COMPANY NAME
THỰC PHẨM CHỨC NĂNG VÀ BỆNH UNG THƯ
PGS. TS. Trần Đáng
HCM, 19/05/2010
Chức năng tế bào:
www.vads.org.vn
1. Thông tin: tiếp nhận, xử lý, truyền tin
5. Sinh năng lượng
4. Tổng hợp Protein và xuất bào
2. Vận chuyển vật chất qua màng TB
3. Tiêu hóa chất: Nhập bào – Tiêu
hóa – Xuất bào
Chức năng
tế bào
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
CẤU TRÚC TẾ BÀO
1. Màng Tế bào:
+ Cấu trúc bởi Protein, Lipid và
Glucid, chủ yếu là Protein và Lipid.
+ Mỗi TB được bao bọc bởi một màng
ngăn cách các thành phần của TB
với dịch ngoại bào.
+ Đặc điểm cấu trúc: màng TB gồm
có:
-
Lớp Lipid kép: mỏng, mềm mại, uốn
khúc, dễ biến dạng để tạo ra các túi
vận chuyển, túi tiêu hóa, túi thực
bào…
-
Các Protein của màng:

(4) Bộ/lưới Golgy: Là các bao dẹt, có nhiệm vụ thu thập các chất tiết,
chất thải để bài xuất ra ngoài.
(5) Lưới nội tương (Endoplasmic Reticulum): gồm:
(-)
Lưới nhẵn: không có Ribosom bám vào: tổng hợp Glucid và Lipid.
(-)
Lưới xù xì: có gắn Ribosom: tổng hợp Protein.
(6) Khung tế bào (Cytoskeleton): cấu trúc dạng lưới gồm các vi ống, các
sợi actin, có chức năng vận chuyển ion, các phân tử nhỏ.
(7) Không bào (Vacuole): là các nang lớn, chứ chất thải, chất tích lũy và
xảy ra phản ứng tiêu (không bào tiêu hóa).
3. Nhân tế bào:
- Chứa AND, mang
thông tin di truyền.
- Gồm hai chuỗi
AND tồn tại ở dạng
xoắn kép, tạo nên
các nhiễm sắc thể.
Thiếu 02
Tác nhân vật lý
TẾ BÀO
Thích nghi
CHẾT
Teo cellular atrophy
Phì đại Hypertrophy
Quá sản Hyperplasia
Dị sản Metaplasia
TỔN THƯƠNG TẾ BÀO
Hóa chất + thuốc
P.ứng miễn dịch

- Với ung thư, nhiễm khuẩn
cũng tương tự.
-
Bệnh tim mạch và ung thư
làm giảm tuổi thọ 10 – 12
năm.
-
Ở Việt Nam: người trên 65
tuổi, ngoài các bệnh đặc
trưng tuổi già, đem trong
người 1-3 bệnh mạn tính
khác.
Ung thư là bệnh của TB với 3 đặc trưng:
1. Sinh sản tế bào vô
hạn độ (cơ thể mất
kiểm soát)
2. Xâm lấn phá hoại
các tổ chức xung
quanh.
3. Di căn đến nơi
khác.
HẬU QUẢ
1. Làm tê liệt một tổ chức, cơ
quan, không hồi phục được.
2. Gây suy mòn, suy nhược và
suy sụp cơ thể.
3. Gây nghẽn đường hô hấp,
chèn ép các tổ chức, cơ quan
khác.
4. Làm tắc mạch máu (não…).

NGUYÊN NHÂN GÂY UNG THƯ
1. Sinh học: nhiễm VK, virus, KST.
2. Vật lý: Phóng xạ, tia cực tím, sóng
radio, sóng tần số thấp…
3. Hóa học:

Hóa chất CN.

Hóa chất BVTV, thuốc thú y.

Hóa chất môi trường.

Dược phẩm, nội tiết tố.
4. Ăn uống:

Rượu, thuốc lá

Độc tố nấm mốc

TP ướp muối

TP chiên, hun khói, nướng…

Thịt đỏ

Nhiều mỡ bão hòa
5. Lỗi gen di truyền
6. Suy giảm miễn dịch.
7 DẤU HIỆU CẢNH BÁO UNG THƯ
1. Ho dai dẳng hoặc khản tiếng.


Mỹ, Pháp, Thụy sĩ: 3 – 6 ca/1.000 dân.

Nhật, Nga, Cuba, Đông Âu, Hongkong: 1,5 – 3
ca/1.000 dân.

Singapore, Bombay: 1,5 ca/1.000 dân.
TẦN SỐ BỊ UNG THƯ
CÁC LOẠI K HAY GẶP

K dạ dày

K phổi

K vú

K ruột

K cổ tử cung

K miệng, hầu

K thực quản

K Gan
VIỆT NAM
Phía Bắc: Tỷ lệ so với tổng số K (Nguồn: Viện K):
NAM GIỚI NỮ GIỚI

K phổi : 22,5%

PHÍA NAM: TỶ LỆ SO VỚI TỔNG SỐ K
(Nguồn: Viện K TP. Hồ Chí Minh)
NAM GIỚI NỮ GIỚI

K phổi : 13,2%

K vòm : 12,7%

K miệng : 7,7%

K da : 7,5%

K lưỡi : 7,1%

K xương : 4,3%

K hạch : 4,1%

K hạ họng : 3,6%

K sinh dục : 3.6%

K gan : 3,5%

K cổ tử cung : 53,3%

K vú : 10,4%

K miệng : 4,2%


khói, ướp muối:
+ TP nướng, chiên (thịt, cá, khoai tây
chiên…): dễ tạo ra các amin dị vòng làm
tổn thương cấu trúc gen TB (dễ gây đột
biến gen, gây K đại tràng, gan, phổi, vú).
-
Amin dị vòng còn có trong không khí
do khói xe, động cơ, khói bếp.
-
Càng chiên, rán già lửa càng tạo ra
nhiều amin dị vòng. Nhất là khi đang
rán đổ thêm dầu mỡ vào, làm tăng
nhiệt độ đột ngột.
-
Nước thịt rán cũng có amin dị vòng.
+ Thịt hun khói ở nhiệt độ cao dễ sinh ra
Nitrosamin.
+ Cá sấy khô cũng dễ tạo ra Nitrosamin
do acid amin cá tác dụng với N0.
+ Cá khô muối, thịt hộp bảo quản bằng
Nitrit cũng dễ tạo ra Nitrosamin (Nitrit
làm thịt có màu hồng và mùi vị hấp dẫn).
MỠ ĐỘNG VẬT

Mỡ là “chất đốt” với khối u đang phát
triển.

Mỡ gây tăng axit mật ở ruột già, các
axit mật làm thay đổi TB một cách
không điển hình.


Ngô, gạo mốc có thể nhiễm
độc tố: Fumonisin của nấm
mốc có thể ây K gan, thực
quản.
THỰC PHẨM Ô NHIỄM HÓA CHẤT

Rau quả còn tồn dư HCBVTV
(nhóm clo hữu cơ)

Thịt gia cầm, gia súc, thủy sản
còn tồn dư thuốc tăng trọng.

Thực phẩm bị ô nhiễm do thôi
nhiễm hóa chất độc từ bao bì,
dụng cụ chế biến, bao gói.

TP ô nhiễm hóa chất từ môi
trường: đất, nước, không khí.