nghiên cứu - trao đổi
36 tạp chí luật học số 11/2007

ThS. Bùi thị Huyền *
hi hnh ỏn l mt trong nhng hot ng
quan trng ca Nh nc nhm a cỏc
bn ỏn, quyt nh ca to ỏn ó cú hiu lc
phỏp lut ra thi hnh trờn thc t. Hot ng
thi hnh ỏn mt mt bo m vic thc hin
quyn t phỏp ca Nh nc, mt khỏc l cụng
c hu hiu khụi phc li cỏc quyn v li
ớch hp phỏp ca xó hi v cụng dõn khi b
xõm hi. Hiu qu ca hot ng thi hnh ỏn
ph thuc vo nhiu yu t, c bit l cỏc
quy nh v trỡnh t, th tc thi hnh ỏn.
Vn t ra hin nay l trờn c s
ng li i mi ca ng v xõy dng
nh nc phỏp quyn, ci cỏch t phỏp, xõy
dng v hon thin h thng phỏp lut cn
nghiờn cu phỏp lut v thc tin thi hnh ỏn
dõn s, t ú úng gúp cỏc ý kin vo vic
xõy dng phỏp lut v trỡnh t, th tc thi
hnh ỏn mt cỏch khoa hc, hp lớ hn, cú
tớnh n cỏc c thự ca tng loi hỡnh thi
hnh ỏn, khc phc c nhng hn ch, bt
cp ca Phỏp lnh thi hnh ỏn dõn s nm

tỏch bch thnh hai phn khỏc nhau: Phn
nhng quy nh chung v th tc thi hnh ỏn
v phn nhng quy nh c th v th tc thi
hnh ỏn i vi tng loi th tc thi hnh ỏn
dõn s, kinh doanh, thng mi, lao ng v
thi hnh phn dõn s trong bn ỏn, quyt nh
hỡnh s v hnh chớnh. Cỏch quy nh ny v
mt khoa hc s rt rừ rng v v mt thc t
thỡ cỏc c quan thi hnh ỏn s d ỏp dng.
T

* Ging viờn Khoa lut dõn s
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 11/2007 37

Trong phần những quy định chung về
thủ tục thi hành án cần quy định những vấn
đề chung nhất để từ đó thực hiện thủ tục,
cách thức thi hành bản án, quyết định dân sự
như bản án, quyết định dân sự có hiệu lực thi
hành; căn cứ thi hành án; thời hiệu thi hành
án; thẩm quyền ra quyết định thi hành án;
thông báo quyết định thi hành án; quyền và
nghĩa vụ của người được thi hành án; quyền
và nghĩa vụ của người phải thi hành án;
quyền và nghĩa vụ của người có quyền,
nghĩa vụ liên quan… Phần thứ hai về thủ tục

nhau. Ý kiến thứ nhất cho rằng cần thiết phải
xác định rõ thời điểm toà án cấp bản án,
quyết định cho đương sự là thời điểm khi
bản án, quyết định của toà án có hiệu lực thi
hành như Điều 18 PLTHADS hiện nay; việc
không xác định rõ thời điểm toà án cấp bản
án, quyết định có thể gây ra sự nhầm lẫn đối
với một số toà án và đặc biệt đối với các
đương sự. Ý kiến thứ hai cho rằng việc xác
định rõ thời điểm toà án cấp bản án, quyết
định cho đương sự là không cần thiết.
Chúng tôi đồng tình với quan điểm thứ
hai bởi các lí do sau: Bản án, quyết định dân
sự của toà án có hiệu lực thi hành có thể là
bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật
hoặc chưa có hiệu lực pháp luật nhưng có
hiệu lực thi hành ngay. Việc xác định thời
điểm bản án, quyết định có hiệu lực pháp
luật đối với các bản án, quyết định phúc
thẩm, quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm
thường đơn giản vì đó là những bản án,
quyết định có hiệu lực pháp luật ngay sau
khi tuyên án hoặc ra quyết định. Còn đối với
bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết
định sơ thẩm chỉ có hiệu lực pháp luật khi
hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị không bị
ai kháng cáo, viện kiểm sát không kháng
nghị. Việc xác định thời điểm bản án, quyết
định có hiệu lực pháp luật đối với loại bản
án, quyết định này là vấn đề phức tạp.

đồng xét đơn kháng cáo quá hạn ra quyết
định chấp nhận việc kháng cáo quá hạn thì
bản án, quyết định đó chưa có hiệu lực pháp
luật và bị xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm.
Theo quy định tại Điều 252 BLTTDS,
thời hạn kháng nghị đối với bản án của toà
án cấp sơ thẩm của viện kiểm sát cùng cấp là
mười lăm ngày, của viện kiểm sát cấp trên
trực tiếp là ba mươi ngày kể từ ngày tuyên
án. Trường hợp viện kiểm sát không tham
gia phiên toà thì thời hạn kháng nghị tính từ
ngày viện kiểm sát cùng cấp nhận được bản
án. Thời hạn kháng nghị quyết định tạm đình
chỉ, quyết định đình chỉ của toà án cấp sơ
thẩm của viện kiểm sát cùng cấp là bảy
ngày, của viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là
mười ngày kể từ ngày viện kiểm sát cùng
cấp nhận được quyết định.
Như vậy, thời điểm bản án, quyết định sơ
thẩm có hiệu lực pháp luật đối với mỗi đương
sự có thể là khác nhau nhưng ngày bản án,
quyết định sơ thẩm có hiệu lực thi hành là
ngày mà không còn chủ thể có quyền kháng
cáo, kháng nghị và bản thân các đương sự
không thể tự xác định được điều đó để yêu cầu
toà án cấp bản án, quyết định có ghi “để thi
hành” cho mình mà chỉ có toà án đã tuyên bản
án, quyết định mới xác định được chính xác.
Vì vậy, về nguyên tắc, toà án chỉ có thể cấp cho
người được thi hành án, người phải thi hành án

các điều kiện do pháp luật quy định, bao
gồm: Người yêu cầu thi hành án có quyền
yêu cầu thi hành án; yêu cầu thi hành án đối
với bản án, quyết định dân sự có ghi “để thi
hành", thuộc thẩm quyền thi hành án của cơ
quan thi hành án; ngoài ra, còn phải đáp ứng
điều kiện về thời hiệu thi hành án và phải
làm đúng mẫu đơn yêu cầu thi hành án.
Nhưng không phải người dân nào khi thực
hiện yêu cầu thi hành án đều hiểu được các
điều kiện đó cho nên để tạo điều kiện cho
người dân khi thực hiện quyền yêu cầu thi
hành án cũng như thuận lợi cho cơ quan thi
hành án khi xét đơn yêu cầu. Theo chúng tôi,
cần quy định chung về thủ tục yêu cầu thi
hành án dân sự theo hướng như sau:
"1. Người yêu cầu thi hành án phải làm
đơn gửi cơ quan thi hành án có thẩm quyền.
2. Đơn yêu cầu thi hành án phải được gửi
trong thời hiệu thi hành án.
3. Đơn yêu cầu thi hành án phải có các
nội dung chính sau đây:

4. Kèm theo đơn yêu cầu thi hành án là
bản sao bản án, quyết định của toà án, quyết
định của trọng tài có ghi
«
để thi hành
»
và các

án là 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được
bản án, quyết định của toà án hoặc nhận được
đơn yêu cầu thi hành án, trừ trường hợp yêu
cầu toà án giải thích bản án, quyết định.
d. Thủ tục xác minh trong thi hành án
Về nguyên tắc, việc thi hành án trước hết
phải tôn trọng và khuyến khích sự tự nguyện
của các đương sự. Chỉ sau khi hết thời hạn
do chấp hành viên ấn định mà các đương sự
có điều kiện thi hành án nhưng không tự
nguyện thi hành án thì cơ quan thi hành án
mới áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành
án, trừ các trường hợp khác do pháp luật quy
định. Vấn đề mấu chốt ở chỗ cơ quan thi
hành án phải xác minh điều kiện thi hành án
của người phải thi hành án thì mới có thể nghiên cứu - trao đổi
40 tạp chí luật học số 11/2007

ngh n vic ỏp dng bin phỏp cng ch
gỡ v xõy dng k hoch t chc cng ch.
Xỏc minh trong thc tin thi hnh ỏn l vn
vụ cựng quan trng, cú ý ngha quyt nh
vic thi hnh ỏn cú thnh cụng hay khụng.
Hin ti, PLTHADS khụng quy nh v th
tc xỏc minh trong thi hnh ỏn, cỏc ngh nh
ca Chớnh ph hng dn thi hnh Phỏp lnh
ny cú cp mt vi khớa cnh ca th tc

s dng ca ngi phi thi hnh ỏn thỡ hu qu
s rt khú khc phc. Hn na, quy nh ti
im d khon 1 iu 26 PLTHADS l mõu
thun vi quy nh ca khon 5 iu 41
PLTHADS. Khon 5 iu 41 PLTHADS quy
nh:
ô
Khi kờ biờn ti sn, nu cú tranh chp
thỡ chp hnh viờn vn tin hnh kờ biờn ti
sn v gii thớch cho ng s v quyn khi
kin theo th tc t tng dõn s. Ht thi hn
ba thỏng, k t ngy kờ biờn m khụng cú
ngi khi kin thỡ ti sn kờ biờn c x lớ
thi hnh ỏn
ằ
. Nh vy, khi cú tranh chp
v ti sn kờ biờn, trong thi hn 3 thỏng k
t ngy kờ biờn vic thi hnh ỏn s khụng th
thc hin c m cn hoón li ch xem
ng s cú khi kin hay khụng, do ú cn
b sung vo cn c hoón thi hnh ỏn theo
hng: "Khi ti sn kờ biờn cú tranh chp,
chp hnh viờn vn tin hnh kờ biờn ti sn
v gii thớch cho ng s v quyn khi
kin theo th tc t tng dõn s, c quan thi
hnh ỏn s hoón thi hnh ỏn trong thi hn ba
thỏng; tranh chp v ti sn kờ biờn ang
c to ỏn th lớ gii quyt theo n kin
ca ngi cú quyn, li ớch liờn quan".
Khon 2 iu 26 PLTHADS quy nh:

Cũn tỡnh tit mi l cn c khỏng ngh tỏi
thm l nhng tỡnh tit khụng cú sn trong h
s v ỏn, mun xỏc nh c phi thụng qua
quỏ trỡnh thu thp chng c v xột x li. Vỡ
vy, ngi cú thm quyn khỏng ngh khụng
th yờu cu hoón thi hnh ỏn xem xột vic
khỏng ngh do nghi ng kh nng cú tỡnh tit
mi. Vic xut hin tỡnh tit mi l do khỏch
quan mang li nờn khi cú tỡnh tit mi, ngi
cú thm quyn khỏng ngh s thc hin khỏng
ngh v ra quyt nh tm ỡnh ch thi hnh
ỏn. Do ú, cn quy nh cn c hoón thi hnh
ỏn trong trng hp ny theo hng:
ô
Ngi
cú quyn khỏng ngh bn ỏn, quyt nh ca
to ỏn cú quyn yờu cu hoón thi hnh ỏn mt
ln xem xột khỏng ngh theo th tc giỏm
c thm khi phỏt hin bn ỏn, quyt nh cú
vi phm phỏp lut
ằ
.
Ngoi ra, cú quan im cho rng cn b
sung trng hp ngi cú thm quyn ra
quyt nh thi hnh ỏn cú quyn ra quyt nh
hoón thi hnh ỏn trong trng hp cú du
hiu vi phm phỏp lut nghiờm trng hoc cú
tỡnh tit mi liờn quan n bn ỏn, quyt nh
ang thi hnh m ngi c thi hnh ỏn
hoc c quan thi hnh ỏn thy cn ngh to

giỏm c thm, tỏi thm bit ngi cú
thm quyn khỏng ngh xem xột vic khỏng nghiên cứu - trao đổi
42 tạp chí luật học số 11/2007

ngh v vic cú hoón thi hnh ỏn hay khụng l
quyn ca h ng thi h phi chu trỏch
nhim v quyt nh ca mỡnh.
e. Th tc tm ỡnh ch thi hnh ỏn
Khon 2 iu 27 PLTHADS quy nh:
ô
thi hn tm ỡnh ch thi hnh ỏn theo yờu
cu ca ngi ó khỏng ngh bn ỏn, quyt
nh ó cú hiu lc khụng quỏ sỏu thỏng, k
t ngy ra quyt nh tm ỡnh ch thi hnh
ỏn
ằ
. Mc ớch ca vic tm ỡnh ch thi hnh
ỏn trong trng hp ny l ch kt qu giỏm
c thm. Nu quyt nh giỏm c thm, tỏi
thm gi nguyờn bn ỏn, quyt nh b khỏng
ngh thỡ c quan thi hnh ỏn s tip tc thi
hnh bn ỏn, quyt nh ú. Nu quyt nh
giỏm c thm, tỏi thm hu bn ỏn, quyt
nh b khỏng ngh thỡ c quan thi hnh ỏn s
ra quyt nh ỡnh ch thi hnh ỏn. Vỡ vy,
thi hn tm ỡnh ch thi hnh ỏn trong
trng hp ny phi trựng vi thi hn xột

ằ
. Theo quy nh ca phỏp lut dõn
s, quyn v li ớch khụng c chuyn giao
cho ngi tha k khi mt ngi cht l
quyn v li ớch gn lin vi nhõn thõn. Cũn
khi ngi c thi hnh ỏn cht, quyn v
li ớch v ti sn s c chuyn giao cho
ngi tha k ca ngi c thi hnh ỏn
nhng iu 28 PLTHADS khụng quy nh
i vi trng hp ngi c thi hnh ỏn
cht m quyn v li ớch theo bn ỏn, quyt
nh c chuyn giao cho ngi tha k
nhng khụng cú ngi tha k. Theo quy nh
ca phỏp lut dõn s, trong trng hp ngi
di sn cht m khụng cú ngi tha k thỡ
ti sn ú s thuc v Nh nc. Vỡ vy, nu
ngi c thi hnh ỏn cht khụng cú ngi
tha k m ỡnh ch vic thi hnh ỏn ng
ngha vi vic ngi phi thi hnh ỏn c
gii phúng vic thc hin ngha v, ngõn
sỏch nh nc b tht thu v s mõu thun
vi quy nh ca phỏp lut dõn s. Do ú,
khc phc bt hp lớ ny, trong tng lai nờn
quy nh i vi trng hp ny theo hng:
"Ngi c thi hnh ỏn cht m theo quy
nh ca phỏp lut dõn s quyn v li ớch
ca ngi ú theo bn ỏn, quyt nh c
tha k nhng khụng cú ngi tha k thỡ c
quan thi hnh ỏn tip tc thi hnh ỏn; ti sn
thu hi c np vo ngõn sỏch nh nc"./.