Chương 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
Bài 1. KHÁI NIỆM LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH (1tiết)
I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức
• Biết được khái niệm lập trình và ngôn ngữ lập trình
• Biết được khái niệm chương trình dịch
• Phân biệt được hai loại chương trình dịch là biên dịch và thông dịch.
2. Thái độ:
• Nghiêm túc, cẩn thận, đoàn kết, có tinh thần giúp đỡ nhau trong nhóm
II. Đồ dùng dạy học:
• Giáo viên: chuẩn bị giáo án
• Học sinh: chuẩn bị sách giáo khoa
III. Các phương pháp dạy học:
•
Phương pháp vấn đáp gợi mở là chủ yếu, kết hợp với tạo tình huống có vấn đề nhằm giúp học sinh tham gia tích
cực vào giờ học
IV. Họat động dạy và học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
Hoạt động 1: Vào bài mới
- Chia nhóm và yêu cầu thảo luận
- Nhận xét và dẫn dắt vào bài mới
Hoạt động 2: Giới thiệu khái niệm lập
trình
- Yêu cầu trả lời và ôn lại các bước để xác định
thuật toán
- Yêu cầu trả lời, đưa ra bài tập trắc nghiệm
nhỏ để học sinh phân biệt: ngôn ngữ máy, hợp
ngữ và ngôn ngữ lập trình
- Dẫn dắt vào khái niệm lập trình
- Kết luận
Hoạt động 3: Giới thiệu khái niệm chương

bài toán: ax
2
+bx+c=0
1. Xác định Input, Output?
2. Các bước giải bài toán?
Đặt câu hỏi: sau các bước này
đến bước gì? Làm sao để máy
hiểu
Thảo luận: việc dùng ngôn ngữ
lập trình để nói cho máy hiểu
các thao tác của thuật toán
nghĩa là đang lập trình, vậy lập
trình là gì?
Kết luận:
Lập trình là sử dụng cấu trúc dữ
liệu và các câu lệnh của ngôn
ngữ lập trình cụ thể để mô tả dữ
liệu và diễn đạt các thao tác của
thuật toán
2. Khái niệm chương trình
dịch
Đặt vấn đề: dùng ngôn ngữ lập
trình để diễn tả các thao tác của
thuật toán, nhưng máy chỉ hiểu
ngôn ngữ máy, làm sao để
chuyển từ ngôn ngữ lập trình
sang ngôn ngữ máy?
Kết luận:
Chương trình dịch dịch chương
trình nguồn (ngôn ngữ lập trình

chuyển đổi được
b. Biên dịch
Thảo luận: các tác phẩm văn
học hoặc những bộ truyện tranh
được viết bằng ngôn ngữ nước
ngoài, làm sao để các tác phẩm
này đến đựơc với những độc giả
chỉ biết tiếng việt
Kết luận:
biên dịch được thực hiện qua 2
bước:
1. Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tra
tình đúng đắn của các câu lệnh
trong chương trình nguồn
2. Dịch tòan bộ chương trình
nguồn thành một chương trình
đích có thể thực hiện được trên
máy và có thể lưu trữ để sử
dụng lại khi cần thiết
Thảo luận: phân biệt thông
dịch và biên dịch?
Giống nhau: đều là chương
trình dịch
Khác nhau:
Thông dịc
h: được thực hiện trực
tiếp và lặp lại nhiều lần
Biên dịch
: được thực hiện gián
tiếp và có thể lưu trữ

cơ bản
- Đặt vấn đề, gợi ý để học sinh trả lời câu
hỏi
- Yêu cầu nhóm thảo luận
- Kết luận
- Gợi ý học sinh liên hệ với ngôn ngữ lập
trình
- Kết luận
- Viết một ví dụ nhỏ sử dụng ngôn ngữ
Pascal
- Yêu cầu học sinh thảo luận
-Kết luận
- Chuẩn bị ví dụ minh họa
- Gợi ý và yêu cầu trả lời câu hỏi
- Kết luận
- Yêu cầu học sinh theo dõi ví dụ sách giáo
khoa (Tr10)
- Yêu cầu trả lời câu hỏi
- Lắng nghe câu hỏi và trả lời
- Thảo luận theo nhóm để trả lời
câu hỏi
- Trình bày ý kiến của nhóm
- Liên hệ ngôn ngữ lập trình để
trả lời câu hỏi
- Lắng nghe và ghi bài
- Xem ví dụ và trả lời câu hỏi
- Ghi bài
- Xem ví dụ và trả lời câu hỏi
- Lắng nghe và đưa ra câu trả lời
- Ghi bài

(SGK Tr9)
b. Cú pháp:
Thảo luận: Cho xem một số ví
dụ chương trình viết đúng và sai
cú pháp, từ đó rút ra khái niệm
cú pháp?
Kết luận:
cú pháp là bộ quy tắc để viết
chương trình
c. Ngữ nghĩa
Thảo luận: xem ví dụ: A, B nhận
gía trị thực, I,J nhận giá trị
nguyên
- Kết luận
Hoạt động 3: Giới thiệu một số khái
niệm
- Chuẩn bị ví dụ
- Yêu cầu học sinh thảo luận và trả lời câu
hỏi
- Kết luận
- Yêu cầu học sinh theo dõi sách giáo khoa
để trả lời câu hỏi
- Chuẩn bị bài tập về tên
- Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi
- Gợi ý để học sinh liên hệ với ngôn ngữ lập
trình
- Kết luận
- Chuẩn bị bài tập trắc nghiệm về hằng số
- Xem ví dụ và trả lời câu hỏi
- Nêu định nghĩa về tên

hãy cho biết quy tắc đặt tên trong
ngôn ngữ lập trình (cụ thể Pascal)
Kết luận: Tên
- Là một dãy liên tiếp không quá
127 kí tự
- Bao gồm chữ số, chữ cái hoặc
dấu gạch dưới
- Bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu
gạch dưới
- Phân loại tên:
Thảo luận: theo dõi SGK, hãy kể
các loại tên trong Pascal?
Kết luận:
- Tên dành riêng (từ khóa):
Program, Uses, Var, ….
- Tên chuẩn: abs, sqr, integer,
real, …
- Tên do người lập trình đặt:
delta, cvi,…
- Đưa ra một số tên, yêu cầu
chọn ra những tên đúng, tên sai,
tên dùng trong Pascal
b. Hằng và biến
Thảo luận: hãy nêu khái niệm
hằng và biến trong toán học?
- Hằng là những đại lựơng có giá
trị không thay đổi
- Biến là những đại lượng được
đặt tên và có giá trị thay đổi
Liên hệ biến và hằng trong ngôn

- Tóm tắt bài, nhấn mạnh các điểm chính
- Yêu cầu học sinh nhắc lại một số thuật ngữ chính trong bài
- Nhận xét tiết học
Chương 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
Bài tập (1tiết)
III. Mục tiêu bài học
3. Kiến thức
• Biết một số khái niệm ở bài 1 và 2
2. Kĩ năng:
• Ôn tập lại một số kỹ năng ở bài 1 và 2
II. Đồ dùng dạy học:
• Giáo viên: chuẩn bị chương trình trắc nghiệm
III. Họat động dạy và học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
Hoạt động 1: Hướng dẫn sử dụng
phần mềm trắc nghiệm
Hoạt động 2: Thực hành
- Đưa bài tập xuống cho học sinh làm
- Nhận điểm gởi lên từ máy học sinh
Hoạt động 3: trả lời một số câu hỏi ở
sách giáo khoa trang 13
- Yêu cầu học sinh theo dõi sách giáo
khoa trang 13 và trả lời câu hỏi
- Quan sát và lắng nghe
- Làm bài trắc nghiệm theo yêu cầu
của giáo viên
- Xem sách giáo khoa trang 13 và
trả lời câu hỏi
- Hướng dẫn cách sử dụng phần
mềm trắc nghiệm

6. Hãy chọn biểu diễn hằng trong những biểu diễn dưới đây:
A. Begin
B. “65c”
C. 5.A8
D. 12.4E-5
7. Hãy chọn những biểu diễn tên trong những biểu diễn dưới đây:
A. ‘*****’
B. -5+9-0
C. (2)
D. FA33C9
8. Trong những biểu diễn dưới đây, biểu diễn nào là từ khoá trong Pascal?
A. END
B. Interger
C. Real
D. SQRT
9. Phát biểu nào dưới đây là đúng?
A. Khi cần thay đổi ý nghĩa của một từ khoá nào đó người lập trình cần khai báo theo ý nghĩa mới;
B. Tên do người lập trình tự đặt được trùng với từ khoá nhưng có thể trùng với tên chuẩn;
C. Mọi đối tượng có giá trị thay đổi trong chương trình đều gọi là biến;
D. Trong chương trình tên gọi cũng là một đối tượng không thay đổi nên cũng có thể xem là hằng
10. Xét một chương trình viết trên ngôn ngữ bậc cao được dịch sang ngôn ngữ máy. Điều khẳng định nào
sau đây là đúng?
A. Chương trình trên ngôn ngữ máy chứa ít câu lệnh hơn chương trình ở ngôn ngữ bậc cao ban đầu;
B. Số câu lệnh của hai chương trình là như nhau;
C. Chương trình trên ngôn ngữ máy chứa nhiều câu lệnh hơn chương trình ở ngôn ngữ bậc cao ban đầu
D. Đáp án khác
11. Hãy cho biết những biểu diễn nào dưới đây không phải là biểu diễn hằng trong TP:
A. 150.O
B. 6,23
C. ‘B’C’

C. ;và ;
D. // và//
17. Lệnh END. là :