CÔNG TY CỔ PHẦN HỆ THỐNG THÔNG TIN
LÂM NGHIỆP (FIS)
Địa chỉ: 1008 CT4A1 Bắc Linh Đàm, Hoàng Mai, Hà Nội
Tel/Fax: 04 3641 3620 Mobile: 0913 553 475
Email: [email protected] Website: www.VnFis.com
Kính gửi: Chi cục Kiểm lâm
QUY TRÌNH KỸ THUẬT
THEO DÕI DIỄN BIẾN RỪNG VÀ ĐẤT LÂM NGHIỆP
(Phục vụ công tác theo dõi diễn biến rừng và đất lâm nghiệp
hàng năm sau kiểm kê rừng)
I. Chuẩn bị tài liệu, thiết bị và phần mềm máy tính 9
II. Thu thập thông tin thực địa 9
III. Xử lý nội nghiệp: Cập nhật DBR ở bản đồ số 11
IV. Tổng hợp báo cáo 13

KẾT LUẬN 14

Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
2
PHẦN THỨ NHẤT
MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU, THÀNH QUẢ

I. Mục đích
Nắm vững được số liệu gốc (đầu kỳ) về diện tích các loại rừng và các loại đất
qui hoạch cho lâm nghiệp hiện có trên địa bàn tỉnh theo chức năng sử dụng rừng
và theo loại chủ quản lý.

Hàng năm theo dõi nắm bắt được sự biến động diện tích các loại rừng và các
loại đất qui hoạch cho lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh nhằm giúp hoạch định chính

Bản đồ hiện trạng rừng cấp xã tỷ lệ 1/10.000 ở hệ qui chiếu VN2000
Bản đồ hiện trạng rừng cấp huyện tỷ lệ 1/25.000 ở hệ qui chiếu VN2000
Bản đồ hiện trạng rừng cấp tỉnh tỷ lê 1/50.000 ở hệ qui chiếu VN2000
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
PHẦN THỨ HAI
BIỆN PHÁP KỸ THUẬT

I. Hệ thống nhận dạng 1. Tiểu khu
- Diện tích bình quân 1000 ha nằm trọn trong một (01) xã
- Đường ranh giới rõ ràng, cố định như dông núi, sông, suối, đường mòn
- Số hiệu bằng chữ số la tinh (1, 2, 3 ) được viết liên tục trong một (01) tỉnh và
đánh số trọn cho từng huyện theo nguyên tắc từ Bắc xuống Nam, từ Tây sang
Đông
- Trên bản đồ, số hiệu tiểu khu được bao quanh một vòng tròn nhỏ
- Nếu tiểu khu mới được phân chia bổ sung thì thêm chữ cái la tinh hoa phía sau
số hiệu tiểu khu liền kề. Ví dụ: 125A, 125B.

2. Khoảnh
- Diện tích bình quân 100 ha được phân chia từ tiểu khu
- Đường ranh giới rõ ràng, cố định, như dông núi, sông, suối, đường mòn
- Số hiệu khoảnh bằng chữ số la tinh (1, 2, 3…), được đánh số như tiểu khu
- Nếu khoảnh mới được phân chia bổ sung thì số hiệu khoảnh sẽ thêm chữ cái la
tinh thường vào phía sau số hiệu khoảnh liền kề (ví dụ: 5a, 5b,…)

3. Lô
Lô được hiểu là lô trạng thái, là một phạm vi diện tích rừng mà trên đó chỉ có
một trạng thái rừng đồng nhất hoặc một trạng thái của tiền hệ sinh thái rừng


- Rừng trồng 2. Rừng trồng
Đối với rừng trồng ta quan tâm đến loài cây và năm trồng. Năm trồng phản
ánh tuổi của rừng trồng, tuổi cùng với loài cây xác định được cấp tuổi của rừng
trồng như bảng sau:

Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
5
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp

Dựa vào cấp tuổi của rừng trồng xác định được rừng trồng thuộc vào có
trữ lượng hay chưa có trữ lượng như bảng sau: Các loài cây công nghiệp, cây ăn quả dài ngày bao gồm: Cao su, cà phê,
điều, vải, mít, sầu riêng, cọ, dừa nước, quế, hồi, trẩu, sở, trám, trên đất lâm
nghiệp nếu tham gia vào độ che phủ rừng thì được xếp vào rừng trồng cây đặc
sản mang mã hiệu 1240. Ngược lại không tham gia vào độ che phủ thì được xếp
vào nương rãy trên đất Lâm nghiệp mang mã hiệu 2010.

3. Đất không có rừng qui hoạch cho Lâm Nghiệp III. Các chức năng sử dụng rừng
1. Chức năng phòng hộ
Rừng có chức năng phòng hộ là rừng được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn

3. Tổ chức kinh tế (cty cổ phần, cty TNHH)
4. Hộ gia đình, cá nhân
5. Cộng đồng thôn bản
6. Đơn vị vũ trang (trại giam, đồn biên phòng)
7. Tổ chức khác ( Người Việt nam ở nước ngoài, tổ chức cá nhân nước ngoài, tổ
chức nghiên cứu khoa học )
8. Uỷ ban nhân xã

V. Các nguyên nhân gây biến động rừng
1. Trồng mới rừng
2. Khai thác rừng
3. Cháy rừng
4. Sâu bệnh hại rừng
5. Phá rừng ( phá rừng làm nương, chăn thả gia súc, … )
6. Chuyển đổi mục đích sử dụng đất
7. Khoanh nuôi bảo vệ rừng
8. Nguyên nhân khác ( sụt lở đất, bão, lũ lụt, không rõ nguyên nhân, )

VI. Các hình thức thay đổi lô
1. Sinh ra một lô mới trong lòng một lô cũ

Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
7
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
2. Tách một lô ra làm hai hay nhiều lô

3. Gộp hai hay nhiều lô thành một lô

VII. Các phương pháp khoanh lô

1. Máy vi tính và máy in khổ A4
Mỗi hạt kiểm lâm phải được trang bị 01 dàn máy vi tính có cấu hình trung
bình trên thị trường hiện nay phản ánh qua hai thông số: Chipset là 2.0 GHz và
RAM là 01 GB. Trong máy vi tính được cài đặt phần mềm cơ sở dữ liệu Diễn
biến rừng và phần mềm xử lý bản đồ MapInfo. Ngoài ra còn trang bị thêm máy
in khổ A4 phục vụ in ấn báo cáo số liệu.

2. Máy định vị GPS
Mỗi hạt phải được trang bị 01 máy GPS loại GPSmap 62S hoặc GPSmap 78S
của hãng GARMIN Mỹ. Loại máy này có đặc tính là dễ sử dụng, bắt sóng vệ
tinh nhanh, lưu được 2000 điểm, 200 lô rừng, phục vụ tốt cho công tác theo dõi
diễn biến rừng.

3. Bản đồ
Bản đồ hiện trạng rừng cấp xã tỷ lệ 1/10.000 ở hệ qui chiếu quốc gia VN2000
để đi khoanh vẽ ngoại nghiệp.

4. Máy in A0 và máy quét A0
Máy in A0 để in ấn bản đồ phục vụ đi khoanh vẽ ngoại nghiệp.
Máy quét A0 để quét bản đồ phục vụ cập nhật diễn biến rừng nội nghiệp.
Để tiện cho công tác theo dõi diễn biến rừng hàng năm, văn phòng chi cục
kiêm lâm nên trang bị 2 loại máy này.

II. Thu thập thông tin thực địa
Phương pháp luận
“Lấy bản đồ làm trung tâm trong việc cập nhật diễn biến rừng, cụ thể: Lấy lô
rừng trên bản đồ ngoại nghiệp hoặc lô rừng trên bản đồ số từ kết quả đo đạc
GPS là gốc cho việc cập nhật diễn biến rừng”.
Phương pháp mới Phương pháp cũ
1. Công đoạn ngoại nghiệp không phải


Sử dụng bản đồ ngoại nghiệp hoặc máy định vị GPS khoanh vẽ các lô
rừng có sự biến động theo các nguyên nhân sau: Diện tích rừng trồng mới thì nguồn số liệu thu thập ở phòng Nông lâm
của huyện hoặc lâm trường trên địa bàn huyện. Hàng năm, cán bộ kiểm lâm địa
bàn đến phòng Nông lâm của huyện hoặc lâm trường trên địa bàn huyện tìm
hiểu thông tin về các dự án trồng rừng trong phạm vi huyện, từ đó thu thập số
liệu rừng trồng mới đã được nghiệm thu cùng với bản đồ thiết kế trồng rừng để
biết rừng được trồng ở tiểu khu nào, khoảnh nào rồi cập nhật ranh lô rừng
trồng mới vào bản đồ ngoại nghiệp.

Diện tích rừng khai thác có trường hợp khai thác trái phép thì từ những
nguồn tin báo hoặc thông tin từ phòng pháp chế thanh tra của hạt kiểm lâm, cán
bộ kiểm lâm địa bàn đi đến hiện trường xác minh, nếu có thì chuyển hoạ ranh lô
thay đổi lên bản đồ ngoại nghiệp. Trường hợp diện tích rừng được thiết kế khai
thác có hồ sơ, số liệu cụ thể thì ta thu thập thông tin ở phòng nông lâm của
huyện hoặc lâm trường trên địa bàn huyện.
Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
10
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
11

Diện tích rừng cháy hoặc do sâu bệnh phá hoại thì cán bộ kiểm lâm địa
bàn hàng năm đi kiểm tra thực tế, mang theo máy định vị GPS và bản đồ ngoại
nghiệp. Trong trường hợp địa hình cao dốc hiểm trở, địa hình bị chia cắt, ta

dữ liệu gốc với định dạng .gdb.
- Xuất dữ liệu sang tệp Text với định dạng .txt
- Sử dụng modul MapSource into MapInfo.MBX để chuyển dữ liệu từ
MapSource vào MapInfo ở hệ VN2000.
(Chi tiết ở phụ lục)
3. Tạo lớp rừng cập nhật (r1.tab)
- Mở lớp rừng gốc (r.tab) rồi sao chép lớp rừng gốc sang lớp rừng cập nhật
- Đóng tất cả các lớp
- Mở lớp rừng cập nhật và thêm 2 trường dữ liệu sau:
Tên trường Kiểu dữ liệu Độ rộng
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
nntd Character 12
lo_moi Character 10
- Sắp xếp 2 trường này theo thứ tự: lo – nntd – lo_moi

4. Bộ công cụ “CapNhatDBR.MBX”
Sử dụng công cụ “CapNhatDBR.MBX” tích hợp vào phần mềm MapInfo
để cập nhật diễn biến rừng ở bản đồ số trên cơ sở kết quả ngoại nghiệp theo 05
bước sau đây:
Bước 1: Khoanh tách lô thay đổi
- Chọn lô cần khoanh tách
- Sử dụng nút công cụ Split Region để khoanh tách lô
- Nhập thông tin cho lô mới sinh ra như sau:
+ Đối với lô khác rừng trồng thì nhập 4 trường thông tin: nntd, lo_moi,
tr_thai, ma_ldlr
+ Đối với lô rừng trồng thì nhập 6 thông tin: nntd, lo_moi, tr_thai,
ma_ldlr, loai_cay, nam_tr

- Mở lớp rừng gốc năm sau
- Chọn bất kỳ một lô nào có màu mà được đánh dấu là lô cập nhật
lô có màu mà
tus Layer để tạo lớp trạng thái trung gian
ển trạng thái trung gian về giữa lô.
xóa tất cả các trạng thái gốc nằm
ung gian copy rồi paste vào lớp
thái trung gian
lô cập nhật.
V. Tổng hợp báo cáo
ến rừng trên bản đồ số xong, tiến hành xuất dữ liệu
o cấp hành chính xã, huyện, tỉnh mới nhất của
theo dõi hiện trạng rừng đến lô trạng thái gắn với thuộc tính lô rừng
ự biến động diện tích rừng hàng năm theo các nguyên nhân:
liệu diện tích rừng và đất lâm nghiệp được quản lý theo dõi lỹ kế theo
dụng chức năng báo cáo của phần mềm để đưa ra các mẫu biểu thống
nhất th
ghiệp theo chức năng sử dụng

Phần mềm là cơ sở để hàng năm, hạt kiểm lâm tổng hợp số liệu và tham mưu
- Dùng nút công cụ Select Same Type Objects để chọn tất cả các
được đánh dấu là lô cập nhật.
- Thu lớp rừng gốc về trọn màn hình
- Dùng nút công cụ Create Forest Sta
(tam.tab).
- Dịch chuy
- Chồng xếp lớp trạng thái gốc (trt.tab) vào và
trong vùng màu mà được đánh dấu là cập nhật.
- Chọn tất cả các trạng thái ở lớp trạng thái tr
trạng thái gốc.

rừng toàn quốc

Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
14

KẾT LUẬN

. Muốn thực hiện tốt công tác theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp thì
. Việc đào tạo cán bộ là hết sức quan trọng. Mỗi đơn vị phải có một cán bộ kỹ
. Theo Chỉ thị 32/2000/CT/BNN-KL ngày 27/03/2000 của Bộ trưởng Bộ Nông
1
phải có sự đầu tư thích hợp về cơ sở vật chất, trang thiết bị như: Máy tính, máy
in, máy định vị GPS

2
thuật then chốt am hiểu qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất lâm
nghiệp, sử dụng thành thạo các phần mềm máy tính như: phần mềm xử lý bản
đồ MapInfo, phần mềm cơ sở dữ liệu Diễn biến rừng.

3
nghiệp và Phát triển nông thôn thì hàng năm các Hạt Kiểm lâm phải tham mưu
cho UBND huyện công bố hiện trạng rừng trên địa bàn huyện; Chi cục Kiểm
lâm tham mưu cho UBND tỉnh công bố hiện trạng rừng trên địa bàn tỉnh và Cục
Kiểm lâm sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương để tham mưu cho Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn công bố hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp trong
toàn quốc.
o
Trước khi tiến hành bước 1 ta phải cắm máy định vị GPS vào máy tính và
máy tí
ể kiểm tra máy tính nhận máy định vị chưa ta bấm phải chuột vào biểu
tượng
au khi máy tính nhận máy định vị ta phải cài đặt phần mềm MapSource
và thiế

dữ liệu từ GP
ở hệ qui chiếu quốc gia VN2000
Đ
quốc gia VN2000 thì ta phải trải qua 2 bước:
Bước 1: Chuyển dữ liệu từ máy định vị GPS vào ph
Bước 2: Chuyển dữ liệu từ phần mềm MapSource vào phần mềm MapInf

nh phải nhận được máy định vị. Để máy tính nhận được máy định vị thì ta
phải cài đặt Driver của máy định vị cho máy tính bằng cách cắm máy định vị
vào máy tính thì xuất hiện cửa sổ như sau: (tự nghiên cứu)

Đ
My Computer chọn Properties. Chọn mục HardWare rồi chọn nút
Device Manager. Nếu thấy xuất hiện chữ “Garmin” thì máy tính đã nhận máy
định vị.

S
t lập thông số VN2000 cho phần mềm MapSource như sau:
Khởi động MapSorce vào Edit\Preferences

Longitude Origin: E103.0000 (Tỉnh Lai Châu)
Scale Factor: 0,9999
False Easting: 500000
False Northing: 0

Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
16
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
Chon nút Properties ứng với mục Datum rồi thiết lập các thông số như sau:
khác.

Bước 2: Chuyển dữ liệu từ phần mềm MapSource vào phần mềm MapInfo
Dữ liệu chuyển từ GPS vào phần mềm MapInfo tồn tại dưới dạng lớp bản
đồ .TAB.
Tác giả: Nguyễn Hồng Việt - Công ty cổ phần Hệ thống Thông tin Lâm nghiệp
Tel: 0436413620/ 0986119250 Email: [email protected] Web: VnFis.com
17
Qui trình kỹ thuật theo dõi diễn biến rừng và đất Lâm Nghiệp
Để chuyển dữ liệu từ phần mềm MapSource vào phần mềm MapInfo thì
ta vào File\Save As xuất hiện cửa sổ sau: Trong mục Save as type chọn định dạng file là Text (Tab delimited)
(*.txt) và đặt tên file Text tuỳ ý rồi chọn nút Save.