nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 01/2007 21 TS. Trần Minh Hơng *
1. Nhu cu ci thin quan h gia b
mỏy hnh chớnh v cụng dõn
Bt kỡ nh nc no cng cn n s ng
h v hp tỏc ton din ca cụng dõn. Mt
nh nc cú b mỏy hnh chớnh hot ng
hiu qu s gii quyt tt mi quan h gia
nh nc v cụng dõn bi vỡ ngi dõn tip
xỳc vi nh nc ch yu thụng qua b mỏy
hnh chớnh. Trong tip xỳc trc tip vi b
mỏy hnh chớnh, nhiu ni, trong nhiu
trng hp, ngi dõn thng cú cm nhn
rng nhng ngi i din cho b mỏy hnh
chớnh t t mỡnh v trớ ngi ban n cho
dõn khi thc thi mt dch v theo yờu cu ca
dõn trong khi nhim v ca b mỏy l phi
to iu kin thun li dõn cú th hng
quyn v s dng dch v do nh nc cung
cp. thc hin tt nhim v ú nh nc
phi xõy dng b mỏy qun lớ mnh, vi i
ng cụng chc chớnh quy cú trỡnh v nng
lc ngang tm nhim v, bit hnh x mt

chớnh v cụng dõn.
Ni dung ci thin quan h gia b mỏy
hnh chớnh v cụng dõn th hin nhiu khớa
cnh khỏc nhau, trong ú cú vic nõng cao
kh nng ca ngi dõn t do tip xỳc vi i
din ca b mỏy, kh nng c nhn nhng
thụng tin cn thit liờn quan n yờu cu ca
mỡnh, kh nng c nhng ngi cú trỏch
nhim gii quyt kp thi yờu cu hp phỏp,
chớnh ỏng Ton b hot ng ca b mỏy
* Ging viờn chớnh Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
22 Tạp chí luật học số 01/2007

liờn quan n cụng dõn phi c xõy dng
trờn c s tụn trng cỏ nhõn, tụn trng danh
d v nhõn phm ca con ngi, xem xột k
lng cỏc yờu cu, to iu kin cho cụng
dõn tip xỳc vi nhng ngi cú chc v,
m bo cỏc quyn v li ớch hp phỏp ca
h. t ti trỡnh ú ca vn hoỏ chớnh tr
v vn hoỏ qun lớ l mc ớch trc tiờn ca
ci cỏch b mỏy hnh chớnh. Nhng lnh vc
thng xy ra xung t gia b mỏy hnh
chớnh v cụng dõn l nhng lnh vc cú hot
ng liờn quan n vic thc hin chớnh sỏch
bo tr xó hi, hot ng x lớ vi phm hnh

iu ú cn cú nhng n lc thc s t c hai
phớa - nh nc v cụng dõn. Tuy nhiờn, õy
l cụng vic ũi hi tp trung trớ tu v quyt
tõm, ng thi cng cn nhiu chi phớ v ti
chớnh v thi gian, khụng th hon tt mt
sm mt chiu.
Nhu cu ci thin quan h gia b mỏy
hnh chớnh v cụng dõn cũn xut phỏt t vn
m bo an ton v phỏp lớ. Vi h thng
phỏp lut cũn hm cha nhiu mõu thun,
thng xuyờn thay i theo hng khú d
oỏn trc, nhn thc v thc tin thi hnh
khụng thng nht, cỏc quy nh v thm
quyn v th tc khụng c tụn trng trit
thỡ phi tha nhn rng mc an ton v
phỏp lớ cũn thp. Nhim v khc phc tỡnh
trng ny ch yu t lờn b mỏy hnh chớnh.
2. Nhng thnh tu ch yu trong ci
thin quan h gia b mỏy hnh chớnh v
cụng dõn
Trong 20 nm i mi v c bit l 5
nm thc hin Chng trỡnh tng th ci cỏch
hnh chớnh nh nc, chỳng ta ó t c
nhng thnh tu to ln trong ci thin quan
h gia b mỏy hnh chớnh v cụng dõn. Sau
õy xin gii thiu nhng thnh tu ch yu.
2.1. Trong xõy dng v hon thin th ch
v mi quan h gia Nh nc v cụng dõn
Bỏo cỏo tng kt vic thc hin giai on
I (2001-2005) Chng trỡnh tng th ci cỏch

chính, giám sát hoạt động của bộ máy hành
chính và đội ngũ cán bộ, công chức.
2.2. Trong việc tạo điều kiện cho người
dân tham gia vào hoạt động và giám sát hoạt
động của bộ máy hành chính
- Nhìn chung các cơ quan nhà nước đã
thực hiện tốt quy chế dân chủ, mở rộng dân
chủ trực tiếp ở cơ sở, bảo đảm cho người dân
tiếp xúc dễ dàng với các cơ quan công quyền,
quan tâm đúng mức đến việc kiểm tra và
đánh giá hoạt động của cán bộ, công chức
trực tiếp làm việc với dân.
- Hoạt động lấy ý kiến nhân dân được đẩy
mạnh. Hoạt động này diễn ra dưới những hình
thức phong phú, với các cấp độ tham gia và
mức độ quyết định khác nhau. Có những trường
hợp ý kiến nhân dân được cơ quan nhà nước
có thẩm quyền nghiên cứu, tham khảo, tiếp thu
để có thể ban hành quyết định tối ưu, đảm bảo
lợi ích của Nhà nước, bảo vệ quyền và đáp
ứng lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có
liên quan; cũng có những trường hợp ý kiến
nhân dân là ý kiến có tính quyết định, cơ quan
nhà nước có thẩm quyền ở cấp tương ứng có
trách nhiệm tổ chức thẩm định và phê duyệt.
Trong những năm gần đây có một số lĩnh
vực quản lí có khả năng nảy sinh tiêu cực,
trong đó có quản lí đất đai và xây dựng. Việc
lấy ý kiến nhân dân về quy hoạch sử dụng đất
chi tiết, về điều chỉnh quy hoạch xây dựng đô

mt cỏch thng xuyờn v tng i y .
2.3. Trong ci cỏch th tc gii quyt
cụng vic
Th tc hnh chớnh trờn hu ht cỏc lnh
vc u ó c r soỏt, sa i, ban hnh
mi theo hng n gin hoỏ, thun tin cho
ngi dõn. c bit, th tc hnh chớnh trờn
nhng lnh vc bc xỳc, liờn quan trc tip
ti ngi dõn v doanh nghip nh t ai,
xõy dng, h tch, h khu, u t, ng kớ
doanh nghip, hi quan, thu, kho bc, xut
nhp khu ó c r soỏt nhiu ln, loi
b nhng th tc phc tp, gõy phin h,
bc u to lp li nim tin ca ngi dõn
v doanh nghip vo hot ng phc v ca
cỏc c quan cụng quyn.
(4)

Cỏc c quan hnh chớnh cỏc cp ó trin
khai cụng tỏc r soỏt th tc hnh chớnh gn
vi vic thc hin c ch mt ca, kt qu
rừ nht l cụng khai hoỏ, minh bch hoỏ cỏc
quy nh v th tc hnh chớnh, gim phin
h, gim ỏng k thi gian ch i cho ngi
dõn, trỏch nhim ca cỏn b, cụng chc c
nõng cao, thụng qua ú gúp phn i mi c
bn mi quan h gia c quan hnh chớnh v
ngi dõn theo hng phc v.
2.4. Trong vic nõng cao ũi hi i vi
cỏn b, cụng chc lm vic trc tip vi dõn

ra trong ngi dõn quan nim v b mỏy hnh
chớnh nh l ro cn trong vic thc hin
quyn ca mỡnh. ú l hin tng khụng bỡnh
thng v khụng th chp nhn c trong
nh nc phỏp quyn. Bỏo cỏo chớnh tr ca
BCHTW ng khoỏ IX ti i hi i biu
ton quc ln th X ca ng ch rừ: B
mỏy qun lớ nh nc cỏc cp, nht l c
s cũn yu kộm. Tỡnh trng nhng nhiu, ca
quyn, thiu trỏch nhim mt b phn cụng
chc, nht l cỏc c quan trc tip gii
quyt cụng vic ca dõn v doanh nghip,
chm c khc phc.
(5)

Nhng tn ti ph bin th hin rừ nột
trong quan h tip xỳc trc tip gia b mỏy nghiªn cøu - trao ®æi
T¹p chÝ luËt häc sè 01/2007 25

hành chính và công dân và trong hoạt động
ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cơ
quan hành chính nhà nước.
3.1. Trong quan hệ trực tiếp giữa bộ máy
hành chính và công dân
- Thủ tục giải quyết công việc: Cải cách
thủ tục hành chính được xác định là khâu đột
phá trong cải cách hành chính và được quan

xảy ra trong quan hệ với dân, với những đối
tượng phục vụ hoặc sử dụng dịch vụ của cơ
quan thì không chỉ uy tín của người đó bị tổn
hại mà dần dần điều đó sẽ làm suy giảm niềm
tin của nhân dân vào bộ máy hành chính, vào
đội ngũ cán bộ, công chức nói chung.
- Giải quyết khiếu nại: Trong giải quyết
khiếu nại, tình trạng vi phạm các quy định về
thời hạn, thời hiệu khá phổ biến. Tính thuyết
phục trong các quyết định giải quyết khiếu
nại không cao. Nhiều trường hợp khiếu nại
được giải quyết đúng luật nhưng do khả năng
thuyết phục còn hạn chế nên dân vẫn tiếp tục
khiếu nại và đây là một trong những nguyên
nhân của tình trạng khiếu nại kéo dài, khiếu
nại vượt cấp lên các cơ quan trung ương liên
tục tiếp diễn trong nhiều năm qua.
Đánh giá chính thức thực trạng đội ngũ cán
bộ, công chức hiện nay cho thấy đội ngũ cán
bộ, công chức còn nhiều điểm yếu về phẩm
chất, tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên
môn, kĩ năng hành chính; phong cách làm việc
chậm đổi mới; tệ quan liêu, tham nhũng, sách
nhiễu nhân dân tiếp tục diễn ra nghiêm trọng
trong một bộ phận cán bộ, công chức.
(6)

Từ đánh giá nghiêm túc về thực trạng,
Chính phủ đã đề ra nhiệm vụ đổi mới, nâng
cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức,

gii quyt cụng vic, nhng ngi cú trỏch
nhim phi i x vi cụng dõn vi thỏi
lch s, nhó nhn, phi thn trng xem xột
mi khớa cnh liờn quan n quyn, ngha v
v nguyn vng ca h.
3.2. Trong hot ng ban hnh vn bn
quy phm phỏp lut ca c quan hnh chớnh
nh nc
- Quyn ban hnh vn bn quy phm
phỏp lut l quyn nng quan trng v em
li hiu qu cao nht trong cỏc quyn nng
ca hnh phỏp. Kho sỏt thc tin cho thy cú
mt s lng ln vn bn bng cỏch ny hay
cỏch khỏc quy nh nhng hn ch quyn
cụng dõn. Ngay c trong nhng vn bn mi
c ban hnh gn õy cng khụng trỏnh
khi cỏch nhỡn nhn c i vi quyn con
ngi. iu ú dn n mt thc trng ỏng
bun l vn bn hiu lc phỏp lớ cng cao thỡ
hiu lc thc t cng thp.
khc phc tn ti ny, mt mt, cn
tin hnh cụng tỏc giỏo dc chớnh tr t tng,
tng cng tim lc vn hoỏ trong b mỏy
hnh chớnh; mt khỏc, cn cú c ch phỏp lut
thớch hp m bo v trớ hng u ca cỏc
quyn v li ớch cụng dõn trong quan h b
mỏy hnh chớnh - cỏ nhõn, bo v cú hiu
qu con ngi khi s tu tin v quan liờu
ca cỏn b, cụng chc.
- Quan nim ban hnh quy nh theo cỏch

Quyt nh s 136/2001/Q-TTg ngy 17/9/2001 ca
Th tng Chớnh ph.
(7).Xem: Chng trỡnh tng th ci cỏch hnh chớnh
nh nc giai on 2001 - 2010 ban hnh kốm theo
Quyt nh s 136/2001/Q-TTg ngy 17/9/2001 ca
Th tng Chớnh ph.