mục lục
Nội dung Trang
Phần mở đầu 2
Phần nội dung 6
Chơng I : Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề kết hợp nhân tố dân
tộc và quốc tế
6
I- Cơ sở lý luận của vấn đề kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế 6
II- Truyền thống kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế của Đảng trong
thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ
13
Chơng II : Đảng với sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế trong
cách mạng Việt Nam thời kỳ đổi mới
21
A- Thực trạng đất nớc trớc năm 1986 21
B- Thời kỳ đổi mới 23
I- Phát huy sức mạnh dân tộc, mở rộng quan hệ đối ngoại trên mọi
phơng diện, đa phơng hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại trong
thời kỳ mới
23
II- Tiếp tục sự nghiệp đổi mới đẩy mạnh công nghiệp hoá , hiện đại
hoá đất nớc trong sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế
37
III- Những thành tựu đạt đợc sau 15 năm đổi mới trong sự kết hợp
nhân tố dân tộc và quốc tế
50
IV- Phơng hớng của sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế trong
thời kỳ đổi mới
53
V- Những kết luận về sự kết hợp hai nhân tố dân tộc và quốc tế
trong thời kỳ đổi mới
với sức mạnh thời đại đã đợc đảng ta vận dụng để chiến thắng kẻ thù mang lại độc
lập tự do cho đất nớc. Nhng trong thời kỳ đổi mới với xu thế thời đại mới sự kết hợp
sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại đợc Đảng ta vận dụng nh thế nào. Ngay từ
đại hội đảng VI - 1986 Đảng đã chủ chơng đẩy mạnh sự kết hợp nhân tố dân tộc và
quốc tế để phục vụ cho sự nghiệp đổi mới đất nớc. Đại hội đảng VII, VIII, IX tiếp tục
kế thừa và phát triển đờng lối đúng đắn đó.
2
Trong quá trình thực hiện đờng lối đổi mới với những thành tựu đã đạt đợc,
chứng tỏ quan điểm của đảng về sự đẩy mạnh kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế
trong thời kì đổi mới là đúng đắn. Tuy nhiên có nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cần
đợc làm sáng tỏ. Trong xu thế thời đại mới sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế còn
là tất yếu khách quan đối với nền kinh tế nớc ta hay không? Nhìn nhận sự kết hợp
nhân tố dân tộc và quốc tế của nớc ta trong những năm qua nh thế nào? nó có vai trò
nh thế nào trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc. Quan điểm, nội
dung cụ thể, giải pháp bớc đi của đảng ta trong sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế
ra sao? đó là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng, thu hút sự chú ý quan tâm của
nhiều ngời. Với lý do đó tôi chọn đề tài: "Đảng với sự kết hợp nhân tố dân tộc và
quốc tế trong cách mạng Việt Nam thời kỳ đổi mới"
II- Mục đích, nhiệm vụ của đề tài.
Với mục đích làm rõ quan điểm, chủ trơng của Đảng và sự kết hợp nhân tố
dân tộc và quốc tế trong cách mạng Việt Nam thời kỳ đôỉ mới, nhiệm vụ đặt ra là
phải xác định cơ sở lý luận và thực tiễn của dề tài. Trên cơ sở nghiên cứu, khảo sát
chi tiết, cụ thể những chủ trơng, đờng lối lãnh đạo của Đảng trong sự kết hợp nhân tố
dân tộc và quốc tế của đất nớc, đề tài sẽ làm rõ sự cần thiết phải có sự kết hợp hai
nhân tố dân tộc và quốc tế, đó là vấn đề khách quan trong quá trình công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nớc nói riêng và trong sự nghiệp xây dựng đất nớc nói chung. Trên
cơ sở đó đề tài sẽ làm rõ đợc quan điểm, nội dung, bớc đi của sự kết hợp sức mạnh
dân tộc và thời đại thông qua các kỳ Đại hội, bắt đầu từ Đại hội VI cho đến nay.
iii- tình hình nghiên cứu.
một số vấn đề đã phân tích.
V- những nét mới trong đề tài.
Nét mới ở đây là đề tài nghiên cứu khảo sát sâu hơn, kỹ hơn, toàn diện hơn
những quan điểm, chủ chơng của Đảng với sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế
trong cách mạng Việt Nam kể từ năm 1986 trở lại đây
Hiện nay xu thế thế giới đang bớc vào quá trình toàn cầu hoá, đòi hỏi mọi
quốc gia trên thế giới phải chủ động hội nhập vì vậy nét mới ở đây là nghiên cứu sự
kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế của Đảng ta trong sự phát triển của xu thế thế giới
hiện đại.
VI- ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài.
4
Về mặt lý luận đề tài nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lê Nin và t tởng Hồ Chí
Minh về mối quan hệ gắn bó giữa đoàn kết dân tộcvà đoàn kết quốc tế. Thực chất đề
tài nghiên cứu sự áp dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lê Nin và t tởng Hồ
Chí Minh vào hoàn cảnh cụ thể của đất nớc của Đảng trong sự nghiệp đổi mới. Vì
vậy nghiên cứu đề tài sẽ giúp ngời viết bớc đầu làm quen với việc đọc và tìm hiểu tài
liệu, rèn luyện t duy khoa học. Qua nghiên cứu đề tài sẽ thấy đợc sự đúng đắn khoa
học của chủ nghĩa Mác -Lê Nin và t tởng Hồ Chí Minh, từ đó ngời đọc sẽ giữ vững
quan điểm và lập trờng đúng đắn của học thuyết chủ nghĩa Mác- Lê Nin và t tởng Hồ
Chí Minh.
Về mặt thực tiễn: đề tài khảo sát trên thực tế Đảng ta với sự kết hợp hai nhân
tố dân tộc và quốc tế trong cách mạng Việt Nam vào thời điểm từ năm 1986 đến nay.
Chính vì vậy qua đề tài ngời đọc sẽ thấy đợc sự phát trriển của đất nớc qua các số
liệu đề tài thống kê, thấy đợc sự pháp triển hẳn về chất khi có sự kết hợp hai nhân tố
dân tộc và quốc tế trong thời kỳ mới. Đặc biệt qua đề tài chúng ta sẽ thấy đợc quan
điểm đúng đắn của Đảng ta về sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế trong thời kỳ
đổi mới, từ đó sẽ tin tởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tin vào chủ trơng của Đảng có ý
thức thực hiện nó. Đồng thời qua đề tài chúng ta sẽ tin tởng vững chắc vào con đờng
thấy chủ nghĩa Mác - Lê Nin. Qua thực tiễn cách mạng thế giới qua nghiên cứu ngời
đã đi đến khảng định : "Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhng chủ nghĩa
chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lê Nin."
Từ sự khảng định đó ngời đã tìm cách truyền bá chủ nghĩa Mác Lê Nin
vào cách mạng Việt Nam cũng từ đây cách mạng Việt Nam đã có đờng lối và bớc đi
đúng đắn.
Nh vậy qua thực tiễn đất nớc trong hiện tại cũng nh trog quá khứ chúng ta có
thể thấy đợc sự đúng đắn của chủ nghĩa Mác- Lê Nin, thấy đợc vai trò t tởng kim
chỉ nam của học thuyết Mác- Lê Nin đối với cách mạng Việt Nam. Cần thấy rằng
6
Đảng ra đời, các cơng lĩnh cách mạng, đờng lối lãnh đạo của Đảng đều là sự kết hợp
lý luận Mác -Lê Nin với thực tiễn đất nớc, là sự kết hợp t tởng nhân văn truyền
thống Việt Nam với chủ nghĩa Mác - Lê Nin trong quá trình đấu tranh giải phóng
dân tộc Việt Nam . Hồ chí Minh đã từng nói : "Đảng truyền bá lý luận Mác -Lê Nin
vào trong nhân dân ta, có lý luận soi đờng thì quần chúng hành động mới đúng đắn,
mới phát triển đợc tài năng và lực lợng vô cùng vô tận của mình ."[1, 12]
Nh vậy nhờ có chủ nghĩa Mác -Lê Nin làm nền tảng t tởng , làm kim chỉ nam ,
có cơng lĩnh , đờng lối và chính sách cách mạng đúng đắn, sáng tạo nên Đảng Cộng
sản Việt Nam đã trở thành đội tiên phong có tổ chức cao nhất của giai cấp công nhân
và nhân dân lao động. Từ đó trong quá trình lãnh đạo của mình, Đảng đã vận dụng
chủ nghĩa Mác - Lê Nin vào cách mạng Việt Nam trong sự kết hợp hai nhân tố dân
tộc và quốc tế.
Chủ nghĩa Mác - Lê Nin cho rằng: cách mạng là sự nghiệp của đông đảo quần
chúng nhân dân đợc giác ngộ cách mạng chứ không phải của riêng một cá nhân , một
giai cấp hay một tầng lớp nào .Đông đảo quần chúng nhân dân đợc giác ngộ cách
mạng sẽ hợp lại thành một sức mạnh to lớn ,đấu tranh cho các mục tiêu xác định theo
đờng lối đúng đắn của chính đảng vô sản. Ngợc lại giai cấp vô sản phải có nhiệm vụ
tổ chức, đoàn kết các giai cấp ,các tầng lớp nhân dân đợc giác ngộ trong nớc tạo
thành một sức mạnh tổng hợp để chiến thắng bất kỳ một sự phản động, xâm lợc nào.
liên hệ bên trong làm cho mối liên hệ bên trong vận động và phát triển.
Các sự vật hiện tợng trong thế giới luôn luôn vận động và biến đổi không
ngừng , nhng chúng có mối liên hệ qua lại với nhau . Trong sự phát triển của mỗi sự
vật hiện tợng đều có mối quan hệ khăng khít giữa bên trong và bên ngoài cũng nh
trong mọi cuộc cách mạng muốn giành thắng lợi thì phải biết kết hợp sức mạnh trong
nớc với sức mạnh quốc tế. Chính t tởng biện chứng về mối liên hệ bên trong và bên
ngoài đã đợc Đảng ta vận dụng vào sách lợc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh
thời đại trong quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc và trong quá trình đổi mới từ
1986 đến nay.
2- t tuởng hồ chí mih.
Năm 1958 thực dân pháp nổ súng xâm lợc nớc ta. Sau khi pháp xâm lợc và đô
hộ, xã hội Việt Nam chuyển sang biến nhanh chóng từ xã hội phong kiến trở thành
xã hội thuộc địa nửa phong kiến. Cũng từ đây xã hội Việt Nam lâm vào thời kỳ đen
tối; nhân dân bị cỡng bức bóc lột, xã hội Việt Nam đeo trên mình ách gông cùm mà
cha tìm đợc lối thoát. Nhân dân ta bị dồn tới chân tờng tiếng khóc, kêu than trong
khắp thôn cùng ngõ hẻm. "Có áp bức thì có đấu tranh "hàng loạt các cuộc đấu tranh
8
đã diễn ra từ Bắc đến Nam nhng máu vẫn đổ xuống mà dân tộc vẫn chìm trong đêm
tối. Lịch sử đã khảo nghiệm rất nhiều các cơng lĩnh cứu nớc khác nhau, nhng đám
mây đen vẫn bao phủ trên bầu trời Việt Nam, cách mạng Việt Nam nh ngời đi trong
đêm tối không có ngọn đuốc soi đờng chỉ lối.
Trớc tình hình đó, vì vận mệnh của dân tộc Nguyễn ái Quốc đẫ ra đi tìm đờng
cứu nớc. Mặc cho sóng gió bôn ba, nguy hiểm vây quanh ngời vẫn khắc phục và vợt
qua để quyết tâm đi tìm con đờng giải phóng cho dân tộc. Trải qua thực tiễn cách
mạng thế giới qua tìm tòi nghiên cứu đã tìm thấy "cẩm nang thần kỳ"đó chính là lý
luận chủ nghĩa Mác- Lê Nin về cách mạng giải phóng dân tộc , về sự kết hợp độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Ngời đã tìm mọi biện pháp để từng bớc truyền bá chủ
nghĩa Mác-Lê Nin về nớc . Đễn những năm 40 của thế kỷ XX ngời đã về nớc trực
tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Sự lãnh đạo ,tác phong và những lời dạy của Ng-
thực hiện tốt chính sách đại đoàn kết thì theo ngời cần phải lấy dân làm điểm tựa
cho mọi chính sách, mọi chủ trơng, mọi việc làm phải xuất phát từ nguyện vọng của
nhân dân. theo ngời: "Nớc mà đợc độc lập nhng dân không có tự do thì độc lập cũng
chẳng có nghĩa lý gì."
T tỏng lấy dân làm gốc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong quá trình hoạt động của
ngời, t tởng đó nằm trong đức trí sáng tạo cao vời nằm trong khát vọng tột bậc của
ngời. Ngời nói: "cả đời tôi chỉ có một ham muốn, một ham muốn tột bậc là làm sao
nhân dân ta đợc no ấm, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học
hành." chính vì vậy theo ngời; nếu một nớc nào một dân tộc nào làm tốt đợc cho dân,
đợc lòng dân thì chính sách đại đoàn kết dân tộc đó sẽ dễ thực hiện hơn khi cần thiết.
2.2 Từ t tởng đại đoàn kết mà Hồ Chí Minh đã chỉ ra nguyên tắc kết hợp
chặt chẽ giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh quốc tế.
Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, trong các bớc ngoặt phát triển của cách mạng
nớc ta, Hồ Chí Minh luôn đứng trên tuyến đầu của mặt trận đối ngoại. Ngời là trí tuệ
lớn sáng tạo ra đờng lối quốc tế, chính sách đối ngoại độc lập tự chủ, tăng cờng đoàn
kết quốc tế của cách mạng nớc ta. Hồ chí Minh là ngời mở đờng và kiến trúc s xây
dựng nền ngoại giao Việt Nam hiện đại về t tởng, chính sách, nghệ thuật về tổ chức,
chỉ đạo triển khai trong hoạt động thực tiễn cách mạng.
Trong quá trình tìm đờng cứu nớc, ngời đã sớm nhận thức đợc thời đại và sức
mạnh của thời đại. Vận dụng lý luận Mác -Lê Nin và thực tiễn cách mạng trên thế
giới ngời đã khảng định sức mạnh của thời đại là một nhân tố quyết định tới sự phát
triển hợp quy luật của lịch sử, nó làm cho chế độ t bản chủ nghĩa nhất định sẽ biến
đổi thành xã hội chủ nghĩa. Hồ chí Minh chỉ rõ: hiện nay thế giới đang bớc sang một
thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa t bản lên chủ nghĩa xã hội vì vậy theo ngời
10
sức mạnh của thời đại chúng ta là sức mạnh của giai cấp vô sản:'Quan sơn muôn dặm
một nhà; bốn phơng vô sản đều là anh em."
Từ đó theo Hồ Chí Minh để nhân loại phấn đấu tiến tới một hành tinh hoà bình
tự do thì cần phải có sự đoàn kết quốc tế rộng rãi giữa nhân dân các nớc thuộc địa và
11
đại là một t tởng nhất quán trong t tởng Hồ Chí Minh. Chính t tởng về sự kết hợp hai
nhân tố dân tộc và quốc tế đã làm nên sức mạnh để giải phóng nóc nhà vào năm
1945 và mùa xuân năm 1975, đất nớc thống nhất cùng nhau đi lên Chủ nghĩa xã hội:
"chính vì đã biết kết hợp phong trào cách mạng nớc ta với phong trào cách mạng của
giai cấp công nhân quốc tế và các dân tộc bị áp bức mà Đảng ta đã vợt qua đợc mọi
khó khăn đa giai cấp công nhân và nhân dân ta đến những thắng lợi vẻ vang nh ngày
nay." [6, 19].
T tởng hồ chí Minh không chỉ có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp giải phóng
đất nớc ta mà còn có ý nghĩa to lớn đại nghiệp hoà bình thế giới. Nh Amet:Giám đốc
UNESCÔkhu vực Châu á - Thái Bình Dơng nhận xét:' Ngời sẽ đợc ghi nhớ không
phải chỉ là ngời cho tổ quốc và nhân dân đi đô hộ, mà còn là một hiền triết hiện đại
đã mang lại một viễn cảnh và hi vọng mới cho những ngời đang đấu tranh không
khoan nhợng để loại bỏ bất công, bất bình đẳng khỏi trái đất này. " [7, 37]. Trong
nghị quyết của UNESCÔ về tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày sinh của chủ tịch Hồ Chí
Minh, khẳng định: "Những t tởng của ngời là hiện thân của những khát vọng, của các
dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân tộc mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự
hiêủ biết lẫn nhau". Tiến sĩ Triết học Liên Xô V. G Burop khẳng định: "Cần nhấn
mạnh rằng Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - LêNin, không phải nh đến với một
hiện tợng của nớc Nga thuần tuý, mà thấy ở đó kết quả mang tính quy luật của sự
phát triển t tởng giải phóng của thế giới". [8, 310].
Với nớc ta: "Toàn bộ những t tởng của Hồ Chí Minh về hoạt động ngoại giao
nh biết đánh giá, dự báo tình hình, nắm bắt thời cơ, tổ chức lực lợng, nhận rõ bạn thù,
tranh thủ sự đồng minh, cô lập kẻ thù chủ yếu, kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về
sách lợc, biết thắng từng bớc để tiến tới thắng lợi hoàn toàn, độc lập tự chủ gắn liền
với đoàn kết quốc tế, là di sản quý báu đối với chúng ta trong hoạt động ngoại giao
để phục vụ nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc". [9, 55].
Trải qua sự bào mòn của thời gian nhng chủ nghĩa Mác - LêNin và t tởng Hồ
Chí Minh về sự kết hợp hai nhân tố dân tộc và quốc tế vẫn có ý nghĩa cực kỳ quan
trọng đối với sự nghiệp đổi mới ở nớc ta. Chủ nghĩa Mác - LêNin và t tởng Hồ Chí
Từ chiến lợc phát huy đoàn kết toàn dân, Đảng ta đã đề ra nhiệm vụ của toàn
thể dân tộc phải đoàn kết với quốc tế. Cũng nh chủ tịch Hồ Chí Minh Đảng xác định
cách mạng Việt Nam nằm trong phạm trù của cách mạng vô sản thế giới. Trong
chính cơng vắn tắt Đảng xác định : "chủ trơng làm t sản dân quyền cách mạng và thổ
địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản." [12,67] và thực hành liên lạc với bị áp bức
dân tộc và vô sản giai cấp thế giới, nhất là giai cấp vô sản pháp." [12, 70].Đến luận c-
ơng chính trị đảng xác định:" vô sản Đông Dơng phải liên lạc mật thiết với vô sản thế
13
giới, nhất là vô sản pháp để làm mặt trận vô sản "mẫu quốc" và thuộc địa cho sức
tranh đấu cách mạng đợc mạnh lên." [13, 89] .
Nh vậy ngay từ những ngày đầu nhờ có chủ nghĩa Mác - Lê Nin và t tởng Hồ
Chí Minh, mà Đảng ta sớm nhận thấy đợc sức mạnh to lớn của sức mạnh của sự kết
hợp nhân tố dân tộc và thời đại; Đảng ta đã thấy đợc sự cần thiết phải kết hợp nhân tố
dân tộc và thời đại trong cách mạng Việt Nam. Đây là là quan điểm đúng đắn, quan
trọng để Đảng đề ra đờng lối chỉ đạo đúng đắn trong các cuộc đấu tranh cách mạng,
cũng chính nhờ đờng lối kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại đã làm cho
Đảng khẳng định đợc vị trí lãnh đạo duy nhất của mình. Vì vậy Đảng với sự kết hợp
nhân tố dân tộc và quốc tế ngay từ khi mới thành lập, đã đóng một vai trò quyết định
vào sự thành công của cách mạng tháng 8. 1945. Sau khi cách mạng thành công ngay
từ khi mới thành lập, dới sự lãnh đạo của Đảng chính phủ nớc Việt Nam Dân chủ
Cộng hoà đã tuyên bố:"Đối với tất cả các nớc trên thế giới, nớc Việt Nam Dân chủ
Cộng hoà tha thiết mong muốn duy trì tình hữu nghị và thành thật hợp tác trên cơ sở
bình đẳng và tơng trợ để xây dựng hoà bình thế giới lâu dài." [14, 47]
2 - vài nét về sự kết hợp sức mạnh dân tộc và thời đại của đảng ta
trong hai cuộckháng chiến chống pháp và mỹ.
2.1 - thời kỳ chống thực dân pháp
Ngay từ khi thực dân Pháp xâm luợc nớc ta, nhân dân ta đã hết sức căm phẫn
bởi sự bóc lột dã man, tàn ác của chúng . Bởi vậy mọi giai tầng cụ thể là :"sĩ ,nông
,công, thơng, đều nhất trí chống lại cờng quyền." Sau khi thành lập Đảng đã nhận
sống còn của cách mạng :"tổng phản công của ta sẽ là một giai đoạn lâu dài , rồi đây
sẽ có sự chi viện của Liên Xô và Trung Quốc về vật chất vũ khí , trang bị ,... ta sẽ đỡ
khó khăn hơn, nhng giành đợc thắng lợi phải do sự nỗ lực của chính bản thân ta
quyết định ." [19, 82]. Lúc này theo đại tớng Võ Nguyên Giáp :"Vô luận cuộc kháng
chiến Triều Tiên sẽ phát triển nh thế nào , kết quả nh thế nào chúng ta vẫn phải ra
sức chuẩn bị lực lợng của ta cho đầy đủ, lấy tự lực cánh sinh làm gốc, để ứng phó với
mọi phát triển của tình hình, dù tình hình ấy thuận lợi hay gay go ta vẫn chủ động"
[20;414]
Dới sự chỉ đạo đó nhân dân ta đã đoàn kết chiến đấu theo tinh thần : mỗi ngời
dân là một chiến sĩ, mỗi làng mỗi khu phố là một pháo đài, ai có súng dùng súng, ai
có gơm dùng gơm, không có guơm không có súng thì dùng gậy gộc, cuốc, xẻng...
toàn thể đồng bào hãy đứng dậy không phân biệt già trẻ gái trai, tôn giáo, đảng phái,
hễ là ngời Việt Nam hãy đứng dậy cầm vũ khí để cứu nớc. Một lần nữa ý chí quật c-
ờng với lòng tự tôn dân tộc lại vùng dậy tạo nên sức mạnh để chiến thắng quân thù .
Cùng với tự lực tự cờng thì Đảng đã sử dụng chính sách ngoại giao mềm dẻo,
theo Hồ Chí Minh: "phải giữ nguyên tắc cứng rắn với sách lợc , lạt tuy mềm nhng
15
phải buộc chặt." Vì vậy vừa mới ra đời chính phủ nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
đã nêu rõ thiện chí đoàn kết của toàn dân tộc Việt Nam nhằm tranh thủ sự đồng tình
ủng hộ của nhân thế giới: "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nớc dân chủ và
không gây thù oán với một ai."Ngay từ đầu cuộc kháng chiến trong hoàn cảnh vô
cung khó khăn và thiéu thốn , chính phủ Việt Nam vẫn chủ động triển khai các hoạt
động quốc tế để tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân dân thế giới với cuộc kháng
chiến chống Pháp xâm lợc:"phải luôn nêu cao thiện chí chính nghĩa, nỗ lực vãn hồi
hoà bình," "phải lợi dụng hết khả năng ngoại giao làm cho cuộc đổ máu Việt - Pháp
rút ngắn lại"
Vì vậy trong th gửi tớng Leclerc ngày 1.1.1947 Bác Hồ viết:" ngài là một đại
quân nhân , là một nhà đại ái quốc ... một ngời ái quốc trọng những ngời ái quốc nớc
khác. Một ngời yêu quê hơng mình , trọng quê hơng của kẻ khác.... lừng danh với
của thế giới tiến bộ, rằng sự đoàn kết thực sự của phe xã hội chủ nghĩa và các dân tộc
yêu chộng hoà bình trên thế giới đối với chúng tôi cũng cần thiết không kém gì trớc
kia." [23; 595].
Xuất phát từ tầm quan trọng của sự kết hợp hai nhân tố dân tộc và quốc tế trong
cuộc kháng chiến chống Mĩ cho nên về đại đoàn kết dân tộc Đảng xác định; phải huy
động sức lực trong nớc là chính trong đó miền Bắc tiến hành xây dựng xã hội chủ
nghĩa , là hậu phơng vững chắc của tiền tuyến, còn miền Nam phải tiếp tục tiến hành
kháng chiến chống Mĩ . có thể nói trong thời kì này Đảng ta đã huy động tất cả
những gì dù là nhỏ nhất ở trong nớc để phục vụ cho cuộc kháng chiến chống Mĩ ở
miền Nam. Vì vậy nhân dân ta dới sự lãnh đạo của Đảng ra sức thi đua sản xuất,
đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau. Cha bao giờ yếu tố dân tộc lại có thể phát huy một cách
mạnh mẽ nh thế. Nhân dân ta luôn thi đua đoàn kết theo tinh thần .Tất cả cho tuyền
tuyến, vì miền Nam ruột thịt, lá lành đùm lá rách, thóc không thiếu một cân,
quân không thiếu một ngời, tay cầy, tay súng ,tay búa, tay súng .sức mạnh
nội lực, tự lực cánh sinh trong cuộc cách mạnh nào cũng rất quan trọng nhng đến
thời kỳ này dờng nh nó đợc nở rộ hơn bao giờ hết. Bác Hồ khi nói về ngoại giao đã
chỉ rõ:về chính trị , quân sự, kinh tế, nội chính ngoại giao của ta là tự lực cánh sinh.
Phải hiểu thấu đáo vấn đề này không thì sẽ đi siêu vẹo ngay đấy.
Cùng với chính sách đoàn kết dân tộc Đảng đã chủ động kết hợp với sức mạnh
quốc tế nhằm tạo sức mạnh đánh thắng kẻ thù. Trong cuộc kháng chiến chống mĩ
đảng đã xác định . Cùng với đoàn kết dân tộc, trên mặt trận ngoại giao ph ơng
châm của ta là giơng cao ngọn cờ độc lập hoà bình, đề cao chính nghĩa, thế tất thắng
của ta, khoét sâu chỗ yếu của địch về chính trị, tập hợp lực luợng hình thành mặt trận
nhân dân thế giới rộng rãi ủng hộ, chi viện cuộc kháng chiến chống Mĩ của nhân dân
ta. ta cần gắn cuộc kháng chiến chống Mĩ của nhân dân ta với cuộc đấu tranh của
nhân dân thế giới,vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, và sự lớn
mạnh của hệ thống xã hội chủ nghĩa.
17
Trong khi kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh quốc tế tạo ra sức mạnh để
quan hệ với bên ngoài, không biết kết hợp sức mạnh dân tộcvà thời đại, chỉ sống
khép kín thì sẽ bị cô lập, tụt hậu so với sự phát triển chung của thế giới. Vì vậy để đất
18
nớc hay quốc gia phát triển về mọi mặt phải mở cửa giao lu với bên ngoài cùng với
huy động sức lực trong nớc. Đồng chí Đặng Tiểu Bình đã chỉ rõ : đóng cửa không
quan hệ với nớc ngoài lâu dài đã làm cho Trung Quốc nghèo khổ, lạc hậu, ngu muội,
không biết gì,[26, 412]
Đã có một thời kỳ chúng ta đóng cửa không quan hệ với các nớc t bản chủ
nghĩa, chỉ quan hệ vói các nớc trong hệ thống xã hội chủ nghĩa. Nhng đến những
năm 1980 Đảng đã thức tỉnh và Đảng đã tiến hành đổi mới vào năm 1986. Đảng
xác định: kết hợp hai nhân tố dân tộc và quốc tế trong thời kỳ đổi mới là một tất yếu
để đa đất nớc phát triển. Nh đồng chí Ttrờng Chinh đã nói:Thế giới ngày nay đang
nhanh chóng đổi mới, chủ nghĩa xã hội phải phấn đấu để chứng minh tính u việt của
mình so với chủ nghĩa t bản trên thực tế. Đối với cộng đồng các nớc xã hội chủ nghĩa
đổi mới là con đờng vơn lên đáp ứng đòi hỏi của thời đại, đáp ứng những nhu cầu
chính đáng và ngày càng cao của nhân dân.Đối với nớc ta đổi mới cũng là yêu cầu
bức thiết, là vấn đề có tầm quan trọng sống còn, yêu cầu đó vừa là đòi hỏi bên trong
của nớc ta, vừa phù hợp với xu thế đổi mới của thời đại.
Từ yêu cầu khách quan đó trong tình hình mới đòi hỏi đảng và nhà nớc ta phải
có đờng lối chính sách đúng đắn về sự kết hợp nhân tố dân tộc và quốc tế trong sự
nghiệp đổi mới để tiếp nối và phát triển truyền thống, bài học về sự kết hợp hai nhân
tố dân tộc và quốc tế thời kì cách mạng dân tộc dân chủ
19
20
CHƯƠNG II:
Đảng với sự kế hợp nhân tố dân tộc và quốc tế
trong cách mạng Việt Nam thời kì đổi mới
ơng xứng với công sức bỏ ra. Mặt khác thu nhập quốc dân cha bảo đảm đợc tiêu
dùng xã hội, cha tạo ra đợc tích luỹ từ bên trong. Nguồn lực kinh tế trong nớc cha tạo
đợc bớc nhảy cần thiết để tạo tiền đề cho những bớc nhảy tiếp theo. Trong nớc tình
trạng cầu lớn cung; hàng hoá, lơng thực khan hiếm, vải mặc và các hàng tiêu dùng
đều thiếu, đói khổ, nạn thất nghiệp, tệ nạn xã hội thờng xuyên đe dọa tới cuộc sống
yên bình của nhân dân, làm giảm lòng tin của dân với Đảng, giảm uy tín của Đảng
với dân. Nền kinh tế xã hội khủng hoảng một cách trầm trọng.
Trong thời gian này tài nguyên của đất nớc cha đợc khai thác tốt, phân phối lu
thông rối ren, căng thẳng. Những mặt mất cân đối lớn trong nền kinh tế chậm đợc
thu hẹp, có mặt lại ngay ngắt hơn. Quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa chậm đợc
củng cố và vai trò chủ đạo của nền kinh tế quốc doanh suy yếu.Bộ máy nhà nớc cồng
kềnh, hoạt động thiếu hiệu quả tình trạng tham ô, tham nhũng, hối lộ, hoang phí xảy
ra thờng xuyên. Đảng chậm đổi mới vai trò lãnh đạo của mình với vai trò hành pháp
của Nhà nớc, thời gian này Đảng là cơ quan siêu quyền lực, có khi Đảng quyết định
và làm thay cả Nhà nớc. Đặc biệt thời gian này ta cha có đợc những mối quan hệ
quốc tế thuận lợi để phát triển đất nớc.
3-Nguyên nhân
Về mặt khách quan: nớc ta vốn xuất phát điểm từ nền kinh tế nông nghiệp
nghèo nàn và lạc hậu, nền kinh tế nớc ta phổ biến là sản xuất nhỏ cơ sở vật chất kỹ
thuật còn quá yếu, năng lợng vật t ngoại tệ thiếu nghiêm trọng thiên tai liên tiếp xảy
ra.Nớc ta phải gánh chịu những hậu quả của chiến tranh lâu dài của chủ nghĩa thực
dân thêm vào đó là sự tăng cờng phá hoại nhiều mặt của các thế lực thù địch.
Về mặt chủ quan: do quan niệm cha đúng về chủ nghĩa xã hội cho nên Đảng
chủ quan, nóng vội,bảo thủ trì trệ trong bố trí cơ cấu kinh tê, cải tạo xã hội chủ nghĩa
và quản lý kinh tế, lại phạm những sai lầm mới nghiêm trọng trong lĩnh vực phân
phối lu thông: đã buông lỏng chuyên chính vô sản trong quản lý kinh tế-xã hội trong
đấu tranh t tởng văn hoá, trong việc chống lại những âm mu, thủ đoạn phá hoại thâm
độc của kẻ thù. Nhìn chung trong thời kỳ 1976- 1985 là thời kỳ sử dụng mô hình
kinh tế cũ mà đặc trng là cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, các thành phần kinh tế
phi xã hội chủ nghĩa ( t bản, cá thể) sớm bị xoá bỏ ở mức cao và mở rộng trong phạm
trong tình hình quốc tế hiện nay, những đặc điểm dân tộcvà những điều kiện riêng
23
biệt ở từng nớc ngày càng trở thành nhân tố quan trọng trong việc vạch ra chính sách
của mỗi Đảng Cộng sản và mỗi đảng công nhân dân tộc Việt Nam chẳng hạn,
phảivạch rõ những phơng pháp và những biện pháp của riêng mình.
Trớc kia Liên Xô và các nớc xã hội chủ nghĩa anh em là chỗ dựa cơ bản cho
nhân ta tiến hành cuộc đâú tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ và xây dựng đất nớc. Nh-
ng đến nay trớc tình hình Liên Xô và các nớc xã hội chủ nghĩa lâm vào khủng hoảng,
ta lại cha có đợc những quan hệ quốc tế thuận lợi cho sự phát triển đất nớc .Theo Thứ
trởng ngoại giao Trần Quang Cơ trả lời phỏng vấn báo Tạp chí thông tin lý luận
tháng 1 . 1991 khác với những nớc nghèo khác, để hoà nhập vào đời sống kinh tế
của thế giới bên ngoài mà tìm lối thoát ra khỏi cảnh nghèo nàn lạc hậu, ta còn cái
khó là cha có đợc những quan hệ quốc tế bình thờng cần thiết cho việc mở rộng giao
lu và hợp tác quốc tế.
Thế giới hai cực có xu hớng tan rã, sự tập hợp lực lợng trên thế giới đa dạng,
các nớc đang phải phát huy mạnh mẽ ý thức độc lập tự chủ.Trong thời gian này quá
trình quốc tế hoá đang gia tăng mạnh mẽ tính tuỳ thuộc lẫn nhau, các nớc có xu hớng
đa dạng hoá quan hệ quốc tế tạo lập chỗ đứng cơ động linh hoạt cho bản thân trong
Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản Mác - Ănghen chỉ rõ: đại công nghiệp đã tạo ra
thị trờng thế giới . Thay cho tình trạng cô lập tr ớc kia của các địa phơng và dân tộc
vẫn tự cung tự cấp ta phải phát triển những quan hệ phổ biến, sự phụ thuộc phổ biến
giữa các dân tộc.Trong tình hình mới Đảng đề ra việc kết hợp sc mạnh dân tộc và
thời đại, đa phơng hoá đa dạng hoá quan hệ đối ngoại nhằm có thêm bạn bè, tạo
thêm thế mạnh, tranh thủ thêm vốn, công nghệ cho phát triển kinh tế tránh đợc tình
trạng khó khăn cho đất nớc. Vì vậy Việt Nam thực hiện chính sách phát huy nội lực ,
tranh thủ ngoại lực , đa phơng hoá , đa dạng hoá quan hệ đối ngoại không những phù
hợp với lợi ích nhu cầu của đất nớc mà còn phù hợp với xu thế chung của thế giới.
1- Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, phát triển mạnh nền kinh tế thị tr-
cuộc kinh doanh của tiểu t sản dân tộc t sản ngoại quốc cũng cần đợc chiếu cố một
cách thích đáng
Đất nớc có thực lực thì mới nghĩ đến ngoại giao thuận lợi , mình có mạnh, có
sức thì mới giúp đỡ đợc kẻ khác trong thời gian lúc đó đất nớc ta lại lâm vào khủng
hoảng hai thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể lại không tạo ra đợc sự tích luỹ
cho nền kinh tế. Vì vậy Đảng đã chủ trơng phải tạo ra cho đất nớc một nền kinh tế
phát triển, muốn vậy phải huy động vốn trong nớc là chính, nên nếu phát huy sẽ tạo
ra sự tích luỹ vốn cần thiết cho đất nớc. Đảng đã chủ trơng xây dựng và phát triển
25
Copyright: Tài liệu đại học ©