TỔNG QUAN MÔN HỌC
TỔNG QUAN MÔN HỌC
PHÁP LUẬT VỀ THUẾ
PHÁP LUẬT VỀ THUẾ

CHƯƠNG I:
CHƯƠNG I:
Khái quát chung về thuế và pháp luật thuế
Khái quát chung về thuế và pháp luật thuế
Việt Nam
Việt Nam
CHƯƠNG II:
CHƯƠNG II:
Pháp luật thuế thu vào hàng hóa, dịch vụ
Pháp luật thuế thu vào hàng hóa, dịch vụ

CHƯƠNG I – KHÁI QUÁT CHUNG VỀ
CHƯƠNG I – KHÁI QUÁT CHUNG VỀ
THUẾ VÀ PHÁP LUẬT THUẾ
THUẾ VÀ PHÁP LUẬT THUẾ
VIỆT NAM
VIỆT NAM
1
1Khái quát chung về thuế
Khái quát chung về thuế
1.1 Lịch sử hình thành thuế
1.1 Lịch sử hình thành thuế
1.2 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, phân loại thuế
1.2 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, phân loại thuế
2. Những vấn đề cơ bản về pháp luật thuế
2. Những vấn đề cơ bản về pháp luật thuế
2.1
2.1
Khái niệm pháp luật thuế
Khái niệm pháp luật thuế
2.2
2.2
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
3 Quan hệ pháp luật thuế
3 Quan hệ pháp luật thuế
3.1

Thuyết khế ước xã hội
Thuyết khế ước xã hội
Thuyết quyền lực Nhà nước
Thuyết quyền lực Nhà nước

1.1
1.1
Lịch sử hình thành thuế (tt)
Lịch sử hình thành thuế (tt)
Thuyết khế ước xã hội:
Thuyết khế ước xã hội:

Lần đầu tiên được Thomas Hobbes đưa ra và được
Lần đầu tiên được Thomas Hobbes đưa ra và được
phát triển bởi Jean-Jacques Rousseau
phát triển bởi Jean-Jacques Rousseau
Nội dung:
Nội dung:-
Hành vi nộp thuế của cư dân cho Nhà nước xuất phát
Hành vi nộp thuế của cư dân cho Nhà nước xuất phát
từ sự
từ sự
thỏa thuận
thỏa thuận

Khác với quan điểm của thuyết “Khế ước xã hội”, quan điểm
Khác với quan điểm của thuyết “Khế ước xã hội”, quan điểm
thuyết “Quyền lực Nhà nước” cho rằng, nếu đã thừa nhận
thuyết “Quyền lực Nhà nước” cho rằng, nếu đã thừa nhận
chính quyền thì phải thừa nhận rằng chính quyền cần phải có
chính quyền thì phải thừa nhận rằng chính quyền cần phải có
phương tiện để hoạt động.
phương tiện để hoạt động.

Nội dung:
Nội dung:
- Thuế là
- Thuế là
nghĩa vụ mang tính bắt buộc
nghĩa vụ mang tính bắt buộc
mà cư dân phải đóng góp
mà cư dân phải đóng góp
cho Nhà nước, được đảm bảo bằng công cụ pháp luật và sức
cho Nhà nước, được đảm bảo bằng công cụ pháp luật và sức
mạnh quyền lực chính trị.
mạnh quyền lực chính trị.
-
Thuế
Thuế
không có tính đối giá và hoàn trả trực tiếp
không có tính đối giá và hoàn trả trực tiếp
.
.
Ưu và nhược của thuyết quyền lực Nhà nước?
Ưu và nhược của thuyết quyền lực Nhà nước?

hiện tượng xã hội
-
Thuế là
Thuế là
phạm trù lịch sử gắn liền với Nhà nước
phạm trù lịch sử gắn liền với Nhà nước-
Thuế do
Thuế do
cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất
cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất
quyết định
quyết định
-
Không mang tính
Không mang tính
đối giá
đối giá
và
và
hoàn trả trực tiếp
hoàn trả trực tiếp
cho đối tượng
cho đối tượng
nộp thuế.
nộp thuế.

1.2

thẩm quyền ban hành.
Về tên gọi
Về tên gọi
thường phản ánh phạm vi tác
thường phản ánh phạm vi tác
động của sắc thuế đó
động của sắc thuế đó
thường phản ánh mục đích sử dụng
thường phản ánh mục đích sử dụng
của khoản phí, lệ phí đó.
của khoản phí, lệ phí đó.
Tính đối
Tính đối
giá
giá
Không mang tính đối giá và hoàn
Không mang tính đối giá và hoàn
trả trực tiếp
trả trực tiếp
Mang tính đối giá rõ ràng và hoàn
Mang tính đối giá rõ ràng và hoàn
trả trực tiếp
trả trực tiếp
Phạm vi áp
Phạm vi áp
dụng
dụng
Không có giới hạn, không có sự
Không có giới hạn, không có sự
khác biệt giữa các đối tượng, các

chủ yếu
và
và
thường xuyên
thường xuyên
của Ngân sách nhà
của Ngân sách nhà
nước
nước
Tại Việt Nam: Luôn chiếm trên 90% tổng thu NSNN
Tại Việt Nam: Luôn chiếm trên 90% tổng thu NSNN

vai trò tiền đề, nền tảng
vai trò tiền đề, nền tảng
-
Là công cụ giúp Nhà nước thực hiện các chính sách
Là công cụ giúp Nhà nước thực hiện các chính sách
điều tiết
điều tiết
vĩ mô nền kinh tế
vĩ mô nền kinh tế
(điều tiết giá; định hướng tiêu dùng; điều tiết
(điều tiết giá; định hướng tiêu dùng; điều tiết
kinh tế phát triển cân đối, hài hòa; điều tiết ngoại thương…) .
kinh tế phát triển cân đối, hài hòa; điều tiết ngoại thương…) .



1.2.4 Phân loại thuế
1.2.4 Phân loại thuế
-
Căn cứ vào đối tượng chịu thuế
Căn cứ vào đối tượng chịu thuế

Thuế thu vào
Thuế thu vào
hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
.
.
Bao gồm: thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất
Bao gồm: thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất
khẩu, nhập khẩu.
khẩu, nhập khẩu.

Thuế điều tiết vào
Thuế điều tiết vào
thu nhập
thu nhập
. Bao gồm: thuế thu nhập cá nhân, thuế
. Bao gồm: thuế thu nhập cá nhân, thuế
thu nhập doanh nghiệp, thuế chuyển quyền sử dụng đất.
thu nhập doanh nghiệp, thuế chuyển quyền sử dụng đất.

Thuế điều tiết vào
Thuế điều tiết vào
hành vi sử dụng một số loại tài sản do Nhà nước
hành vi sử dụng một số loại tài sản do Nhà nước

người chịu thuế
nhưng tổ chức
nhưng tổ chức
thu gián tiếp
thu gián tiếp
thông
thông
qua
qua
đối tượng nộp thuế
đối tượng nộp thuế
, trong đó
, trong đó
đối tượng nộp thuế không
đối tượng nộp thuế không
đồng thời là người chịu thuế.
đồng thời là người chịu thuế.
-
Ưu, nhược điểm:
Ưu, nhược điểm:

Ưu: dễ thu, chi phí hành thu thấp
Ưu: dễ thu, chi phí hành thu thấp

Nhược: tính công bằng không cao
Nhược: tính công bằng không cao
-
Phân loại thuế gián thu
Phân loại thuế gián thu


Thuế trực thu bao gồm: thuế TNDN; thuế TNCN; thuế tài nguyên;
Thuế trực thu bao gồm: thuế TNDN; thuế TNCN; thuế tài nguyên;
thuế sử dụng đất nông nghiệp; thuế nhà, đất
thuế sử dụng đất nông nghiệp; thuế nhà, đất
-
Ưu, nhược điểm:
Ưu, nhược điểm:

Ưu: Tính công bằng cao
Ưu: Tính công bằng cao

Nhược: khó thu, chi phí hành thu cao
Nhược: khó thu, chi phí hành thu cao
*
*
Hiện tượng chuyển hóa từ thuế gián thu sang thuế trực thu
Hiện tượng chuyển hóa từ thuế gián thu sang thuế trực thu
*
*Dự đoán xu hướng phát triển của thuế trực thu và thuế gián thu
Dự đoán xu hướng phát triển của thuế trực thu và thuế gián thu
trong nền kinh tế hiện đại?
trong nền kinh tế hiện đại?

2
2
.
.

Nguyên tắc công bằng (equity): yêu cầu việc ấn định thuế phải tùy theo
năng lực của mỗi người: thu nhập, của cải…
năng lực của mỗi người: thu nhập, của cải…
-
Nguyên tắc hiệu quả: từng loại thuế nên được thiết kế để lấy đi ít nhất
Nguyên tắc hiệu quả: từng loại thuế nên được thiết kế để lấy đi ít nhất
túi tiền của người dân và mang lại nhiều nhất cho Ngân sách nhà nước
túi tiền của người dân và mang lại nhiều nhất cho Ngân sách nhà nước
-
Nguyên tắc không đánh trùng thuế: loại bỏ hiện tượng thuế chồng thuế,
Nguyên tắc không đánh trùng thuế: loại bỏ hiện tượng thuế chồng thuế,
hiện tượng đánh thuế hai lần, đảm bảo một đối tượng chịu thuế không
hiện tượng đánh thuế hai lần, đảm bảo một đối tượng chịu thuế không
phải chịu 2 hay nhiều lần kê khai, nộp thuế trong cùng một loại thuế
phải chịu 2 hay nhiều lần kê khai, nộp thuế trong cùng một loại thuế
-
Nguyên tắc chính xác, rõ ràng, minh bạch…
Nguyên tắc chính xác, rõ ràng, minh bạch…

2.2
2.2
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
2.2.1
2.2.1
Tên gọi và hình thức văn bản pháp luật thuế
Tên gọi và hình thức văn bản pháp luật thuế
2.2.2
2.2.2
Đối tượng chịu thuế

Chế độ khen thưởng và xử lý vi phạm

2.2
2.2
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
(tt)
(tt)
2.2.1
2.2.1
Tên gọi và hình thức văn bản pháp luật thuế
Tên gọi và hình thức văn bản pháp luật thuế
a)
a)
Hình thức VBPL thuế: đạo luật thuế chỉ có thể tồn tại
Hình thức VBPL thuế: đạo luật thuế chỉ có thể tồn tại
dưới hình thức luật hoặc pháp lệnh.
dưới hình thức luật hoặc pháp lệnh.
b)
b)
Tên gọi: không phản ánh mục đích sử dụng số tiền thuế
Tên gọi: không phản ánh mục đích sử dụng số tiền thuế
mà thường phản ánh đối tượng chịu thuế của sắc thuế
mà thường phản ánh đối tượng chịu thuế của sắc thuế
hoặc nội dung và tính chất của các hoạt động làm phát
hoặc nội dung và tính chất của các hoạt động làm phát
sinh điều kiện pháp lý để áp dụng. Vd:
sinh điều kiện pháp lý để áp dụng. Vd:

Việc đặt tên phải ngắn gọn, rõ ràng, đơn nghĩa, chính

hàng hóa, dịch vụ, tài sản, thu nhập
hàng hóa, dịch vụ, tài sản, thu nhập
hoặc những lợi ích vật chất
hoặc những lợi ích vật chất
khác mà sắc thuế tác
khác mà sắc thuế tác
động đến.
động đến.
-
-
Mỗi một sắc thuế đều có quy định về đối tượng
Mỗi một sắc thuế đều có quy định về đối tượng
chịu thuế.
chịu thuế.
-
Cùng một đối tượng (hàng hóa, thu nhập, tài
Cùng một đối tượng (hàng hóa, thu nhập, tài
sản…) có thể đồng thời là đối tượng chịu thuế của
sản…) có thể đồng thời là đối tượng chịu thuế của
nhiều sắc thuế khác nhau.
nhiều sắc thuế khác nhau.
b)
b)
Phân biệt đối tượng chịu thuế và người chịu
Phân biệt đối tượng chịu thuế và người chịu
thuế?
thuế?
.
.


Để trở thành ĐTNT của một sắc thuế cụ thể, chủ thể đó phải có các
hành vi tác động lên đối tượng chịu thuế làm phát sinh nghĩa vụ
hành vi tác động lên đối tượng chịu thuế làm phát sinh nghĩa vụ
thuế.
thuế.

ĐTNT là các tổ chức và cá nhân.
ĐTNT là các tổ chức và cá nhân.

Một chủ thể có thể đồng thời là ĐTNT của hai hoặc nhiều loại thuế
Một chủ thể có thể đồng thời là ĐTNT của hai hoặc nhiều loại thuế
khác nhau.
khác nhau.
-
Phân biệt ĐTNT và người nộp thuế
Phân biệt ĐTNT và người nộp thuế
-
Phân biệt ĐTNT và người chịu thuế
Phân biệt ĐTNT và người chịu thuế

2.2
2.2
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
Những nội dung cơ bản của một đạo luật thuế
(tt)
(tt)
2.2.4
2.2.4
Đối tượng không thuộc diện chịu thuế và đối tượng
Đối tượng không thuộc diện chịu thuế và đối tượng

thuế còn có quy định đối tượng được miễn thuế và đối
tượng chịu thuế với mức thuế suất 0 %.
tượng chịu thuế với mức thuế suất 0 %.
*
*
Phân biệt các trường hợp không thuộc diện chịu thuế,
Phân biệt các trường hợp không thuộc diện chịu thuế,
miễn thuế, chịu thuế với mức thuế suất 0 %?
miễn thuế, chịu thuế với mức thuế suất 0 %? 2.2.4
2.2.4
Đối tượng không thuộc diện chịu thuế
Đối tượng không thuộc diện chịu thuế
và đối tượng không thuộc diện nộp thuế
và đối tượng không thuộc diện nộp thuế
(tt)
(tt)
.
.
•
Phân biệt các trường hợp không thuộc diện chịu thuế, miễn thuế,
Phân biệt các trường hợp không thuộc diện chịu thuế, miễn thuế,
chịu thuế với mức thuế suất 0 %
chịu thuế với mức thuế suất 0 %
Không thuộc diện

theo quy định của pháp luật
(hàng hóa, dịch vụ, thu nhập)
(hàng hóa, dịch vụ, thu nhập)
sẽ không phải đóng số tiền
sẽ không phải đóng số tiền
thuế cho Nhà nước.
thuế cho Nhà nước.Là những trường hợp đạo
Là những trường hợp đạo
luật dự liệu trước, tổ
luật dự liệu trước, tổ
chức, cá nhân khi tác
chức, cá nhân khi tác
động vào đối tượng này sẽ
động vào đối tượng này sẽ
được hưởng mức thuế
được hưởng mức thuế
suất là 0%. Tùy vào chính
suất là 0%. Tùy vào chính
sách của Nhà nước và nền
sách của Nhà nước và nền
kinh tế trong từng thời kỳ,
kinh tế trong từng thời kỳ,
Nhà nước quy định đối
Nhà nước quy định đối
tượng được hưởng thuế
tượng được hưởng thuế
suất 0%.

phải nộp thuế mang
phải nộp thuế mang
tính đương nhiên.
tính đương nhiên.
- Đối tượng được miễn thuế là các
- Đối tượng được miễn thuế là các
đối tượng nằm trong phạm vi điều
đối tượng nằm trong phạm vi điều
chỉnh của sắc thuế, tuy nhiên trong
chỉnh của sắc thuế, tuy nhiên trong
trường hợp xảy ra các sự kiện pháp
trường hợp xảy ra các sự kiện pháp
lý nhất định hoặc hội đủ các điều
lý nhất định hoặc hội đủ các điều
kiện luật định mà có đơn hoặc
kiện luật định mà có đơn hoặc
công văn xin xét miễn thuế theo
công văn xin xét miễn thuế theo
qui định kèm theo hồ sơ thì cơ
qui định kèm theo hồ sơ thì cơ
quan thuế xem xét và ra công văn
quan thuế xem xét và ra công văn
cho phép miễn thuế.
cho phép miễn thuế.- Đối tượng được
- Đối tượng được
hưởng mức thuế suất
hưởng mức thuế suất

-
PL thuế sử dụng 2 căn cứ cơ bản để tính thuế:
PL thuế sử dụng 2 căn cứ cơ bản để tính thuế:

Cơ sở tính thuế
Cơ sở tính thuế

Thuế suất
Thuế suất

2.2.5
2.2.5
Căn cứ tính thuế (tt)
Căn cứ tính thuế (tt)
a)
a)
Cơ sở tính thuế
Cơ sở tính thuế

Với các loại thuế có đối tượng chịu thuế là hàng hóa, tài
Với các loại thuế có đối tượng chịu thuế là hàng hóa, tài
sản, dịch vụ thì cơ sở tính thuế là giá trị của hàng hóa,
sản, dịch vụ thì cơ sở tính thuế là giá trị của hàng hóa,
tài sản, dịch vụ ấy thông qua đơn vị tiền tệ hay còn gọi
tài sản, dịch vụ ấy thông qua đơn vị tiền tệ hay còn gọi
là
là
giá tính thuế .
giá tính thuế .
