nghiên cứu - trao đổi
26 - Tạp chí luật học

Về thẩm quyền
Về thẩm quyền Về thẩm quyền
Về thẩm quyền xác định cha, mẹ cho con
xác định cha, mẹ cho conxác định cha, mẹ cho con
xác định cha, mẹ cho con
Nguyễn Thị Liên Hơng *
iều 28 Luật hôn nhân và gia đình
Việt Nam quy định: "Con sinh ra
trong thời kì hôn nhân hoặc do ngời vợ
có thai trong thời kì đó là con chung của
vợ chồng". Trong thực tế có những trờng
hợp cha hoặc mẹ xin nhận con hoặc
không nhận con thì phải xác định ai là
cha, mẹ của đứa trẻ. Có nhiều trờng hợp
ngời phụ nữ cha chồng mà sinh con
(con ngoài giá thú) nhng cha của đứa trẻ
lại không nhận đứa trẻ là con của mình
thì phải căn cứ vào những chứng cứ do
đơng sự xuất trình về ngời đó có thai
với ai Hoặc có những trờng hợp ngời

có ngời khác xin xác định mình là cha,
mẹ của đứa trẻ và yêu cầu thay đổi giấy
khai sinh cho đứa trẻ. Bản thân ngời xin
xác định là cha, mẹ, ngời đợc khai là
cha, mẹ và chính ngời con đều thừa
nhận không có tranh chấp thì thuộc thẩm
quyền giải quyết của cơ quan hộ tịch hay
của tòa án.
Sau đây tôi xin đơn cử hai trong nhiều
việc kiện đ xảy ra mà cơ quan hộ tịch từ
chối, chuyển sang tòa án còn tòa án thì
cho rằng không thuộc thẩm quyền giải
quyết của mình.
* Trờng hợp 1: Chị Lê Thị Kim ánh
sinh năm 1969 trú tại 16/18 Lê Lai
phờng Thạch Thang quận Hải Châu
thành phố Đà Nẵng xin đợc xác nhận bà
Lâm Thị Hoa hiện trú tại Mĩ là mẹ đẻ với
Đ

* Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 27

lí do: Vào năm 1969 bà Lâm Thị Hoa từ
quê ở Thăng Bình Quảng Nam ra Đà
Nẵng làm ăn và có quan hệ với một ngời
đàn ông không rõ địa chỉ, sau đó bà đ

có thẩm quyền công nhận.
Cả hai trờng hợp nói trên đều đợc
hiểu là bản thân các đơng sự không có
tranh chấp nhng khi họ yêu cầu cơ quan
hộ tịch công nhận theo pháp luật hôn
nhân và gia đình thì cơ quan hộ tịch cho
rằng nó không thuộc thẩm quyền của
mình và đẩy sang tòa án.
Theo công văn số 24/1999/KHXX
ngày 17/3/1999 của Tòa án nhân dân tối
cao giải đáp bổ sung một số vấn đề về áp
dụng pháp luật thì trong trờng hợp có
yêu cầu nhận cha, mẹ cho con và ngời
đợc yêu cầu nhận là cha, mẹ cho con
cũng nhận mình là cha, mẹ của ngời con
đó thì theo quy định của LHN&GĐ, họ
chỉ cần yêu cầu cơ quan hộ tịch công
nhận và ghi vào sổ khai sinh. Nếu cơ
quan hộ tịch từ chối việc công nhận và
ghi vào sổ khai sinh thì họ có quyền
khiếu nại và yêu cầu tòa án giải quyết
việc cơ quan hộ tịch từ chối việc công
nhận và không ghi vào sổ khai sinh cha,
mẹ cho con.
Theo quan điểm của chúng tôi, với
loại việc thứ hai, đứa trẻ khi sinh ra đ
đợc cơ quan hộ tịch công nhận và ghi
vào sổ khai sinh cha, mẹ đẻ của đứa trẻ,
nay lại xuất hiện cá nhân khác tự xng là
cha, mẹ của đứa trẻ đó mặc dù những

nếu có tranh chấp giữa các bên thì thuộc
thẩm quyền của tòa án.
Đối với những trờng hợp nói trên nếu
đợc hiểu đúng nghĩa thực là "có tranh
chấp" thì tòa án có nghĩa vụ giải quyết
theo quy định của pháp luật. Bằng mọi
biện pháp nh điều tra xác minh và từ
những chứng cứ do đơng sự xuất trình,
thậm chí có những trờng hợp buộc phải
giám định máu, giám định gen , tòa án
mới có những phán quyết chính xác về số
phận của đứa trẻ.
Còn đối với trờng hợp đứa trẻ đ
đợc cơ quan hộ tịch ghi nhận là có cha
mẹ đẻ nay lại xin xác định ngời khác là
cha, mẹ đẻ của mình, dù rằng ngời đợc
khai là cha, mẹ đẻ của đứa trẻ cũng nhận
đứa trẻ đó là con đẻ của mình, vì vậy
không thể coi đó là trờng hợp "không có
tranh chấp" và thuộc thẩm quyền của cơ
quan hộ tịch đợc. Bởi lẽ, trong cuộc
sống, một đứa trẻ có thể có nhiều cha mẹ
nuôi nhng cha mẹ đẻ thì duy nhất chỉ có
một, nếu theo sự thỏa thuận là không có
tranh chấp và cơ quan hộ tịch công nhận
thì sẽ xảy ra trờng hợp một đứa trẻ sẽ có
nhiều cha mẹ đẻ, đó là điều vô lí. Khái
niệm "tranh chấp" ở đây không thể hiểu
đơn thuần là sự tranh chấp giữa các chủ
thể trong quan hệ dân sự mà phải hiểu đó

việc cơ quan hộ tịch công nhận cho thay
đổi cha mẹ lại có ý nghĩa quan trọng là
xác lập quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và
con cái nh nghĩa vụ nuôi dỡng, quyền
thừa kế Và nếu cứ vận dụng pháp luật nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 29

theo sự hớng dẫn nói trên thì chắc chắn
sẽ xảy ra trờng hợp lợi dụng pháp luật.
Ví dụ: Đứa trẻ sinh ra đ đợc ghi nhận
tại cơ quan hộ tịch là có cha, mẹ đẻ
nhng bản thân cha mẹ lại muốn con định
c ở nớc ngoài nên có yêu cầu xác định
một ngời ở nớc ngoài là cha hoặc mẹ
của đứa trẻ để đứa trẻ đợc bảo lnh ra
nớc ngoài, ngời ở nớc ngoài cũng ng
thuận và đợc hiểu là không có tranh
chấp, cơ quan hộ tịch phải công nhận và
ghi vào sổ khai sinh
Theo quan điểm của chúng tôi, khi áp
dụng Điều 30, 33 LHN&GĐ cần phải
hiểu một cách khái quát và thống nhất,
tránh sự vận dụng một cách tùy tiện, máy
móc, dẫn đến tình trạng lợi dụng kẽ hở
pháp luật. Khi công nhận xác định cha
mẹ cho con ngoài giá thú cần phải phân
biệt các trờng hợp sau để xác định rõ

hay tất cả các chủ thể đều thừa nhận nh
hai ví dụ nói trên đều thuộc thẩm quyền
giải quyết của tòa án. Bằng quyết định có
giá trị pháp lí của tòa án, cơ quan hộ tịch
có thể thay đổi hộ tịch cho con ngoài giá
thú. Vì đó không phải là sự sửa đổi những
sai sót về mặt giấy tờ mà là quyết định
đến thân phận con ngời, quyết định đó
có ý nghĩa quan trọng trong việc chấm
dứt hay thiết lập mới quyền và nghĩa vụ
giữa ngời với ngời.
Trên đây là một vài ý kiến xung
quanh thẩm quyền xác định cha, mẹ cho
con ngoài giá thú theo quy định tại Điều
30, 33 LHN&GĐ. Mong rằng các nhà
làm luật sớm có những văn bản hớng
dẫn kịp thời giúp cơ quan tòa án, cơ quan
hộ tịch hiểu và vận dụng pháp luật một
cách thống nhất./.