_Nhóm kinh tế phát triển III_
Bảng các chữ viết tắt
TQ Trung Quốc
LHQ Liên hợp quốc
DS – KHHGD Dân số kế hoạch hóa gia đình
ILO Tổ chức lao động quốc tế
TVE Doanh nghiệp hương thôn
TW Trung ương
HDI Human Development Index
HD Human Development
XHCN Xã hội chủ nghĩa
1
_Nhóm kinh tế phát triển III_
Lời mở đầu
Chiến lược dân số là một bộ phận quan trọng của chiến lược phát triển đất nước; một trong
những vấn đề hàng đầu tác động trực tiếp đến nền kinh tế - xã hội; là yếu tố cơ bản để nâng
cao chất lượng cuộc sống của con người. Chính vì vậy, dân số vừa là mục tiêu, vừa là động
lực của sự phát triển.
Yếu tố cơ bản của tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội là nguồn nhân lực, mà nguồn nhân
lực luôn luôn gắn liền sự biến đổi dân số cả về số lượng và chất lượng. Mục tiêu của sự phát
triển suy cho cùng là nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao
của con người. Mục tiêu đó chỉ có thể đạt được khi quy mô dân số, tốc độ tăng trưởng dân số,
sự phân bố dân cư và nguồn nhân lực thật sự phù hợp và tác động tích cực đến sự phát triển.
Ðể có sự phát triển bền vững, việc đáp ứng tăng nhu cầu và nâng cao chất lượng cuộc sống
của các thế hệ hiện tại không được ảnh hưởng các thế hệ tương lai trên cơ sở sử dụng tài
nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái và chất lượng của sự phát triển. Trong thực tế, các
yếu tố dân số có ảnh hưởng rất lớn đến tài nguyên thiên nhiên và trạng thái môi trường. Dân
số phù hợp sự phát triển đòi hỏi sự điều chỉnh các xu hướng dân số phù hợp sự phát triển nền
kinh tế - xã hội của đất nước.
Sự phù hợp đó là yếu tố quan trọng kích thích sự phát triển nhanh và bền vững, nâng cao đời
sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nâng cao tiềm lực của lực lượng sản xuất; là yếu tố

năm lớn.
- Thị trường tiêu thụ rộng lớn.
- Thúc đẩy quá trình xã hội hoá và đô thị hoá.
Thứ hai, Dân số quá đông gây ra những khó khăn tương đối lớn cho nền kinh tế:
- Sức ép về việc làm.
- Hậu quả của chính sách một con.
- Ô nhiễm môi trường.
- Nguy cơ dân số già ở Trung Quốc đang trong tình trạng báo động.
Trong thời đại ngày nay, hai mặt của vấn đề dân số ở Trung Quốc luôn song hành
cùng tồn tại và tác động qua lại lẫn nhau.
Phần 2, đề tài nghiên cứu từng tác động một thông qua những tài liệu, số liệu thu thập
được. Qua quá trình xử lý và hoàn thiện đề tài nghiên cứu có được những biểu đồ, bảng số
liệu thể hiện rõ vấn đề đang nói đến.
Phần cuối cùng, liên hệ vấn đề đang nghiên cứu trong thực trạng nền kinh tế Việt Nam
hiện nay. Thông qua việc liên hệ với Việt Nam, đề tài rút ra những bài học kinh tể cho thực
trạng kinh tế ở Việt Nam.
Đó là toàn bộ nội dung bài nghiên cứu của nhóm 3. Trong phạm vi giới hạn về thời
gian, không gian và trình độ nên bài nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế.
Nhóm 3 mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô và các bạn để bài nghiên cứu hoàn
thiện hơn.
Một lần nữa chúng em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của cô giáo Phan
Thị Nhiệm đã giúp đỡ chúng em hoàn thiện bài nghiên cứu này.
3
_Nhóm kinh tế phát triển III_
Phần I: Giới thiệu chung về đất nước Trung Quốc
I. Khái quát chung
Tên nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa
Thủ đô Bắc Kinh
Diện tích 9.6 triệu km
2

2. Sự gia tăng dân số

Dân số Trung Quốc tăng khá nhanh. Đặc biệt giai đoạn trước năm 1970. Năm 1973,
Trung Quốc bắt đầu thực hiện chính sách 1 con, sự gia tăng dân số hàng năm giảm rõ rệt. Tỷ
5
_Nhóm kinh tế phát triển III_
lệ sinh đã giảm từ 2,106% trong năm 1990 còn 1,241% trong năm 2003 và tỷ lệ tăng dân số
đã giảm từ 1,439% xuống 0,601%.
3. Sự phân bố dân cư
- Dân cư phân bố không đồng đều. Dân cư tập trung đông đúc ở miền Đông, nhất là
đồng bằng châu thổ và vùng ven biền. Dân cư miền Tây đặc biệt thưa thớt
- Mật độ dân số trung bình là 140 người/km
2
- 60% lực lượng phân bố trong ngành nông nghiệp
6
_Nhóm kinh tế phát triển III_
Phần II : Tác động của dân số đến nền kinh tế Trung Quốc
I. Tác động tích cực
“Chiến lược dân số là một bộ phận quan trọng của chiến lược phát
triển đất nước; một trong những vấn đề hàng đầu tác động trực tiếp đến nền
kinh tế - xã hội; là yếu tố cơ bản để nâng cao chất lượng cuộc sống của con
người. Chính vì vậy, dân số vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát
triển”.
Dưới đây là những phân tích về tác động tích cực của dân số đến nền kinh tế.
1. Lực lượng lao động dồi dào, lượng lao động bổ sung hàng năm lớn
Nhiều thập kỉ trở lại đây, quốc gia đông dân nhất hành tinh này vẫn được coi là thị
trường lao động dồi dào và giá rẻ hàng đầu thế giói với hàng triệu công nhân trẻ từ các vùng
nông thôn. Đó là lợi thế đã và đang tạo cho Trung Quốc thế mạnh trong phát triển kinh tế.
Nguồn lao động dồi dào là mối quan tâm lớn cho các nhà đầu tư, hiện nay người lao động
phần lớn bằng lòng với mức lương thấp . Mức lương trung bình tại Trung Quốc chỉ bằng 2%

1986 đến năm 1990 lượng lao động bổ sung lên tới 129.3 triệu lao động( từ 515.5 triệu năm
1986 tăng lên 644.8 triệu năm 1990), một con số đáng chú ý.
Lực lượng lao động dồi dào, giá thành rẻ đã đóng góp không nhỏ đến GDP của Trung
Quốc. Tốc độ tăng trưởng kinh tế GDP: 9,1 % (năm 2003). 6 tháng đầu năm 2004 tăng trưởng
10,3%.Mục tiêu phấn đấu tới năm 2010, tổng giá trị sản xuất trong nước (GDP) tăng gấp 2 lần
năm 2000, dân số khống chế trong giới hạn 1,4 tỷ người, đời sống nhân dân từ khá giả lên
giầu có, hình thành thể chế kinh tế thị trường XHCN tương đối hoàn thiện, tố chất tổng hợp
kinh tế quốc dân nâng cao hơn nhiều so với năm 2000, sức cạnh tranh quốc tế tăng mạnh, sức
8
_Nhóm kinh tế phát triển III_
sản xuất xã hội, sức mạnh tổng hợp quốc gia, mức sống của nhân dân nâng cao lên một bậc;
duy trì tăng trưởng GDP bình quân 8%/ năm.
2. Thị trường tiêu thụ lớn
Thực vậy, như mọi người đều biết thì thị trường lớn nhất hiện nay là Mỹ. Ngày
14/10/2005 Mỹ vẫn là nước có thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới. Nhưng với nền kinh tế
phát triển nhanh chóng, đất nước đông dân nhất thế giới đã thay thế Mỹ đứng vào vị trí hàng
đầu thế giới về mức tiêu thụ 4 trong 5 loại hàng hoá cơ bản trong nhóm thực phẩm, năng
lượng và hàng công nghiệp, theo nghiên cứu của một viện môi trường toàn cầu công bố.
Trung Quốc đã chiếm tỷ lệ cao nhất thế giới trong tiêu thụ ngũ cốc, thịt, than đá và thép, và
chỉ thua Mỹ về tiêu thụ dầu. Đây là kết luận của Viện Chính sách trái đất, có trụ sở ở
Washington.Với các loại hàng hoá khác, như phân bón, Trung Quốc sử dụng khối lượng gấp
đôi so với Mỹ, trong khi số lượng máy thu hình, tủ lạnh và điện thoại di động của quốc gia
châu Á này nhiều hơn ở Mỹ.Trong lĩnh vực hàng tiêu dùng, Trung Quốc còn đứng sau Mỹ về
lượng xe hơi. Cũng theo nghiên cứu này, số máy vi tính của Trung Quốc sẽ qua mặt Mỹ, vấn
đề chỉ còn là thời gian."Việc Trung Quốc chiếm ngôi thị trường tiêu thụ mạnh nhất nên được
xem như một cột mốc trên con đường nước này phát triển và trở thành đầu tàu kinh tế thế
giới", Lester Brown, viện trưởng Viện Trái đất, phát biểu.Mức sử dụng thép - một trong các
thước đo phát triển công nghiệp - của Trung Quốc trong năm 2003 cao hơn gấp đôi của Mỹ.
Tuy nhiên, hiện mức tiêu thụ dầu của Mỹ vẫn gấp 3 lần của Trung Quốc.Việc Trung Quốc
nhập nhiều nguyên nhiên liệu không chỉ khiến giá cả hàng hoá, mà cả cước vận tải trên thị

trong điều kiện phát triển mạnh mẽ về quy mô.Bên cạnh đó là vấn đề xây dựng đội ngũ giáo
viên và cán bộ quản lý giáo dục. Vấn đề thứ ba là đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý giáo
dục.
Về lĩnh vực y tế : Trung Quốc là 1 nước có nền y học rất phát triển đặc biệt là y học
dân tộc. Dân số Trung Quốc đứng hàng đầu trên thế giới về mức độ đông của dân cư đã gây
áp lực cho y tế. Vì vậy việc xã hội hoá về mặt y tế là 1 điều cần thiết hiện nay. Phân cấp trong
y tế, lập kế hoạch, quản lý và cung ứng dịch vụ y tế ở tuyến tỉnh, giúp cho người dân nhận
được các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khoẻ đạt chất lượng tốt là mục tiêu trong tương lai của hệ
thống y tế. Thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân; Chuyển hầu hết các bệnh viện công lập sang
hoạt động theo cơ chế cung ứng dịch vụ; hoàn thành việc chuyển các cơ sở y tế bán công sang
dân lập hoặc tư nhân. Các tỉnh, thành phố có điều kiện kinh tế phát triển đều có bệnh viện
ngoài công lập.
Về lĩnh vực văn hoá: Giữ gìn bản sắc văn hoá đồng thời tiếp nhận nền văn hoá mới.
10
_Nhóm kinh tế phát triển III_
II. Những tác động tiêu cực của dân số đến nền kinh tế Trung Quốc :
Việc Trung Quốc là quốc gia có số dân đông nhất thế giới, đó là thế mạnh có nhiều tác
động tích cực đến sự tăng trưởng phát triển của nền kinh tế Trung Quốc như chúng ta đã đề
cập đến ở phần trên. Tuy nhiên việc quốc gia có số dân đông như con dao hai lưỡi, đem lại
nhiều tác động tích cực nhưng cũng đồng thời đặt ra cho chính phủ Trung Quốc nhiều vấn đề
khó khăn nan giải. Trong xã hội Trung Quốc đã xuất hiện các vấn đề mâu thuẫn về dân số, mà
nếu không xử lí tốt các mâu thuẫn này đã, đang và sẽ gây nên tình trạng kinh tế chững lại, xã
hội bất ổn định, lãng phí tài nguyên và gây ra nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng. Hiện
nay Trung Quốc đang phải đối mặt với những bài toán rất khó giải quyết : nguy cơ dân số già,
những hậu quả do chính sach một con gây ra, sức ép về việc làm, vấn đề ô nhiễm môi trường
và …
1.Hậu quả của chính sách một con :
1.1 Nội dung chính sách một con và thực trạng :
Để hạn chế tốc độ tăng dân số, chính phủ Trung Quốc đã đề ra chính sách một con hay
còn gọi là chính sách “ nhất thai hóa ” vào năm 1973 và đưa vào thực hiện từ những năm

2.11%
1.24%
1.80%
5.80%
0.00%
1.00%
2.00%
3.00%
4.00%
5.00%
6.00%
7.00%
1970 1990 2003 2007
NAM
SO PHAN TRAM
BIEU DO TI LE
SINH DAN SO
TRUNG QUOC (
%)
12