Cách tính thuế thu nhập cá nhân theo dự thảo mới
Ngay sau khi dự thảo Luật thuế thu nhập cá nhân được công bố, VnExpress nhận được rất
nhiều thắc mắc của độc giả liên quan đến thuế suất, cách tính thuế và chiết trừ gia cảnh.
Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Nguyễn Thị Cúc đã giải thích rõ thêm về điều này.
>
Đánh thuế bất động sản: Con dao 2 lưỡi \ Người gửi tiết kiệm lo nộp thuế
Bà Cúc cho biết, dự thảo Luật quy định cá nhân được giảm trừ gia cảnh trước khi tính
thuế đối với thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công Mức giảm trừ gia cảnh
gồm 2 phần, phần đối với người nộp thuế và phần đối với những người phụ thuộc mà
người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng. Phần đối với người nộp thuế (thực chất là
mức khởi điểm chịu thuế) để đảm bảo nguyên tắc chỉ điều tiết một phần thu nhập của
những người có thu nhập trên mức bình quân xã hội. Dự kiến có 2 phương án: 4 triệu
đồng/tháng (48 triệu đồng/năm) hoặc 5 triệu đồng/tháng (60 triệu đồng/năm).

Phó tổng cục trưởng Nguyễn Thị Cúc vẽ sơ đồ tính
thuế. Ảnh: M.K.
Phần đối với những người phụ thuộc tính đến gia cảnh của cá nhân người nộp thuế. Dự
kiến khoản trừ cho người phụ thuộc gồm 3 mức: 50% đối với mỗi người phụ thuộc là
người tàn tật, 40% đối với mỗi người phụ thuộc dưới 18 tuổi và 30% đối với mỗi người
phụ thuộc khác.
Chẳng hạn, một người có thu nhập 10 triệu đồng/tháng, nuôi hai con nhỏ dưới 18 tuổi
thuộc diện được giảm trừ gia cảnh. Nếu lấy mức khởi điểm chịu thuế là 4 triệu
đồng/tháng, mỗi người con được giảm trừ 40%, và tổng số thu nhập được giảm trừ là
(40% x 4 triệu đồng) x 2 người = 3,2 triệu đồng. Như vậy, thu nhập tính thuế của người
nộp thuế trong trường hợp này sẽ là: 10 triệu - 3,2 triệu = 6,8 triệu đồng. Trong đó, có 4
triệu giảm trừ cho bản thân nhưng vẫn đưa vào thu nhập chịu thuế với mức thuế suất 0%.
Thuế suất được áp dụng cho trường hợp trên theo biểu lũy tiến gồm 3 bậc. Bậc 1: đến 4
triệu đồng với thuế suất 0%, tức là không phải đóng thuế. Bậc 2: 4-6 triệu đồng/tháng
phải chịu thuế suất 5%. Trong bậc thuế này, đối tượng nộp thuế sẽ phải nộp 2 triệu x 5%
= 100.000 đồng. Bậc 3 là 6-9 triệu đồng thuế 10%, trong bậc thuế này đối tượng chỉ có
800.000 đồng phải chịu thuế. Cụ thể: 800.000 x 10% = 80.000 đồng. Tổng cộng 3 bậc

- Chưa bình đẳng, công bằng về nghĩa vụ thuế: cùng là thu nhập của cá nhân, nhưng thu
nhập từ kinh doanh không được trừ khởi điểm mà nộp thuế theo mức 28%; thu nhập từ
tiền công, tiền lương trên mức khởi điểm 5 triệu đồng mỗi tháng mới nộp thuế và áp d
ụng
thuế suất lũy tiến từng phần từ 10% đến 40%;
- Áp dụng khởi điểm chịu thuế, biểu thuế khác nhau giữa người Việt Nam và người nước
ngoài.
- Chưa phù hợp với thông lệ quốc tế.
Hiện nay, hơn 180 nước đã áp dụng thuế thu nhập cá nhân. Theo xu hướng phát triển của
thế giới thì thuế thu nhập chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong tổng số thu ngân sách, đặc
biệt là các nước phát triển như: Mỹ, Nhật, Anh, Pháp, Đức có tỷ trọng thuế thu nhập
chiếm khoảng 30-40% tổng thu ngân sách. Một số nước trong khối ASEAN như Thái
Lan, Malaysia, Philippines, thuế thu nhập cá nhân chiếm khoảng 13-14% tổng thu ngân
sách Nhà nước, trong khi đó ở Việt Nam, số thu từ thuế thu nhập đối với người có thu
nhập cao chỉ chiếm khoảng 2,5% tổng thu ngân sách. Nếu tính cả số thu từ cá nhân, hộ
kinh doanh và cá nhân chuyển quyền sử dụng đất thì tổng số thu thuế thu nhập từ các đối
tượng này cũng chỉ chiếm khoảng 4% tổng thu ngân sách Nhà nước.
Trong những năm tới, trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ của các thị trường và các thành
phần kinh tế, yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, thu nhập của cá nhân sẽ
ngày càng đa dạng, việc ban hành Luật thuế thu nhập cá nhân trên cơ sở thống nhất 3 sắc
thuế nêu trên sẽ góp phần tăng cường công tác kiểm soát, phân phối thu nhập và điều tiết
vĩ mô nền kinh tế - xã hội, nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách thuế để đáp ứng yêu cầu
phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời gian tới, góp phần đảm
bảo tính ổn định và nguồn lực cho ngân sách Nhà nước.
II. Quan điểm, mục tiêu xây dựng Luật thuế thu nhập cá nhân
- Thứ nhất, đảm bảo động viên một cách hợp lý thu nhập dân cư để khuyến khích mọi cá
nhân ra sức lao động, sản xuất kinh doanh, gia tăng thu nhập làm giàu chính đáng.
Thuế thu nhập cá nhân động viên phù hợp với khả năng thu nhập của mỗi người: Không
thu thuế đối với những người có thu nhập thấp; chỉ điều tiết một phần thu nhập của cá
nhân có thu nhập trên mức trung bình của xã hội, phần thu nhập còn lại đảm bảo nâng

nhân, vì:
- Thứ nhất, các đối tượng này không phải là doanh nghiệp nên việc tiếp tục áp dụng Luật
thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ không hợp lý, không phù hợp với thông lệ quốc tế.
- Thứ hai, đảm bảo động viên bình đẳng về thuế thu nhập của cá nhân không phân biệt
thu nhập từ kinh doanh hoặc thu nhập từ tiền lương, tiền công: áp dụng chung biểu thuế
và cùng được giảm trừ gia cảnh.
- Thứ ba, đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế là: Thuế thu nhập doanh nghiệp điều tiết
vào thu nhập của doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân điều tiết vào các thu nhập của cá
nhân, không phân biệt nguồn tạo ra thu nhập là từ kinh doanh hay làm công ăn lương.
2. Về thu nhập thuộc diện chịu thuế:
Về cơ bản Dự luật quy định thu nhập chịu thuế trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những quy
định hiện hành và được phân thành 6 loại gồm:
- Thu nhập chịu thuế từ kinh doanh.
- Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công, tiền thù lao, bao gồm cả các khoản thu
nhập từ giảng dạy, tư vấn, nghiên cứu khoa học, tiền nhuận bút
(Đối với hai khoản thu nhập trên được trừ các khoản đóng góp BHXH, BHYT và giảm
trừ gia cảnh trước khi tính thuế).
- Thu nhập chịu thuế từ đầu tư vốn gồm: lãi cho vay, lãi tiền gửi tiết kiệm, lãi từ hợp
đồng bảo hiểm nhân thọ, lãi trái phiếu, tín phiếu, lợi tức cổ phần, lợi tức từ các hình thức
góp vốn kinh doanh.
- Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng vốn.
- Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng bất động sản.
- Thu nhập chịu thuế khác: phần thu nhập vượt trên 10 triệu đồng/lần phát sinh từ trúng
thưởng xổ số, trúng thưởng trong các hình thức khuyến mại, trò chơi có thưởng, thu nhập
từ tiền bản quyền, từ thừa kế, quà tặng.
Điểm mới của Dự luật về thu nhập chịu thuế là:
- Đưa thu nhập từ lợi tức cổ phần, lợi tức từ các hình thức góp vốn kinh doanh, thu nhập
từ chuyển nhượng vốn (bao gồm cả mua bán chứng khoán) hiện tạm thời chưa thu vào
diện chịu thuế. Vì những năm qua, số lượng các doanh nghiệp cổ phần chưa nhiều, thị
trường vốn chưa phát triển nên để khuyến khích người dân đầu tư, chính sách thuế hiện

+ Thu nhập từ trồng rừng của chủ hộ nông dân;
+ Thu nhập từ đánh bắt hải sản của chủ hộ ngư dân;
+ Thu nhập từ chuyển đổi đất nông nghiệp để canh tác;
+ Thu nhập từ chuyển nhượng, chuyển đổi (một lần) nhà ở, quyền sử dụng đất ở của các
đối tượng chính sách xã hội;
Việc miễn thuế đối với các khoản thu nhập nêu trên là kế thừa chính sách hiện hành và để
tiếp tục thực hiện chủ trương quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước đối với các tầng lớp dân cư
trong các lĩnh vực nông lâm, ngư dân, diêm nghiệp còn khó khăn, gặp rủi ro cao, thu
nhập còn thấp và các đối tượng chính sách xã hội.
- Thu nhập chưa thu thuế gồm các khoản sau:
Thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ, công trái, tín phiếu Kho bạc Nhà nước; thu nhập từ
chuyển nhượng, chuyển đổi bất động sản trên 10 năm. Chưa thu thuế đối với các loại thu
nhập này vì:
+ Kế thừa chính sách hiện hành, nhằm khuyến khích huy động vốn trong dân cư để xây
dựng đất nước, Dự luật quy định tạm thời chưa thu thuế đối với thu nhập từ lãi công trái,
trái phiếu Chính phủ, tín phiếu Kho bạc Nhà nước.
+ Trong thực tế, việc chuyển nhượng bất động sản của cá nhân đã có quyền sở hữu hoặc
quyền sử dụng bất động sản trên 10 năm thường ít mang tính chất kinh doanh mà chủ yếu
là chuyển đổi chỗ ở. Vì vậy, dự thảo luật quy định thêm thu nhập chưa thu thuế bao gồm
cả trường hợp thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản của cá nhân đã có quyền sở hữu
hoặc quyền sử dụng bất động sản đó trên 10 năm.
- Thu nhập không thuộc diện chịu thuế gồm các khoản:
Dự luật quy định rõ các khoản thu nhập mang tính chất đãi ngộ, chính sách xã hội của
Nhà nước thì không thuộc diện chịu thuế, quy định này cũng là kế thừa chính sách thuế
hiện hành, cụ thể gồm các khoản thu nhập sau:
+ Các khoản phụ cấp ưu đãi cho người có công, phụ cấp an ninh, quốc phòng.
+ Các khoản trợ cấp cho các đối tượng được hưởng chính sách xã hội, người có công, trợ
cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp mất việc làm…
+ Các khoản tiền thưởng do phát minh, sáng chế, giải thưởng gắn liền với danh hiệu được
Nhà nước phong tặng; giải thưởng quốc gia, quốc tế.

của người nộp thuế bao gồm cả mức giảm trừ gia cảnh và phần thu nhập còn lại sau khi
nộp thuế là 9,820 triệu đồng/tháng.
Theo phương án này, ngưỡng chưa thu thuế cho người nộp thuế có 2 người phụ thuộc
dưới 18 tuổi cao hơn so với hiện hành (7,2 triệu đồng so với 5 triệu đồng) nhưng đối với
người độc thân thì thấp hơn song cũng là hợp lý vì quy định như vậy sẽ đảm bảo tính
công bằng của thuế thu nhập cá nhân, khắc phục nhược điểm bình quân của Pháp lệnh
thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao hiện hành.
* Phương án 5 triệu đồng/tháng: Theo phương án này nếu người nộp thuế có thu nhập 10
triệu đồng/tháng và có 2 người phụ thuộc dưới 18 tuổi chỉ nộp thuế 50.000 đồng/tháng;
thu nhập còn lại sau thuế là 9,950 triệu đồng. Phương án này sẽ dễ tạo sự đồng thuận
nhưng số thu giảm nhiều và mức trừ này cũng là cao hơn so với các nước trên thế giới.
(Việt Nam 60 triệu đồng/năm tương đương 3.750 USD, Trung Quốc 726 USD, Malaysia
2.105 USD, Thái Lan: 2.268 USD).
Về người phụ thuộc, có ý kiến cho rằng nên khống chế tối đa số người phụ thuộc được
tính giảm trừ gia cảnh. Dự luật dự kiến mức trừ cho những người phụ thuộc không quá
10 triệu đồng/tháng (tương đương với trường hợp người nộp thuế nuôi từ 5 đến 7 người).
Riêng đối với người phụ thuộc có mức thu nhập thấp hơn mức được giảm trừ gia cảnh, ví
dụ như người phụ thuộc có lương hưu 700.000 đồng/tháng thì người nộp thuế được trừ
thêm để đảm bảo đủ mức giảm trừ cho người phụ thuộc.
Việc kê khai mức giảm trừ gia cảnh cho những người phụ thuộc (con, bố, mẹ ), người
nộp thuế căn cứ vào thu nhập của bản thân và những người nộp thuế khác trong gia đình
để lựa chọn hình thức kê khai mức giảm trừ cho người phụ thuộc nhưng đảm bảo nguyên
tắc những người nộp thuế trong một gia đình không kê khai trùng người phụ thuộc của
gia đình đó. Để kiểm soát được vấn đề này thì không chỉ người nộp thuế mà cả những
người phụ thuộc cũng cần có mã số thuế riêng.
5. Biểu thuế
Dự Luật thuế thu nhập cá nhân quy định hai biểu thuế: Biểu thuế lũy tiến từng phần và
Biểu thuế suất toàn phần.
a. Biểu thuế lũy tiến từng phần:
Pháp lệnh Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao hiện hành đang áp dụng 2 biểu

thuế. Khoản giảm trừ cho người phụ thuộc sẽ được trừ trước khi xác định thu nhập tính
thuế.
Việc chọn biểu thuế lũy tiến từng phần với mức thuế suất như trên là để đảm bảo tỷ lệ
điều tiết hợp lý so với thuế thu nhập doanh nghiệp đồng thời mức thuế suất cao nhất 35%
cũng tương đương với mức thuế suất cao nhất của một số nước trong khu vực (Malaysia
34%, Thái Lan 37%, Indonesia 35%, Trung Quốc 45%).
b. Biểu thuế suất toàn phần: Biểu thuế suất toàn ph
ần áp dụng đối với các loại thu nhập từ
đầu tư (lãi tiền cho vay, lãi tiền gửi tiết kiệm, lợi tức cổ phần), thu nhập từ chuyển
nhượng vốn, thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và các khoản thu nhập khác (tiền
bản quyền, trúng thưởng xổ số, khuyến mại, trò chơi có thưởng, thừa kế, quà tặng). Thuế
thu nhập được tính và thu theo từng lần phát sinh thu nhập.
Biểu thuế dự kiến như sau:
Thu nhập chịu thuế Thuế suất
1. Thu nhập chịu thuế từ đầu tư vốn:
- Lãi cho vay, lợi tức cổ phần và lợi tức từ các
hình thức góp vốn kinh doanh khác.
- Lãi tiền gửi tiết kiệm vượt trên 5 triệu
đồng/tháng.

5%
5%
2. Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng vốn 25%
3. Thu nhập chịu thuế từ chuyển như
ợng, chuyển
đổi bất động sản.
25%
4. Thu nhập chịu thuế khác:
- Thu nhập chịu thuế từ tiền bản quyền vượt trên
10 triệu đồng/lần phát sinh thu nhập.

2% trên giá chuyển nhượng, trên cơ sở xác định thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng
bằng 8% trên giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 25%.
- Đối với thu nhập từ tiền bản quyền áp dụng thuế suất 5%, thu nhập từ trúng thưởng xổ
số áp dụng thuế suất 10% như hiện hành. Tuy nhiên, để đảm bảo công bằng giữa người
có thu nhập đến ngưỡng chịu thuế và người có thu nhập dưới ngưỡng chịu thuế, thuế chỉ
tính trên phần vượt ngưỡng chịu thuế thay vì tính trên toàn bộ thu nhập như hiện hành.
- Đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng hiện chưa thu đối với loại thu nhập này. Để kiểm
soát thu nhập và động viên một phần cho ngân sách nhà nước, Dự luật quy định áp dụng
là 10% trên phần thu nhập vượt ngưỡng là 10 triệu đồng.
6. Về kê khai, thu nộp:
Trong 6 khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế thì chỉ có 2 khoản thu nhập từ kinh doanh
và thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất là cá nhân tự kê khai, tự tính thuế và tự nộp
thuế, cơ quan thuế thực hiện kiểm tra, kiểm soát. Đối với tất cả các khoản thu nhập còn
lại áp dụng phương pháp thu thuế khấu trừ tại nguồn. Theo phương pháp này, khi chi trả
thu nhập cho người nộp thuế, cơ quan chi trả thu nhập thực hiện khấu trừ và nộp tiền thuế
vào ngân sách; cuối năm cá nhân tổng hợp các khoản thu nhập thực hiện quyết toán nếu
có số thuế nộp thừa thì được thoái trả tiền thuế.
Pháp lệnh thuế