đặc san về xử lí vi phạm hành chính

Tạp chí luật học 23
Ths. Trần thị hiền *
i phm hnh chớnh l hnh vi do cỏ
nhõn hoc t chc thc hin vi li c
ý hay vụ ý, vi phm cỏc quy nh ca phỏp
lut v qun lớ nh nc m khụng phi l ti
phm v theo quy nh ca phỏp lut phi b
x pht hnh chớnh .
So vi ti phm hỡnh s thỡ vi phm
hnh chớnh cú mc nguy him cho xó hi
thp hn. Tớnh nguy him cho xó hi ca vi
phm hnh chớnh khụng th hin rừ nột trong
hu qu do mi vi phm hnh chớnh gõy ra
m th hin s lng vi phm hnh chớnh
v phm vi xy ra vi phm hnh chớnh.
Chớnh vỡ vi phm hnh chớnh cú mc
nguy him cho xó hi khụng cao nờn d cú
thỏi xem thng v bt c ai xem thng
ngha v phỏp lớ bt buc u cú th l ch
th thc hin vi phm hnh chớnh. Do ú, vi
phm hnh chớnh xy ra hng ngy, hng gi
trong tt c cỏc lnh vc thuc cỏc ngnh,
cỏc c quan khỏc nhau qun lớ. Mc gõy
nguy him cho xó hi ca vi phm hnh

vy, vic phõn nh thm quyn, xỏc nh
ỳng ch th cú thm quyn trong vic x lớ
vi phm hnh chớnh l iu cn thit. Trong
phm vi bi vit ny, tỏc gi bn v Nguyờn
tc xỏc nh thm quyn x lớ vi phm hnh
chớnh quy nh ti iu 42 Phỏp lnh x lớ
vi phm hnh chớnh nm 2002.
V

* Ging viờn Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc lut H Ni

§Æc san vÒ xö lÝ vi ph¹m hµnh chÝnh
24

t¹p chÝ luËt häc
Thứ nhất, về tiêu đề của Điều 42.
Điều 1 Pháp lệnh xử lí vi phạm hành
chính năm 2002 quy định: “Xử lí hành chính
bao gồm xử phạt vi phạm hành chính và các
biện pháp xử lí hành chính khác”. Như vậy,
khi nói: “xử lí hành chính” là nói đến các
biện pháp xử phạt hành chính và các biện
pháp xử lí hành chính khác. Các biện pháp
xử phạt hành chính được quy định tại Điều
12 bao gồm các biện pháp phạt chính là cảnh
cáo, phạt tiền và các biện pháp phạt bổ sung
là tước quyền xử dụng giấy phép, chứng chỉ
hành nghề; tịch thu tang vật, phương tiện
được sử dụng để vi phạm hành chính. Các

tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm
hành chính. Nguyên tắc này được xây dựng
dựa trên ba tiêu chí, đó là thẩm quyền quản
lí, mức tối đa của khung tiền phạt và hình
thức xử phạt .
1. Xác định thẩm quyền xử phạt theo
thẩm quyền quản lí
Vi phạm hành chính có thể xảy ra ở hầu
hết các lĩnh vực trong quản lí nhà nước và
thuộc thẩm quyền xử phạt của rất nhiều chủ
thể. Pháp luật quy định thẩm quyền xử phạt
vi phạm hành chính dựa theo thẩm quyền
quản lí nhằm tạo điều kiện để việc xử phạt vi
phạm hành chính có thể tiến hành nhanh
chóng, kịp thời và chính xác. Song không
phải bất kể chủ thể nào có thẩm quyền quản
lí cũng đều có thẩm quyền xử phạt vi phạm
hành chính mà chỉ có các chủ thể được quy
định tại các điều từ Điều 28 đến Điều 40 của
Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính năm
2002 mới có thẩm quyền xử phạt vi phạm
hành chính. Theo thẩm quyền quản lí thì chủ
tịch uỷ ban nhân dân các cấp có thẩm quyền
xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh
vực quản lí nhà nước ở địa phương.
Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm
hành chính quy định tại các điều từ Điều 31
đến Điều 40 của Pháp lệnh có thẩm quyền
th nhm phõn nh thm quyn x pht
gia nhng ngi cú thm quyn x pht
trong cựng lnh vc, ngnh qun lớ. Mc ti
a ca khung tin pht quy nh i vi tng
hnh vi l mt trong nhng tiờu chớ lm cn
c xỏc nh thm quyn x pht, bi l
pht tin l bin phỏp x pht chớnh c ỏp
dng i vi hu ht cỏc vi phm hnh chớnh
trong tt c cỏc lnh vc qun lớ nh nc.
Hn na tt c cỏc ch th cú thm quyn x
pht u cú quyn ỏp dng hỡnh thc pht
tin ch khỏc nhau mc pht. Trong vic
x pht hnh chớnh, mc pht tin th hin
s ỏnh giỏ ca Nh nc i vi tớnh cht,
mc nguy him cho xó hi ca hnh vi
(mc dự khụng cao) qua ú th hin s
nghiờm khc v tớnh giỏo dc ý thc phỏp
lut i vi ngi vi phm v i vi xó hi
núi chung. Vic quy nh khung tin pht
i vi vi phm hnh chớnh l khụng th
thiu v vic xỏc nh mc pht tin ti a
ca khung tin pht l mt trong nhng tiờu
chớ xỏc nh thm quyn x pht l hon
ton chớnh xỏc .
Khon 2 iu 42 phỏp lnh x lớ vi
phm hnh chớnh nm 2002 quy nh:
Thm quyn x pht ca nhng ngi
c quy nh ti cỏc iu t iu 28 n
iu 40 Phỏp lnh ny l thm quyn ỏp
dng i vi mt hnh vi vi phm hnh

pht quy nh i vi tng hnh vi vi phm
c th ch khụng phi cn c vo mc tin
pht thc t ó ỏp dng vi ngi vi phm.
iu ú cú ngha l ngi cú thm quyn x
pht ch c coi l ó ỏp dng hỡnh thc
pht tin ỳng thm quyn khi cỏc quyt
nh pht tin ú ỏp dng i vi nhng
ngi ó thc hin hnh vi vi phm cú mc
ti a ca khung tin pht do phỏp lut quy
nh khụng vt quỏ thm quyn ca ngi
ú c ỏp dng i vi mt hnh vi vi
phm. Vớ d: Khon 3 iu 9 Ngh nh s
15/2003/N-CP x pht vi phm hnh
chớnh v giao thụng ng b, quy nh:
Pht tin t 80.000 ng n 120.000 ng
i vi mt trong cỏc hnh vi sau:
a) Khụng chp hnh hiu lnh ca ngi
iu khin giao thụng ca ngi kim soỏt
giao thụng;
b) Chuyn ln ng khụng ỳng ni
cho phộp hoc khụng cú tớn hiu bỏo trc;
c) Khụng cú bỏo hiu trc khi vt; chuyn
hng t ngt ngay trc u xe khỏc
Nu trong thc t cỏc hnh vi vi phm
trờn ó xy ra v ngi ra quyt nh x pht
l chin s cụng an nhõn dõn ang thi hnh
cụng v (iu 28 Phỏp lnh x lớ vi phm
hnh chớnh) thỡ ngi chin s cụng an ú ó
x pht vt quỏ thm quyn ca mỡnh tc
l ó vi phm phỏp lut mc dự cú th mc

ranh gii thm quyn ca hai cp x pht thỡ
thm quyn x pht i vi vi phm ú s
thuc thm quyn ca cp x pht cao hn đặc san về xử lí vi phạm hành chính

Tạp chí luật học 27

m khon 2 iu 57 Phỏp lnh x lớ vi phm
hnh chớnh nm 2002 quy nh: Mc tin
pht c th i vi mt hnh vi vi phm
hnh chớnh l mc trung bỡnh ca khung tin
pht c quy nh i vi hnh vi ú .
Nh vy, trong trng hp khung tin pht
kộo di qua ranh gii thm quyn ca hai
cp x pht thỡ mc trung bỡnh ca khung
tin pht nờn quy nh mc khụng cũn
thuc v thm quyn ca cp di na. Quy
nh nh vy s hp lớ hn, phõn nh rừ
rng hn v thm quyn x pht i vi
nhng hnh vi cú khung tin pht kộo di
qua ranh gii ca hai cp x pht, trỏnh
c nhng sai lm khụng ỏng cú.
3. Xỏc nh thm quyn x pht theo
hỡnh thc x pht
Mi vi phm hnh chớnh u c quy
nh ng thi vi cỏc hỡnh thc x pht
tng ng. Ch th cú thm quyn x pht
i vi vi phm hnh chớnh phi l ch th

dõn cp cú thm quyn x pht ni xy ra vi
phm (im c khon 3 iu 42). Quy nh
ny ca Phỏp lnh l hp lớ, nhm trỏnh vic
tỏch nh vi phm x lớ. U ban nhõn dõn
l c quan qun lớ cú thm quyn chung,
qun lớ tt c cỏc lnh vc trong a phng
mỡnh, do ú vic xỏc nh ch tch u ban
nhõn dõn cú thm quyn x pht i vi
trng hp mt ngi thc hin nhiu vi
phm thuc nhiu lnh vc qun lớ khỏc
nhau l to iu kin vic x pht vi
phm hnh chớnh c nhanh chúng, kp
thi v chớnh xỏc.
Trong x pht vi phm hnh chớnh, hiu
rừ nguyờn tc xỏc nh thm quyn x pht
l iu cn thit. õy l yu t u tiờn
quyt nh vic x pht ỳng phỏp lut.
Vic xỏc nh thm quyn x pht phi
c ng thi xỏc nh theo ba tiờu chớ
nh trờn ó phõn tớch./.