1
TÁC ĐỘNG CỦA KHỦNG HOẢNG
TÀI CHÍNH MỸ & THẾ GIỚI ĐẾN
NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
Nhóm Nghiên cứu vĩ mô ĐH Kinh tế-
Trần hoàng Ngân
(thành viên hội đồng tư vấn CSTCTTQG)
2

Cuối 2006: thị trường BĐS Mỹ bắt đầu đóng băng
& sụt giảm giá trị

Khủng hoảng tín dụng nhà ở tại Mỹ, nợ xấu, nợ khó
đòi tăng nhanh và vỡ nợ

Là ngòi nổ chính dẫn đến khủng hoảng tài chính tại
Mỹ và lan rộng khắp nơi.

Khủng hoảng hiện tại không đơn thuần khủng
hoảng tín dụng nhà đất

Nguyên do sâu xa hơn được tích lũy thời gian dài:

bùng nổ tín dụng

sự bùng nổ nợ tiêu dùng

nhận thức xu hướng phát triển tồn tại mãi

sự tôn sùng về thị trường tự do không kiểm soát


sang châu Úc với nạn nhân là Tập đoàn Centro
Properties, một chủ sở hữu của các phố buôn bán
lớn ở Mỹ tại Úc sau khi tập đoàn này đưa ra cảnh
báo lợi nhuận giảm. Cổ phiếu Centro Properties đã
tụt giá 70% tại các giao dịch ở Sydney.

11/1/2008: Bank of America - ngân hàng lớn nhất
nước Mỹ về tiền gửi và vốn hoá thị trường - đã bỏ
ra 4 tỉ USD để mua lại Countrywide Financial sau
khi ngân hàng cho vay thế chấp địa ốc này thông
báo phá sản do các khoản cho vay khó đòi quá lớn.
5
 30/1/2008: NH lớn nhất Thuỵ Sĩ UBS công bố trích
lập dự phòng 4 tỷ USD, nâng tổng số tiền trích lập
dự phòng lên 18,4 tỷ USD do những thất thoát liên
quan đến cuộc khủng hoảng cho vay cầm cố.

17/2/2008: Anh quốc hữu hóa Ngân hàng Northern
Rock.

28/2/2008: NH DZ Bank của Đức được đưa vào
danh sách các nạn nhân của cuộc khủng hoảng cho
vay dưới chuẩn với tổng giá trị tài sản mất giá là
1,36 tỷ euro.
6
 16/03/2008: Bear Stearns thua lỗ 3,2 tỷ USD và
được bán cho JP Morgan Chase với giá 2 USD/cổ
phiếu.
1 năm trước, giá CP Bear Stearns là 170 USD/CP.
Theo thỏa thuận, JP Morgan Chase và FED sẽ bảo

Tuy nhiên, vẫn còn 1 tỷ USD tiền gửi không nằm
trong diện bảo hiểm, do đó, sẽ có khoảng 10.000
khách hàng của IndyMac mất khoảng một nửa
trong số tiền này - tức là 500 triệu USD. FDIC cho
biết, việc tiếp quản IndyMac khiến cơ quan này
phải chi ra từ 4 - 8 tỷ USD.
8
Trong số khoảng 8.500 NH ở Mỹ được FDIC bảo hiểm,
ở thời điểm cuối quý 2, có 117 ngân hàng bị liệt vào
danh sách có nguy cơ phá sản, cao nhất trong vòng 5
năm qua.
FDIC là một cơ quan của Chính phủ Mỹ, bảo hiểm cho
8.451 ngân hàng thương mại ở Mỹ với tổng tài sản
là 13.300 tỷ USD.
Do phải giải quyết các vụ phá sản của các ngân hàng
trong quý 2, quỹ bảo hiểm tiền gửi của FDIC đã giảm
14% xuống còn 45,2 tỷ USD, từ mức 52,8 tỷ USD hồi
quý 1.
Đã có gần 740.000 hồ sơ tịch biên nhà trong quý II-
2008, tăng 14% so với quý 1 và tăng 121% so với
cùng kỳ năm 2007.

Cứ 171 hộ GĐ ở Mỹ thì có 1 hộ nhận được một bộ hồ
s
ơ
đòi t
ị
ch biên nhà bao g
ồ
m thông báo v

vượt quá giới hạn bảo hiểm của FDIC.

06/09/2008- NH Silver State bị đóng cửa do khủng
hoảng thanh khoản

Trở thành NH bán lẻ thứ 11 của Mỹ phải giải thể
trong năm nay.

Silver State, là một nhánh của Tập đoàn Silver
State Bancorp, có TS 2 tỷ USD và 1,7 tỷ USD tiền
gửi của khách hàng tính tới ngày 30/6/08.
11
 7/9/2008: FED và BTC Mỹ đoạt quyền kiểm soát
hai tập đoàn chuyên cho vay thế chấp Fannie Mae
và Freddie Mac nhằm hỗ trợ thị trường nhà đất
Mỹ.

Ngay sau việc sụp đổ của ngân hàng IndyMac. Lo
ngại hai tập đoàn đầu tư cho vay thế chấp khổng lồ
Fannie Mae và Freddie Mac có thể sụp đổ

BTC Mỹ và FED đã chính thức xây dựng kế hoạch
mua lại cổ phần và cho vay đối với 2 ngân hàng
này.
 Bên cạnh đó, FED cũng ra một quyết địnhsẽ cho
phép Fannie và Fredie có thể tiếp cận với một
trong những chương trình cho vay ngắn hạn của
FED.
12


“người khổng lồ” này khỏi rơi vào bi kịch như
Lehman Brothers.

AIG công bố một kế hoạch cải tổ lớn nhằm cứu vãn
tình hình tài chính đã quá bi đát.
Trong vòng 9 tháng qua, cuộc khủng hoảng tín dụng
đã khiến AIG thua lỗ khoảng 18 tỷ USD. AIG hiện
đang kêu gọi một khoản vay 40 tỷ USD từ FED.
Thứ 6 tuần trước, cổ phiếu của AIG mất giá tới 31%,
và từ đầu năm đến nay, cổ phiếu này giảm giá 79%.
14
 15/9/2008-ngày thứ hai đen tối- thị trường tài
chính Mỹ mới có một cú sốc lớn nhất từ sau vụ
khủng bố ngày 11/9/2001.
Ngân hàng Lehman Brothers nộp đơn xin phá sản,
Merrill Lynch bị thâu tóm, AIG lao đao… và hệ
quả là một phiên trượt dốc dài của thị trường chứng
khoán Phố Wall.

Với sự tan rã của Bear Stearn, Lehman và Merrill
Lynch, trong vòng 6 tháng qua, số ngân hàng đầu
tư của Phố Wall đã giảm từ 5 xuống còn 2.
Hai cái tên còn lại là Goldman Sachs và Morgan
Stanley.
15

16/9/2008: NHTW các nước trên TG đã đổ hàng tỉ
USD vào các TTTT
Cổ phiếu AIG giảm gần một nửa. FED công bố kế
hoạch bơm 85 tỷ USD vào AIG và nắm giữ 80% cổ

thống tài chính.
Văn phòng Giám sát tiết kiệm (OTS) của Mỹ vừa
đóng cửa Ameribank  NHTM thứ 12 phá sản
trong năm 2008 tại nước này.
Ameribank có trụ sở ở Northfork, Tây Virginia, tổng
TS 115 triệu USD và lượng tiền gửi của khách
hàng là 102 triệu USD.
 Sau 2 sự kiện của Lehman Brothers và Merrill
Lynch, 2 NH đầu tư lớn nhất của Mỹ là Goldman
Sachs và Morgan Stanley cũng đã phải chuyển đổi
mô hình hoạt động thành NHTM để có thể dễ dàng
hơn trong việc huy động vốn, có đủ nguồn vốn phục
vụ cho hoạt động.
17

20-21/9/2008: Mỹ công bố các chi tiết bản kế hoạch
giải cứu 700 tỷ USD. Hai ngân hàng Goldman
Sachs và Morgan Stanley được chuyển đổi thành
tập đoàn ngân hàng đa năng, đánh dấu sự kết thúc
mô hình ngân hàng đầu tư tại Phố Wall.
 22/9/2008: Tập đoàn Nomura Holdings của Nhật
trả 525 triệu USD để thâu tóm hoạt động của
Lehman tại châu Á. Sau đó, Nomura cũng mua lại
Lehman tại châu Âu và Trung Đông. Mitsubishi
UFJ Financial đồng ý mua 20% cổ phần Morgan
Stanley.

23/9/2008: Warren Buffett trả 5 tỷ USD mua 9% cổ
phần Goldman Sachs; Cục điều tra liên bang Mỹ
(FBI) điều tra Fannie, Freddie, AIG và Lehman vì

10/10 /2008 Yamato, hãng bảo hiểm nhân thọ thứ
8 của Nhật, phá sản
Với lượng nợ là 269,5 tỷ Yên, trong đó, lượng nợ vượt
quá tài sản là 11,5 tỷ Yên, tương đương 116 triệu
USD.
Sai lầm dẫn tới vụ phá sản của Yamato là việc công ty
này dịch chuyển tài sản sang các khoản đầu tư thay
thế chiếm khoảng 30% tổng danh mục đầu tư nhằm
tăng lợi nhuận. Khi thị trường tài chính toàn cầu
chao đ
ả
o, nh
ữ
ng kho
ả
n đ
ầ
u t
ư
này khi
ế
n Yamato
20

IMF tuyên bố kích hoạt chương trình cho vay khẩn cấp

Nhóm G7 nhóm họp bàn giải pháp giải quyết khủng
hoảng

Iceland bị cho là phá sản cấp quốc gia

 Ngày 12/10/2008 Mỹ tiến hành tiếp quản thêm 2
NH bán lẻ mất thanh khoản  số ngân hàng vỡ nợ
từ đầu năm tới nay ở Mỹ lên 15.
FDIC cho biết, chính quyền bang Illinois đã hoàn
tất thủ tục đóng cửa ngân hàng có tên Meridian
Bank of Eldered có trụ sở tại bang này.

Trước đó, FDIC đã tiến hành tiếp quản ngân hàng
Main Street Bank of Northville có trụ sở tại bang
Michigan.
NH Meridian Bank có tài sản 39 triệu USD và lượng
tiền gửi của khách hàng là 37 triệu USD. Còn ngân
hàng Main Street Bank có tài sản 98 triệu USD và
tiền gửi của khách là 86 triệu USD.
22

“Iceland đã phá sản. Đồng Krona của nước này đã
trở thành dĩ vãng. IMF sẽ phải giải cứu Iceland”,
Giáo sư Arsaell Valfells của Đại học Iceland nhận
xét.
Trước đó, chính Thủ tướng Iceland Geir Haarde đã
cảnh báo nguy cơ phá sản cấp quốc gia của Iceland.
Đối với Chính phủ Iceland, lựa chọn cuối cùng
dành cho họ lúc này chỉ còn là cầu cứu Quỹ Tiền tệ
Quốc tế (IMF).
Chương trình cho vay đặc biệt này được IMF thành
lập trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng tiền tệ ở
Mexico vào năm 1994. Khi đó, Mexico buộc phải
phá giá đồng tiền và IMF đã hỗ trợ nước này với
khoản vay kỷ lục 17,8 tỷ USD.

cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng.
Dự trữ ngoại hối của nước này đã giảm 74% so với
cùng kỳ năm ngoái, còn 4,3 tỷ USD. Trong khi đó,
năm tới, Pakistan phải thanh toán số nợ lên tới 3
tỷ USD.
Theo các chuyên gia, có thể IMF phải cần tới số tiền
vay lên tới 4,5 tỷ USD để vượt qua cuộc khủng
hoảng hiện nay. Lần gần đây nhất Pakistan phải
nhờ tới sự cứu trợ của IMF là vào 12/2004 vừa qua.
25
2. NGUYÊN NHÂN CUỘC KHỦNG HOẢNG
 Bắt đầu từ đầu năm 2001 (12/01/2001), để giúp nền
kinh tế thoát khỏi sự trì trệ kéo dài (tác động bởi
sự kiện 11/09/2001 và Mỹ tấn công Afghanistan,
Iraq), nguyên Thống đốc FED Alan Green Span đã
liên tục điều chỉnh hạ thấp lãi suất Federal Funds
từ 6% xuống còn 1% vào ngày 25/06/2003,
 Các NHTM cũng hạ lãi suất cho vay (từ 9-
10%/năm xuống còn 4-5%/năm).

CSTT của NHTW được nới lỏng, dư nợ tín dụng của
hệ thống NHTM cũng được mở rộng theo, nhiều
khoản vay mua nhà dưới chuẩn được thực hiện với
sự tiếp sức của các môi giới tín dụng và môi giới bất
động sản (BĐS).