Phân tích đặc trưng, đặc điểm của truyền hình trong xu hướng hiện đại (số hóa)
Lời mở đầu
Điều đầu tiên chúng ta cần nhận thấy là Điện ảnh là cội nguồn trực tiếp của truyền
hình.Điện ảnh bắt đầu từ việc ghi lại những hình ảnh của chính cuộc sống. Điện
ảnh dùng ngôn ngữ của hình ảnh động, kết hợp với lời, âm nhạc và tiếng động. Đó
chính là ngôn ngữ của các hình tượng nghe nhìn.
Hiển nhiên Điện ảnh là một nghệ thuật tổng hợp, chứa đựng những phẩm chất của
văn học, nghệ thuật tạo hình, sân khấu cũng như âm nhạc.
Cũng giống như Điện ảnh, Truyền hình có khả năng phản ánh hiện thực một cách
chân thực trên màn ảnh nhờ những hình ảnh trên thị giác luôn chuyển động kết hợp
với âm thanh.
Cơ sở ngôn ngữ của điện ảnh và truyền hình là một bởi lẽ trước mắt công chúng
đều là màn ảnh.
Sự gần gũi về nguồn gốc của truyền hình với các phương tiện truyền thông và các
loại hình nghệ thuật là khá rõ ràng: Đó là đối thoại, hành động, nghệ thuật diễn
xuất. Truyền hình vay mượn từ điện ảnh màn hình và các phương tiện biểu hiện thị
giác. Truyền hình còn vay mượn từ phát thanh tính rộng khắp và tính đồng thời
( tính trực tiếp).
Báo in, phát thanh còn chia sẻ với Truyền hình chức năng xã hội của mình.
Nhà báo truyền hình là ai?
Trước hết chúng ta bắt đầu từ một khái niệm chung nhất về truyền hình.
Báo chí truyền hình đó là sự tổng hợp các yếu tố chính trị, nghệ thuật trên cơ sở kỹ
thuật.
Các chương trình truyền hình bao giờ cũng là một sản phẩm của một tập thể sáng
tạo và trả lời cho những vấn đề chính trị đã được xác định, thông qua những yêu
cầu về kỹ thuật và nghệ thuật.
Hoạt động của nhà báo truyền hình rất quen thuộc với công chúng. Cùng với
camera, các nhà báo truyền hình thường xuất hiện ở nơi xảy ra các sự kiện quan
trọng, thú vị mà xã hội quan tâm. Họ đưa ra những câu hỏi cho những người đối
thoại, giới thiệu đại diện tham gia chương trình, đồng thời điều phối những hành
động tương hỗ theo dư luận xã hội, dựa trên khối óc, con tim công chúng của mình.

Thời điểm phát sóng có phù hợp không? Kết cấu tác phẩm, hình thức thể hiện: Thể
hiện của MC, Có độc đáo, hấp dẫn không? Hình hiệu, đồ hoạ.
Để tìm hiểu những đặc trưng của truyền hình chúng ta cung nhau tìm hiểu những
đặc điểm giống nhau và những khác biệt của truyền hình với các loại hình báo chí
và các loại hình nghệ thuật của nhân loại trong bài thứ hai ” Sự khác biệt của
truyền hình với các loại hình báo chí và nghệ thuật”.
Xu hướng xã hội hóa truyền hình ở Việt Nam hiện nay
Chúng ta đang sống trong một thế giới có đặc điểm nổi bật là sự bùng nổ thông tin
trên phạm vi toàn cầu. Thông tin đã xen vào mọi lĩnh vực, chi phối và làm thay đổi
phương thức vận hành, quản lý một số hoạt động xã hội. Các phương tiện thông tin
đại chúng trong đó có truyền hình đều đã và đang phát triển nhanh chóng, vượt xa
sự hình dung của nhiều người.
Ở Việt Nam, cách đây khoảng 10 năm, ít người thấy trước được rằng, sau đổi mới
một bước cơ chế quản lý, báo chí lại có bước lớn mạnh như vừa qua, và những
năm tới chắc chắn còn có sự tăng trưởng nữa. Bởi vì, tính bình quân sự tiêu dùng
báo chí của nhân dân ta vẫn còn ở mức thấp so với các nước trong khu vực và trên
thế giới. Dư địa vẫn còn khá rộng để cho báo chí phát triển. Đấy là chưa tính đến
sự xã hội của Internet, và báo mạng điện tử, hệ quả tất yếu của cuộc cách mạng tin
học đang diễn ra trên quy mô toàn cầu. Trong chúng ta không phải ai cũng có thể
hình dung rõ rệt diện mạo và nhất là cơ chế hoạt động của các phương tiện truyền
thông đại chúng trong thời gian tới như thế nào. Nhưng có một điều chắc chắn là
mỗi người đều phải tự mình nhìn lại và tự mình điều chỉnh các suy nghĩ truyền
thống quen thuộc từ trước đến nay.
Tình hình ấy đặt ra nhiều thách thức lớn cho truyềnhình – một phương tiện thông
tin hùng mạnh. Tuy hiện tại, chiếc ti vi vẫn gần như chiếm giữ độc quyền cung cấp
thông tin nhanh nhậy, rẻ tiền chọn. Nhưng ưu thế này trong thời gian tới có còn
nguyên vẹn khi mà ở mỗi gia đình đều có không chỉ một, mà là hai, ba hoặc nhiều
hơn nữa những chiếc máy vi tính nối mạng, và khi báo in được hệ thống bán lẻ
phát hành miễn phí đến tận nhà theo yêu cầu của người đọc? Trong cuộc bùng nổ
về thông tin, giữa lòng cuộc cạnh tranh gay gắt để tranh giành công chúng, điều

phí chi thường xuyên, bước đầu cải thiện nguồn tài chính đầu tư cho hoạt động sản
xuất chương trình.
Ngoài nguồn thu từ quảng cáo, truyền hình Việt Namcũng đang quan tâm phát
triển mạng truyền hình trả tiền và khuyến khích nhiều nguồn đầu tư khác trong xã
hội cho hoạt động sản xuất chương trình. Đã có nhiều khâu, nhiều công đoạn của
truyền hình có sự tham gia của các thành phần trong xã hội để tổ chức, dàn dựng
bối cảnh. Ví dụ: Chương trình Nhà nông đua tài: Tiền tổ chức thực hiện là do các
cấp hội nông dân Việt Nam huy động.Truyền hình chỉ trả chi phí cho kíp sản xuất.
Các chương trình “Chiếc nón kỳ diệu”, “Hãy chọn giá đúng”, “Đường lên đỉnh
Olimpia” và ngay cả các chương trình tuyên truyền chính trị như: “Người đương
thời”, “Vì người nghèo”… đều được sản xuất từ một phần kinh phí của các doanh
nghiệp tài trợ… Điều này, đã trở nên rất có tác dụng trong khi tiềm lực của truyền
hình còn nhiều hạn chế. Tất cả những điều đó đều đã và đang tích cực tạo nên một
diện mạo của Truyền hình Việt Nam hôm nay.
Tuy điều kiện về tài chính đã cải thiện nhiều so vớitrước, nhưng nhìn chung, các
nguồn thu này còn quá khiêm tốn so với hàng nghìn tỷ đồng cần phải có đầu tư xây
dựng trung tâm truyền hình Việt Nam. Để có đủ điều kiện đầu tư cho phát triển, đa
dạng hóa các nguồn thu, xã hội hóa về mặt kinh phí là một xu thế tất yếu đối với
truyền hình Việt Nam trong những năm tới.
2. Xã hội hóa về sản xuất và quảng cáo các chương trình truyền hình, đây
cũng là một xu thế mang tính tất yếu. Xu hướng này đã xuất hiện ngay từ
những ngày đầu truyền hình ra đời. Sau này sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ
hơn. Bởi một điều hiển nhiên là không ai sản xuất chương trình truyền hình
để chỉ cho mình xem cả. Phải sản xuất để cho công chúng xem và phục vụ nhu
cầu xem của công chúng. Nhu cầu của công chúng đòi hỏi càng cao, càng đa
dạng, thì truyền hình cần phải nỗ lực nhiều hơn để thoả mãn điều ấy.
Sau gần 20 năm đổi mới, tiềm lực kinh tế đất nước đã có sự phát triển mạnh so với
trước. sản xuất đã cho ra đời nhiều loại hàng hóa hơn. Từ một quốc gia không đủ
ăn, sống chủ yếu nguồn viện trợ ở bên ngoài, chúng ta đã vươn lên trở thành một
cường quốc trong xuất khẩu lương thực… điều kiện sống của người Việt Nam

chương trình đúng quy chuẩn người ta phải bỏ ra ít nhất hàng trăm ngàn USD.
Điều đó khiến cho khả năng được tham gia vào các hoạt động của truyền hình trở
nên xa sỉ với tất cả mọi người dân. Nhưng nay nhờ có công nghệ số hóa Digital,
giá thành của những chiếc máy ghi hình đã giảm hàng trăm lần so với trước. chỉ
với 1.000 USD là công chúng có thể mua được một chiếc máy quay kỹ thuật số
hóa và có thể bắt tay vào công đoạn đầu tiên sản xuất chương trình truyền hình.
Điều này mở ra một khả năng hợp tác vô cùng rộng lớn cho cả truyền hình và công
chúng. Về phía công chúng, có thể tham gia trực tiếp vào thực hiện các chương
trình truyền hình. Và cũng chính điều ấy mà nội dung, hình thức thông tin của
truyền hình sẽ ngày một đa dạng và mới hơn.
Trong cuộc đua thông tin luôn không có chỗ đứng chongười đến sau, Thì sự tham
gia ngày một nhiều hơn của công chúng vào hoạt động cung cấp hình ảnh và các sự
kiện mới nhất đang diễn ra trong cuộc sống cho truyền hình là hết sức quan trọng
và cần thiết. Dù muốn hay không thì đây là xu hướng tất yếu trong tương lai của
truyền hình.
Cũng trên phương diện kỹ thuật, nhưng dưới một gócnhìn khác cũng có thể ghi
nhận được điều tương tự. Trong tương lai, gianh giới giữa truyền hình và các loại
báo điện tử chắc chắn sẽ không còn. Cuộc cách mạng của công nghệ thông tin đã
cho phép các tờ báo mạng cũng có thể tham gia vào quá trình thông tin bằng hình
ảnh. Hiện nay, tuy chưa thực sự phổ biến nhưng công chúng cũng có thể xem phim
truyện, theo dõi các cuộc phỏng vấn, hay bình luận, phân tích, các phóng sự bằng
hình ảnh trên mạng Internet. Vị trí “mặt tiền” của truyền hình đang bị đe doạ và
chắc chắn sẽ không còn ở thế độc tôn như trước. Thực tế này buộc truyền hình phải
tham gia vào tiến trình hội nhập, phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ hiện đại và
thực hiện khẩn trương xã hội hóa các hình thức quảng bá sản phẩm và sức ảnh
hưởng của mình.Nếu như các nhà làm báo mạng tìm kiếm lợi thế của thông tin
hình ảnh đưa truyền hình lên Internet để làm sang cho tờ báo của mình thì truyền
hình cũng cần phải nhanh chóng tận dụng ưu thế của công nghệ thông tin đưa các
sản phẩm của mình lên mạng để thực sự bình đẳng trong cuộc cạnh tranh về mặt
công nghệ, tiếp tục chiếm lợi thế về chất lượng sản phẩm. Mới đây hợp tác giữa

trình. Phương án quản lý sản xuất theo cách làm này, ít nhất cũng đã tiết kiệm được
cho truyền hình một khoản kinh phí không nhỏ nhờ cắt giảm các khoản đầu tư
dành cho việc đi lại của phóng viên, vận chuyển máy móc thiết bị tới nơi sự kiện
xảy ra. Trước xu thế trên, việc có các công ty tư nhân tham gia thực hiện chương
trình và bán cho đài truyền hình có thể là một xu hướng tất yếu.Vấn đề còn lại đối
với truyền hình là phải hướng dẫn, quản lý về nội dung và xây dựng cho được
những quy chuẩn mang tính nghiệp vụ cao cho các loại hình sản phẩm của mình.
Chỉ có như vậy việc trao đổi, mua bán và định giá sản phẩm mới trở nên dễ dàng.
Dưới góc độ quản lý con người, truyền hình cũng bướcvào giai đoạn xã hội hóa
quyết liệt. Như đã biết, xã hội càng phát triển, trí tuệ xã hội ngày càng được nâng
lên, và trí tuệ ấy ngày càng được quảng bá trên truyền hình nhiều hơn. Nhưng
ngược lại, chính truyền hình cũng đang tìm mọi cách để hấp thu trí tuệ xã hội để
đầu tư cho sự phát triển. Điều đó sẽ càng trở nên quan trọng khi phân công lao
động và chuyên môn hóa các hoạt động sản xuất chương trình truyền hình đạt đến
trình độ cao.
Hiện tại công việc của truyền hình bao gồm rất nhiềungành nghề khác nhau: quản
lý, kỹ thuật, nghệ thuật, kinh tế, xã hội, chính trị… với các vị trí công tác khác
nhau. Tất cả đều có chức năng nhiệm vụ rõ ràng trong hoạt động dây chuyền tạo ra
sản phẩm truyền hình. Nói một cách khác, sản phẩm truyền hình là kết quả của một
chuỗi các công đoạn kế tiếp nhau.Và để có những sản phẩm hoàn chỉnh, chất lượng
cao, tất cả các công đoạn đều phải có sự phối hợp nhịp nhàng và được hoàn thành
với trình độ chuyên môn cao. Yêu cầu công việc cho thấy việc tự đào tạo lẫn nhau,
tự nâng cao trình độ là điều cần nhưng chưa thể là điều kiện đủ. Truyền hình sẽ
khó hoàn thành nhiệm vụ của mình khi không tuyển dụng được một nguồn nhân
lực có tay nghề cao trong xã hội để phục vụ cho chiến lược phát triển của ngành.
Trong hoạt động quản lý ở truyền hình, xã hội hóa các nguồn lực lao động là một
xu hướng tất nhiên không thể cưỡng lại được.
Trên một bình diện khác, để đảm đương được là một binhchủng tiên phong trên
mặt trận văn hóa, tư tưởng, có vai trò quyết định trong định hướng dư luận và hành
động của công chúng, tất cả các chương trình truyền hình đều đứng trước yêu cầu

Phó giám đốc Trung tâm đào tạo- VTV
Truyền hình và phát thanh
Sự khác biệt lớn nhất giữa phát thanh và truyền hình là ở chỗ: Phát thanh chỉ có thể
tác động đến thính giác của con người thì truyền hình lại tác động tới thị giác của
con người.Trong truyền hình công chúng không còn phải tưởng tượng ra bối cảnh,
địa điểm, thể chất của nhân vật vì được xem chương trình bằng cả thính giác và thị
giác trực tiếp.
Trên cơ sở âm thanh, phát thanh có khả năng ảnh hưởng mạnh đến trí tưởng tượng
và sự sáng tạo nơi thính giả.
Truyền hình kế thừa ở Phát thanh việc sử dụng âm thanh ( Tiếng động hiện trường,
tiếng động giả, âm nhạc và giọng nói của người dẫn chương trình…)
Truyền hình và sân khấu
Nghệ thuật Sân khấu và truyền hình có những nét tương đồng là cùng một thời
điểm công chúng được chứng kiến sự vật, hiện tượng của cuộc sống thông qua thị
giác. Công chúng vừa được nghe vừa được nhìn thấy những gì đang diễn ra.Tuy
nhiên số lượng khán giả thì có sự khác biệt lớn. Truyền hình bằng những trang
thiết bị truyền dẫn phát sóng hiện đại có thể có đến cả tỷ khán giả cùng theo dõi và
cùng sống với một sự kiện đặc biệt của thế giới ví dụ như cúp bóng đá thế giới,
Olimpic…
Sự khác nhau giữa truyền hình và sân khấu thể hiện qua sự tác động của khán giả
trực tiếp đến vở kịch còn với truyền hình thì không. Tuy nhiên sự phát triển của
truyền hình tương tác ngày nay đã dần dần xóa đi sự khác biệt này.Quả là sự so
sánh luôn chỉ là tương đối!
Sự khác biệt nữa là đặc tính thay đổi tiêu cụ của camera và chia cắt không gian tạo
ra một dòng chảy liên tục các hình ảnh trong truyền hình là sự khác biệt lớn với
nghệ thuật sân khấu.
Ngày nay với các chương trình sân khấu truyền hình, sẽ có sự khác biệt lớn bởi tác
phẩm sân khấu được sáng tạo hoặc làm giảm giá trị nghệ thuật khi được truyền
hình trực tiếp trên sóng. Ví dụ như chương trình nhà hát truyền hình phát sóng trực
tiếp trên VTV1 vào tối thứ bảy hàng tuần.

Và để làm ra sự hấp dẫn của tác phẩm điện ảnh chúng ta phải nghiên cứu một môn
học, đó là kịch học điện ảnh. Yêu cầu thứ ba của tính quần chúng là không độc hại
với con người trong sự đa dạng của phong tục, tập quán và văn hóa của các dân tộc
trên trái đất.
Tính phức hợp:
Trong nghệ thuật điện ảnh chúng ta thấy tác phẩm điện ảnh là nghệ thuật kể
chuyện bằng hình có thêm tiếng phụ hoạ nhờ phương pháp tạo hình.
Để đảm bảo tính phức hợp của điện ảnh là phải thể hiện nghệ thuật quốc tế và
những quy ước quốc tế một cách hết sức dân tộc và không lặp lại.
Chúng ta phải tận dụng những tiến bộ của khoa học kỹ thuật, nhưng tránh lạm
dụng vì kỹ thuật nâng cánh cho nghệ thuật nhưng không phải là yếu tố quyết định
chất lượng của phim.
Tính tổng hợp:
Vì nghệ thuật điện ảnh là nghệ thuật thứ bảy sau văn học, kiến trúc, hội hoạ, sân
khấu, âm nhạc, nhiếp ảnh nên nó không chỉ là phép cộng của các loại hình nghệ
thuật kia cộng lại. Nó chính là tiếp thu những ưu điểm của các nghệ thuật trước nó
phục vụ cho điện ảnh.
Sau những so sánh giữa truyền hình và các loại hình báo chí và nghệ thuật, chúng
ta sẽ cùng nhau tìm hiểu đặc trưng của Truyền hình.
.1. Xu hƣớng phát triển của Truyền hình Việt Nam trong những năm tới
3.1.1 Xu hướng phát triển của công nghệ truyền hình
Nền tảng ứng dụng công nghệ số sẽ đem lại cho truyền hình khả năng phát triển
nội
dung vượt trội. Truyền hình Việt Nam sẽ bắt nhịp với thế giới với nhiều công nghệ
hiện đại
như: HDTV, 3D TV, Connected TV…
3.1.2 Xu hướng phát triển về nội dung truyền hình
Phát triển nội dung hướng ra Internet, cá thể hóa nội dung, chuyển đổi vai trò vị thế
khán giả là những xu hướng phát triển chính về nội dung truyền hình trong thời
gian tới.

hội…Tạo
sự đồng thuận của toàn xã hội ủng hộ cho sự nghiệp phát triển văn hóa.
3.1.2 Kinh nghiệm xây dựng mô hình, cơ chế hoạt động kinh tế truyền hình
Kết nối các đài truyền hình nhỏ vào mạng lưới hệ thống quốc gia: giúp các kênh
truyền
hình vừa phát triển hướng tới toàn xã hội, vừa tạo được lượng khán giả đủ lớn để
các nhà
quảng cáo quan tâm.
Áp dụng mô hình tài chính hỗn hợp: giảm tải áp lực tài chính nhà nước cho lĩnh
vực
truyền hình, giúp các đài truyền hình công không phụ thuộc vào ngân sách nhà
nước mà chủ
động tạo nguồn thu phong phú.
Phát triển kinh tế truyền hình gắn với những nguyên tắc chuẩn mực xã hội: ràng
buộc
chặt chẽ hoạt động kinh tế truyền hình trong khuôn khổ pháp luật, theo những
nguyên tắc
chuẩn mực xã hội trước tiên phải có cơ sở pháp lý rõ ràng điều chỉnh hoạt động
này.
3.1.3 Phát triển thị trường truyền hình gắn với tiến bộ khoa học công nghệ
Nghiên cứu nhu cầu mới liên tục phát sinh trong
Áp dụng nhanh các phát minh mới thành các dịch vụ truyền hình: là bí quyết thành
công của nhiều hệ thống truyền hình.
Chủ động định hướng thị hiếu công chúng: xu thế phát triển của công nghệ mới
cho
phép ta nhận thấy cơ hội mới đang thực sự bùng nổ từ những năm đầu thế kỷ XXI,
đặc biệt
với sự hội tụ giữa viễn thông và truyền thông.
3.1.4 Quản trị sản xuất trong môi trường cạnh tranh và suy giảm kinh tế
Tối ưu chi phí sản xuất: sản xuất chương trình hàng loạt, sản xuất thể loại chi phí