Lời nói đầu
Mục đích cuối cùng của một cuộc nghiên cứu thống kê là thu thập những
thông tin định lượng về hiện tượng nghiên cứu trong điều kiện lịch sử cụ thể, trên cơ
sở đó phát hiện bản chất quy luật phát triển của hiện tượng, giải quyết được một vấn
đề lý thuyết hoặc một yêu cầu nhất định của thực tiễn. Tất cả các công việc này được
gọi là hoạt động thống kê.
Điều tra thống kê là giai đoạn mở đầu của quá trình hoạt động thống kê. Là
một khâu rất quan trọng trong hoạt động thống kê điều tra thống kê có nhiệm vụ thu
thập đầy đủ các thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu. Đây là những thông tin sơ
cấp, nếu làm tốt giai đoạn này thì các thông tin, số liệu mới thu thập được một các
trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ và kịp thời, tạo điều kiện để thực hiện tốt
các giai đoạn tiếp theo. Điều tra thống kê được thực hiện trong rất nhiều lĩnh vực với
quy mô, phạm vi, nguồn lực, kinh phí khác nhau tùy theo mục đích nghiên cứu, đặc
điểm của đối tượng điều tra và điều kiện thực tế.
Để hiểu rõ hơn về phương pháp điều tra thống kê, tôi quyết định lựa chọn đề
tài: “Điều tra thống kê và ứng dụng số liệu điều tra thống kê để phân tích chất
lượng học tập của sinh viên lớp Thống kê kinh doanh 46B năm học 2006-2007.”
Việc nghiên cứu bao gồm điều tra thống kê và sử dụng số liệu thu được từ
điều tra để phân tích chất lượng học tập của sinh viên lớp TKKD46B.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của PGS.TS. Bùi Huy Thảo đã giúp
tôi hoàn thành đề tài này.
Mục lục
Chương I: Lý luận chung về điều tra thống kê
I. Khái niệm, ý nghĩa của điều tra thống kê
II. Các loại điều tra thống kê
III. Phương pháp thu thập thông tin trong điều tra thống kê
Chương II: Ứng dụng điều tra thống kê để phân tích chất lượng học tập
I. Phương án điều tra
II. Phân tích số liệu điều tra thống kê
Chương III: Một số kiến nghị về điều tra thống kê
Tài liệu tham khảo

mang tính thời sự. Thứ hai thống kê phải cung cấp tài liệu phục vụ các yêu cầu
nghiên cứu đúng lúc cần thiết.
- Đầy đủ: tài liệu điều tra phải được thu thập theo đúng nội dung cần thiết
cho cuộc nghiên cứu, phải thu thập trên tất cả số đơn vị của hiện tượng nghiên
cứu.
- Ngoài ra, điều tra thống kê muốn phản ánh đúng bản chất, tính quy luật của
hiện tượng nghiên cứu cần phải dựa trên cơ sở quan sát số lớn. Một số trường
hợp nhất định, điều tra thống kê cũng có thể chỉ tiến hành trên một số đơn vị cá
biệt, nhưng các đơn vị này phải được lựa chọn và xem xét trong mối quan hệ với
tổng thể nghiên cứu.
II. Các loại điều tra thống kê
II.1 Điều tra thường xuyên và không thường xuyên
Căn cứ vào sự liên tục, tính chất hệ thống của các cuộc điều tra, ta có thể chia
các cuộc điều tra thống kê thành hai loại:
- Điều tra thống kê thường xuyên được thực hiện một cách liên tục, có hệ
thống và thường là theo quá trình phát sinh, phát triển của hiện tượng. Điều tra
thống kê thường xuyên giúp ta thu thập tài liệu tỉ mỉ, chi tiết, là cơ sở để lập các
báo cáo thống kê định kỳ. Hình thức tổ chức chủ yếu và quan trọng nhất của điều
tra thống kê thường xuyên là “báo cáo thống kê định kỳ”. Đây là hình thức thu
thập số liệu dựa vào các biểu mẫu báo cáo thống kê được lập sẵn.
- Điều tra không thường xuyên được thực hiện một cách không liên tục,
không gắn với quá trình phát sinh, phát triển của hiện tượng. Hình thức chủ yếu
của loại này là các cuộc “điều tra chuyên môn”. Điều tra chuyên môn chỉ được tổ
chức khi có nhu cầu, theo kế hoạch và phương pháp quy định riêng cho từng
cuộc điều tra.
II.2 Điều tra toàn bộ và không toàn bộ
Căn cứ vào phạm vi của đối tượng được điều tra thực tế, ta có điều tra toàn bộ
và không toàn bộ.
- Điều tra toàn bộ
Tiến hành thu thập tài liệu trên toàn thể các đơn vị thuộc đối tượng điều

- Tiết kiệm thời gian và chi phí cũng như công sức cán bộ điều tra
- Thông tin thu được khách quan, không bị ảnh hưởng bởi thái độ
người hỏi.
- Dễ trả lời những vấn đề tế nhị
- Nguyên tắc nặc danh được đảm bảo trong phỏng vấn
Hạn chế:
- Chất lượng thông tin thu được không thật cao
- Không biết được thái độ người trả lời
Lưu ý: trong phương pháp này muốn tăng số phiếu trả lời cần chú ý một
số biện pháp như:
- Tạo điều kiện dễ dàng tối đa cho việc trả lời
- Gửi thư nhắc tại kèm theo bảng câu hỏi đề phòng thư lần trước
thất lạc.
- Khuyến khích vật chất.
III.1.2 Phương pháp phỏng vấn trực diện
Là phương pháp mà người phỏng vấn và người trả lời tham gia một
cuộc nói chuyện riêng hay còn gọi là trò chuyện có chủ định. Tức đây là
một cuộc nói chuyện có mục đích và là quá trình giao tiếp một chiều do
người phỏng vấn điều khiển.
Ưu điểm:
- Việc tiếp xúc trực tiếp tạo ra những điều kiện đặc biệt để hiểu đối
tượng sâu sắc hơn.
- Do tiếp xúc trực tiếp nên đã đồng thời kết hợp phỏng vấn với
quan sát.
- Có thể phát hiện sai sót và sửa đổi kịp thời.
Hạn chế:
- Tốn kém hơn về thời gian, chi phí và con người.
- Tổ chức điều tra khó khăn hơn.
- Không cẩn thận câu trả lời sẽ bị ảnh hưởng bởi thiên kiến của
điều tra viên.

Hạn chế:
- Đòi hỏi nhiều công sức và chi phí.
- Nhiều nội dung khác nhau trong nghiên cứu không thể thực hiện được
bằng phương pháp quan sát.
* Theo tính chất tham gia, phương pháp quan sát được chia làm 2 loại:
- Quan sát có tham dự
Là hình thức quan sát trong đó người quan sát trực tiếp tham gia vào quá
trình hoạt động của đối tượng quan sát. Gồm có quan sát kín, quan sát trung
lập, quan sát tham dự thông thường và quan sát tham dự tích cực.
Phương pháp này có thể thu thập được thông tin một cách toàn diện, tránh
được các ấn tượng tức thời ngẫu nhiên. Tuy nhiên nếu tham dự tích cực hoặc
quá lâu có thể mang lại hậu quả không tốt, chẳng hạn mất tính khách quan
trong việc thu thập thông tin hay chủ quan bỏ qua những diễn biến mới trong
phản ứng của các thành viên trong tập thể.
- Quan sát không tham dự (quan sát từ bên ngoài)
Trong phương pháp này người quan sát hoàn toàn đứng ngoài không can
thiệp vào quá trình xảy ra và không đặt câu hỏi. Do đặc điểm đó nên khi dùng
phương pháp này thường không thấy được nội tình do vậy những điều giải
thích không phải lúc nào cũng đúng.
* Theo thời gian
- Quan sát ngẫu nhiên
Là sự quan sát không được định trước là sẽ tiến hành vào một thời điểm
nào đó mà hoàn toàn ngẫu nhiên. Do vậy đảm bảo được tính khách quan cao
trong thông tin ghi chép được.
- Quan sát có hệ thống
Là quan sát có tính thường xuyên và lặp lại.
* Theo hình thức hóa
- Quan sát tiêu chuẩn hóa (quan sát có kiểm tra)
Là quan sát mà trong đó những yếu tố cần quan sát được vạch sẵn trong
chương trình, được tiêu chuẩn hóa trong các bảng, phiếu hoặc biên bản quan

tra là một đơn vị điều tra.
1.3 Nội dung điều tra
Bao gồm các chỉ tiêu sau:
1.3.1 Phân loại đối tượng điều tra
+ Theo giới tính
1.3.2 Tình hình tham gia học tập
+ Tình hình nghỉ học
+ Lý do nghỉ học
+ Cách học
+ Nhóm các chỉ tiêu khác về cách học tập
1.3.3 Kết quả học tập
+ Kết quả học tập qua 3 năm học
+ Mức độ hài lòng của bản thân
1.4 Phương pháp điều tra
Điều tra toàn bộ sinh viên lớp thống kê kinh doanh 46B.
Phỏng vấn gián tiếp: người được hỏi nhận phiếu điều tra, tự mình ghi câu trả
lời vào phiếu rồi gửi trả lại cho người hỏi.
1.5 Phiếu điều tra và bảng mã hóa
Phiếu điều tra (còn được gọi là bảng hỏi; phiếu hỏi; phiếu câu hỏi) là phương
tiện để thu thập thông tin, nó là tổ hợp các câu hỏi được thiết kế nhằm cung cấp
dữ liệu cho việc kiểm định các giả thiết hoặc các vấn đề cần nghiên cứu. Với các
ý nghĩa trên có thể coi phiếu điều tra là phương tiện dùng để giao tiếp giữa điều
tra viên và những người trả lời phỏng vấn và giữa người sử dụng tin và người
cung cấp tin.
Mẫu phiếu điều tra: Phụ lục 1 (trang 26).
Bảng mã hóa: Phụ lục 2 (trang 27)
Kết cấu của Phiếu điều tra (bảng hỏi) như sau:
1.5.1 Lời mở đầu và hướng dẫn cơ bản để hoàn thành bảng hỏi
Lời mở đầu:
“Để phân tích chất lượng học tập của sinh viên lớp TKKD46B, tôi-Dương

Theo biểu hiện: câu hỏi đóng.
Câu 4. Sắp xếp lý do nghỉ học của bạn theo mức độ thường xuyên
của nó (đánh số từ 1 đến 7, đánh số 1 cho lý do nào thường xuyên nhất và số 7 cho
lý do ít nhất)
1□Nghỉ ốm 2□Đi chơi 3□Buồn ngủ 4□Lười
5□Giáo viên không điểm danh 6□Giáo viên dạy không hấp dẫn
7□Lý do khác…………………………………………………..
Theo nội dung câu hỏi: câu hỏi về sự kiện.
Theo biểu hiện: câu hỏi nửa đóng.
Câu 5. Cách học của bạn
1□Học dần từ trong kỳ 2□Cuối kỳ mới học 3□Sát thi mới học
Theo nội dung câu hỏi: câu hỏi về sự kiện.
Theo biểu hiện: câu hỏi đóng.