/>TƯ LIỆU CHUYÊN MÔN TRUNG HỌC CƠ SỞ.

CHUYÊN ĐỀ
“PHƯƠNG PHÁP PHÂN LOẠI HỌC SINH
THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG
ĐỂ GIẢNG DẠY HIỆU QUẢ
MÔN SINH HỌC CẤP THCS”.
.
HẢI DƯƠNG – NĂM 2014
/> />LỜI NÓI ĐẦU
Sinh học là một môn học không khó đối với học sinh
THCS vì nó là một môn xã hội tổng hợp một số kiến thức của
các môn khoa học tự nhiên và xã hội khác. Tuy nhiên trong
nhiều năm làm nhiệm vụ giảng dạy bộ môn Sinh học ở các
khối lớp thuộc trường THCS, nhóm giáo viên bộ môn Sinh
học nhận thấy đa số các em học sinh vẫn còn lúng túng hay
thờ ơ trong việc học. Việc lúng túng và thờ ơ thể hiện rõ khi
các em bắt đầu bước vào lớp 6, giai đoạn đầu của chuyển cấp,
do số lượng môn học và cách học thay đổi so với khi học ở
Tiểu học, nên nhiều em mới vào lớp 6 không theo kịp với môi
trường mới. Bên cạnh đó một số em học sinh ở các khối lớp
khác thì cho rằng đây là một môn học phụ nên các em chưa có
ý thức để học tập tốt bộ môn. Ngoài ra hoàn cảnh sống của các
em cũng ít nhiều ảnh hưởng đến việc học. Do những điều
kiện khách quan trên và những quan niệm sai lầm về bộ môn
học dẫn đến kết quả học tập của học sinh về môn Sinh học ở
/> />trường còn thấp. Từ kết quả này nhóm giáo viên Sinh học đã
thảo luận chuyên đề “Nâng cao chất lượng bộ môn Sinh
học”. Đ ể nâng cao chất lượng học tập, việc làm đầu tiên là
nâng cao chất lượng một giờ dạy trên lớp vì môn Sinh học có
ý nghĩa sâu sắc, đây là bộ môn có tác dụng giáo dục và giáo

có ý thức để học tập tốt bộ môn. Ngoài ra hoàn cảnh sống của
các em cũng ít nhiều ảnh hưởng đến việc học. Do những điều
kiện khách quan trên và những quan niệm sai lầm về bộ môn
học dẫn đến kết quả học tập của học sinh về môn Sinh học ở
trường còn thấp. Từ kết quả này nhóm giáo viên Sinh học đã
thảo luận chuyên đề “Nâng cao chất lượng bộ môn Sinh
học”. Đ ể nâng cao chất lượng học tập, việc làm đầu tiên là
nâng cao chất lượng một giờ dạy trên lớp vì môn Sinh học có
ý nghĩa sâu sắc, đây là bộ môn có tác dụng giáo dục và giáo
dưỡng rất lớn - là một trong những bộ môn cơ bản đầu tiên để
xây dựng cho các em các kĩ năng sống, sinh hoạt và giáo dục
cho các em ý thức xây dựng bảo vệ môi trường sống xung
quanh. Đây là một môn học rất thiết thực với thực tế đời
sống. Nó giúp người học có những kiến thức, kĩ năng không
thể thiếu trong cuộc sống để từng bước nâng cao chất lượng
cuộc sống của con người và đáp ứng toàn bộ yêu cầu của xã
/> />hội.
II. Cơ sở thực tiễn.
Trước tình hình chung hiện nay, việc áp dụng khoa học kỹ
thuật vào sản xuất và đời sống ngày càng được phát triển và
mở rộng. Kinh tế phát triển, cuộc sống của con người ngày
một nâng cao. Do đó việc trang bị cho người học những kiến
thức cơ bản về kĩ năng sống, sinh hoạt trong gia đình và thái
độ tích cực trong việc xây dựng và bảo vệ môi trường xung
quanh là điều rất cần thiết. Để đạt được mục tiêu đó thì mỗi
giáo viên cần phải định hướng đào tạo và bồi dưỡng cho các
em ý thức, thái độ tích cực trong nhiều môn học khác nhau.
Môn Sinh học là một trong những môn học có nhiều ứng
dụng trong thực tiễn cuộc sống. Nó phục vụ cho nhiều
chuyên ngành khác phát triển. Vì vậy một việc rất cần thiết

được phương pháp dạy học theo đặc trưng bộ môn, biết cách
tổ chức hoạt động học tập trên lớp thì cũng sẽ dễ dàng hơn.
Để đạt được ước vọng “Nâng cao chất lượng học tập của học
/> />sinh trong giờ học môn Sinh học” thì giáo viên phải tiến
hành những công việc sau:
1. Trước hết chúng ta nên hiểu rằng không thể có một
phương pháp nào là vạn năng, là tối ưu để dạy tốt bộ môn
khoa học, nhất là bộ môn Sinh học, mà yếu tố tích cực tiềm
ẩn trong cách tạo hứng thú học tập cho học sinh qua việc
“Kiểm tra bài cũ”. Thường thì trong phần kiểm tra bài cũ,
giáo viên đưa ra câu hỏi kiểm tra kiến thức bài trước đã học.
Để tạo hứng thú cho học sinh, Giáo viên nên ghi điểm đúng,
chính xác, có khen ngợi đối với học sinh trả lời tốt, còn đối
với học sinh không trả lời được câu hỏi Giáo viên nên động
viên – khuyến khích các em cần phải học bài tốt hơn tránh
chì chiết, mắng nhiếc, quát nạt các em. Hệ thống câu hỏi
phải tường minh rõ ràng tránh quá rộng hoặc quá vụn vặt.
Cũng có thể giáo viên đưa ra câu hỏi kiểm tra kiến thức liên
hệ với thực tế hoặc câu hỏi có nội dung liên quan đến bài
mới, từ đó dẫn dắt học sinh đi vào vấn đề của bài mới. Chú ý
/> />câu hỏi cần đặt đúng đối tượng học sinh, cần dự kiến trước
phương án trả lời của học sinh.
2.Để thực hiện có hiệu quả phải tạo hứng thú trong khâu
“Đặt vấn đề" Phần này giáo viên nên đưa ra các tình huống có
vấn đề đòi hỏi học sinh phải dự đoán nêu giả thiết, tranh luận
trên kênh hình – kênh chữ, giữa những ý kiến trái ngược nhau
đó chính là nội dung mà học sinh sẽ biết được qua bài học
mới.
3.Trong quá trình dạy “Bài mới” để tạo hứng thú học tập
cho học sinh thì người giáo viên phải:

Qua câu chuyện hoặc qua phần giải thích, liên hệ để học sinh
nắm được một số kiến thức bài học giúp học sinh nhớ lâu
hơn, tăng thêm tính hấp dẫn của bộ môn, thu hút sự chú ý, say
mê học tập nghiên cứu của học sinh.
- Cần tạo không khí lớp học vui vẻ làm cho học sinh thích thú
được đến lớp, mong đến giờ học. Muốn vậy phải tạo ra sự
giao tiếp giữa giáo viên với học sinh, cùng tranh luận – trao
đổi nhằm dẫn dắt học sinh đi tới kết luận đúng đắn.
/> /> 4. Trong phần “củng cố, đánh giá” để tạo hứng thú cho
các em, khi đánh giá giáo viên phải đưa ra một số câu hỏi trắc
nghiệm gọn, dễ nhớ. Yêu cầu học sinh làm trên phiếu học tập
hoặc làm trên giấy trong (nếu sử dụng đèn chiếu). Sau đó giáo
viên nêu đáp án, biểu điểm, học sinh có thể chấm bài của bạn.
Khi chấm bài của bạn giúp các em lần nữa khắc sâu kiến thức
cho bản thân mình, nếu cá nhân hoặc nhóm hoạt động tốt –
nhanh có kết quả đúng thì cũng có thể ghi điểm hoặc có
thưởng (tràng pháo tay).
5. Ở phần “hướng dẫn về nhà” để tạo hứng thú học tập
cho học sinh, giáo viên nên giao các công việc cụ thể cho các
em. Cũng có thể cho học sinh sưu tầm mẫu vật hay tranh ảnh,
hoặc cũng có thể cho học sinh tìm hiểu một số vấn đề có liên
quan đến bài học sau… từ các công việc đó giúp các em
khám phá, thích tìm hiểu khoa học.
/> />D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực
nghiệm cho thấy để nâng cao chất lượng dạy học cần có các
điều kiện sau:
- Tạo không khí học tập tích cực, Giáo viên phải tạo hứng thú
học tập mà ở đó mọi học sinh đều có trể tích cực tham gia
trong quá trình học tập, luôn hào hứng và muốn biết được sự