NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………… …………………………………
………………………………………………………………………………………
_________________________________________________________________________________
Hãy làm rõ vai trò hạn chế và xu hướng vận động của Chủ Nghĩa Tư BảnMỞ ĐẦU
Chủ nghĩa là một học thuyết có lý luận chủ trương cách

Chủ nghĩa tư bản phát triển qua hai giai đoạn: chủ nghĩa tư bản cạnh tranh tự do
và chủ nghĩa tư bản độc quyền, mà nấc thang tột cùng của nó là chủ nghĩa tư bản độc
quyền nhà nước.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, chủ nghĩa tư bản đã gây ra những
hậu quả nghiêm trọng cho thế giới loài người, nhưng nó vẫn có những mặt tích cực
đối với sản xuất, làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt đời sống xã hội.
Đầu tiên là:
- Tạo ra lượng của cải vật chất khổng lồ:
Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản đã giải phóng loài người khỏi "đêm trường
trung cổ" của xã hội phong kiến, đoạn tuyệt với nền kinh tế tự nhiên,tự túc, tự cấp
chuyển sang phát triển kinh tế hàng hóa tư bản chủ nghĩa,chuyển sản xuất nhỏ thành
sản xuất lớn hiện đại. Dưới sự tác động của quy luật giá trị thăng dư và các quy luật
kinh tế khác của cỏ chế thị trường. Một mặt, giai cấp tư sản tăng cường bóc lột, làm
giàu nhanh chóng, mặt khác, những nhân tố đó có tác động mạnh mẽ thúc đẩy lực
lượng sản xuất phát triển, tiến bộ khoa học – công nghệ dẫn tới:
 Tăng năng suất lao động xã hội, kéo theo đó là tạo ra lượng của cải
vật chất khổng lồ (Mác và Angghen khẳng định : Chủ Nghĩa Tư Bản ra đời trong
chưa đầy 100 năm đã tạo ra lượng của cải vật chất bằng tất cả các thê hệ trước cộng
lại)
- Phát triển lực lượng sản xuất:
Quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản đã làm cho lực lượng sản xuất phát
triển mạnh mẽ với trình độ kỹ thuật và công nghệ ngày càng cao: từ kỹ thuật thủ công
lên kỹ thuật cơ khí, từ giai đoạn cơ khí hóa sang tự động hóa, tin học hóa và công
nghệ hiện đại. Cùng với sự phát triển của kỹ thuật và công nghệ là quá trình giải
phóng sức lao động, nâng cao hiệu quả khám phá và chinh phục thiên nhiên của con
người. Nguyên nhân là do:
Thế giới đã trải qua hai cuộc cách mạng kỷ thuật. Cuộc cách mạng kỷ thuật lần
thứ nhất diễn ra đầu tiên ở nước Anh vào 30 năm cuối của thế kỷ XVIII và hoàn thành
vào những năm 50 đầu của thế kỷ XX và cuộc cách mạng kỷ thuật lần thứ hai còn gọi
là cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, xuất hiện vào nhưng năm 50 của

1950-1973 đạt 4,91%
1973-1998 đạt 3,01%
 Giải phóng sức lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng cường
khả năng chinh phục thiên nhiên của con người, đưa nền kinh tế nhân loại bước vào
thời kì mới: nền kinh tế tri thức .
- Thực hiện xã hội hóa sản xuất:
Quá trình xã hội hóa biểu hiện ở sự phát triển phân công lao động xã hội, hợp tác
_________________________________________________________________________________
Hãy làm rõ vai trò hạn chế và xu hướng vận động của Chủ Nghĩa Tư Bảnlao động, tập trung hóa, liên hiệp hóa sản xuất…làm cho các quá trình sản xuất phân
tán được liên kết vào một hệ thống sản xuất, một quá trình sản xuất xã hội. Chủ nghĩa
tư bản đã thúc đẩy nền sản xuất hàng hóa phát triển mạnh và đạt tới mức điển hình
nhất trong lịch sử, cùng với nó là quá trình xã hội hóa sản xuất cả về chiều rộng và
chiều sâu. Đó là sự phát triển của phân công lao động xã hội, sản xuất tập trung với
quy mô hợp lý, chuyên môn hóa sản xuất và hợp tác lao động sâu sắc, mối liên hệ
kinh tế giữa các đơn vị, các ngành,các lĩnh vực ngày càng chặt chẽ làm cho các quá
trình sản xuất phân tán được liên kết với nhau và phụ thuộc lẫn nhau thành một hệ
thống, thành một quá trình sản xuất xã hội.
→ Quá trình sản xuất được liên kết với nhau thành một hệ thống, thành
một quá trình sản xuất xã hội.
+ Ví dụ: Sản xuất máy bay Boeing: là hãng sản xuất máy bay lớn nhất thế giới có
tổng hành dinh tại Chicago, Illinois, Hoa kỳ…Việc sản xuất ra một chiếc boeing là sự
liên doanh của nhiều công ty, mỗi linh kiện được sản xuất ra ở nhiều quốc gia khác
nhau, việc sản xuất trải qua nhiều công đoạn khác nhau, nếu như chỉ một nhà tư bản
đảm nhận cả thì đầu tư về vốn, thiết bị, con người là rất lớn, thay vào đó một nhà tư
bản chỉ tập trung vào một hoặc một vài công đoạn và sản xuất tập trung, mức độ
chuyên môn hóa cao và tuần hoàn tư bản nhanh hơn.
- Xây dựng tác phong công nghiệp cho người lao động Lần đầu tiên tổ chức lao

mô ngày càng rộng lớn. Như Mác đã phân tích chủ nghĩa tư bản ra đời gắn liền với
quá trình tích lũy nguyên thủy tư bản. Thực chất, đó là quá trình tích lũy tiền tệ nhờ
vào những biện pháp ăn cướp, tước đoạt đối với những người sản xuất nhỏ lẻ và nhân
dân tự do, nhờ vào hoạt động buôn bán, trao đổi không ngang giá qua đó mà thực hiện
sự bóc lột, nô dịch, đối với những nước lạc hậu. C.Mác cho rằng: “đó là lịch sử đầy
máu và bùn nhơ, không giống như một câu chuyện tình ca, nó được sử sách ghi chép
lại bằng những trang đẫm máu và lửa không bao giờ phai”. Nguồn gốc duy nhất của
tích lũy tư bản là tích lũy giá trị thặng dư, là kết quả lao động không được trả công của
giai cấp công nhân. Nói cách khác, toàn bộ của cải của giai cấp tư sản đều do lao động
của giai cấp công nhân làm ra.
 Quá trình đó là một trang lịch sử đen tối nhất của toàn nhân loại.
+ Ví dụ: Một nhà TB đầu tư 100K, sau một chu kỳ sản xuất kinh doanh thu được
một GTTD là 20 M.
Nếu nhà TB tiêu dùng hết 20M thì quá trình tái sản xuất lặp lại với qui mô 100K, đó
là ‘Tái sản xuất giản đơn’
Muốn ‘Tái sản xuất mở rộng’, nhà TB phải chia 20 M thành 2 phần:
Tích lũy (M1): 10
Tiêu dùng (M2): 10
⇒ Qui mô sản xuất : 100 K + 10 M1 = 110
- Cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản là quan hệ bóc lột của các
nhà tư bản đối với công nhân làm thuê:
_________________________________________________________________________________
Hãy làm rõ vai trò hạn chế và xu hướng vận động của Chủ Nghĩa Tư Bản C.Mác và V.I.Lênin đã phân tích: “Chừng nào chủ nghĩa tư bản còn tồn tại thì
chừng đó quan hệ bóc lột còn tồn tại và sự bất bình đẳng, phân hóa xã hội vẫn không
thể tránh khỏi”.
- Chủ nghĩa tư bản là thủ phạm gây ra hàng trăm cuộc chiến tranh giành thuộc địa:
Các cuộc chiến tranh thế giới với mục đích tranh giành thị trường, thuộc địa và các
đó nhóm G7 chỉ chiếm 20% dân số thế giới nhưng chiếm 62,5% GDP thế giới. Năm
1997, 20% dân số giàu nhất thế giới chiếm 86% GDP, 82 % xuất khẩu hàng hóa, 68 %
đầu tư trực tiếp nước ngoài, trong khi đó, 20% dân số nghèo nhất thế giới chỉ chiếm
1% GDP, 1% XK, 1%FDI. Thế kỷ XVIII chênh lệch về mức sống giữa nước giàu nhất
và nước nghèo nhất mới chỉ là 2.5 lần, hiện nay số chênh lệch ấy là 250 lần. Thu nhập
của 358 người giàu nhất thế giới lớn hơn thu nhập hàng năm của hơn 45% dân số thế
giới. Tình trạng công nhân, người lao động thất nghiệp ngày càng tăng. GDP của 550
triệu dân châu Phi chỉ bằng GDP của nước Bỉ (10 triệu dân) . Ở các nước châu Phi và
Mĩ latinh mức sống đang giảm xuống đến mức đáng ngại. Các nước tư bản lớn là
những chủ nợ lớn nhất thế giới mà các con nợ là các nước đang phát triển và chậm
phát triển. Nợ nần khiến các nước này nghèo lại càng nghèo hơn. Hàng năm, các nước
chậm phát triển vay nợ phải trả cho các nước chủ nợ số tiền lãi từ 130 đến 150 tỷ USD
Tình trạng nghèo và chậm phát triển đã dẫn tới nhiều dịch bệnh, tệ nạn xã hội, tình
trạng thất học, xung đột sắc tộc và tôn giáo, tuổi thọ giảm…mà người chịu ảnh hưởng
nhất là người già, phụ nữ và trẻ em. Chủ nghĩa tư bản tăng cường bóc lột nhân công
các nước nghèo và tìm cách khống chế họ trong vòng phụ thuộc thông qua các con
đường xuất khẩu tư bản, viện trợ, cho vay…Kết quả là các nước nghèo đó mắc nợ
không thể trả được.
 Thế giới có những người không biết làm chi cho hết tiền nhưng cũng có
những người không thể tự trang trải cuộc sống của mình.
+ Ví dụ: Ở Braxin, người ta tính ra riêng số lãi mà Braxin phải trả trong năm
1988 là 288 triệu xuất lương tối thiểu hay bằng khoảng xây nhà cho 30 triệu người
trong khi đó ước tính khoảng 2/3 dân Braxin thiếu ăn.
- Tài nguyên ngày càng cạn kiệt đến mức báo động và môi trường bị tàn phá nặng nề:
Các cường quốc tư bản độc quyền hàng mấy thế kỷ nay đã tăng cường vơ vết tài
nguyên. Dầu mỏ được con người biết đến vào khoảng thế kỷ thứ IV và bắt đầu khai
thác quy mô vào thế kỷ XIX là nguồn nhiên liệu quan trọng cho nghành giao thong
vận tải và công nghiệp hóa chất tuy nhiên với việc khai thác bất hợp lí sẽ làm thứ vàng

Nhật Bản và Tây Âu. Biểu hiện của mâu thuẫn giữa các nước ấy trước hết là các cuộc
chiến tranh thương mại, cạnh tranh giữa các công ty xuyên quốc gia dưới nhiều hình
thức, trên thị trường chứng khoán, nơi đầu tư có lợi…
Cuối cùng, Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội: Mâu thuẫn
này là mâu thuẫn xuyên suốt thời đại quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi
toàn thế giới. Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ khiến chủ
nghĩa xã hội tạm thời lâm vào thoái trào, nhưng bản chất thời đại không hề thay
đổi. Do đó mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội vẫn tồn tại một
cách khách quan.
 Tóm lại: Chủ nghĩa tư bản đã gây nên những hậu quả vô cùng tàn khóc đối với
toàn nhân loại. Ra sức bóc lột nhân dân lao động, gây nên hàng trăm cuộc chiến
tranh trên toàn thế giới với hậu quả hết sức năng nề. Gieo rét sự đói nghèo và bệnh
_________________________________________________________________________________
Hãy làm rõ vai trò hạn chế và xu hướng vận động của Chủ Nghĩa Tư Bảntật cho xã hội loài người, khắc sâu thêm sự phân hóa giàu-nghèo và nhiều mâu thuẫn
giưa cac giai cấp, khiến các nước chậm phát triển đã nghèo nay lại nghèo hơn.
III. XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN.
Vận động là một phạm trù của triết học Marx-Lenin dùng để chỉ về một
phương thức tồn tại của vật chất (cùng với cặp phạm trù không gian và thời gian),
đó là sự thay đổi của tất cả mọi sự vật hiện tượng, mọi quá trình diễn ra trong không
gian, vũ trụ từ đơn giản đến phức tạp. Theo quan điểm của triết học Mác - Lê nin thì
vận động không chỉ là sự thay đổi vị trí trong không gian (hình thức vận động thấp,
giản đơn của vật chất) mà theo nghĩa chung nhất, vận động là mọi sự biến đổi. Thông
qua vận động, vật chất mới biểu hiện và bộc lộ bản chất của mình.
Chủ nghĩa tư bản trong quá trình phát triển, một mặt đã thúc đẩy lực lượng sản
xuất rất mạnh mẻ, tạo ra cơ sở vật chất – kỷ thuật của nền sản xuất lớn hiện đại, mặt
khác làm cho mâu thuẫn cơ bản của nó - mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày
càng cao của lực lượng sản xuất với tính chất chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về

những mặt tích cực cho thế giới, nhưng cũng đêm lại những hậu quả vô cùng nặng nề
cho xã hội, con người, đã đưa loài người thêm bước tiến mới, tiến bộ hơn, thoát khỏi
chế độ phong kiến đầy khắc nghiệt. Nhưng cũng gây nên những hạn chế không thể
nào bù đắp được, gây nên chiến tranh, nghèo đói, bệnh tật…cho nhân loại.
Chủ nghĩa tư bản tạo tiền đề và điều kiện để phát triển một xã hội, một chế độ
mới – chế độ xã hội chủ nghĩa.

– – – 0O0 HẾT 0O0 – – –

_________________________________________________________________________________
Hãy làm rõ vai trò hạn chế và xu hướng vận động của Chủ Nghĩa Tư BảnTÀI LIỆU THAM KHẢO
 Giáo trình Những Nguyên Lý Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác – LêNin.
 Giáo trình Kinh Tế Chính Trị Mác – LêNin.
 Giáo trình Triết Học Mác – LêNin.
 Lịch Sử 11
 Hướng dẫn ôn thi Kinh Tế Chính Trị Mác – LêNin của TS.Mai Thế Hởn.
 Các trang web lấy tài liệu:
 www.wikipedia.org
 www.luanvan.co
 www.violet.vn

_________________________________________________________________________________
Hãy làm rõ vai trò hạn chế và xu hướng vận động của Chủ Nghĩa Tư Bản