NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM DO
NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM DO
CÁC ION KIM LOẠI NĂNG ĐỘC HẠI
CÁC ION KIM LOẠI NĂNG ĐỘC HẠI
NHIỄM VÀO THỨC ĂN CHĂN NUÔI
NHIỄM VÀO THỨC ĂN CHĂN NUÔI
VÀ THỰC PHẨM
VÀ THỰC PHẨM
PGS.TS. Dương Thanh Liêm
PGS.TS. Dương Thanh Liêm
Bộ môn Dinh dưỡng động vật
Bộ môn Dinh dưỡng động vật
Khoa Chăn nuôi - Thú y
Khoa Chăn nuôi - Thú y
Trường Đại học Nông Lâm
Trường Đại học Nông Lâm

Nguyên nhân ô nhiểm
Nguyên nhân ô nhiểm
kim loại nặng vào thực phẩm.
kim loại nặng vào thực phẩm.
1. Nguyên liệu dùng trong chế biến là các hóa chất không đủ
tiêu chuẩn dùng trong thực phẩm. Ví dụ: Sử dụng HCl
không tinh khiết, có chứa kim loại nặng để thủy phân
protein làm nước chấm.
2. Các kim loại nặng cũng có thể nhiễm lẫn vào thức ăn, do kỹ
thuật sản xuất chưa tốt. Ví dụ: Ghép mí đồ hộp không kín
thì chì, thiếc sẽ nhiễm lẫn vào thức ăn trong đồ hộp.
3. Các kim loại cũng có thể nhiễm lẫn vào thức ăn trong quá
trình nấu nướng, chứa đựng, bảo quản trong những dụng cụ

Cadmium (Cd): Nguồn
nhiễm và những ứng dụng
nhiễm và những ứng dụng
•
Là nguyên tố kim loại tương đối mới với con người
•
Nguồn nhiễm:
–
Sự bào mòn đá tự nhiên có chứa Cadmium
–
Lò nấu đồng, chì và kẽm làm bay ra cadmium
–
Hút thuốc lá (mỗi điếu thuốc chứa 1-2 µg Cd)
•
Những ứng dụng Cadmium:
–
Mạ kim loại
–
Làm pin sạc Nickel-Cadmium.
–
Hợp kim để hàn
–
Làm màu sơn (xanh nước biển)
–
Chất ổn định chất dẽo.
–
Hóa chất trong kỹ thuật nhiếp ảnh
–
Làm thuốc diệt nấm
•


Cadmium (Cd)
Cadmium (Cd)
Nghiên cứu tác động của Cadmium
đến cơ thể:
•
Cadmium phân bố trong cơ thể:
–
Liên kết với albumin trong huyết
tương và những tế bào hồng cầu.
–
Cd vận chuyể đến gan, tụy, tuyến tiền
liệt và thận, sau cùng là đến thận.
•
50-75% lượng Cd trong cơ thể
được tìm thấy trong gan và thận.
•
Metallothionein: một loại protein giàu
cysteine là bẩy bắt giữ Cd trong thận.
•
Sự loại thải Cd: đường tiết niệu
•
Để loại thải Cd ra ngoài phải mất phân
nửa cuộc đời, khoảng 20 - 30 năm
Metallothionein
Bẩy bắt giữ Cd

Cadmium (Cd)
Cadmium (Cd)
Độc tính của Cd

–
Gây loãng xương và nhuyễn xương
(pseudofractures)
•
Gây ung thư:
–
Gây ung thư trên động vật thí nghiệm
–
~8% của ung thư phổi có thể qui cho
là do Cdmium
From: Klaassen et al., Chap. 19, Philp, Chap. 6

Xác định Cadmium và xử lý
Xác định Cadmium và xử lý
•
Cái gì làm cho anh nghi ngờ nhiễm độc Cd?
•
Test gì để xác định là nhiễm độc Cadmium hoặc
ảnh hưởng của nó?
–
Tăng sự bài tiết proteins, acid amin và Ca.
•
Làm gì để xử lý nhiễm độc Cadmium?
–
Cấp tính do hít Cadmium: Lọc rửa phổi
–
Cấp tính do ăn Cadmium: Gây nôn, ói và
rửa dạ dày
–
Mãn tính:

Cadmium (Cd)
Cadmium (Cd)
Nghiên cứu dịch tể
Nghiên cứu dịch tể
/ca bệnh
/ca bệnh
Một số trường hợp ô nhiễm chất
thải công nghiệp vào nông
nghiệp:
•
Sử dụng chất thải nhiễm Cd làm
phân hữu cơ bón cho cây trồng, từ
đó làm cho cây trồng nhiễm Cd
•
Cây trồng tích lũy Cd, làm cho nồng
độ Cd cao trong thực vật
•
Súc vật ăn cỏ trên đồng nhiễm Cd,
tích lũy trong gan và thận
–
Cừu rất nhạy cảm với Cd, gấp 6-
8 lần so với các thú khác
From: Klaassen et al., Chap. 19, Philp, Chap. 6
Land application
Bón phân hữu cơ đã nhiễm Cd
Bón phân hữu cơ đã nhiễm Cd

Nguồn nhiễm Arsenic
Nguồn nhiễm Arsenic
•

Bệnh tim mạch.
–
Bệnh cao huyết áp
http://www.epa.gov/safewater/arsenic/pdfs/arsenic_training_2002/train1-background.ppt

Nhiễm độc Arsenic
Nhiễm độc Arsenic
Triệu chứng ngộ độc
Triệu chứng ngộ độccấp tính:
cấp tính:
• Ngộ độc do asen chủ yếu là ngộ độc cấp tính, với liều lượng 0,06g As
2
O
3

đã bị ngộ độc với 0,15g/người sẽ bị chết ngay.
• Ngộ độc cấp tính xuất hiện triệu chứng đột ngột giống như bị dịch tả,
xuất hiện rất nhanh ngay sau khi ăn phải asen. Nạn nhân nôn mửa, đau
bụng tiêu chảy, khát nước giữ dội, mạch đập yếu, mặt nhợt nhạt rồi thâm
tím, bí tiểu, chết sau 24 giờ.

Ngộ độc mãn tính (ngộ độc trường diễn):
Ngộ độc mãn tính (ngộ độc trường diễn):
• Do arsenic tích lũy lâu ngày trong cơ thể, do kết quả của bệnh nghề nghiệp,
cơ thể tích lũy những liều lượng nhỏ asen trong thời gian kéo dài mới xuất
hiện những triệu chứng như: mặt xám, tóc rụng, viêm dạ dày và ruột, đau
mắt, đau tai, cảm giác về sự di động bị rối loạn, xuất hiện asen trong nước

Sừng hóa lòng bàn tay, bàn chân

Ngộ độc Arsenic đã chuyển thành dạng bệnh ung thư da
Ngộ độc Arsenic đã chuyển thành dạng bệnh ung thư da

Ung thư do uống thuốc bắc có thạch tín ở Hà Nội
Ung thư do uống thuốc bắc có thạch tín ở Hà Nội
vnexpress.net/Vietnam/Suc-khoe/2001/06/3B9B1AD1/
vnexpress.net/Vietnam/Suc-khoe/2001/06/3B9B1AD1/Các bác sĩ đã xét nghiệm và tìm thấy có thạch tín
trong tóc và nước tiểu của bệnh nhân nữ
L.T.L. Kết quả sinh thiết cũng cho thấy bà bị
ung thư tế bào đáy. Đây là hậu quả của việc 10
năm trước, bệnh nhân uống thuốc bắc điều trị
bệnh hen có chứa thạch tín suốt một tháng
rưỡi.
Bác sĩ khám thấy nhiều sẩn sừng giống như mụn
cóc ở lòng bàn tay, bàn chân, da có từng vùng
rối loạn sắc tố đen trắng, hai chân, thân và
lưng có những vết xen kẽ hình giọt mưa rơi.
Ngoài ra còn một vết loét kích thước 3 cm x 3
cm, đóng mài dày, không đau. Bệnh nhân được
điều trị bằng nhiều loại thuốc thoa vào vết sùi
nhưng không giảm mà ngày càng loét.Tình hình nước nhiểm arsenic ở VN
Tình hình nước nhiểm arsenic ở VN

CHU KỲ KiỂM TRA
CHU KỲ KiỂM RTA
Thời kỳ thứ 1 Thời kỳ thứ 2 Thời kỳ thứ 3
Thời kỳ thứ 1
50 µg/L MCL
10 µg/L MCL
2/22/02
Dữ liệu cơ sở
1/23/06
10 µg/L MCL đủ tiêu chuẩn cho phép.
Mẫu thử
http://www.epa.gov/safewater/arsenic/pdfs/arsenic_training_2002/train1-background.ppt

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
CHU KỲ KiỂM TRA
CHU KỲ KiỂM TRAE
Thời kỳ thứ 1 Thời kỳ thứ 2 Thời kỳ thứ 3 Thời kỳ thứ 1
50 µg/L MCL
10 µg/L
MCL
2/22/02
Dữ liệu cơ sở
12/31/06
Xem xét các số liệu kiểm tra chính xác,
chấp nhận cho sử dụng nguồn nước.
1/23/06
10 µg/L MCL cho phép sử dụng.
1/1/06
Cận mức ngưỡng giới hạn cho phép, tạm thời dừng
lại để kiểm tra tiếp, nếu cao hơn chưa được dùng.

Mạch yếu, nước tiểu ít, trong nước tiểu có porphyrin.
•
Phụ nữ dễ bị sẩy thai.

Những con đườ ng chì
Những con đườ ng chì
đi vào cơ thể
đi vào cơ thể
•
Qua đường miệng
(phổ biến nhất)

•
Qua đường hô hấp (hít bụi chì)
•
Hấp thu qua da (hiếm khi xảy rs)
http://www.safetycenter.navy.mil/presentations/osh/sourcefile/lead.ppt

Sự hấp thu chì vào cơ thể
Sự hấp thu chì vào cơ thể
•
5 đến 15% lượng chì ăn vào được hấp thu ở ruột.
•
Chỉ có 5% lượng chì hấp thu được giữ lại trong máu,
trong xương hoặc trong tổ chức khác.
•
Sự tồn tại của chì trong tổ chức xương rất lâu. Trong
20 năm cơ thể thải chì ra chỉ được 1/2 lượng chì trong
xương.
•