Kỹ năng của Luật sư trong vụ án lao động - Những vấn đề lý luận và thực tiễn
Quan hệ lao động là một trong những dạng quan hệ phức tạp và có tầm ảnh hường lớn đối với
lực lượng sản xuất và cả nền kinh tế xã hội. Một sự kiện lao động đơn lẻ ảnh hưởng trực tiếp tới
cá nhân hoặc một nhóm người lao động và người sử dụng lao động song cũng có thể để tác động
xấu đối với lực lượng lao động nói chung, từ đó ảnh hưởng tới nền sản xuất trong nước cũng
như ảnh hưởng tới việc thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.MỤC LỤC

PHẦN I: ĐỀ DẪN VỀ KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN LAO ĐỘNG

PHẦN II: Khái quát chung các đẶc thù cỦa vỤ án lao đỘng Ảnh hưỞng tỚi kỸ năng cỦA luẬt sư

I . CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA VỤ ÁN LAO ĐỘNG ẢNH HƯỞNG TỚI KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ CỦA LUẬT SƯ

II. cÁC LOẠI VỤ ÁN LAO ĐỘNG THƯỜNG GẶP

PHẦN III: KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIẢI QUYẾT VỤ ÁN LAO ĐỘNG
I . KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI KIỆN VỤ ÁN LAO ĐỌNG

II . KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN CHUẨN BỊ XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN LAO ĐỌNG
1. Thu thập và xác minh chứng cứ chứng minh cho các luận điểm
2. Thu thập và xác minh chứng cứ để giải quyết hậu quả pháp lý
3. Kỹ năng của luật sư trong việc hòa giải trước phiên tòa

III. kỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TẠI PHIÊN TOÀ VỤ ÁN LAO ĐỘNG

IV. kỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG VIỆC THI HÀNH ÁN LAO ĐỘNG

V. kỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TẠI PHIÊN TOÀ PHÚC THẨM VỤ ÁN LAO ĐỘNG

VI. KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN TÁI THẨM, GIÁM ĐỐC THẨM VỤ ÁN LAO ĐỘNG


điều luật về tố tụng đều thể hiện những quan điểm về sự bình đẳng trước pháp luật của các bên trong vụ án lao động.
Tuy nhiên, có vẻ như những nghĩa vụ của người lao động theo từng điều luật nội dung cụ thể trong trường hợp phát
sinh các tranh chấp lao động được quy định thuận lợi hơn nhiều so với người sử dụng lao động.
2. Việc giải quyết các vụ án lao động liên quan trực tiếp đến các chính sách xã hội (xem thêm tại điểm 7 dưới đây).
3. Mục đích giải quyết tranh chấp lao động nói chung và vụ án lao động nói riêng khác biệt so với các loại vụ án khác.
Không chỉ là quyền lợi và nghĩa vụ trực tiếp của các bên được giải quyết trong vụ án mà chính là hậu quả sau cùng
trong việc giải quyết vụ án lao động là điều cần tính đến. Có thể người lao động thắng trong vụ án và đòi được quyền
lợi song mục tiêu cao nhất của giải quyết vụ án lao động chính là các bên còn có thể quan hệ tiếp tục với nhau. Trong
mối quan hệ này, người lao động đứng ở vị trí yếu thế hơn nhiều so với người sử dụng lao động và do vậy mà giải
quyết được tranh chấp lao động trong sự thỏa thuận mang tính hợp tác cao giữa các bên luôn là điều mà hai bên cần
hướng tới và cũng tác động lớn tới kỹ năng của luật sư trong giải quyết vụ án lao động. Có thể nói đây là đặc điểm
lớn nhất trong giải quyết vụ án lao động ảnh hưởng tạo nên đặc thù kỹ năng của luật sư so với các vụ án mang tính
dân sự khác.
4. Các tranh chấp trong quan hệ lao động có thể liên quan nhiều tới yếu tố mang tính kỹ thuật như tai nạn lao động, bí
mật công nghệ sản xuất, bí mật kinh doanh và do đó đòi hỏi người luật sư không chỉ biết về luật pháp, về kỹ năng
nghề nghiệp nói chung mà còn phải nắm được các vấn đề kỹ thuật cũng như các quy định pháp luật liên quan.
5. Giải quyết các vụ án lao động có tính đặc thù về mặt tố tụng. Tuy được giải quyết theo Pháp lệnh thủ tục giải quyết
các tranh chấp lao động và sắp tới là Bộ luật tố tụng dân sự song trong những trường hợp cụ thể về cùng một vấn đề
liên quan đến thủ tục tố tụng, nếu Bộ luật lao động có quy định thì ưu tiên áp dụng Bộ luật lao động.
6. Các tranh chấp lao động phải thông qua thủ tục hòa giải tại Cơ sở trước khi khởi kiện trước tòa án (tuy nhiên có một
số loại vụ việc không cần qua hòa giải trước khi yêu cầu Tòa án giải quyết được quy định cụ thể tại Khoản 1 Điều 11
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động).
Theo quy định tại điều 158 Bộ luật lao động, việc giải quyết tranh chấp lao động được tiến hành theo các nguyên tắc
sau:

- Thương lượng trực tiếp và tự dàn xếp giữa hai bên tranh chấp tại nơi phát sinh tranh chấp.
- Thông qua trọng tài hoà giải trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích chung của xã hội và tuân thủ theo
luật pháp.
- Giải quyết công khai, khách quan, kịp thời, nhanh chóng và đúng pháp luật.
Trong quá trình giải quyết tranh chấp, có sự tham gia của đại diện công đoàn, đại diện người sử dụng lao động.

Việc xác định những loại vụ việc chủ yếu thường gặp cũng giúp luật sư tập trung xác định rõ những kỹ năng cần
thiết, chủ yếu trong giải quyết các vụ án lao động. Tuy nhiên, các loại vụ án lao động khác cũng không thể nằm
ngoài phạm vi nghiên cứu, củng cố kỹ năng của luật sư.

PHẦN III: KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIẢI QUYẾT VỤ ÁN LAO ĐỘNG
Trong việc giải quyết vụ án lao động, kỹ năng của luật sư dựa vào các tiêu chí khác nhau có thể được chia theo
những dạng khác nhau:
Nếu phân loại theo nội dung các mối quan hệ trong giải quyết vụ án, có thể chia ra kỹ năng trong quan hệ với khách
hàng, kỹ năng trong quan hệ với đương sự phía bên kia, kỹ năng trong quan hệ với những người tham gia khác trong
vụ án, kỹ năng quan hệ với những người tiến hành tố tụng, cơ quan tiến hành tố tụng.
Nếu phân loại theo loại hành vi cụ thể, có thể chia ra thành kỹ năng trong việc nghiên cứu hồ sơ, kỹ năng soạn thảo
đơn khởi kiện, kỹ năng trong việc đưa ra chứng cứ, kỹ năng xét hỏi, kỹ năng tranh luận, kỹ năng thực hiện kháng
cáo
Nếu phân loại theo chủ thể được bảo vệ, có thể chia thành kỹ năng của luật sư trong việc bảo vệ người lao động và
kỹ năng của luật sư trong việc bảo vệ người sử dụng lao động.
Nếu phân loại theo vai trò của luật sư trong vụ án có thể chia ra kỹ năng của luật sư khi là người đại diện của đương
sự và kỹ năng của luật sư khi là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
Tuy nhiên, trong thực tế, các kỹ năng trên được thực hiện và thể hiện đan xen trong những giai đoạn nhất định của
việc giải quyết vụ án, nó liên quan mật thiết với quá trình giải quyết vụ án theo những trình tự luật định nên có thể
xem xét kỹ năng của luật sư theo từng giai đoạn tố tụng cụ thể. Đây cũng là cách phân loại phổ biến đối với các kỹ
năng của luật sư trong các vụ án nói chung. Theo đó, kỹ năng của luật sư có thể xem xét theo từng giai đoạn tố tụng
cụ thể như sau:
- Kỹ năng của luật sư trong quá trình khởi kiện vụ án lao động
- Kỹ năng của luật sư trong giai đoạn chuẩn bị xét xử
- Kỹ năng của luật sư tại phiên tòa xét xử sơ thẩm
- Kỹ năng của luật sư tại phiên tòa xét xử phúc thẩm
- Kỹ năng của luật sư trong giai đoạn giám đốc thẩm, tái thẩm
- Kỹ năng của luật sư trong giai đoạn thi hành án vụ án lao động;

I . KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI KIỆN VỤ ÁN LAO ĐỘNG

nghề nghiệp của luật sư cần phải xem lại. Trong những trường hợp như vậy, người luật sư cần giải thích cho khách
hàng hiểu rằng, đâu là quyền, đâu là nghĩa vụ của họ trong các tình huống tranh chấp để từ đó khuyên họ điều chỉnh
các yêu cầu cho hợp lý và tránh gây căng thẳng, lãng phí tiền của, công sức vô ích.
Khi xác định nhận bảo vệ cho đương sự trong vụ việc, luật sư cần thực hiện các thao tác nghề nghiệp cần thiết cho
việc giải quyết vụ án sao cho thuận lợi nhất. Kỹ năng của luật sư cũng được sắp xếp một cách tuần tự.
Người luật sư cần xác định nội dung tranh chấp, hay chính xác hơn là quan hệ tranh chấp. Quan hệ tranh chấp này có
phải là tranh chấp lao động mà Tòa án có thẩm quyền giải quyết hay không. Người luật sư cần xem xét về các
phương án giải quyết đối với vụ việc, xác định về kết quả có thể đạt được và hiệu quả của từng phương án. Nếu
không nhất thiết phải ra tòa mà bằng con đường hòa giải, thương lượng có thể giải quyết được thì giúp đỡ khách
hàng trong việc hòa giải, thương lượng.
Khi xác định được rằng vụ việc nhất quyết phải giải quyết thông qua con đường tố tụng và khách hàng có yêu cầu thì
luật sư cần thực hiện các thao tác nghiệp vụ liên quan đến việc giải quyết vụ án lao động.
Đầu tiên, luật sư cần xem xét về điều kiện khởi vụ án lao động. Về điều kiện khởi kiện, trước hết, là xem xét về tư
cách của người khởi kiện. Tại Điều 1 (khoản 1) Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động, những người có
thể khởi kiện vụ án lao động bao gồm “Người lao động, tập thể lao động, người sử dụng lao động theo thủ tục do
pháp luật quy định có quyền khởi kiện vụ án lao động để yêu cầu Toà án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Trong trường hợp cần bảo vệ quyền và ích hợp pháp của tập thể lao động thì công đoàn cấp trên của công đoàn cơ sở
có quyền khởi kiện”. Tuy nhiên, Bộ luật tố tụng dân sự sắp có hiệu lực lại không đề cập một cách rõ ràng tới phạm vi
những người được khởi kiện như nêu trong pháp lệnh. Một vấn đề đáng được quan tâm khi xác định chủ thể có
quyền khởi kiện trong trường hợp người lao động chết do tai nạn lao động và có người thừa kế. Vậy, khi có tranh
chấp xảy ra liên quan đến chế độ đối với người thừa kế có thể được giải quyết tại tòa lao động hay không chính là
câu hỏi chưa được giải quyết triệt để. Trong trường hợp này, tùy quan điểm của mỗi người song có lẽ việc giải quyết
theo luật dân sự về việc đòi quyền tài sản tạo thành trên cơ sở một quan hệ lao động là hợp lý.
Vấn đề thứ hai trong xác định điều kiện khởi kiện chính là thẩm quyền của tòa án giải quyết vụ án. Việc xác định
thẩm quyền này phải căn cứ vào Điều 11, 12, 13, 14 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động và sắp tới
là Điều 31, 33, 34, 35, 36 của Bộ luật tố tụng dân sự. Về cơ bản, Bộ luật tố tụng dân sự đã mở rộng thêm phạm vi
giải quyết các vụ án của Tòa án mà không cần bắt buộc có thủ tục hòa giải trước khi khởi kiện.
Tiếp đó, luật sư cần xem xét về thời hiệu khởi kiện đối với vụ việc. Theo quy định tại Điều 167 của Bộ luật lao động,
thời hiệu khởi kiện vụ án lao động được xác định như sau:
Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, kể từ ngày mỗi bên tranh chấp cho rằng quyền, lợi ích của

khởi kiện được hoàn tất sau khi Tòa án thụ lý để giải quyết vụ án. Trong trường hợp này, luật sư cũng cần chú ý về
những diện được miễn án phí quy định tại Khoản 3 Điều 166 Bộ luật lao động (người lao động được miễn án phí
trong các hoạt động tố tụng để đòi tiền lương, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, tiền bồi
thường về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, để giải quyết những vấn đề bồi thường thiệt hại hoặc vì bị sa thải,
chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật) để tư vấn cho khách hàng.
Đối với các vụ việc mà nguyên đơn đã khởi kiện rồi mới đến nhờ luật sư hoặc luật sư được phía bị đơn mời, việc viết
đơn khởi kiện là không cần thiết. Tuy nhiên, luật sư vẫn cần thực hiện các thao tác nêu trên như xác định điều kiện
khởi kiện, xác định được sự phù hợp giữa căn cứ của đương sự đưa ra với các vấn đề cần giải quyết và các yêu cầu
cần được thực hiện. Ngay cả trong trường hợp nguyên đơn đã nộp đơn khởi kiện thì việc xem xét có bổ sung hay
thay đổi yêu cầu trong đơn khởi kiện cũng là điều cần thiết.