Tương Tư Trong Ca Dao

Tương tư là một trạng thái tâm hồn… cực kỳ kỳ cục. Như mọi trạng thái… tâm thần
khác, nó là hậu quả hay kết quả của một tình cảm bất thường, hào hứng và nguy hiểm
nhất: Tình yêu!
Có yêu người ta mới tương tư!
Không yêu, người ta chẳng thèm dòm mặt, chẳng thèm để ý cho mệt.
Thêm một chi tiết nữa là người ta chỉ tương tư khi tình yêu chưa được thoả mãn, bị thiếu
thốn rất nhiều hay hơn nữa: Bị từ chốị
Tương tư trở thành căn bê.nh. Đã là bệnh thì không kể già, trẻ, lớn bé, nam nữ hay đen
trắng. Trái tim còn đập thình thịch trong ngực là người ta còn có thể mắc bệnh tương tự
Nắng mưa là bệnh của trời
Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng.
*
Gặp mặt nhau, chưa biết nàng bằng lòng mình chưa, chàng cứ thấy trái tim mình thôi
thúc, kêu réo ầm ỹ:
- Đúng tần số rồi, đúng đối tượng rồi, yêu đi
thôi! Yêu đi thôi!
Chàng làm sao được bây giờ ngoài việc làm cho sự thôi thúc trong lòng được đáp ứng.
Chàng tìm cách gần gũi người mơ, nói cho người ta biết rằng chàng đang yêu và tìm cách
cho nàng yêu chàng.
Dịp may, gặp nàng bên đường trong một đêm trăng, chàng thủ thỉ hỏi han:
Hỡi cô tát nước bên đàng,
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đỉ
Từ ánh trăng vàng rực rỡ trên dòng sông, long lanh chiếu trong chiếc gầu sồng của nàng
rồi hắt ra thành một giải luạ bạc trải dài trên đồng lúa cuả một đêm rằm, chàng về nhà,
nhớ trăng, nhớ nước, nhớ người mà ngẩn ngơ tự hỏi:
Nước non một gánh chung tình.
Nhớ ai, ai có nhớ mình hay chăng?
Riêng chàng, chàng nhớ lắm. Nhớ từ ánh trăng vàng mông mênh tới nụ cười e thẹn có
đồng tiền trên má bởi vì đâu phải dễ tìm người trong mô.ng. Chàng đã đi hết lục tỉnh

nàng, được thề thốt một đời chung thủỵ Chập chờn hết đêm, chàng giật mình tỉnh dậy,
thấy mình vẫn một mình:
Bước sang canh một, anh thắp ngọn đèn vàng.
Chờ con bạn ngọc thở than đôi lờị
Canh hai vật đổi sao dờị
Tính sao nàng tính trọn đời thủy chung.
Canh ba cờ phất trống rung.
Mặc ai, ai thẳng ai dùn mặc aị
Canh tư hạc đậu cành maị
Sương sa lác đác khói bay mịt mờ
Canh chầy tơ tưởng, tưởng tợ
Chiêm bao thấy bậu, dậy rờ chiếu không.
Đêm ngủ không yên, ngày tơ tưởng mặt mà lòng càng nặng chĩu mối sầu tương tư:
Chàng nhớ nàng lắm. Nơi nào đó, nàng đang ngồi bên song cửa, chàng muốn hỏi ai kia
rằng lòng nàng có như tấm lòng chàng? Có thấy cô đơn, có cần người chia xẻ, có thắt
thẻo đợi chờ ai:
Ngồi tựa song đàọ
Hỏi người tri kỷ ra vào vấn vương?
Gió lạnh đêm trường.
Nửa chăn, nửa chiếu, nửa giường chờ aỉ
*
Chàng nặng lòng đến thế. Còn nàng, từ ngày ăn miếng trầu cay cũng đâm ra thờ thẫn,
nhớ nhớ, quên quên.
Từ ngày ăn phải miếng trầụ
Miệng ăn, môi đỏ, dạ sầu đăm chiêụ
Biết là thuốc dấu, bùa yêụ
Làm cho khúc mắc nhiều điều xót xa,
Làm cho quên mẹ quên chạ
Làm cho quên cả đường ra lối vàọ
Làm cho quên cá dưới aọ

Anh buồn có chốn thở than.
Em buồn như ngọn nhang tàn thắp khuya!
Nàng ngắm gió, nhìn mây, thấy mình không được như con chim, con cá. Nàng trông
ngóng mãi một bóng hình:
Con chim buồn, con chim bay về cội
Con cá buồn, con cá lội trong sông
Em buồn, em đứng em trông
Ngõ thì thấy ngõ, người không thấy người!
Trông gần rồi lại ngó xa mà bóng hình ai vẫn biền biệt:
Ngày ngày em đứng em trông.
Trông non, non ngất.
Trông sông, sông dàị
Trông mây, mây kéo ngang trờị
Trông trăng, trăng khuyết.
Trông người, người xa…”
Trời, mây, non nước vẫn chỉ mãi một mầu nhạt nhoà cho trăng cô đơn , cho hoa buồn bã:
Vì mây cho núi lên trờị
Vì cơn gió thổi, hoa cười với trăng
Vì sương cho núi bạc đầụ
Vì cơn gió mạnh cho rầu rĩ hoa
Vì mây cho núi lên caọ
Mây còn mờ mịt, núi nhòa mờ xanh.
Bao lâu nữa nàng sẽ cô dơn, sẽ bạc đầu như ngọn núi dưới sương tuyết, thời gian?
Non xanh bao tuổi non già?
Vì chưng sương tuyết hóa ra bạc đầủ
*
Tương tư vì xa cách hay không được đáp ứng để mình mãi bâng khuâng nhưng không
đau đớn, đắng cay bằng bị phụ tình:
Lá khoai anh ngỡ lá sen
Bóng trăng anh ngỡ bóng đèn anh khêu!

Mai sau cha yếu, mẹ già
Chén cơm, đôi đũa, kỷ trà ai dưng?
Nếu chẳng phải tự nàng phụ bạc mà tại mẹ cha rẽ thúy chia uyên thì niềm cay đắng lại
thêm nhiều phần chua xót, tủi nhục:
Tiếc thay bác mẹ nhà nàng
Cầm cân không biết là vàng hay thau
Thật vàng chẳng phải thau đâu
Mà đem thử lửa cho đau lòng vàng!!!”
Nỗi đau này ai thấu cho chàng?
Có chăng là những người cùng cảnh đã lỡ một chuyến đò tình để mắc bệnh tương tư.
San Jose, 05/ 2006
Lời bàn:
Nghe nói có phương thuốc trị tương tư hay lắm, cũng hình như moi đâu trong ca dao mà
ra :
Tu là cõi phúc, tình là dây oan .
Nhưng rồi cũng chả ra làm sao cả khi nhân gian cứ lại phản đề ngay đấy :
Ba cô đội gạo lên chùa
Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư
Sư về sư ôm tương tư
Ốm lăn ốm lóc cho sư trọc đầu
Đấy cứ nhì nhằng, nhung nhăng với chữ tình rồi cả đời còn lôi thôi chán :
Chàng đi cho thiếp theo cùng
Đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam
Ví dù tình có dở dang
Thì cho thếp đón đò ngang thiếp dìa
Về quê cũ bên cạnh nỗi đau của mối tình phụ bạc, còn miệng tiếng người đời:
Gió đưa cây cải về trời
Rau răm ở lại chịu nhời đắng cay
Tương tư hay tưong tình như từ Hải dúng là nam nhi, bỏ qua cái đúng sai của nhân thế
thường tình, biết mười muoi là hàng sẽ sống cũng như chết ;

nhân”