LUẬN VĂN:

Đặc trưng nền kinh tế thị trường định
hướng XHCN ở nước ta hiện nay
Lời mở đầu

Sau hơn mười năm đổi mới, đất nước ta trưởng thành một phần là nhờ sự thay
đổi cơ chế quản lý mà trong đó nhà nước đóng vai trò vô cùng quan trọng. Việc
chuyển đổi nền kinh tế nước ta từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường
đã đem lại cho chúng ta nhiều kết quả đáng kể. Do đường lối mở cửa và sự ổn định về

hội. Đây là con đường đưa xã hội thoát cảnh nghèo đói.

1) Bản chất của kinh tế thị trường
Kinh tế thị trường là một nền kinh tế khách quan do sự phát triển của lực lượng sản
xuất quyết định, là phương thức lấy sự điều tiết của thị trường làm cơ sở phát triển. Do
vậy nó gồm 3 nội dung chủ yếu:
 Tự chủ kinh doanh và tự chịu lỗ lẫi trong kinh doanh.
 Tất cả các khâu của quá trình tái sản xuất xã hội đều có quan hệ mật thiết
với thị trường và được biểu hiện thông qua cơ chế tiền hàng.
 Cơ chế thị trường là cơ sở của vận hành kinh tế xã hội nó chịu sự điều tiết
và phân phối của nguồn vốn. ở bất kỳ một quốc gia nào khi chấp nhận và
vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường đều phải giải quyết 5 vấn đề lớn
:
Điều chỉnh thay đổi căn bản thiết chế quan hệ sở hữu.
Phải dân chủ hoá đời sống chính trị xã hội.
Cần tích luỹ được khối lượng vốn đầu tư cần thiết để tạo dựng nền móng
cho nền kinh tế thị trường đồng thời phải tích cực gia tăng khả năng tích luỹ để
mở rộng tái sản xuất xã hội ra tăng khả năng cạnh tranh.
Phải có một nền công nghệ kỹ thuật phất triển.
Phải xây dựng một cấu trúc kinh tế xã hội đồng bộ. 2) Đặc trưng của nền kinh tế thị trường
Các chủ thể tham gia hoạt động trên thị trường thuộc các thành phần kinh tế
khác nhau, tự chủ, chủ động hoạt động kinh doanh.
Các quy luật kinh tế phải phát huy tác dụng, quy luật cung cầu hàng hoá, quy
luật giá trị, cạnh tranh, quy luật tiền hàng. Các quan hệ kinh tế tự do cạnh tranh.

Nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta đã được hình thành và phát triển, vì vậy
thị trường nước ta cũng được hình thành và phát triển. Xem xét khái quát về thị trường
nước ta trong những năm vừa qua ta thấy thị trường nước ta vẫn còn là thị trường ở
trình độ thấp, tính chất của nó còn hoang sơ, dung lượng còn yếu và có phần rối loạn.
Chúng ta mới có thị trường hàng hoá nói chung, trước hết là thị trường hàng tiêu dùng
thông thường với hệ số giá cả và quan hệ mua bán bình thường. Về cơ bản chúng ta
chưa có thị trường sức lao động, thị trường tiền vốn trong khu vực kinh tế Nhà nước.
Thực trạng này của thị trường nước ta là do kết quả của nhiều nguyên nhân khác nhau.
Về mặt khách quan là do trình độ phát triển của phân công lao động xã hội còn thấp,
nền kinh tế còn mang nặng tính tự cấp tự túc. Về mặt chủ quan là do những nhận thực
chưa đúng đắn của nền kinh tế XHCN, do sự phân biệt duy ý chí giữa thị trường có tổ
chức và thị trường tự do.
Điều cần thiết phải rút ra từ thực trang của thị trường trên đây là: với tất cả tính
phức tạp và các mặt tiêu cực xảy ra trên thị trường, việc chuyển nền kinh tế nước ta
sang kinh tế thị trường vẫn đưa tới mức tiến bộ về mặt kinh tế hơn hẳn trước đây và
tạo ra khả năng dẫn tới bước ngoặt quyết định. Nhiệm vụ đặt ra hiện nay là phải tiếp
tục thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển của thị trường ngày càng đầy đủ, thông
suốt và thống nhất trên phạm vi cả nước, phải gắn thị trường trong nước với thị trường
thế giới.
Thứ hai về thực trạng của nền kinh tế nước ta khi chuyển sang nền kinh tế thị
trường là ảnh hưởng của mô hình kinh tế chỉ huy với cơ chế tập trung quan liêu bao
cấp. Hai cơ chế kinh tế cũ và mới (cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và cơ chế thị
trường) có nhiều đặc điểm khác nhau, do đó điểm khác nhau cơ bản là ở chỗ: cơ chế
cũ hình thành trên cơ sở thu hẹp hoặc gần như xoá bỏ quan hệ hàng hoá tiền tệ, làm cho nền kinh tế bị “hiện vật hoá”; cơ chế mới hình thành trên cơ sở mở rộng quan hệ
hàng hoá tiền tệ.
Quy luật giá trị tồn tại trong cơ chế giao nộp và cấp phát chỉ là hình thức. Việc
mở rộng sản xuất và lưu thông hàng hoá là một tất yếu lịch sử, cho nên hạn chế quan


3) đặc trưng của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN ở Việt Nam
Nền kinh tế thị trường Việt nam là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN,
nó có những đặc trưng riêng. Đặc trưng đó chính là tính định hướng XHCN của nền
kinh tế thị trường ở nước ta. Đây là đặc trưng cần thiết và có tính khách quan. Theo ý
kiến của đa số các nhà khoa học Việt nam thì có thể quan niệm định hướng XHCN nền
kinh tế thị trường ở nước ta có những nội dung sau:
Một là: Hai mặt kinh tế xã hội của nền kinh tế thị trường được chủ động kết
hợp với nhau từ đầu thông qua pháp luật, chính sách kinh tế và xã hội trên cả tầm vĩ
mô và vi mô. Chúng ta cũng cần có các chính sách kinh tế xã hội những giải pháp điều
tiết mức thu nhập của các tầng lớp dân cư nhằm thực hiện một xã hội văn minh.
Hai là: cùng vơi sự tăng trưởng và phát triển kinh tế, môi trường sinh thái cần
được chủ động bảo vệ và phát triển qua các dự án đầu tư môi sinh và qua việc chấp
hành đúng đắn luật pháp, chính sách môi trường của nhà nước.
Ba là: Nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN phải là một nền kinh tế
phát triển cao. Nếu như nền kinh tế trì trệ kém phát triển, tổng sản phẩm xã hội và thu
nhập quốc dân thấp dẫn tới mức thu nhập bình quân đầu người thấp, không có tích luỹ
từ nội bộ nền kinh tế thì không thể gọi là định hướng XHCN. Đây là một yêu cầu rất
quan trọng của định hướng XHCN.
Bốn là: Định hướng XHCN còn thể hiện trong cơ cấu kinh tế nước ta, đặc biệt
là cơ cấu thành phần kinh tế. Để có định hướng XHCN, kinh tế nhà nước phải phát
huy được vai trò chủ đạo, nó cùng với kinh tế hợp tác là nền tảng của nền kinh tế. Năm là: Nhà nước kinh tế thị trường vì mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội
công bằng văn minh. Trong thời kỳ đầu kinh tế thị trường, nhà nước ta thực hiện vai
trò bà đỡ, tạo điều kiện cho nền kinh tế thị trường phát triển đúng hướng. Vai trò đó
thể hiện bằng hệ thống pháp luật, bảo vệ nền tự do dân chủ, công bằng xã hội và mở
rộng phúc lợi cho nhân dân.
Sáu là : Nền kinh tế thị trường ở nước ta là nền kinh tế dân tộc hoà nhập với

và bối cảnh quốc tế hiện nay .
Trên đây là một số giải pháp cơ bản mà Việt Nam cần áp dụng nhằm đổi mới và
tăng cường sự quản lý nhà nước ta hiện nay để đảm bảo phát triển một nền kinh tế ổn
định, vững chắc và đạt hiệu quả công bằng xã hội . Kết luận

Nền kinh tế của đa số các quốc gia trên thế giới đều là nền kinh tế hỗn hợp ở
mức độ khác nhau. Việt Nam hiện nay đang trong thời kỳ chuyển đổi từ nền kinh tế kế
hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN. Thực chất
của vấn đề này chính là giảm bớt tính tập trung, tăng cường tính tự điều chỉnh của thị
trường. Với sự chuyển đổi này, nền kinh tế Việt Nam hiện nay là nền kinh tế hỗn hợp
với đặc trưng riêng của mình. Cơ chế vận hành của nền kinh tế hỗn hợp là cơ chế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước. Bằng những công cụ quản lý và chính sách của
mình, Nhà nước Việt Nam quản lý vĩ mô nền kinh tế phát triển theo định hướng
XHCN, đảm bảo tăng trưởng hiệu quả kinh tế và công bằng xã hội. Như vậy, Nhà
nước luôn luôn có vai trò nhất định trong sự phát triển của đất nước nói chung và phát

Mục lục

Mục lục Error! Bookmark not defined. Lời mở đầu 1
Nội dung 3
I. Một vài nét cơ bản về kinh tế thị trường 3
1) Bản chất của kinh tế thị trường 3
2) Đặc trưng của nền kinh tế thị trường 4
II. Đặc trưng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta . 4
1) Thực trạng nền kinh tế Việt Nam khi chuyển sang kinh tế thị trường theo định
hướng XHCN 4
2) Thực chất của quá trình chuyển nền kinh tế Việt Nam sang kinh tế thị trường
theo định hướng XHCN 6
3) Đặc trưng của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN ở Việt
Nam 7
III. Một vài giải pháp cơ bản của nhà nước với hạn chế của nền kinh tế thị trư