4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 1
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ
VÀ CẢI CÁCH THUẾ
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 2
1. Bản chất và chức năng của thuế
1.1 Bản chất của thuế
Nhận thức bản chất thuế cần phải xem xét trên 2 góc
độ:
 Bản chất kinh tế: Thuế phản ảnh tổng thể mối quan
hệ kinh tế giữa nhà nước và xã hội trong quá trình phân
phối các nguồn lực tài chính.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 3
1.1 Bản chất của thuế
Thuế, xét về hiện tượng, phản ảnh hoạt động thu bằng
tiền của nhà nước đối với xã hội. Nhưng đằng sau hiện
tượng đó ẩn dấu mâu thuẫn về lợi ích kinh tế giữa nhà
nước với xã hội trong quan hệ phân phối nguồn lực tài
chính, biểu hiện ra là: khả năng đóng góp nguồn lực tài
chính của xã hội cho nhà nước thông qua nộp thuế với
nhu cầu chi tiêu của nhà nước.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 4
1.1 Bản chất của thuế
Trong một nền kinh tế, nguồn lực tài chính luôn có sự
giới hạn nhất định về quy mô và khả năng tạo lập, khu
vực tư cũng không có nhiều khả năng để cung cấp nguồn
lực tài chính dồi dào cho nhà nước, bởi khu vực này luôn
cần có nguồn lực tài chính ở quy mô nhất định để trang
trải cho các nhu cầu chi tiêu thường xuyên và đầu tư.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 5
1.1 Bản chất của thuế
Vì vậy, trong chính sách huy động nguồn lực của mình,

chuyển dịch thu nhập đó sẽ là sự thay đổi khả năng thanh
toán, thay đổi hành vi của khu vực tư trong quá trình phân
bổ các nguồn lực (lao động, vốn liếng, tài nguyên tự
nhiên, và nhiều nguồn lực vô hình, hữu hình khác,… )
làm thay đổi cơ cấu đầu tư, cơ cấu kinh tế cũng như hiệu
quả kinh tế.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 9
1.2 Chức năng của thuế
Với quan điểm đó, chức năng phân phối là chức năng cơ
bản của thuế, còn chức năng điều tiết kinh tế là chức năng
phái sinh của chức năng phân phối mà thôi. Không có sự
phân phối của thuế, không có sự chuyển dịch thu nhập
của khu vực tư vào khu vực nhà nước thì mọi chức năng
khác của thuế đều không có cơ sở để phát huy tác dụng.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 10
1.2 Chức năng của thuế
Khi sử dụng thuế để phân phối lại thu nhập dân cư và
tạo nguồn thu ngân sách, thì nhà nước cũng đạt được một
số mục tiêu điều tiết kinh tế như mong muốn nhưng đồng
thời cũng phải gánh chịu cả những ảnh hưởng ngoài ý
muốn. Khi chính phủ quyết định tăng thuế nhập khẩu kết
quả vừa có thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước vừa
bảo hộ mậu dịch như mong muốn.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 11
1.2 Chức năng của thuế
Nhưng chính thuế nhập khẩu làm cho hàng hóa được bảo
hộ không được đầu tư đúng mức để nâng cao khả năng
cạnh tranh, giá cả hàng hóa được bảo hộ cao và người
tiêu dùng phải gánh chịu. Với lập luận này, nhà nước
không nên quá kỳ vọng vào chức năng điều tiết của thuế

Thu giỏn thu:
Thuế có th đc chuyn sang cho ngời tiêu dùng
chịu hoàn toàn bằng cách tăng giá đng bằng số thuế
phải nộp. Ngc lại, chuyn trở lại vào ngời sản xuất toàn
bộ nếu không tăng giá khi có thuế. Còn khi giá tăng lên ở
mức độ nhỏ hơn số thuế thì cả ngời sản xuất và ngời
tiêu dùng đu chịu thuế.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 15
1.3.1 Pham vi ảnh hưởng của thuế
Độ co dãn của cung và cầu về hàng hoá nào đó sẽ quyết
định sự phân chia gánh nặng thuế. Khi cầu càng co giãn
và cung càng ít co giãn thì gánh nặng thuế sẽ chủ yếu rơi
vào người sản xuất. Ngược lại, cầu càng ít co giãn và
cung càng co giãn nhiều thì gánh nặng thuế sẽ chủ yếu rơi
vào người tiêu dùng. Phạm vi ảnh hưởng kinh tế của thuế
và cấp độ chuyển dịch là yếu tố quan trọng cho việc phân
tích những tác động kinh tế của thuế.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 16
1.3.1 Pham vi ảnh hưởng của thuế
• Thuế thu nhập cá nhân:
Thuế thu nhập cá nhân được cho rằng không có tác
dụng trong việc chuyển giao gánh nặng thuế. Đối với thu
nhập bao gồm cả lương và phụ cấp, đối tượng nộp thuế sẽ
phải trả thuế và chịu gánh nặng thuế.
Như đã đề cập ở trên, thuế thu nhập cá nhân được
xem là trung lập về tác động của nó đối với sự lựa chọn
của người tiêu dùng cũng như hình thức chi tiêu của họ.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 17
1.3.1 Pham vi ảnh hưởng của thuế
Tuy nhiên, nó vẫn có thể tác động tới sự lựa chọn giữa

Các kết quả phụ thuộc vào giả thiết về việc chuyển dịch
thuế và phạm vi ảnh hưởng của thuế. Theo lý thuyết về
doanh nghiệp, lợi nhuận được tối đa hoá ở mức sản lượng
mà tại đó chi phí cận biên bằng doanh thu cận biên. Do
vậy, loại thuế đánh vào lợi nhuận độc quyền không bóp
méo các điều kiện tối đa hoá lợi nhuận, các công ty trả
thuế nhưng không có sự điều chỉnh trong sản xuất hoặc
trong giá.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 21
1.3.1 Pham vi ảnh hưởng của thuế
Tuy nhiên, trên thực tế các công ty có thể bị thúc đẩy bởi
các yếu tố khác hơn là sự tối đa hoá lợi nhuận, đặc biệt là
trong ngắn hạn và việc đánh thuế lên lợi nhuận có thể tạo
ra sự điều chỉnh trong hành vi của doanh nghiệp . Sau đây
là một số ví dụ:
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 22
1.3.1 Pham vi ảnh hưởng của thuế
Giả thiết 1: các doanh nghiệp không chuyển dịch thuế
thu nhập công ty vì vậy, thuế làm giảm lợi nhuận của
doanh nghiệp và vốn của các công ty sẵn có cho đầu tư và
cho việc mở rộng năng lực sản xuất. Điều này sẽ không
khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất, tăng lợi
nhuận tiềm năng cũng như duy trì tính hiệu quả trong sản
xuất để tối đa hoá lợi nhuận nếu những lợi nhuận này là
đối tượng tính thuế.
4/7/2014 TS.NGUYEN THANH DUONG 23
1.3.1 Pham vi ảnh hưởng của thuế
Giả thiết 2: rằng một doanh nghiệp không hoạt động
tại thời điểm tối đa hoá lợi nhuận nhưng laị tìm kiếm các
mục đích khác, chẳng hạn như tăng số lượng hàng hoá và