Văn hoá ẩm thực Dân tộc
Dao

Là cư dân của nương rẫy, người Dao thường ăn hai bữa chính ở nhà, bữa sáng vào
khoảng 6 giờ, bữa tối khoảng 19 - 20 giờ. Bữa trưa họ thường ăn cơm gói tại
nương rẫy. Lương thực chính là gạo, bao gồm cả gạo tẻ và gạo nếp. Sau gạo,
nguồn lương thực quan trọng thứ hai là ngô. Ngô thường được xay thành bột để
nấu cháo đặc. Ngoài ra, khi thiếu đói họ còn tìm các loại củ như củ mài, củ bấu
hoặc các loại bột như bột đao, bột báng để chế biến đồ ăn.
Xôi nhiều màu của dân tộc Dao
Giống như một số tộc người anh em, người Dao cũng thường xuyên đồ xôi để ăn
trong những ngày Tết và lễ như: lễ vào nhà mới, lễ cưới hoặc trong những ngày gia
đình nhờ anh em giúp cây ruộng, gieo trồng ngô lúa, làm chuồng trại gia súc. Đặc
biệt, trong Tết Thanh minh nhiều nhà còn đồ xôi nhiều màu.
Ngoài các nguồn lương thực chính là gạo và ngô, người Dao cũng có nhiều món
chế biến từ thịt và cá rất đa dạng.
Món xào: Khi thịt gà, thịt lợn, thịt dê, thịt bò người Dao thường đem xào gừng và
nghệ. Đối với thịt lợn, thịt gà khi chế biến món sào đều cho một ít nước và thường
cho thêm gừng. Một số món như thịt bò, thịt trâu còn tươi cũng được đem xào chín
với gừng. Chỉ có lòng gan lợn. thịt chim, thịt chuột đồng, nhộng được xào khô và
cho thêm hành, gừng hoặc lá chanh thái nhỏ và cho một ít rượu. Trường hợp xào
cho nhiều người ăn còn nêm thêm một số hương vị như thảo quả, quế, gừng, sả
Món luộc: Để làm món thịt luộc, người Dao thường rửa sạch thịt và cắt thành
miếng to bằng bàn tay. Sau đó bỏ vào nồi hoặc chảo, cho nước vừa đủ rồi bắc lên
bếp lửa đun sôi, dùng đũa lật và chọc vào thịt để kiểm tra, nếu thấy chín đều thì vớt
ra. Nước luộc thịt được đem nấu canh với rau cải, cải bắp hoặc với rau ngót, mồng
tơi. Trước khi ăn, thịt luộc chín được đem thái hoặc chặt thành miếng nhà xếp vào
bát, đĩa hay đổ thịt ra lá dong, lá chuối.

Nước uống thường ngày của người Dao là nước lã đun sôi với một loại rễ, lá cây
rừng hoặc hạt vối, vừa mát vừa bổ. Hiện nay, nhiều gia đình người Dao đã tự trồng
chè nên nước chè xanh cũng bắt đầu trở thành đồ uống phổ biến của họ.
Theo tập quán, cứ đến bữa ăn chính, tất cả các thành viên trong gia đình đều phải
ngồi vào mâm cùng ăn uống. Về vị trí ngồi, hàng phía trên là nơi ngồi của đàn ông,
còn hàng phía dưới hoặc tiếp giáp bếp là chỗ ngồi của phụ nữ và trẻ con. Việc chia
ra thành nhiều mâm để ăn uống thường chỉ xảy ra khi trong nhà có khách hoặc các
thành viên quá đông, không đủ chỗ ngồi ăn cùng mâm. Tuy vậy, hiện nay cũng có
một số gia đình thích chia ra thành 2 mâm để ăn uống cho thuận tiện. Khi đó, mâm
trong gian bếp có bà, mẹ cùng con dâu và các cháu nhỏ, còn mâm trong gian khách
có ông, bố cùng các con trai và các cháu trai lớn tuổi.
Trong ăn uống của người Dao, khi mọi người ngồi vào mâmphải chờ cho đủ cả gia
đình mới được cầm bát đũa. Người Dao có thói quen trong bữa ăn mời, nhường
nhịn và gắp thức ăn cho nhau. Bố mẹ gắp cho ông bà và con cái, ông bà gắp cho
các cháu nhỏ. Khi thịt gà dù to hay bé đều đành bộ gan cho ông bà, đùi chân cho
những đứa trẻ bé nhất, còn đầu cánh để cho những đứa lớn hơn.
Trong bữa ăn, nếu có khách chủ nhà cũng không quên mời và luôn tay gắp miếng
ăn ngon cho khách. Đúng theo tập quán trước kia, người Dao vừa ăn cơm vừa uống
rượu, khách thường nhấc chén uống rượu mỗi khi chủ nhà nâng chén mời nhưng
không chạm chén. Do vậy, khách cần dựa theo khả năng của mình mà uống nhiều
hay ít mỗi khi nhấc chén uống rượu. Khi uống cạn chén khách cứ tự nhiên để cho
chủ nhà rót rượu xuống. Nếu cảm thấy không muốn uống nữa thì lấy tay đẩy nhẹ
miệng chai lên mỗi khi thấy chủ nhà định rót rượu xuống chén của mình. Khi ăn
cơm xong hoặc đang ăn không được để đũa lên miệng bắt, bởi vì họ quan niệm
rằng chỉ trong những ngày ma chay hoặc xới cơm cúng vong hồn người chết mới
được để đũa như vậy.
Đối với các nghi lễ của người Dao như đám cưới, vào nhà mới, đám ma, có một số
món ăn thường được chế biến theo chuẩn mực đã được tập quán cộng đồng quy
định. Chẳng hạn, trong đám cưới thường phải có các món như: xôi, thịt lợn luộc,
thịt gà thiến, xương lợn nấu với một số món như măng, đậu tương hầm Nhìn