CHUYÊN ĐỀ
“PHƯƠNG PHÁP PHÂN LOẠI HỌC SINH DỰA VÀO CHUẨN
KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG”
BỘ MÔN: SINH HỌC
A. Đặt vấn đề:
I. Cơ sở lý luận:
Sinh hoc là một môn học không khó đối với học sinh THCS vì nó là một môn xã
hội tổng hợp một số kiến thức của các môn khoa học tự nhiên và xã hội khác. Tuy nhiên
trong nhiều năm làm nhiệm vụ giảng dạy bộ môn Sinh học ở các khối lớp thuộc trường
THCS, nhóm giáo viên bộ môn Sinh học nhận thấy đa số các em học sinh vẫn còn lúng
túng hay thờ ơ trong việc học. Việc lúng túng và thờ ơ thể hiện rõ khi các em bắt đầu
bước vào lớp 6, giai đoạn đầu của chuyển cấp, do số lượng môn học và cách học thay đổi
so với khi học ở cấp 1, nên nhiều em mới vào lớp 6 không theo kịp với môi trường mới.
Bên cạnh đó một số em học sinh ở các khối lớp khác thì cho rằng đây là một môn học
phụ nên các em chưa có ý thức để học tập tốt bộ môn. Ngoài ra hoàn cảnh sống của các
em cũng ít nhiều ảnh hưởng đến việc học. Do những điều kiện khách quan trên và những
quan niệm sai lầm về bộ môn học dẫn đến kết quả học tập của học sinh về môn Sinh học
ở trường còn thấp. Từ kết quả này nhóm giáo viên Sinh học đã thảo luận chuyên đề
“Nâng cao chất lượng bộ môn Sinh học”. Để nâng cao chất lượng học tập, việc làm đầu
tiên là nâng cao chất lượng một giờ dạy trên lớp vì môn Sinh học có ý nghĩa sâu sắc, đây
là bộ môn có tác dụng giáo dục và giáo dưỡng rất lớn - là một trong những bộ môn cơ
bản đầu tiên để xây dựng cho các em các kĩ năng sống, sinh hoạt và giáo dục cho các em
ý thức xây dựng bảo vệ môi trường sống xung quanh. Đây là một môn học rất thiết thực
với thực tế đời sống. Nó giúp người học có những kiến thức, kĩ năng không thể thiếu
trong cuộc sống để từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của con người và đáp ứng
toàn bộ yêu cầu của xã hội.
II. Cơ sở thực tiễn.
Trước tình hình chung hiện nay, việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất và
đời sống ngày càng được phát triển và mở rộng. Kinh tế phát triển, cuộc sống của con
người ngày một nâng cao. Do đó việc trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về

Dạy học sinh học môn Sinh học có những khó khăn riêng, nhưng nếu giáo viên có
đầu tư, chủ động và sáng tạo nắm được phương pháp dạy học theo đặc trưng bộ môn, biết
cách tổ chức hoạt động học tập trên lớp thì cũng sẽ dễ dàng hơn.
Để đạt được ước vọng “Nâng cao chất lượng học tập của học sinh trong giờ học
môn Sinh học” thì giáo viên phải tiến hành những công việc sau:
1. Trước hết chúng ta nên hiểu rằng không thể có một phương pháp nào là vạn năng, là
tối ưu để dạy tốt bộ môn khoa học, nhất là bộ môn Sinh học, mà yếu tố tích cực tiềm ẩn
trong cách tạo hứng thú học tập cho học sinh qua việc “Kiểm tra bài cũ”.
Thường thì trong phần kiểm tra bài cũ, giáo viên đưa ra câu hỏi kiểm tra kiến thức bài
trước đã học. Để tạo hứng thú cho học sinh, Giáo viên nên ghi điểm đúng, chính xác, có
khen ngợi đối với học sinh trả lời tốt, còn đối với học sinh không trả lời được câu hỏi
Giáo viên nên động viên – khuyến khích các em cần phải học bài tốt hơn tránh chì chiết,

mắng nhiếc, quát nạt các em. Hệ thống câu hỏi phải tường minh rõ ràng tránh quá rộng
hoặc quá vụn vặt. Cũng có thể giáo viên đưa ra câu hỏi kiểm tra kiến thức liên hệ với
thực tế hoặc câu hỏi có nội dung liên quan đến bài mới, từ đó dẫn dắt học sinh đi vào vấn
đề của bài mới. Chú ý câu hỏi cần đặt đúng đối tượng học sinh, cần dự kiến trước phương
án trả lời của học sinh.
2. Để thực hiện có hiệu quả phải tạo hứng thú trong khâu “Đặt vấn đề"
Phần này giáo viên nên đưa ra các tình huống có vấn đề đòi hỏi học sinh phải dự đoán
nêu giả thiết, tranh luận trên kênh hình – kênh chữ, giữa những ý kiến trái ngược nhau đó
chính là nội dung mà học sinh sẽ biết được qua bài học mới.
3. Trong quá trình dạy “Bài mới” để tạo hứng thú học tập cho học sinh thì người giáo
viên phải:
- Tiến hành dạy học ở mức độ thích hợp nhất đối với trình độ phát triển của học sinh. Một
nội dung quá khó hay quá dễ không gây hứng thú học tập cho học sinh, thì người giáo
viên phải cần biết dẫn dắt học sinh đi tìm cái mới, cái chưa biết bằng cách cho các em
làm việc với sách giáo khoa, với tài liệu tham khảo, lập bảng so sánh hệ thống hóa, báo
cáo nhỏ, làm thí nghiệm…
Nhất thiết phải dành thời gian cho học sinh hoạt động suy nghĩ, thực hành, phán

nên giao các công việc cụ thể cho các em. Cũng có thể cho học sinh sưu tầm mẫu vật hay
tranh ảnh, hoặc cũng có thể cho học sinh tìm hiểu một số vấn đề có liên quan đến bài học
sau… từ các công việc đó giúp các em khám phá, thích tìm hiểu khoa học.
D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy để nâng cao
chất lượng dạy học cần có các điều kiện sau:
- Tạo không khí học tập tích cực, Giáo viên phải tạo hứng thú học tập mà ở đó mọi học
sinh đều có trể tích cực tham gia trong quá trình học tập, luôn hào hứng và muốn biết
được sự tiến bộ của mình, liên tục tạo ra những thử thách vừa sức, giáo viên phải biết tổ
chức các hoạt động tự lực của học sinh.
- Mục tiêu học tập luôn có ý nghĩa, giáo viên phải có khả năng triển khai các mục tiêu và
nhiệm vụ học tập một cách hợp lí, hấp dẫn đồng thời luôn giải quyết được nhu cầu đòi
hỏi của học sinh để các em luôn hăng hái học tập, sử dụng phương pháp đa dạng.
- Sử dụng phương tiện hiện đại phù hợp với nội dung bài dạy.
- Kiến thức phải có tính thực tiễn, gần gũi với hoạt động hằng ngày trong cuộc sống của
học sinh. Biết vận dụng những kiến thức trong bài học để giải thích một số hiện tượng
trong thực tế có liên quan.
- Liên tục thay đổi hình thức động viên học tập, phát huy tối đa tính tư duy tích cực của
học sinh, tổ chức tình huống có vấn đề đòi hỏi dự đoán, nêu giả thiết, tranh luận trái
ngược.
-Tiến hành dạy học ở mức độ thích hợp nhất.