Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
MỤC LỤC
PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mỗi gia đình ngày nay chỉ có từ một đến hai con nên ai cũng muốn con
mình giỏi giang ngay từ ngày con ngồi trên ghế nhà trường. Thầy cô giáo
cũng luôn muốn có những học sinh giỏi của môn mình hay lớp mình phụ
trách. Những mong ước đó thật chính đáng. Hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo
1
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
có rất nhiều sân chơi cho học sinh THCS: thi chọn học sinh giỏi các môn văn
hóa lớp 9, thi chọn học sinh giỏi Toán qua Internet (Violympic), thi chọn học
sinh giỏi Tiếng Anh qua Internet (IOE), thi giải toán trên máy tính cầm tay,
Qua đó học sinh có nhiều cơ hội để thể hiện khả năng của mình. Nhưng để có
được kết quả cao trong những kỳ thi đó cũng không phải là dễ. Nó phụ thuộc
vào nhiều yếu tố: tố chất của học sinh, sự quan tâm của gia đình, sự đầu tư về
chuyên môn của thầy cô giáo, sự nỗ lực của học sinh,
Trong những năm học gần đây, Trường THCS La Bằng có khá nhiều
học sinh giỏi (HSG) các cấp ở hầu hết các môn học: Toán, Lý, Hóa, Văn,
Giáo dục công dân, Sử, Địa, Tiếng Anh, Thể dục, Văn nghệ. Đó là kết quả
thật đáng tự hào của trường THCS La Bằng và của cả nhân dân xã La Bằng
nhưng đó cũng là kết quả của sự làm việc miệt mài của cả thầy và trò trường
THCS La Bằng cùng với sự quan tâm của phụ huynh học sinh.
Là một giáo viên phụ trách giảng dạy môn Tiếng Anh bậc Trung học cơ
sở. Bản thân tôi đã trải qua hơn 10 năm giảng dạy môn học này. Trong quá
trình giảng dạy hàng ngày trên lớp tôi luôn chú ý để phát hiện ra những học
sinh có năng khiếu và yêu thích môn học để có định hướng bồi dưỡng cho các
em phát huy hết khả năng của mình. Do đó tôi đã đạt được một số thành công
nhất định đóng góp vào thành tích chung của nhà trường nên tôi cũng mạnh
dạn đưa ra những kinh nghiệm của bản thân đã được đúc rút trong quá trình

THCS.
- Tìm ra một số kỹ năng, kỹ thuật để giải quyết một số loại bài tập
thường gặp trong bồi dưỡng HSG Tiếng Anh THCS.
- Tìm ra một số yếu tố cần thiết khác để bồi dưỡng HSG Tiếng Anh có
hiệu quả.
2. Phạm vi:
- Học sinh có học lực khá - giỏi về bộ môn tiếng Anh khối THCS ở
trường THCS La Bằng - Đại Từ - Thái Nguyên.
- Quá trình bồi dưỡng HSG môn Tiếng Anh THCS: dự thi IOE và thi
môn Tiếng Anh trong kỳ thi HSG các môn văn hóa lớp 9.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên.lớp 6,7,8,9.
3
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
- Tài liệu ôn thi IOE.
- Các loại sách nâng cao dành cho các khối lớp ở bậc THCS.
- Sách ngữ pháp tiếng Anh, các loại băng đĩa……
- Bộ sách học và thực hành và đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức kỹ
năng Tiếng Anh lớp 6,7,8,9.
- Một số website: http://www.tienganhonline.net, www.hellochao.vn,
www.tienganh123.com,
- Thời gian: trong một năm học.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Qua quá trình giảng dạy, kiểm tra phát hiện, tiếp xúc trực tiếp với học
sinh,
- Tìm hiểu các loại bài tập cơ bản và nâng cao trong SGK và tài liệu
tham khảo, trên một số website (đã kể ở trên).
- Tìm ra một số kỹ năng kỹ xảo để làm các dạng bài tập thường gặp
trong SGK và và tài liệu tham khảo, trên một số website (đã kể ở trên) trong
quá trình bồi dưỡng HSG.

- Học sinh ở vùng miền núi có nhiều khó khăn về nhận thức. Còn thụ
động trong việc tự học, tự nghiên cứu,…
- Kinh tế gia đình học sinh còn khó khăn, thiếu trang thiết bị, tư liệu
phục vụ cho việc tự học của học sinh: máy vi tính, tài liệu tham khảo (sách
nâng cao, băng đĩa luyện kỹ năng nghe, đọc…) thậm chí từ điển là loại sách
rất cần thiết cho mọi đối tượng học sinh cũng rất ít.
- Kinh tế các gia đình và năng lực của học sinh không đồng đều nên có
lúc chọn được học sinh có tố chất thì gia đình lại quá khó khăn, không thể có
máy vi tính phục vụ luyện thi IOE, thậm chí không thể dành thời gian cho con
em ôn luyện vì còn phải lao động giúp đỡ gia đình (có những gia đình đủ điều
kiện thì con lại không ham học hoặc không có tố chất đủ điều kiện để chọn
vào đội tuyển)
- Số lượng học sinh ít (khoảng 50-60 học sinh/ khối) nên việc tuyển
chọn đội ngũ học sinh giỏi là vô cùng khó khăn.
5
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
- Phong trào học chưa cao, ít học sinh ham học đặc biệt là môn Tiếng
Anh vì các em ngại khó, phải dành nhiều thời gian để học,…
- Nhiều phụ huynh và học sinh chưa thấy được tầm quan trọng của môn
Tiếng Anh mà chỉ tập trung vào Văn và Toán.
Tóm lại, thực trạng của việc học Tiếng Anh nói chung và việc phát
hiện, bồi dưỡng HSG nói riêng ở trường THCS La Bằng có nhiều thuận lợi
nhưng cũng không ít khó khăn. Tuy vậy, nhờ sự nỗ lực của bản thân và của
học sinh cùng sự quan tâm kết hợp của phụ huynh học sinh, đồng nghiệp đặc
biệt là của Ban giám hiệu và các đồng chí cùng chuyên môn trong và ngoài
Nhà trường trong việc bồi dưỡng HSG, do vậy trong những năm học gần đây
thành tích bộ môn Tiếng Anh của trường THCS La Bằng mặc dù chưa cao
nhưng cũng đã có những khởi sắc đáng trân trọng.
3. Kết quả đã đạt được:

xem các em có năng khiếu về môn học này hay không. Trong việc phát hiện
và bồi dưỡng học sinh giỏi thì năng khiếu là một phẩm chất không thể thiếu
được. Tiếp đến là sự hứng thú, say mê của học sinh đối với môn học. Và một
điều không thể thiếu được khi chúng ta phát hiện học sinh giỏi bộ môn ngoại
ngữ đó là tính cần cù của học sinh. Học ngoại ngữ nói chung đòi hỏi người
học phải thực sự cần cù vì khối lượng kiến thức mà chủ yếu là số lượng từ
vựng và cấu trúc nhiều khiến các em phải thừơng xuyên học và ôn lại các từ
vựng đã được học trước đó. Hơn nữa còn phải thực hành nhiều thì các em mới
khắc sâu được kiến thức.
Môn Tiếng Anh là môn vừa thuộc Tự nhiên lại vừa thuộc Xã hội.
Ngoài sự chăm chỉ khi học các môn Xã hội thì học sinh còn cần có sự sáng
tạo của các môn Tự nhiên. Và CHẤT của môn Văn nữa.
Những em học sinh hợp đủ các phẩm chất trên thì chúng ta có thể tuyển
chọn vào đội tuyển học sinh giỏi của trường qua tiếp xúc trực tiếp, đánh giá
nhận định và qua các bài kiểm tra khảo sát.
2. Bồi dưỡng :
Như chúng ta đã biết, chương trình tiếng Anh 6,7,8,9 được thiết kế
theo hình xoắn ốc. Có nghĩa là những ngữ liệu được học ở lớp dưới sẽ được
ôn tập và mở rộng ở chương trình lớp trên do đó việc bồi dưỡng phải được
thực hiện ngay từ những ngày học đầu tiên để học sinh có vốn từ vựng và cấu
trúc cơ bản. Yêu cầu học sinh học đến đâu phải nắm được từ vựng và áp dụng
được cấu trúc đến đấy. Khi các em đã có được vốn kiến thức khá về từ vựng
và cấu trúc thì đưa ra các bài tập nâng cao cho các em thực hành ở mức độ
khó hơn, phức tạp hơn.
Cứ như thế, học đến đâu phải hành đến đó để nắm chắc kiến thức đã
học. Không bao giờ được có khái niệm “giải lao” kể cả sau các kỳ thi vì kỳ thi
IOE diễn ra hàng năm và cuối cùng còn kỳ thi chọn HSG lớp 9.
7
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi

GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
nên học sinh làm bốn lần thế nào cũng qua, điều đó chẳng giúp được gì cho
các em cả. Nên tôi yêu cầu học sinh luôn phải ghi lại những câu làm sai hoặc
không hiểu vì sao lại đúng trong khi làm bài. Học sinh có thể trao đổi với
nhau để tìm ra đáp án đúng. Nếu vẫn chưa thỏa mãn thì tôi sẽ tổng hợp những
thắc mắc của các em để giải thích. Nhất định khi làm xong một câu phải hiểu
được vì sao lại đúng. Mặc dù là luyện thi IOE – Tiếng Anh qua mạng Internet
nhưng không có nghĩa là chỉ học trực tiếp qua phần luyện thi IOE mà muốn
có kết quả cao nhất định phải sử dụng thêm các tài liệu tham khảo, các loại
sách nâng cao.
2.3. Sách là công cụ ôn tập quan trọng:
Mặc dù hình thức bài tập trong IOE chỉ có một số dạng nhất định
nhưng việc ôn tập bồi dưỡng học sinh giỏi cần phải cho học sinh thực hành
làm thật nhiều các dạng bài tập nâng cao khác nhau nên việc sử dụng sách
tham khảo nâng cao là không thể thiếu đối với công tác ôn thi HSG. Tài liệu
nâng cao bây giờ rất nhiều, vì vậy ngoài việc nhà trường đã có một kho sách
đã chọn lọc thì tôi cũng trực tiếp xem xét tìm hiểu các tài liệu để định hướng
cho học sinh tham khảo đúng hướng. Khi gặp tài liệu hay ở bất cứ đâu, dưới
hình thức nào tôi luôn cố gắng copy hoặc mua về. Hiện nay tôi đang sử dụng
một số loại sách tham khảo: Luyện thi IOE , Bài tập bổ trợ nâng cao Tiếng
Anh, Ngữ phápTiếng Anh, Luyện nghe Tiếng Anh, Thực hành Tiếng Anh,…
2.4. Ứng dụng công nghệ thông tin:
Hai năm gần đây, từ lớp 6 đến lớp 9, các em đều được tham gia thi IOE
- Tiếng Anh trên mạng nên việc ứng dụng công nghệ thông tin là không thể
thiếu. Tôi hướng dẫn các em lập tài khoản trực tiếp trên website
http://ioe.go.vn .Kỹ năng sử dụng máy tính cũng rất quan trọng nên tôi luôn
phải tự tịm hiểu trau dồi kiến thức không chỉ về chuyên môn Tiếng Anh mà
còn cả về tin học để có thể giúp các em có kỹ năng nhất định trong sử dụng
máy tính và có thể sử lý một số sự cố của máy tính hoặc của mạng có thể gặp

ba từ còn lại thuộc về trường học còn factaries thuộc trường nghĩa khác), …
2.5.2b. Thêm hoặc bớt một chữ cái để có từ đúng:
10
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
Trong IOE, học sinh có thể gặp dạng bài này ở “Fill in the blanks”,
“Leave me out”, Với dạng này cơ bản học sinh phải có vốn từ vựng. Nhưng
đôi khi học sinh cũng cần kỹ năng đoán từ, điền từng chữ cái hoặc bỏ từng
chữ cái, có thể sẽ nhìn thấy và nhận ra từ cần tìm…
2.5.2c. Ghép nghĩa (từ Tiếng việt hoặc tranh) cho một từ/ cụm từ Tiếng
Anh:
Trong IOE, học sinh có thể gặp dạng bài này “Smart Monkey”, “Cool
pair matching”. Với loại này học sinh phải tìm nghĩa của những từ đã biết, sau
đó loại trừ dần và đoán ra từ chưa biết…
2.5.2d. Give the correct form of the words given (tìm dạng đúng của từ
đã cho từ gốc):
Loại bài tập này không có trong IOE nhưng trong các tài liệu nâng cao
và trong đề thi HSG Tiếng Anh lớp 9 là rất hay gặp. Loại bài tập này, phải
xác định được từ loại, vị trí của từ, nguyên nghĩa hay trái nghĩa,…
2.5.3. Pronunciation (bài tập ngữ âm):
Tiếng Anh cũng như bất cứ ngôn ngữ nào thì ngữ âm là vô cùng quan
trọng. Bài tập ngữ âm là phần không thể thiếu trong bồi dưỡng HSG Tiếng
Anh. Trong IOE, học sinh có thể gặp dạng bài này ở “Find the honey”,
“Defeat the goalkeeper”, “Safe driving”,… Gần giống như loại bài tập về từ
vựng, loại này cần học sinh phải có vốn từ và phát âm chính xác nhưng đôi
khi cũng cấn kỹ năng suy đoán khi làm bài: nếu biết được 3/4 số từ thì có thể
suy ra từ cần tìm: một trong ba từ đã biết có một từ phát âm khác thì từ còn lại
chắc chắn phát âm giống hai từ kia: ba từ đã biết phát âm giống nhau thì từ
còn lại là từ cần tìm…Nhưng khó hơn là khi cả bốn từ cùng một nguyên âm.
Lúc đó cần phải xét đến phụ âm chắn sau nguyên âm đang xét: nếu trong đó

Với dạng bài hoàn chỉnh câu với các từ cho sẵn học sinh phải nắm chắc
các cấu trúc (từ nào đi cùng giới từ nào, chia động từ ra sao…), cũng có thể
tạo ra từng cụm từ rồi ghép các cụm từ thành câu hoàn chỉnh…
Với dạng bài viết lại câu sử dụng cấu trúc ngữ pháp khác bằng các từ
hoặc câu cho sẵn, học sinh phải nắm được một số quy luật của đảo ngữ, đổi
thì (quá khứ đơn <=> hiện tại hoàn thành (phủ định)), đổi dạng (“This is the
first time…” = “… never… before”, so sánh hơn nhất + hiện tại hoàn thành =
hiện tại hoàn thành + so sánh hơn,…), sử dụng từ khác cùng nghĩa (there
is/are…. <=> have),…
12
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
2.5.5. Reading (bài tập đọc):
Với bài tập đọc tôi luôn hướng dẫn học sinh phải đọc câu hỏi trước và
tìm ra từ khóa trong câu hỏi. tiếp đến sẽ đọc bài đọc và cũng phải tìm từ khóa
trong đó. Có thể đoán từ theo ngữ cảnh mà không nhất thiết phải tra từ điển.
Bài tập đọc được chia nhỏ thành một số dạng cụ thể:
2.5.5a. Read and answer the questions (Đọc và trả lời câu hỏi) là loại
bài phổ biến nhất trong kỹ năng đọc. Với loại này, học sinh phải phân biệt
được loại câu hỏi: câu hỏi đảo, câu hỏi lựa chọn, câu hỏi có từ để hỏi,….Câu
hỏi có từ để hỏi thì tìm gì. Khi đã xác định được câu hỏi, học sinh không nhất
thiết phải dịch được chính xác bài đọc mà vẫn có thể trả lời được câu hỏi một
cách chính xác.
2.5.5b. Read and answer T/F (Đọc và xác định thông tin Đúng/ Sai):
Loại này cũng thường gặp trong bài đọc. Sau khi đã tìm được từ khóa trong
thông tin và trong bài đọc, học sinh cũng có thể dễ dàng tìm ra đáp án đúng
mà không không nhất thiết phải dịch được chính xác bài đọc.
2.5.5c. Read and choose the best answer (Đọc và chọn đáp án đúng
nhất). Loại này thường gặp trong tài liệu nâng cao. Sau khi tìm được từ khóa,
học sinh cũng sẽ có thể làm tốt bài tập này.

phức tạp. Cần phải rèn luyện cho học sinh phát âm chuẩn từng từ ngay từ khi
học sinh bắt đầu học. Trong quá trình bồi dưỡng HSG, rất cần rèn luyện cho
các em kỹ năng nói để giúp các em làm tốt bài tập ngữ âm. Để nói tốt, học
sinh cần có vốn từ vựng và ngữ pháp đa dạng đặc biệt là từ vựng. Ngoài ra
cần kỹ năng ứng phó, xử lý tình huống linh hoạt. Bài nói có thể là những câu
giao tiếp hàng ngày, kể chuyện, hùng biện theo chủ đề…Cần cho học sinh
luyện bằng giao tiếp hàng ngày, kể lại những chuyện đã xảy của chính bản
thân các em hoặc những thứ xung quanh, kể lại những câu chuyện các em đã
được nghe, nói về những chủ đề mà các em quan tâm,…Hiện nay trong các
trường THCS nói chung và trong trường THCS La Bằng nói riêng, kỹ năng
nói là phần có thể nói là khó khăn nhất đối với học sinh và cả một số giáo
viên.
14
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
Bài tập Tiếng Anh rất đa dang mà trên đây mới chỉ là những dạng cơ
bản mà tôi hay gặp trong thực tế bồi dưỡng HSG Tiếng Anh THCS của mình.
Trong những trang web http://www.tienganhonline.net, www.hellochao.vn,
www.tienganh123.com (tôi đã nhắc đến ở trên) có rất nhiều bài tập về từ
vựng, ngữ pháp, luyện các kỹ năng rất thú vị, người học có thể giao lưu trực
tuyến với những người học khác và đặc biệt là có hệ thống tự động cũng như
giáo viên chấm bài và phản hồi rất cụ thể cho người học online.
2.6. Thái độ trong công tác và học tập:
Nó vô cùng quan trọng và đóng vai trò quyết định trong việc thành
công hay không của mỗi người. Mặc dù công tác ôn thi học sinh giỏi là một
việc rất vất vả. Nó chiếm rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc. Hơn nữa
kinh phí cho công tác này còn nhiều hạn hẹp, hầu như không có. Nhưng tôi
luôn cố gắng hết mình. Tôi thường quan niệm rằng: Sự thành công của học
sinh qua các kì thi cũng chính là sự thành công của bản thân tôi trong sự
nghiệp trồng người. Tôi luôn không ngừng tự trau dồi kiến thức, kỹ năng và

2. Kiến nghị:
- Tôi tha thiết mong Phòng Giáo dục Đại Từ có kế hoạch cụ thể tổ
chức thành công câu lạc bộ Tiếng Anh để tạo môi trường cho cả học sinh và
giáo viên phát triển kỹ năng ngôn ngữ đặc biệt là kỹ năng nghe - nói.
- Đề nghị Phòng Giáo dục Đại Từ xây dựng ngân hàng đề thi HSG là
đề thi HSG các cấp từ cấp trường đến cấp quốc gia qua nhiều năm để phong
phú thêm nguồn tài kiệu tham khảo và giáo viên cùng học sinh có định hướng
đúng đắn trong luyện thi HSG.
PHẦN BỐN: TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách giáo khoa, sách giáo viên.lớp 6,7,8,9.
- Tài liệu ôn thi IOE.
- Các loại sách nâng cao dành cho các khối lớp ở bậc THCS.
- Sách ngữ pháp tiếng Anh, các loại băng đĩa……
- Bộ sách học và thực hành và đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức kỹ
năng Tiếng Anh lớp 6,7,8,9.
16
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng
Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
- Một số website: http://www.tienganhonline.net, www.hellochao.vn,
www.tienganh123.com,
La Bằng, ngày 15 tháng 4 năm 2012
Người viết

Nguyễn Thanh Bình
17
GV: Nguyễn Thanh Bình – Trường THCS La Bằng