in Diên Hồng .
Ngoài lời mở đầu và kết luận kết cấu bài viết chia làm 3 phần :
- Những vấn đề lý luận chung về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp
- Phơng pháp thống kê nghiên cứu hiệu quả sản xuất kinh doanh
- Vận dụng một số phơng pháp thống kê để phân tích hiệu quả hoạt động
sản xuất kinh doanh ở nhà máy in Diên Hồng.
Do hiểu biết chuyên môn và thời gian thực tập có hạn nên bài viết này
không trách khỏi thiếu sót, Em rất mong nhận đợc ý kiến đóng góp của các thầy
cô trong khoa Thống Kê , các cô chú cnv nhà máy in Diên Hồng và các bạn để
bài viết đợc hòan thiện hơn.
Em xin cảm ơn thầy giáo TS. Nguyễn Công Nhự đã tận tình hớng dẫn
giúp em hoàn thành tốt chuyên đề này.
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
1
Chơng I

2. Bản chất của hiệu quả sản suất kinh doanh
Bản chất của hiệu quả sản suất kinh doanh là nâng cao năng suất lao động
xã hội và tiết kiệm lao động xã hội. Đây là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của
vấn đề hiệu quả kinh tế, gắn liền với 2 quy luật của nền sản suất xã hội là quy
luật tăng năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian lao động. Chính việc
khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính cạnh tranh nhằm thoả mãn
nhu cầu ngày càng tăng của xã hội đặt ra yêu cầu phải khai thác tận dụng triệt để
và tiết kiệm các nguồn lực để đạt đợc mục tiêu kinh doanh các doanh nghiệp
buộc phải chú trọng các điều kiện nội tại, phát huy năng lực hiệu năng của các
yếu tố sản suất và tiết kiệm mọi chí phí.
Vì vậy yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là phải đạt kết quả
tối đa với chí phí tối thiểu hay chính xác hơn là đạt kết quả tối đa với chí phí
nhất định hoặc ngợc lại đạt kết quả nhất định với chí phí tối thiểu. Chí phí ở đây
đợc hiểu theo nghĩa rộng. Chi phí tạo ra nguồn lực và chí phí sử dụng nguồn lực;
đồng thời phải bao gồm cả chí phí cơ hội. Chi phí cơ hội là giá trị của việc lừa
chọn tốt nhất đã bị bỏ qua, hay giá trị của sự hi sinh công việc kinh doanh khác
để thực hiện việc kinh doanh này. Cách tính nh vậy sẽ khuyến khích các nhà
kinh doanh lựa chọn phơng hớng kinh doanh tốt nhất các mặt hàng sản suất có
hiệu quả hơn.
3. Các nguyên tắc xác định hiệu quả sản suất kinh doanh của doanh
nghiệp
Các nguyên tắc xác định hiệu quả sản suất kinh doanh của doanh nghiệp
là các quy tắc chỉ đạo tiêu chuẩn hành vi mà các chủ thể xác định hiệu quả kinh
doanh phải tuân thủ trong quá trình phân tích hiệu quả kinh doanh.
Khi xác định hiệu quả sản suất kinh doanh của doanh nghiệp cần tuân thủ
các nguyên tắc sau :
* Nguyên tắc về sự thống nhất giữa các lợi ích
Theo nguyên tắc này đòi hỏi trong tính toán, phân tích hiệu quả kinh
doanh phải dựa trên lợi ích của chủ doanh nghiệp và lợi ích của xã hội, lợi ích tr-
ớc mắt và lợi ích lâu dài, lợi ích vật chất và lợi ích phi vật chất ,...

chia thành2 nhóm nhân tố chính đó là nhóm nhân tố thuộc về bên trong doanh
nghiệp và nhóm nhân tố thuộc về bên ngoài doanh nghiệp. Từ đó xem sự ảnh h-
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
4
ởng của chúng để biến các cơ hội môi trờng thành các lợi thế của mình và hạn
chế các bất lợi do môi trờng gây ra để đạt đợc hiệu quả kinh doanh cao nhất giúp
doanh nghệp tồn tại và phát triển bền vững.
I.4.1. Những nhân tố thuộc về bên trong doanh nghiệp
* Lao động
Lao động trong doanh nghiệp là toàn bộ đội ngũ cán bộ công nhân viên có
trình độ tay nghề đã ký kết hợp đồng lao động với doanh nghiệp, đợc ghi tên vào
danh sách lao động của doanh nghiệp, đợc lao động quản lý, sử dụng sức lao
động và đợc trả mọi thù lao lao động theo kết quả hoàn thành công việc đợc
giao.
Trong hoạt động sản suất kinh doanh lao động tác động vào hiệu quả sản
suất kinh doanh theo 3 góc độ.
- Số lợng lao động, chất lợng, tiền lơng và năng suất lao động tác động
trực tiếp vào đầu ra.
- Thông qua 3 hoạt động : Trực tiếp điều khiển máy móc, thiết bị để tạo ra
sản phẩm ; sáng tạo ra những giải pháp kỹ thuật công nghệ; hoạt động chấp hành
kỷ luật nội quy làm việc.
- Lao động tác động vào quá trình tổ chức sản suất thông qua sự tác động
quản lý không ngừng đào tạo nâng cao chất lợng chuyên môn của đội ngũ công
nhân viên giúp họ có phong cách khoa học và có tính kỷ luật cao.
Nh vậy quản lý lao động trong sản suất kinh doanh phải đảm bảo các yêu
cầu nh : nâng cao chất lợng sản phẩm, tăng năng suất lao động ... Muốn vậy
doanh nghiệp phải đa ra một kế hoạch tuyển dụng hợp lý có sự quan tâm đứng
mức đến ngời lao động, tạo cơ hội thăng tiến, tạo bầu không khí làm việc thoải
mái góp phần nâng cao hiệu quả sản suất kinh doanh của doanh nghiệp.
* Vốn kinh doanh

xuyên và liên tục. (Giáo trình kinh tế và tổ chức sản suất trong doanh nghiệp
PGS.PTS Phạm Hữu Huy)
Nh vậy vốn lu động là biểu hiện băng tiền của giá trị tài sản lu động đợc
sử dụng vào quá trình tái sản suất. Vốn lu động của doanh nghiệp sản suất bao
gồm nguyên vật liệu, nhiên liệu, vốn tiền tệ...
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
6
Tài sản lu động khác với tài sản cố định ở tính chất tái sản suất và mức độ
chuyển dịch giá trị sản phẩm của chúng vào sản phẩm. TSLĐ không tham gia
nhiều lần nh TSCĐ mà chỉ tham gia một lần vào quá trình sản suất và do đó toàn
bộ giá trị của nó đợc chuyển dịch một lần vào giá trị sản phẩm. Một đặc điểm
khác là TSLĐ phải qua nhiều khâu, nhiều giai đoạn ở nhiều bộ phận quản lý
khác nhau nên việc bảo đảm đầy đủ và cân đối các bộ phận vốn rất có ý nghĩa
quan trọng đối với yêu cầu thờng xuyên, liên tục của quá trình sản suất kinh
doanh.
* Công nghệ :
Theo tổ chức phát triển công nghiệp của LHQ UNIDO công nghệ là
việc áp dụng khoa học vào công nghiệp, bằng cách sử dụng các kết quả nghiên
cứu và sử lý nó một cách có hệ thống và có phơng pháp (4)(Trích giáo trình
Công nghệ và quản lý công nghệ Bộ môn quản lý )
Công nghệ ảnh hởng quyết định đến kết quả hoạt động sản suất kinh
doanh, doanh nghiệp có tạo ra sản phẩm chất lợng cao, giá thành hạ hay không
là phụ thuộc không nhỏ vào yếu tố công nghệ.
* Quản lý doanh nghiệp
Trình độ và kinh nghiệm quản lý sản suất kinh doanh đợc coi là yếu tố
quyết định đến sự thành bại của doanh nghiệp. Cho dù nguồn lực của doanh
nghiệp có dồi dào đến bao nhiêu đi chăng nữa mà việc quản lý điều hành doanh
nghiệp yếu kém thì các nguồn lực sẽ không đợc sử dụng một cách có hiệu quả.
Thớc đo hiệu quả quản lý là việc đa ra quyết định đúng đắn cụ thể là xác
định đúng quy mô sản suất phù hợp với đờng lối, mục tiêu của doanh nghiệp. Do

thu hút đầu t nớc ngoài vào, từ đó nâng cao sức cạnh tranh với các doanh nghiệp
trong nớc kéo theo các doanh nghiệp trong nớc muốn tồn tại đợc thì phải nâng
cao hiệu quả sản suất kinh doanh để cạnh tranh.
* Môi trờng kinh tế bao gồm lạm phát, biến động tài chính tiền tề thông
qua việc xác định cung cầu, quy mô sản suất, tốc độ tiêu thụ sản phẩm, khả năng
chung chuyển vốn sản suất kinh doanh ... Nó tạo ra những cơ hội, nguy cơ tiềm
tàng cho doanh nghiệp do đó nhân tố này cũng tác động không nhỏ đến hiệu quả
sản suất kinh doanh.
* Môi trờng sinh thái
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
8
Trong quá trình sản suất kinh doanh tất yếu sẽ phải thải những chất thừa
ra môi trờng sinh thái. Việc này ảnh hởng không nhỏ đến hiệu quả sản suất kinh
doanh nh gây tâm lý không yên tâm cho công nhân, chịu sức ép từ d luận xã hội
và của chính phủ. Do đó cần thiết phải đầu t cho công nghệ sử lý chất thải.
Tóm lại những nhân tố bên trong là những nhân tố mà doanh nghiệp có
thể kiểm soát và điều chỉnh theo ý muốn nhằm tối đa hoá hiệu quả sản suất, còn
những nhân tố bên ngoài thì doanh nghiệp chỉ có thể từ điều chỉnh cho phù hợp
với môi trờng. Do đó nhìn một cách toàn diện để nâng cao hiệu quả sản suất
kinh doanh thì ngời quản lý phải tận dụng tối đa những gì mà có ở tầm tay và
những gì mình có thể dự báo đợc để có thể điều chỉnh mang lại hiệu quả kinh
doanh cao nhất cho doanh nghiệp.
I.5. Những biện pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả sản suất kinh doanh
Về bản chất của hiệu quả nó là chỉ tiêu xác định băng tỉ lệ so sánh giữa
kết quả với chí phí, ta có :
H =
Kết quả đầu ra
Chi phí đầu vào
Để nâng cao hiệu quả ta có 5 biện pháp sau :
- Thứ nhất : Giảm đầu vào - Đầu ra không đổi

Thứ sáu : nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh bằng cách sắp xếp lại
cơ cấu tổ chức, quản lý cho gọn nhẹ, tránh cồng kềnh, nhiêu khê.
II. Các quan điểm đánh giá hiệu quả sản suất kinh doanh
của doanh nghiệp
Để đánh giá đợc hiệu quả sản suất kinh doanh của doanh nghiệp đòi hỏi
mỗi doanh nghiệp phải nghiên cứu và nhận thức đầy đủ về bản chất và các quan
điểm đánh giá hiệu quả sản suất kinh doanh.
Trớc hết ta cần phân biệt hiệu quả và kết quả
Kết quả sản xuất kinh doanh là những sản phẩm mang lại lợi ích tiêu
dùng xã hội đợc thể hiện là sản phẩm vật chất hoặc sản phẩm phi vật chất.
Những sản phẩm này phải phù hợp với lợi ích kinh tế và trình độ văn minh của
tiêu dùng xã hội. Nó phải đợc ngời tiêu dùng chấp nhận .(5)
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
10
Hiệu quả sản suất kinh doanh là một phạm trù kinh tế, nó đợc xây dựng
bằng cách so sánh giữa đầu vào và đầu ra, so sánh giữa chí phí bỏ ra và kết quả
thu đợc. Do đó thớc đo hiệu quả là sự tiết kiệm chí phí lao động xã hội và tiêu
chuẩn của hiệu quả là việc tối đa hoá kết quả hoặc tối thiểu hoá chí phí dựa trên
điều kiện nguồn lực sẵn có.
Thứ nhất cần phân biệt hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội . Hiệu
quả kinh tế của doanh nghiệp là phạm trù kinh tế biểu hiện quan hệ so sánh giữa
kết quả kinh tế mà doanh nghiệp đạt đợc với chí phí bỏ ra để đạt đợc kết quả đó.
Hiệu quả xã hội của doanh nghiệp là phạm trù phản ánh kết quả việc thực hiện
các mục tiêu về mặt xã hội nh cải thiện đời sống ngời lao động, cải thiện môi tr-
ờng. Hiệu quả xã hội của doanh nghiệp còn thể hiện ở đóng góp của doanh
nghiệp vào việc đạt mục tiêu kinh tế xã hội mà toàn bộ nền kinh tế quoóc dân
nh đóng góp vào ngân sách , vào sự tăng trởng kinh tế, giải quyết việc làm.
Khi đề cập đến hiệu quả kinh tế chúng ta phải xem xét một cách toàn diện
cả về mặt thời gian và không gian trong mối quan hệ với hiệu quả chung của
toàn bộ nền kinh tế quốc dân, hiệu quả đó bao gồm cả hiệu quả kinh tế và hiệu

II.4. Về mặt định tính
Đứng trên góc độ nền kinh tế quốc dân hiệu quả kinh tế mà doanh nghiệp
đạt đợc phải gắn chặt với hiệu quả của toàn xã hội. Giành đợc hiệu quả cao cho
doanh nghiệp cha phải là đủ mà còn đòi hỏi mang lại hiệu quả cho xã hội. Trong
nhiều trờng hợp hiệu quả toàn xã hội lại là mặt có tính quyết định.
Nh vậy đứng trên góc độ nền kinh tế quốc dân việc nâng cao hiệu quả
kinh tế của một doanh nghiệp phải luôn luôn gắn chặt với hiệu quả toàn xã hội,
mang lại hiệu quả kinh tế cao cho đơn vị phải đảm bảo hiệu quả kinh tế của
ngành, đia phơng cụ thể khi đánh giá hiệu quả cần quán triệt các quan điểm cơ
bản sau :
+ Đảm bảo sự kết hợp hài hoà lợi ích xã hội, lợi ích tập thể và lợi ích ngời
lao động. Quan điểm này đòi hỏi việc nâng cao hiệu quả kinh doanh phải xuất
phát và thoả mãn những mối quan hệ lợi ích trên. Trong đó lợi ích của ngời lao
động đợc xem là động lực trực tiếp, bởi lẽ ngoài lao động là động lực trực tiếp là
yếu tố quyết định việc nâng cao hiệu quả sản suất kinh doanh.
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
12
+ Bảo đảm tính toán toàn diện và hệ thống trong việc nâng cao hiệu quả
kinh doanh, quan điểm này đòi hỏi việc nâng cao hiệu quả kinh doanh phải xuất
phát và đảm bảo yêu cầu nâng cao hiệu quả của nền sản xuất xã hội, của ngành,
địa phơng và của cơ sở.
+ Bảo đảm tính thực tiễn cho việc nâng cao hiêu quả kinh doanh. Quan
điểm này đòi hỏi khi đánh giá và xác định biện pháp nâng cao hiệu quả kinh
doanh phải xuất phát từ đặc điểm, điều kiện kinh tế- xã hội của ngành, của địa
phơng và của doanh nghiệp trong từng thời kỳ.
III. ý nghĩa, nhiệm vụ của thống kê hiệu quả sản xuất kinh
doanh.
III.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Nếu nguồn lực đầu vào vô hạn thì sao lúc này không cần nâng cao hiệu
quả kinh tế mà cứ tiến hành sản xuất kinh doanh đợc xuyên suốt, liên tục. Nhng

doanh nghiệp.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có ý nghĩa rất lớn tới
hiệu quả sản xuất trong nền kinh tế quốc dân bởi vì:
- Sẽ tận dụng và tiết kiệm đợc nguồn lực sẵn có.
- Thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ đi nhanh vào công nghiệp hoá ,
hiện đại.
- Phát triển kih tế với tốc độ nhanh.
- Kết quả cuối cùng là nâng cao đời sống vật chấtc, và tinh thần cho ngời
lao động.
Ngày nay trong kinh tế, thị trờng vấn đề chất lợng sản phẩm là hiệu quả
đợc đa lên hàng đầu vì suy cho cùng nó đa doanh nghiệp đến thành công hay
thất bại, có đạt đợc mục tiêu kinh doanh và có bảo toàn đợc vốn hay không. Nói
cáchkhác, hiệu quả sản xuất kinh doanh quyết định đến sự tồn tại và phát triển
của doanh nghiệp vì vậy vai trò của thống kê là rất quan trọng trong việc nghiên
cứu, đánh giá và phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
III.3. Nhiệm vụ của thống kê hiệu quả sản xuất, kinh doanh:
Sinh viên: Lê Anh Tuấn Lớp thống kê 40A
14
- Thu thập đầy đủ thông tin ban đầu để phục vụ cho việc nghiên cứu các
hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
- Xây dựng hệ thống chỉ tiêu và hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh
nghiệp.
- Tính toán và tổng hợp các chỉ tiêu.
- Đánh giá chung và phân tích chi tiết tình hình hiệu quả sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp.
- Dự báo về hiệu quả sản xuất, kinh doanh trong thời kỳ tới và đề xuất
những kiến nghị biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp.
Kết quả đánh giá và phân tích, giúp cho lãnh đạo hay chủ doanh nghiệp
thấy rõ thực trạng và bản chất của tình hình, nguyên nhân thành công hay thất
bại để kịp thời có chủ trơng, biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế và xây dựng